Ĝi alflugis de la steloj... Ĝi eĉ ne faris unu elipson ĉirkaŭ la planedo kiel niaj Teraj kosmoŝipoj... La radaroj de la luno registris ĝian ĉeeston kiam ĝi estis jam sufiĉe proksime... kelkajn sekundojn antaŭ ol ĝi surlunĝis sur Ganimedo.

– Sed Profesoro... – iu kriis el la lastaj vicoj de la aŭditorio, kaj en la unuaj vicoj oni flustris, per tiu ĉi flustro, kiu estas klare aŭdebla sur la katedro.

– Ho, mi scias, mi scias... Vi ne kredas min...

Toren alpaŝis al la kontroliloj de la videotronaj ekranoj de la ĉambro. Li apogis sin sur la pupitroj...

– Vi ne kredas min, ĉar la atingodistanco de niaj radaroj estas kvindek milionoj da kilometroj... kaj en eĉ dek sekundoj oni povas traflugi maksimume tri milionojn da kilometroj...

– Einstein jam pruvis tion… – diris iu malantaŭ mi. Mi turnis 

– Ĝuste, kolego – Toren rigardis la junan blondulon sidantan du vicojn malantaŭ mi. – Prave... sed vi forgesas pri la Doppler-efiko, kolego... La radaro povus registri la ĉeeston de la ŝipo, kiam la komponanto de ĝia rapidecvektoro al la Luno V malpliiĝis tiom, ke la frekvenco de la reflektitaj ondoj estis ene de la intervalo de la ricevilo...

Ĉi-foje ĉiuj jam parolis.

– …Jes, jes… – Toren levis la voĉon – ĝi flugis sublumrapide…

– Kaj kun tiu rapido ĝi koliziis kun Ganimedo...? – demandis iu el la ĉambro.

– Ĉiukaze, ĝi ne malpliigis sian rapidon ĝis la lasta momento – tion ni scias certe.

– Do ĝi brulis?

– Ĝi prefere eksplodis…

– Ne... kaj tial ĝi estas kosmoŝipo kaj ne interstela bolido.

– Nun ni havas pli rektajn pruvojn pri tio...

– Jes, torojn… – konsentis la profesoro.

– Profesoro, bonvolu doni detalojn, fakte neniu scias ion pri ili. Kial vi faras ĝin sekreto?

– Ĉu ni esploros ĝin aŭ ne?

– Finfine por tio oni sendis nin de la Tero... – La profesoro atendis kaj fine, kiam estis denove kviete, li diris:

– Fakte ni ne anoncis detalojn. Unue ni devas esplori la tutan aferon... Tial vi cetere estas ĉi tie... kaj fine vi decidos, kion ni faros... – li haltis momente. – Antaŭ kelkaj tagoj… La laborgrupo de docento Romow proponis la hipotezon de torusinvado… – Li finis. Estis silente dum kelka tempo.

– Invado? – demandis iu ne tre memfide.

– Jes, la torojn oni konsideris agresantoj de fremda sistemo...

Ĉiuj en la ĉambro kriis. Mia najbaro saltis de sia seĝo kaj kuris al la katedro.

Post iom da tempo, la profesoro estis ĉirkaŭita de densa rondo de kriegantaj homoj... Li malfacile puŝis sian vojon al la elirejo...

– …Jes, ili atakas… Vi vidos ĉion mem... ĉi tie, sur Ganimedo – li ripetis. Fine li atingis la pordon kaj malaperis en la koridoro...

Ni prenis la lifton malsupren al la subteraĵo de la bazo. Ni supreniĝis egalmezure, sen skuoj, kaj nur la pli kaj pli malsupraj etaĝlumetoj ekbruligantaj unu post la alia kontraŭdiris la impreson de senmovo. Ĉiu lumeto signifis dek kvin metrojn pli al la lunsurfaco, dek kvin metrojn pli da rokoj super niaj kapoj. Ie profunde interne, ĉe la fundo mem de la ŝakto, sub grandega duonronda volbo, protektita de gravitomagneta ekrano, ripozis toro.

Apud mi staris la sama blondulo, kiu diris al Toren pri Einstein, preskaŭ knabo, kun malfortaj spuroj de barbohararo. Li silentis kiel la aliaj, kaj nur lia vizaĝo, serioza ekde la naskiĝo, esprimis streĉon, kaj la akraj ombroj ĵetitaj de la ardanta muro intensigis tiun ĉi impreson.

La pordo disŝoviĝis sensusure. Ni estis ĉe la loko. El la volbo pendanta kelkdek da metroj supre filtriĝis blueta brilo . La gravitomagnetan ekranon oni starigis provizore kaj bukloj da dratoj serpente volviĝis sur  la planko. Ĉirkaŭe konstante zumis elektrogeneratoroj. La ekrano estis nevidebla kaj nur la ĉielarka refrakto de lumo indikis ĝian ĉeeston. Interne, prilumita de helega reflektoro, sur plinto el blanka pleksigito kuŝis toro, grandega, dika, nigra serpento, kiu englutis sian voston. Ni alproksimiĝis al la kontrolpupitroj plenaj da brilantaj lumetoj. Tie staris virino, gracia, malhelhara, en flava svetero, kiu aspektis malpurverda en tiu ĉi lumo. Kiam ŝi flankenpaŝis por fari lokon al ni, mi rimarkis ion konatan en ŝiaj movoj.

– Gay! – ŝi turnis la kapon. Mi konis ŝin antaŭe, sur la Tero, antaŭ ol ŝi forlasis kun Anodo... Anodo-n... mi ankaŭ konis iam.

– Serg,– ŝi ridetis – ĉu vi alflugis kun ili?

– Jes. Vi tondis viajn harojn, la plej longan harojn en la tuta Mort-instituto. Ĉu ĝi povus esti la klimato de Ganimedo...?

