La Edukada Servo
de I-LO en Tarnovo
Do strony głównej I LO w Tarnowie

Materialoj por geliceanoj

  Librejo       Enhavo       Reen       Antaŭen  


LA INSULO MISTERA

Aŭtoro: Julio Vern

©2024 Geo
I-LO en Tarnovo

La Enhavo

La Edukada Servo
La Librejo
La Titola Paĝo

Unua Parto
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22
Dua Parto
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20
Tria Parto
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20

Ĉapitro XIII

Kion Top havis ĉirkaŭ la kolo. – Produktado de pafarkoj kaj sagoj. – Brikfarejo. – Ceramikforno. – Diversaj kuirejaj iloj… – La unua buljono kaj la unua peco da viando. – Artemizio. – La Suda Kruco. – Grava astronomia observado.

– De kio ni komencu, sinjoro Cyrus? – diris demande la sekvan matenon Pencroff.

– Ni komencos de la komenco – Smith respondis.

Kaj efektive, la kolonianoj estis devigitaj komenci ekde la komenco mem. La komenco, pri kiu parolis la inĝeniero, estis konstrui aparaton por prilaborado de naturaj substancoj. Ni scias kia grava rolo ludas varmo en ĉi tiu prilaborado. Brulmaterialoj: ligno aŭ karbo estis pretaj. Do ili nur bezonis konstrui fornon por uzi ilin.

– Por kio servos ĉi tiu forno? – demandis Pencroff.

– Por fari vazojn, kiujn ni bezonas – respondis Cyrus Smith.

– Kaj el kio ni konstruos la fornon?

– El brikoj.

– Kaj la brikoj?

– El argilo. Ek, ni iru, amikoj. Por eviti nenecesan transporton, ni starigos nian laborejon ĉe la produktejo. Nab alportos al ni nutraĵon, kaj ni havos multe da fajro por kuiri.

– Verŝajne – respondis la raportisto, – sed se nutraĵo elĉerpiĝos pro manko de ĉasarmiloj?

– Se nur ni havus unu tranĉilon! – ekkriis la maristo. – Tiam mi tranĉus arkon kaj sagojn kiel eble plej rapide, kaj certe la ĉasaĵo ne mankus al ni.

– Jes, jes – tranĉilo aŭ io akra… – diris al si la inĝeniero. En tiu momento liaj okuloj falis sur Top-on kurantan laŭ la marbordo. La okuloj de Cyrus Smith subite heliĝis.

– Al mi, Top! – li ekkriis.

La hundo kuris tuj je la sono de la voĉo de sia mastro. Li prenis ĝian kapon per ambaŭ manoj, deprenis la kolringon de ĝia kolo, rompis ĝin en du pecojn kaj diris:

– Jen du tranĉiloj, Pencroff!

La maristo respondis per duobla ĝojkrio. La kolringo de Top estis farita el maldika peco el hardita ŝtalo. Do ĉiu peco nur devis esti akrigita unuflanke sur grejso. Tiu speco de rokoj estis abunda sur la marbordo, kaj du horojn poste la setleja laborejo konsistis el du akraj klingoj kiuj povus esti facile ekipitaj per fortaj teniloj.

La setlantoj bonvenigis ĉi tiun unuan ilon kun granda triumfo. Ĝi estis tre valora kaj vere bezonata akiraĵo.

La kolonianoj finfine alvenis al la loko konata de la antaŭa tago. La grundo konsistis el argilo kutime uzata por brikoj kaj tegoloj, kaj tial tre utila por ilia celo. La laboro mem ne estis malfacila. Oni nur devis miksi argilon kaj sablon, fari el ĝi brikojn kaj bruligi ilin en fajro.

Ordinare, oni faras brikojn en specialaj muldiloj; tamen, tamen la inĝeniero decidis limigi sin al manlaboro. Oni dediĉis du tagojn al tiu laboro. La argilo, malsekigita per akvo kaj miksita per la piedoj kaj manoj de la laboristoj, estis sekve dividita en kubojn de egala grandeco. Unu sperta laboristo povas fari ĉirkaŭ dek mil brikojn en dek du horoj. Sed niaj brikfaristoj el la Insulo de Lincoln ne povis fari pli ol tri mil pecojn dum tiuj du tagoj. Ili metis la brikojn en vicoj, unu apud la alia, por ke ili povu tute sekiĝi, post kio oni devis forbruligi ilin en fajro; tamen ne pli frue ol post tri aŭ kvar tagoj.