– Serg – ŝi diris al mi – Anodo mortis, ĉu vi jam scias?

Mi silentis por momento, ne sciante kion diri. Ne, mi ne sciis pri tio.

– Kiam... kiam tio okazis? – mi fine demandis.

– Lastatempe, li estis unu el ili... unu el tiuj, kiuj esploris la toron.

– Li mortis hazarde – ŝi moviĝis tiel proksime al mi, ke mi sentis ŝian spiron sur mia vango – ...sed vi ja scias, li ĉiam estis tia. Li puŝis sin tien, kien aliaj hezitis... ia malbona brilo aperis en ŝiaj okuloj.

– Gay, trankviliĝu.

– Sed mi estas trankvila. Mi simple ne povas indiferente pensi pri tio, ke li mortis ĉi tie, en ĉi tiu ĉambro... senbezone... tute senbezone... Li iris esplori la surfacon de la toro... en malpeza protekta skafandro. Heroo. Li ne kredis ke tio estis invado kaj volis pruvi tion al aliaj...

Mi pensis, ke tio estas verŝajne la plej valora kvalito eni li, sed mi diris nenion. Ŝi preferus, ke li vivu – tio estis evidenta. Mi prenis ŝin je la brako kaj ni alpaŝis al la grupo kolektita ĉe la pupitro. Neniu rigardis la kontrolekranojn. Ĉiuj fiksis rigardon sur la androida aŭtomato proksimiĝanta al la ekrano. La ekrano, ondetinte, disetendiĝis kaj englutis la androidon. En la sama momento, nubeto de opaleska nebuleto leviĝis super la toro. La ekrano trembrilis kun ĉielarkaj koloroj, eltenante la impulsan frapon.

– La parametroj de la androido estis fiksitaj je valoroj, kiuj karakterizas homon. Li jam mortis...

Dum momento ŝajnis al mi, ke tie, dekduon da paŝoj for de mi, malantaŭ la iomete ondanta surfaco de la ekrano, kuŝas, etendita en nigra silueto sur la blanka planko, ne androido, sed homo. Tiel Anodo certe devis kuŝi, kaj la sama blanka lumo de la reflektoro flagris sur lia protekta kombinezono kiel nun sur la kirasaj platoj de la androido. Mi rigardis Gay-on. Ŝiaj okuloj, iom lacaj kaj indiferentaj, vagis rigarde ĉirkaŭ la ĉambro. Subite ili renkontis miajn okulojn kaj mi ne sciis, ĉu ŝi komprenis, sed ŝi diris:

– Li... li falis en la ekranon: Sciu, kirlokurentoj en la metalo de la skafandro. Antaŭ ol ili kuntiris la ekranon, la metalo inkandeskis...

Estis mallume en la valo kaj nur tie kaj aliloke elstaris nigraj pintoj de rokoj. La valon kreis tektona faŭlto kiam Ganimedo ĵus fariĝis luno; ĝi finiĝis ĉe la piedo de malgranda kratero, tie oni trovis unu el la unuaj toroj.

– …kaj nenio, la invado ne iris plu – Wera diris tion kvazaŭ bedaŭre.

– Ŝajne la morto de tiuj en la bazo kontentigis la murdemajn dezirojn de la toroj. – Dor, etendanta en sia sidloko malantaŭ la stiriloj, atente fiksrigardis la navigaciajn aŭtomatojn. Li ne diris tion serioze, sed Wera ŝajne ne rimarkis.

– Ĉu vi vere pensas, ke ili ne iros plu? – ŝi demandis.

– Certe ne memstare. Eĉ por io tiel simpla kiel moviĝado, oni devas havi taŭgajn unuojn. Ili certe ne havas la mekanikajn, kaj juĝante laŭ la konduto de nia kaptito, ili ankaŭ ne havas la gravitajn. Alia afero estas, ke se mi estus en ilia loko, mi ekipus tian batalunuon per ia movilaro.

– Tamen ni devas krediti al ili ege precizan elekton de impulso, centprocenta mortokvanto inter ĉiuj mamuloj – enmetis Gay en la konversacion.

– Intenseco tro alta. La ago de la toro estas mortiga je distanco kelkoble pli granda ol la distanco je kiu ĝi povas percepti ion ajn.

– Sed kial ili mortigas nin?

Neniu respondis Wera-on. Dum momento, mi povis aŭdi nur la monotonan bruon de gasoj elĵetataj ajute en la vakuon. – Ni ne scias… – Dor parolis mallaŭte, kvazaŭ al si mem. – Se ni komprenos ilin, ni komprenos ankaŭ ĉi tion... Sed unue ni devas renkontiĝi.

– Kaj kio pri toroj?

– Ne, tio estus tro facila. Estas kiel provi paroli pri la homaro kun aŭtomatoj destinitaj por fari fosaĵojn. Tie... tie devas esti io pli ol celado al nia morto...

– Kaj ĉar Toren kun kelkaj aliaj pensas simile, ni mortos anstataŭ kovri la tutan areon per termonukleaj eksplodoj? – Gaja demandis.

– Jes. Ĝuste tial.

La motoroj muĝis monotone. La valo estis malantaŭ ni. Ni flugis super la ebenaĵo kaj mi rigardis la kurbon de la horizonto, klare videbla de ĉi tiu alteco, breĉetita de malproksimaj montaroj. Dor ĵus komencis ion diri, kiam la laŭtparolilo krakis per la voĉo de Warden, la piloto de la unua el niaj tri raketoj.

– Mi havas novan toron. Mi tuj detruos ĝin.

Mi rigardis en la direkton, kie ambaŭ raketoj devus esti. Mi vidis nenion en la monotoneco de la brunaj rokoj. En la malproksimo, Tukopatatano, la plej alta monto de Ganimedo, leviĝis el malantaŭ la horizonto per nigra masivo obskuranta la stelojn. Mi pensiis, ke ĝi aspektas kiel giganta soklo. Subite sonis la zumilo de la detektilo.

– Toro! – Dor manipulis la pligrandigon de la ekrano ĝis mi vidis la karakterizan formon de toro ripozanta sur plata roko.

– Ŝajnas, ke ĉi tie estas tiom da ili kiom da diodoj en aŭtomato. Mi donos la koordinatojn al Warden kaj Woley... – Dor interrompis kaj konfuzite fiksrigardis la ekranojn.

– Kio okazis? – Li silentis momenton.

– Estas strange, sed ne estas birsignalo el la raketo de Warden...

– Kiel ne estas?

– Nu, ne estas. Rigardu, se vi ne kredas...

– Kaj la aŭtomato?

– Mi jam kontrolis.

– … tio signifas, ke ili frakasis la raketon…

– Mi scias tion sen vi, Serg – Dor diris.

– Provu paroli kun Woley. Lia raketo sendas ja signalojn.

Dor komutis ŝaltilon.

– Woley, ĉi tie Dor. Ĉu vi bone aŭdas min?

– Bonege, ni ĵus renkontis toron. Mi volis transdoni tion al Warden, sed vi parolis la unua.

– Kaj ĉu vi ricevas lian birsignalon?

– Kio... Ne! Vere ne. Sed tio signifas... tio signifas, ke li kraŝis.

– Eble li enflugis en la fadozonon…

– Neeble. Mi bone aŭdas kaj estas nenio ĉi tie... Sed atendu... Mi vidas ion malsupre... Ĝi moviĝas sur la fono de rokoj... – Woley silentis kaj nur lia spirado aŭdiĝis en la laŭtparolilo. – Dor... tio estas nubo – la laŭtparolilmembrano vibris per la voĉo de Woley – nubo, ĉi tie, sur Ganimedo... – Mi rigardis en la direkto de flugo, kaj efektive, en la malproksimo, sur la fono de la konuso pendis malalte nigra nubo en formo de grandega disko.

– Ni devus sendi mesaĝon al la bazo – Dor diris. – Sendu... Ĝi moviĝas al mi... – Woley balbutis.

– Kio?

Woley ne respondis.

– Donu al miaj aŭtomatoj novajn flugkoordinatojn. Ĉu vi aŭdas min, Woley?

– …Mi ne forkuros… ĝi jam estas proksime…

Momento de silento kaj subite la ŝanĝita pro teruro voĉo de Woley miksita kun uragano de krakbruoj.

– Dor... ĝi... – la vortoj komenciĝis kaj samtempe la blanka streko de la birsignalo estingiĝis. Mi rigardis al la nubo kaj vidis mallongdaŭran purpuran ekbrilon. Aŭ eble nur ŝajnis al mi...

Gay staris apud mi. Ŝi ankaŭ rigardis la nubon, poste ŝi diris:

– Warden mortis same, sed...

– Kion vi pensas? Kial ili mortis kaj ne ni?

– Eble nur simple ĉar ili estis la unuaj.

– Jes, tio ĉi estas la unusola klarigo, kiun ni povas akcepti nuntempe – ŝi konsentis. – Sed tiam ŝajnas al mi, ke se ni ne tuj returniĝas, ni riskas similan finon. Kaj do…?

– Ne, Gaja, ni devas scii, kio okazis al ili. Ĉu ne pravas, Serg? – Dor turnis sin rekte al mi. – Principe, savekspedicio povus traserĉi la areon, sed tiam eble estos tro malfrue. Eble ja ni devas flugi tien.

– Konsentite. Vi estas en la plimulto. Sed mi ne ŝanĝas mian opinion.

Mi rigardis la nigran nubon nun pendantan iomete dekstre de la masivo de Tukopatatano. Ĝi ŝajnis senmova, sed kiam mi post momento retrorigardis al ĝi, mi havis la impreson, ke ĝi iomete pligrandiĝis. Momento de zorgema observado. Jes, tio ne estis iluzio.

– Ni revenas – mi provis diri trankvile. Mi renkontis la komprenantan nenion rigardon de Dor. – La nubo – mi klarigis – proksimiĝas.

La subita movo de la manoj de Dor sur la stiriloj kaj la centrifuga forto ĵetis min sur la muron. Mi frotis mian kontuzitan kubuton kaj turnis min al la malantaŭa ekrano, kies centron post turniĝo okupis Tukopatatano. Apud mi, kaptinte mian brakon dum la manovro, staris Gay. Kvankam ni flugis jam tute trankvile, ŝi ne malstreĉis sian tenon kaj mi sentis ŝiajn fingrojn dispremi miajn muskolojn. Ŝi ankaŭ vidis la nubon kreski kaj ekspansiiĝi.

– Ni ne sukcesos ĝustatempe... – ŝi diris tion ĉi trankvile. Poste ŝi subite turnis sin al Dor.

– Suriĝu – ŝi decidis, rigardis min kvazaŭ serĉante aprobon por ŝia decido. Ŝi vidis siajn fingrojn, blankiĝintajn pro peno kaj ellasis mian brakon. – Suriĝu – ŝi ripetis.

– Estas rokoj malsupre, ni frakasos.

– Pli rapide, Dor – ŝi urĝis. – Ni devas riski.

La raketo falis malsupren. Nur nun, kiam ni estis sub la nubo, eblis taksi ĝian rapidecon. Ĝi kuregis, turniĝante kiel grandega nigra disko ĵetita al ni. Mi forŝiris miajn okulojn de ĝi. En la valo inter la rokoj mi vidis malgrandan platformeton, al kiu falis la raketo. Tro malgranda. Ĝi ne taŭgos. Dor ŝajne pensiis la samon. Li hezitis.

– Kion vi atendas, Dor? Suriĝu tuj! – Gay diris ĝin per tono ekskludanta oponon.