La 2-an de aprilo, Cyrus komencis determini la geografian lokon de la insulo.

La antaŭan tagon, li determinis precize la horon, en kiu la suno subiris ĉe la horizonto, konsiderante la refrakton de lumo. Tiutage, matene, li determinis same precize la horon, en kiu ĝi denove aperis. Ĝuste dek du horoj kaj dudek kvar minutoj pasis inter sunsubiro kaj sunleviĝo. Tial, ses horojn kaj dek du minutojn post leviĝo, la suno atingis la sudon, kaj la punkto en la ĉielo kie ĝi estis en tiu ĉi momento devis esti la nordo.

Cyrus markis ĉi tiun punkton per du krucitaj stangoj kaj tiel atingis fiksan meridianan linion, kiu devis servi al li kiel bazo por pliaj kalkuloj.

La kolonianoj pasigis la du tagojn antaŭ la forbrulado de brikoj kolektante brullignon. Ĉirkaŭ la maldensejo, ili tranĉis branĉojn de arboj kaj kolektis la sekajn, kiuj falis teren. Ili kombinis ĉi tiun laboron kun ĉasado en la ĉirkaŭaj arbaroj; des pli ke ili jam havis sagojn kun akraj pintoj. Ilin liveris Top, kiu unu tagon alportis maran erinacon. La erinaco ne estis taŭga por rostaĵo, sed ĝi posedis netakseblan valoron pro la dornoj per kiuj ĝi estis kovrita. La dornojn oni firme alkroĉis al unu fino de la sago, kaj kelkajn kakatuajn plumojn al la alia fino por malhelpi la sagon ŝanĝi direkton dumfluge. La raportisto kaj Harbert rapide iĝis tre precizaj pafarkistoj. Tial neniam mankis ĉasaĵo en Kamentuboj, same flugilhavan kaj vilan: kapibaroj, kolomboj, agoutioj, urogaloj kaj aliaj.

Ili manĝis ĉi tiun ĉasaĵon dum ĝi estis freŝa, kaj konservis nur kapibarajn ŝinkojn, fumitajn super malrapida fajro el verda ligno kaj spicitaj per bonodoraj herboj. Ĉi tiu manĝaĵo, kvankam tre nutra, estis ĉiam nur bakita aŭ fumita, kaj niaj setlantoj sopiris tutanime al la dolĉa sono de muĝanta poto da buljono kaj viando. Sed por tio oni devis atendi ĝis la potoj estos faritaj kaj tiel ĝis la forno estos konstruita.

Dum tiuj ekspedicioj, limigitaj al la tuja ĉirkaŭaĵo de la brikejo, ili multfoje renkontis freŝajn spurojn de grandaj bestoj armitaj per potencaj ungegoj, kies specion ili ne povis rekoni. Cyrus Smith do konsilis al ili esti kiel eble plej singardaj; ĉar ĉi tiu arbaro laŭ ĉia probableco kaŝis danĝerajn predantojn.

Kelkajn tagojn poste, Gideon Spilett kaj Harbert vidis beston tre similan al jaguaro. Feliĉe ĝi ne atakis ilin, alie ili verŝajne ne povus eviti gravajn vundojn. Sed Gideon Spilett ĵuris, ke kiam ili havos pli bonan armilon, tio estas, almenaŭ unu tian fusilon, kian Pencroff postulis, ili faros ferocan militon kontraŭ ĉiuj sovaĝaj rabobestoj kaj liberigos la tutan insulon de ili.

Dum ĉi tiuj kelkaj tagoj, oni ne sukcesis trovi aŭ konstrui pli taŭgan loĝejon. Do oni limiĝis nur al tegado la koridorojn per freŝa musko kaj sekaj folioj, kaj sur ĉi tiu iom modesta lito niaj laboristoj profunde dormis, lacaj pro la tagdaŭra laboro.

Ili ankaŭ kalkulis kiom da tagoj ili jam estis sur la insulo kaj decidis registri ĉiun tagon ekde tiam. Merkrede, la 5-an de aprilo, dek du tagoj pasis de kiam la uragano ĵetis ilin sur ĉi tiun marbordon.