– Atentu – Dor puŝis la stirilojn determine. La motoro muĝis plenforte elĵetante fajron de ajutoj al la rokoj. La unua frapo ĵetis min sur la plankon. La metala brako de la seĝo glitis el mia mano kaj mi ruliĝis al la muro. Falante mi aŭdis la krakadon de krevantaj ajutoj kaj la bruon de rompitaj skusorbiloj. Tamen super tiuj ĉi aŭdiĝis la grinco de kiraso glitanta sur la rokoj. Ankoraŭ du pliaj malgrandaj skuoj kaj la raketo ĉesis moviĝi. En miaj oreloj, alkutimiĝintaj al la bruego de la motoro, sonoris. Dur ekstaris de malantaŭ la stiriloj. Wera leviĝis de ĉe la muro. En la estingiĝanta lumo mi vidis sangon gutantan el ŝia rompita nazo. Unu post la alia, la ekranoj kaj kontrollumoj estingiĝis, ne funkciigitaj de la rompitaj baterioj.

– Tamen ni vivas – Dor ridetis larĝe.

En la malforta lumo de la malproksima Suno enfluanta de ekstere, lia vizaĝo aspektis kiel moviĝanta masko. Wera laŭte ridis kaj subite haltis. La suno lumiganta la suprojn de la rokoj estingiĝis. Nubo pendis super ni. Ĝi nun moviĝis malrapide kaj subite komencis malsupreniĝi. Ĝi kreskis kaj ŝveliĝis ĝis ĝi kovris la tutan ĉielon super ni, kovrante la stelojn kaj la diskon de Jupitero. La mallumo kreskis, kaj mi apenaŭ povis distingi la konturon de la rokoj. Mi staris ĉe la muro kaj atendis... – do tio ĉi estas la fino. Ili rimarkis nin. Neniu eblo por savo – unu penso post alia trakuris mian kapon. Mi mortos kiel Anodo, hazarde. Mi diris:

– Li apud la toro... kaj ni en la nubo. Estas eta diferenco, Gay...

– Vi ankoraŭ vivas… – Mi ne vidis ŝin. Mi nur aŭdis ŝian voĉon.

Mi sekvis ĝin. Ŝi sidis ĉe la ekranoj kun la kapo apogita sur la manoj. Super ŝiaj haroj brilis la okulo de la altimetro, ricevanta ree kaj ree signalon, ĉiam nulan, la saman, sensignifan. Mi ĉirkaŭbrakis ŝin. Ŝi mallevis la kapon ankoraŭ pli malalte. Mi konstatis, ke la jaroj pasigitaj sur diversaj planedoj ne gravas. Mi volis diri ĉi tion al ŝi:

– Gay... – mi interrompis. Sur la ekrano, apud ŝia kapo, mi vidis malgrandan, rapide vastiĝantan peceton de stela ĉielo. La nubo forfluis...

Mi pene traŝovis min eksteren kaj helpis Dor-on eliri. Li kiel la lasta  fermis la lukon de la raketo. La veturilo staris klinita, kun unu flanko ripozanta sur roko. Ĝuste apud la enirejo kuŝis stirflugilo rompita el ajutoj kaj pli malproksime kurbigitaj skusorbiloj. Gay kaj Wers staris apud ili, similaj en grizaj skafandroj kaj rondaj kaskoj, kiel du amasproduktitaj pupoj. Ĉirkaŭe kuŝis brunaj ŝtonegoj, disĵetitaj ĥaose, de malantaŭ kiuj malproksime videbliĝis la pinto de Tukopatatano. La restaĵoj de la rompitaj raketoj devus kuŝi ĝuste en ĉi tiu direkto. Ni iris en la sama direkto,en kiu ni antaŭe flugis – rekte al Tukopatatano.

– Se mi povus akiri specimenon de la enhavo de ĉi tiu nubo, afero estus multe pli simpla. Ŝajnas al mi, ke la tuta nubo estas ia fortokampo, telestirata nubo, direktita de tie, de Tukopatatano. – Dor silentis por momento, kaj poste aldonis jam per alia tono. – Ĉi tiu nubo aperas senerare kie ajn ni estas... Eble ili observas nin... eble ili nun rigardas nin...

– Sensencaĵo. Kiel ili povas observi nin? Per kio? Aŭ eble vi pensas, ke ili estas ĉiosciaj... – Mi tute ne sentis min tiel memcerta kiel mi diris, sed mia humoro ĉiukaze ne estis la plej bona, kaj la supozoj de Dor certe ne plibonigis ĝin.

– Krome, ni ĉiam povas reveni al la raketo, kaj tiam la savekspedicio nin trovos facile – aldonis Wera senzorge.

– …facile… – Dor ripetis post ŝi, levis la ŝultrojn kaj la unua eniris la mallarĝan gorĝon inter du rokblokoj. La ŝtonegoj estis disĵetitaj en radiuso de multaj kilometroj, sed ili preskaŭ malaperis kiam ni eniris vastan ebenaĵon malsuprenfalantan per terasoj al la masivo. Videbleco estis bona ĉar la Suno kaj Jupitero brilis samtempe, do mi povis vidi eĉ la plej etan malebenecon de la tereno en radiuso de multaj kilometroj. Tamen la pejzaĝo ŝajnis nereala. Necesas multaj jaroj pasigitaj sur la lunoj de Jupitero por alkutimiĝi al ĝi. Ĉiukaze, por mi ĝi similis la pejzaĝon de malgaja videotrona rakonto en kiu la roluloj mortas kaj la fotilo, havante nenion por halti, kaptas rokojn kaj stelajn, senfinajn ebenaĵojn de la kosma fono. Mi iom postrestis kaj rapidigis mian paŝon por atingi ilin. Ni estis alproksimiĝantaj al la sekvan terason. Antaŭ ol ni malsupreniris, mi aŭdis krion, kiu preskaŭ tuj transformiĝis en strangolitan stertoron. Mi rigardis. Dor falis sur la genuojn kaj subtenis sin per la manoj. Li frostiĝis en ĉi tiu pozicio dum momento, poste renversiĝis flanken. Mi saltis al li. Kurante mi koliziis kontraŭ Gay. Ŝi kaptis miajn brakojn kaj haltigis min.

– Kien? Ĝi ja estas toro. – Mi komprenis. Ŝirmita kontraŭ la toro per la ŝtonego, mi rigardis la grizajn, kurte tonditajn harojn de Dor blankiĝantajn ene de la travidebla kasko. Gay premis sian skafandron kontraŭ la malglata, bruna surfaco de la roko kaj zorge elŝovis la kapon por ke ŝi povu vidi la toron. Poste ŝi deprenis la dispecigilon de la dorso kaj metis ĝin al sian brakon. Du bluaj malŝargoj blindigis min por momento. Varmo frapis. Gay eliris el malantaŭ la ŝtonego kaj rigardis al kio restis de la toro. –...kaj se ĝi estis pli rapida ol vi...– mi perkape montris la restaĵojn.

–…tiam mi aspektus kiel ĝi, aŭ pli ĝuste kiel Dor… – ŝi levis la ŝultrojn. Mi rigardis Dor-on. Wera genuis apud li. Poste ŝi ekstaris kaj kune ni portis lian korpon tuj apud la ŝtonego kaj metis ĝin en malgrandan kavon.

– …ĉu ni revenas? – Wera diris tion malklare, aŭ eble ŝia dissendilo funkciis malbone.

– Ne, ni iros plue.

– Ni mortos same kiel li. Vi vidos.

– Lia morto estis ja akcidento.

Ŝi mallevis la kapon kaj ne respondis. Gay rigardis nin de la flanko.

– Ni do iru. Kion ni atendas? – ŝi diris. Ni iris ne pli ol kelkajn dekojn da paŝoj, kiam subite malheliĝis. Gay kaj mi ambaŭ pensis la samon. Kelkaj rapidaj saltoj kaj ni adheris al la rokoj. La nubo malsuprenfalis sur nin kiel grandega nigra folio, tro peza por kirliĝi kun la vento. Foste fariĝis tute mallume. Verŝajne Wera perdis nin de vido, ĉar ŝi staris tie nedecide por momento, kaj poste ŝi komencis kuris.

– Serg... Serg.. – mi aŭdis ŝian vokon.

– Falu sur la rokojn. Falu sur la rokojn tuj. – Mi provis trankvile paroli kaj ne krii.

– Serg, kie vi estas?

Mi vidis la konturojn de ŝia figuro; ŝi stumblis, pene reakiris la ekvilibron kaj daŭre kuris. Tiam, sur la fono de la ĉielo kaj la rokoj kunligantaj per la linio de horizonto, mi vidis brakon, grandegan, nigran brakon de nubo similan al tromb, aŭ eble pli ĝuste al turniĝanta turo. Ĝi malrapide etendiĝis al Wera! – Forkuru! Forkuru! – mi kriis.

Mi ne sukcesis faris ĝin ĝustatempe. Ŝi malaperis por momento en la nigra kolono, ĝi preskaŭ tuj leviĝis alten. Sed kie Wera estis antaŭ momento, estis neniu. La nubo fornaĝis. En la iom post iom foriĝanta mallumo mi vidis ŝian dispecigilon forlasitan sur roko. Ŝi volis defendi sin, ŝi volis pafi ion...

– Ni revenas – mi diris.

– Ne.

– Kial? – Mi rigardis Gay-on.

– Ŝi... ankaŭ ŝi volis reveni. Vi devigis ŝin iri plue. Kaj ĉiuokaze, ni ne estas en majpromeno por reveni tuj kiam ni enuiĝis pro la amuzo. Oni revenas de tia vojaĝo kun io specifa... io pli ol mallonga informo pri la mortoj de aliaj...

– Jes, sed nun ni scias, ke iliaj mortoj ne estis hazardo. Nubo... nubo venas kiam ni renkontas toron...

– Vi volis provi ĉi tion kaj nun vi scias... – Sed mi ankoraŭ ne certas. Ni iru pluen kaj certigu... – evidenta moko sonis nun en ŝia voĉo.

– Ni mortos – mi diris trankvile, tute trankvile.

– ….sed verŝajne unuope. Se mi mortos... vi revenos. Se vi... tiam eble mi scios.

– Gay... – mi interrompis. Kaj se ŝi ne volas reveni al la bazo, ŝi volas reveni nenien. Absurdo. Ŝi ĉiam estis centprocente normala junulino. Ŝi ŝatis danci, naĝi per boato sur lago... kisi... Sed tiel estis antaŭe. Poste la jaroj sur Ganimedo kun Anodo, por kiu ridado ĉiam estis suspektinda trompo. Ĉu post tio ĉi oni povas ankoraŭ vetkurnaĝi al buo kaj ridi tiel laŭte, ke la verdaj bordoj eĥe respondas? Mi ne scias…

– Mi ne scias... – mi diris laŭte. Ŝi rigardis demande sed diris nenion kaj ni malsupreniris al la Tukopatatan-masivo. La transiro al la pli malaltaj terasoj ne estis precipe malfacila. Tie kuŝis multaj ŝtonegoj. Gay antaŭiris min kaj iris la unua. Post momento mi komprenis. Ŝi suspektis la ĉeeston de toroj. Sed toroj ne estis.