La 6-an de Aprilo, la inĝeniero kaj liaj kunuloj estis jam ekde tagiĝo sur la maldensejo kie brikobrulado devis okazi. Tiu ĉi operacio daŭris kvardek ok horojn kaj estis granda sukceso.

Sekve de tiuj ĉi laboroj, la 9-an de aprilo la inĝeniero disponis certan kvanton da preta kalko kaj kelkmil brikoj.

Do, sen perdi tempon, ili komencis konstrui fornon por forbruli diversajn vazojn necesajn por hejma uzo. Tiu ĉi projekto estis sukcesa sen iuj gravaj malfacilaĵoj. Kvin tagojn poste ili plenigis la fornon per ŝtonkarbo, kies malfermitan kuŝejon la inĝeniero malkovris ĉe la enfluejo de la Ruĝa Torento, kaj el la kamentubo alta je dudek futoj fumo leviĝis unuafoje. La maldensejo fariĝis ceramikejo, kaj Pencroff estis certa, ke ĉiuj produktoj de la moderna industrio eliros el tiu ĉi forno.

Tamen provizore, la setlantoj faris nur certan nombron da vazoj, tre necesaj por kuiri manĝaĵojn. Ili estis faritaj el argilo, al kiu Cyrus Smith aldonis iom da kalko kaj kvarco. Fakte, ĉi tiu maso estis nenio alia ol vera argilo uzata por fari pipojn. Oni faris el ĝi potojn kaj bovlojn, poste telerojn, grandajn ujojn kaj akvokuvojn. Necesas aldoni, ke Pencroff, volante ekscii, ĉu la argilo tiel preparita pravigis sian nomon de "pipargilo", faris el ĝi kelkajn pipojn havantajn iom maldelikatan formon. Verdire li ĝojis pri ili, sed kio se, bedaŭrinde, ne estus tabako por ili? Tiu ĉi manko estis tre malkomforta por la maristo.

La ceramiklaboro daŭris ĝis la 15-a de Aprilo kaj estas facile kompreni, ke ĉi tiu tempo estis konscience uzata. La sekva tago estis dimanĉo, Paska dimanĉo, do ili unuanime decidis festi ĉi tiun tagon per ripozo.

Do tiun vesperon, la 15-an de aprilo, ili revenis al Kamentuboj. Ili kunportis la ceterajn pladojn kaj estingis la fornon, por ke ĝi poste povu esti uzata por aliaj celoj. Revene la inĝeniero faris tre utilan malkovron – li rimarkis substancon, kiu povus anstataŭigi tindron. Ĝi estis planto de la genro Artemisia , rilata al absinto , citronelo kaj estragono . Li deŝiris kelkajn faskojn da ĝi kaj, montrante ilin al la maristo, diris:

– Rigardu, Pencroff, ĉi tio certe plaĉos al vi.

Pencroff zorge rigardis ĉi tiun planton, kies folioj estis kovritaj per lanugo, kaj post momento li demandis:

– Kio tio estas, sinjoro Cyrus? Por la amo de Dio! Ĉu tio estas tabako?...

– Ne – respondis Cyrus Smith – ĝi estas artemizio; sciencistoj nomas ĝin ĉina artemizio, sed por ni nuraj mortontoj ĝi estas la samo kiel tindro.

Efektive, kiam sekigita, tiu artemizio produktis bruleman substancon, precipe kiam la inĝeniero poste saturis ĝin per kalia nitrato, kies kuŝejoj troviĝis sur la insulo kaj kiu estis simple salpetro.

Tiun vesperon, niaj setlantoj, kunvenintaj en la centra ĉambro de la Kamentuboj, manĝis abundegan vespermanĝon. Nab kuiris buljonon de agutio, kapibaran ŝinkon, spicitan per aromaj herboj, al kiu li aldonis kelkajn pinĉaĵojn da boligita herba planto nomata Caladium macrorhizum, kiu prenas la formon de arbusto sub la suda ĉielo. Ĝi havas bonegan guston kaj estas tre nutra, kaj ankaŭ similas spicon konatan en Anglio kiel "Portland-saguo". Ĝi povus eĉ, iagrade, anstataŭigi la panon, kiu mankis al la loĝantoj de la Insulo de Lincoln.