La malsupra teraso etendiĝis en glata ebenaĵo ĝis malantaŭ la horizonto. La ebenaĵo estis tiel monotona, ke mi ne povis trovi bazon por miaj okuloj. Ni marŝis kaj nur Jupitero moviĝis al la Suno dum la tempo pasis. Post kelkaj horoj mi sentis min laca. Gay sekvis min kiel ŝi kutimis sur la plej malfacilaj grimpadoj en la Andoj, kie ni iam iradis kune. La Tukopatatan-masivo ŝajnis eĉ pli alta de proksime, preskaŭ atingante la diskon de Jupitero. Mi rigardis en tiu direkto, kiam estis trifoje fulmo ĉe la piedo. Ĝi estis blua fulmo, kies fonto kuŝis sub la rando de la teraso, ie ĉe la piedo de la masivo...

Ni atingis la randon post unuhora marŝo. Tie denove kuŝis ŝtonoj, multe da ŝtonoj. Subite la ŝtonoj finiĝis kaj Gaja kaptis mian manon. Ni kroĉiĝis al la rokoj. Antaŭ ni estis valo, ordinara valo de kelkmetra diametro. Meze de ĝi staris konuso. Alta, perfekte polurita konuso. En ĝia surfaco reflektiĝis steloj, Jupitero kaj rokaj muroj. Tio estis ilia ŝipo, ilia bazo, invadcentro... Estis aktivado en la valo. Veturiloj rapidis al la konuso de ĉiuj direktoj, malaperante en la blanka nebulo ĉe ĝia bazo. La plej multaj el tiuj veturiloj havis la formon de funelo kun sfera tanko ĉe la fino. Ili ŝvebis tuj super la surfaco, flugante de roko al roko kiel papilioj inter la floroj en herbejo. Du el ili rompis grandegan rokon kun blindiga blua flamo, kaj ni vidis la ekbrilojn de iliaj bruliloj, kiam ni estis atingantaj la valon.

– Kion ili faras? – Gay demandis.

– Ili? Ĉi tiuj estas aŭtomatoj. Ili kolektas rokojn. Rigardu kiel proksime estas ĉi tiu.

Efektive unu el la aŭtomatoj preterflugis je distanco de ne pli ol ducent metroj. Fortokampo elsendiĝis el la funelo en larĝa garbo, kiel lumo de la reflektoro. Rokoj falantaj en ĉi tiun nevideblan garbon leviĝis de la substrato kaj malaperis en la gorĝo de la funelo. Subite la veturilo ŝanĝis direkton kaj komencis leviĝi al ni, facile traflugante la krutan deklivon. Mi komencis forkuri.

– Haltu! Vi ne sukcesos... – Gay malsuprenŝovis la dispecigilon de ŝia ŝultro. Ŝi zorge celis, iomete klininte la kapon.

– En la bazon. Tie devas esti movilaroj – ŝi diris tion tiel memfide, kvazaŭ ŝi mem konstruis tiun ĉi strangan veturilon. Ŝi pafis. Mi demetis mian dispecigilon de mia ŝultro, sed ankoraŭ ne havis tempon malŝlosi ĝin, kiam la veturilo subite leviĝis kelkajn metrojn super la rokoj kaj direktis sian strangan funelon rekte al ni. Gaja kriis ion, kion mi ne komprenis. Ŝi staris senmove kun la levita dispecigilon. Subite ĉio ruĝiĝis, kvazaŭ mi surmetus ruĝajn okulvitrojn.

– Forkuru, forkuru, Gay – mi kriis, sed mi povis aŭdi nur rompitajn kraketojn en miaj aŭdiloj, kvankam ŝi staris je deko da paŝoj for de mi. Ĉio ĉi daŭris, kompreneble, kelkajn sekundojn. Mi volis alkuri al Gay kaj eltiri ŝin el la atingodistanco de la aŭtomato, sed ĝuste tiam mi vidis unue la disrompilon kaj poste ĝi Gay-on flosi super la rokoj kaj rapidi al la enirejo de la funelo. Mi eĉ ne havis tempon por miri, kiam mi mem havis la senton de akcelŝanĝo, same kiel en lifto komencanta malsupreniĝi, kaj antaŭ ol mi orientiĝis, mi jam flugis al la funelo. – Direkta gravita kampo – mi pensiis kaj mi estis interne. La funelo finiĝis per grandega rezervujo kaj mi sentis, ke mi glitas ien pli profunden. Tie estis tute mallume. Reflekse, sen pensi pri tio, mi ŝaltis la lampon en la kapo de la kasko. Mi vidis Gay-on. Ŝi kuŝis kelkajn metrojn for de mi... Samtempe mi vidis la ŝtonojn, aranĝitajn egale tiel, ke ili okupis kiel eble plej malmulte da spaco. Ni estis faligitaj sur ilin. Mi tuj ekstaris, timante, ke ŝtonoj ĵetataj el la funelo baldaŭ falos sur nin. Tamen, ne estis ŝtonoj.

– Ĝi ĉesis labori... – Gay aŭskultis la rumoron de ŝtonoj, sed regis silento.

Mi kapjesis.

– … kaj pli malbone, ke pro ni…

– Tiel vi pensas? Se jes, tiam la aŭtomato verŝajne nun raportas al ili, kio okazis.

– Tion farus Tera aŭtomato. Ĉe ili tio povas esti tute malsame.

– Kiel malsame?

– Nu, iaj memdecidantaj aŭtomatoj.

– Neeble.

– Kaj ĉi tiu kampo...?

– La kampo estas io alia. Ĝi tiel laboras. Sed neniu ekipos ŝtonkolektantan aŭtomaton per memdecidaj kupladoj...

– Vi parolas almenaŭ kvazaŭ vi partoprenus en la konstruado de ĉi tiu aŭtomato...

En tiu momento ni sentis skuon, apenaŭ percepteblan, delikatan skuon.

– Ĝi suriĝis – Gay diris.

– Supozeble jes – mi kapjesis.

– Nun ili punos nin...

– Ni havas dispecigilojn.

– Mi pensas, ke tio tute ne helpos nin – ŝi diris tion prefere al si ol al mi.

– Ĉu ni provu eliĝi de ĉi tie? – Mi demandis.

– Ni povas provi... sed ni ne sukcesos.

– De kiam vi fariĝis pesimisto? – Mi provis iel dispeli ĉi tiun depriman humoron de la "kelo" kun ŝtonoj, kiel mi mense priskribis la veturilon. – En la pasinteco, vi ĉiam vidis ĉion rozkolore...

– Mi iam estis pli juna... kaj tio estis sur la Tero. Venu – ŝi kaptis mian manon – ni ĉirkaŭiru ĉi tiun rubaĵon!

Sed ŝtonoj estis ĉie. Ili eliĝis el la mallumo kien ajn mi direktis la radion de mia lumigilo.

– Same kiel sur la ŝutamasigo en Andoj. Ankaŭ ĉie estis ŝtonoj.

– Sed estis ĉielo supre. Cetere rapidu. Ni devas ĉirkaŭiri la "ventron" de ĉi tiu aŭtomato.

Ni daŭre marŝis silente. Ni faris cirklon dum ni vadis tra la ŝtonoj, sed mi ne povis tute determini kiom de la cirkonferenco ni jam trairis.

Subite fariĝis tute hele. Ni estis en granda halo. La muroj de la aŭtomato, en kiu ni ĝis nun estis, ie malaperis. – Ŝajne la tanko de la aŭtomato estas malmuntebla, mi pensis. Mi rigardis supren. Tiu ĉi halo tute ne havis volbon. Kio estis supre aspektis kiel nebulo, rozkolora nebulo.

– Ĉi tio... ĉi tio estas la interno de la konuso... – Gaja diris.

Kaj tiam okazis io tute neatendita. La ŝtonoj, ĉiuj ŝtonoj, leviĝis supren. Ili malproksimiĝis al la volbo kaj subite malaperis en momento. Sed la plej stranga afero estis, ke ni restis. Ni staris ĝis talio en rozkolora, opaleciĝanta nebulo. Ni ne povis vidi niajn proprajn piedojn.

– …ili rimarkis nin.

– Eble la ordigaŭtomato distingis nin de la ŝtonoj...

– Sensencaĵo. Tio estas ili... Serg... ni forkuru, Serg. – Gay perdis sian ĝisnunan trankvilon. – ...ni forkuru... ni forkuru de ĉi tie... – ŝi ripetis plue kaj plue.

– Sed kien?

– Ne gravas – ŝi komencis foriri, vadante tra la nebulo.

– Haltu, kial vi iras tien?! – mi kriis.

Ŝi ne haltis. Nun ŝi preskaŭ kuris. Subite la nebulo ondis. Mi ne sentis la venton, sed la nebulo ondis kvazaŭ vento blovus malsupre...

– Gay... Gay! – mi kriis.

La nebulo komencis leviĝi kaj ĝiaj pecoj atingis ĝis mia brusto. Post momento mi vidis nur la kaskon de Gay. Ŝi eble eĉ diris ion, sed la radiondoj de ŝia dissendilo ne povis atingi min.

Poste la nebulo subite leviĝis kaj envolvis min per amorfa rozkolora vaporeto. Iumomente mi orientiĝis, ke mi staras sur nenio. Mi pendas en sengravita spaco kie la direkto, supren aŭ malsupren, tute ne havas fizikan sencon.

Mi ne scias kiom longe ĝi daŭris. Mi perdis la tempkalkulon. Subkonscie, mi faris mallongajn movojn per miaj brakoj kaj kruroj, penante trovi ian subtenon. Ŝajnis al mi, ke tra la izolado de la skafandro mi aŭdis alttonan, ĝeman sonon. Poste la sono malaltiĝis, ŝanĝis en zumon. Ĝi fine silentis kaj samtempe mi sentis subtenon sub miaj piedoj... La nebulo malrapide komencis malleviĝi... El ĝi eliĝis grandegaj sferoj, je pluraj metroj da diametro, kaj pli altaj ol ili, pli sveltaj rotaciaj paraboloidoj, similaj al grandegaj kalikoj. Ili ŝajnis travideblaj, sed kiam mi rekte rigardis iun el ili, ĝi kvazaŭ iĝis senbrila... Ili ŝajnis moviĝi, ondiĝi, kaj nur post momento mi konstatis, ke tio ĉi estas travidebla gasa substanco, kiu restis post kiam la nebulo malleviĝis; rompante la lumon same kiel la varmigita aero super la ŝtonegoj somere. Sur kio mi staris estis fleksebla, sed kiam mi rigardis malsupren, mi ne povis vidi miajn piedojn. Miaj kruroj "malklariĝis" ĉirkaŭ miaj maleoloj en kio ajn mi staris.

– Verŝajne denove ia fortokampo – mi pensis. Tamen, oni povas iri sur ĝi perfekte bone. Mi faris kelkajn paŝojn, poste mi volis aliri al unu el la sferoj... kaj mi ne povis. Duononmetron antaŭ la sfero komenciĝis fortokampo kaj mi resaltis de ĝi.

Mi volis ĉirkaŭiri la sferon, kiam mi subite rimarkis, ke iu staras kelkajn metrojn for de mi. Gay!

Mi alkuris al ŝi, sed kvankam ŝi ne moviĝis, ŝi komencis fordrivi tiel, ke la distanco inter ni restis la sama. Subite mi haltis. Sed jes, tio ĉi ne estis Gay... estis Wera! Ŝi ankaŭ haltis... Tiam mi rimarkis, ke ŝi estas travidebla kaj tra ŝi mi povis vidi la konturojn de sferoj kaj paraboloidoj starantaj en la fono... Mi staris tiel ĉirkaŭ duonminuton. Ŝi ankaŭ ne moviĝis, kvazaŭ atendante min. Do ili volas konduki min ien... Aŭ eble tio estas kaptilo? Ne, se ili vere volus, ili facile povus movi min per ia fortokampo... mi decidis. Mi sekvis Veran. Ŝia bildo eskapis de mi tiel longe, ke subite, inter unu sfero kaj la alia, mi vidis raketon, veran Teran raketon kun malfermita luko, en kiun Wera malaperis. Mi sekvis ŝin kaj... mi vidis Gay-on.