Post la vespermanĝo, antaŭ nokta ripozo, Cyrus Smith eliris kun siaj kunuloj al la marbordo por spiri la freŝan aeron. Estis tiam la oka vespere. La vespero estis belega. Antaŭ kvin tagoj estis plenluno; tiun tagon la luno ankoraŭ ne leviĝis, sed la horizonto estis jam arĝentita per mola, pala lumo, kiun oni povus nomi luna krepusko. La polusaj konstelacioj brilis ĉe la suda zenito, kaj inter ilin precipe la Suda Kruco, kiun la inĝeniero bonvenigis de la supro de Monto de Franklin kelkajn tagojn pli frue.

Li enpensiĝis, kaj poste diris:

– Harbert, hodiaŭ estas la 15-a de aprilo?

– Jes, sinjoro Cyrus – la knabo respondis.

– Do, se mi ne eraras, morgaŭ estas unu el tiuj kvar tagoj en la jaro, kiam la vera tempo de la tera rotacio koincidas kun la meztempo: tio signifas, mia infano, ke morgaŭ, krom kelkaj sekundoj de diferenco, la suno estos je tagmezo mem trapasanta la meridianon. Do se ni havas bonan veteron, mi esperas kalkuli proksimume la gradon de longitudo ĉe kiu nia insulo situas.

– Kiel do, sen instrumentoj, sen sekstanto? – demandis Gideon Spilett.

– Jes – respondis la inĝeniero. – Kaj ĉar la nokto estas klara, mi provos ankoraŭ ĉi-vespere determini la latitudon de la insulo kalkulante la distancon de la Suda Kruco de la horizontalo. Vi facile komprenos, miaj amikoj, ke por vere ekloĝi ĉi tie, ne sufiĉas konstati, ke ĉi tiu lando estas insulo; necesas ankoraŭ ekscii, se eble, kiom malproksime ĝi estas de la amerika aŭ aŭstralia kontinento, aŭ de la ĉefaj insularoj de la Pacifika Oceano.

– Efektive – diris la raportisto – anstataŭ konstrui domon, eble ni konstruus ŝipon, se nur kelkaj centoj da mejloj apartigus nin de la loĝata tero.

– Ĝuste tial – Cyrus daŭrigis – mi provos ĉi-vespere determini la gradon de latitudo de la Insulo de Lincoln, kaj morgaŭ tagmeze mi provos determini ĝian longitudon.

Cyrus Smith revenis al la Kamentuboj. Tie, ĉe la lumo de la fajro, li ĉizis du identajn tabuletojn kaj fiksis ilin ĉe unu fino, tiel ke ili formis specon de kompaso kun moveblaj brakoj. Li ligis ilin uzante malmolan akacian dornon trovitan en seklignejo.

Farinte ĉi tiun instrumenton, la inĝeniero revenis denove al la marbordo.

Ĉar li volis determini la altecon de la poluso super la marnivelo, kaj la Kabo de Akra Krifo kovris al li la horizonton de la suda flanko, li devis serĉi pli oportunan lokon. Trovinte ĝin, li faris mezurojn kaj lasis detalajn kalkulojn por la sekva tago.


<<  |  <  |  >


La letero al prizorganto de la Edukada Servo

Via email: (se vi volas ricevi respondon)
La temo:
Atenton: ← Enskribu la vorton  ilo   , alie la letero malsendiĝos

Skribu la mesaĝon sube (ne pli ol 2048 literoj).

La nombro de literoj por uzado: 2048


La Fakgrupo de
Kemio-Fiziko-Informatiko

en la Unua Liceo Ĝeneraledukada
nomita al Kazimierz Brodziński
en Tarnowo
Str. Piłsudskiego 4
©2024 mag. Jerzy Wałaszek

La materialoj nur por edukada uzado. Ilia kopiado kaj multobligado licas
nur se oni sciigas pri la fonto kaj ne demandas monon por ili.

Bonvolu sendi demandojn al: i-lo@eduinf.waw.pl

Nia edukada servo uzas kuketojn. Se vi ne volas ricevi ilin, bloku ilin en via legilo.