– Ĉu vi estas Serg? Kiel vi eniris ĉi tien? – ŝi demandis. Poste mi vidis timon en ŝiaj okuloj kaj ŝi malproksimiĝis de mi al la muro.

– Jes. Estas mi, Serg. Mi eniris kutime...  – Mi turnis min por montri al ŝi la lukon, sed estis nur muro malantaŭ mi.

– Aŭ eble vi jam mortis kiel Wera kaj estas nur bildo de Serg...

– Sed, Gay, mi vivas... mi vere vivas... – mi kaptis ŝiajn manojn. – Vi ja vidas, ke mi vivas...

– Vi vivas... Kaj ĉu vi vidis Weran? – ŝi demandis subite.

– Mi vidis. Jes, tio ĉi estis ŝia bildo.

– Kaj ŝi kondukis vin inter la kuglojn...

– Ŝi kondukis…

– Sed kial, Serg?... Kial?...

– Mi ne komprenas...

– Kial ili enŝlosis nin ĉi tie... – ŝi kunvolviĝis en la angulo de la kajuto kaj kunpremis la palpebrojn...

Mi ne sciis kion respondi al ŝi. Mi ĉirkaŭrigardis la kabanon kaj rimarkis... ekranon... Ĝi ne estis simila la Teraj ekranoj, sed certe ĝi estis ekrano ĉar la steloj brilis en ĝi.

– Gay! Gay! – Mi tiris ŝian skafandromanikon. Tra la vitro de ŝia kasko, mi vidis, kiel malrapide ŝi levis la palpebrojn.

– Kio okazis? – ŝi demandis post momento.

– Mi ne scias. Steloj...

– Steloj?

– Jes, sur la ekrano, rigardu mem, ili estas ja steloj. – Por momento ni rigardis la ekranon. Subite Gaja ekstaris kaj mi vidis ŝiajn pupilojn larĝigitajn pro timo. – Serg, kaj se ili pafis nin en spacon...

– Mi ne komprenas.

– Nu, ili lanĉis nin en la kosmon.

– Por kio? Por kio ili farus tion, klarigu al mi – mi provis trankvile paroli, sed mi jam ankaŭ timis.

– Kiel mi sciu... kaj ĉi tiuj ŝtonoj... kial ili kolektis la ŝtonojn kaj transportis ilin en la rozkolora nebulo...

– Sed ili ja lasis nin...

– Eble nur por ĵeti nin en la vakuon. Eble ili aŭ mortigas ĉiujn homojn aŭ ĵetas ilin en la vakuon.

–…

– Ili pafis nin el Ganimedo kiel misilon, sen ebleco por stiri la veturilon.

– Ĉu vi pensas, ke ili eksperimentas je ni...

– Ne. Ili certe tiamaniere mortigas la estaĵojn de sia specio. Eble ne estas alia maniero mortigi ilin...

Mi ne respondis. Se Gay pravas... tiam ni vere devas morti. Neniu observatorio vidos nin... maksimume nur la radaro de iu preterpasanta raketo. Sed ni ne sendas rekonigajn signalojn, do ĝi traktos nin kiel meteoron. Ĝi eligos la plenan ŝarĝon de sia neniigilo en nin kaj ni vaporiĝos...

– Ni vaporiĝos se…

– Ne – Gay interrompis min – ni mortos ĉi tie. Ĉi tie en ĉi tiu kajuto. Ĉu vi aŭdas?

– Trankviliĝu, Gay trankviliĝu...

– Rigardu – Gaja montris al la ekrano. – Ili konstruis ĝin specife por ke ni devus pensi pri ĝi...

– Pri kio?

– Ke ni mortos.

– Gay!

Ŝi nur ridis.

– Ni estos mortantaj kaj rigardos la stelojn...

Tiam mi rigardis la ekranon. Ne estis steloj en ĝi, ili malaperis de la ekrano, anstataŭitaj de la konata formo de Ganimedo, kiu pligrandiĝis kun ĉiu momento. Nia veturilo alproksimiĝis por surluniĝi.

Mi sekvis la sunmakulon moviĝantan malrapide trans la plankon. Tra la malfermita fenestro mi aŭdis la bruon de aŭtomato tranĉanta la herbon en la ĝardeno. Nuboj moviĝis trans la bluan rektangulon de la ĉielo, blovataj de la malvarma vento el la montoj. Gay staris ĉe la fenestro... Gay sen skafandro... Estis Tero, vere Tero!

Ni ĵus finis rakonti la historion kaj Toren enpense frotis per mano sian altan kalvan frunton.

– …kaj vi diras, ke tie estis nebulo, rozkolora nebulo… kaj poste sferoj… – li ripetis.

– Kaj la invado eliminita? – Mi fine decidis demandi lin.

– Invado? – li rigardis min distrite. – Tute ne estis invado.

– Ne estis?

– Kompreneble, ĉi tio estas nia invento, sekvo de la megalomanio de nia specio. – Nun li rigardis Gay-on. Li evidente rimarkis, ke ŝi nenion komprenas. – Komprenu, kvazaŭ iu volus bari sian kampon kontraŭ plagoj. Oni povas simple konstrui barilon. Sed se oni havas la ĝustan teknikon kaj ne volas mortigi, tiam... li simple starigas signalan reton el toroj, alvokantan gviditan nubon. La nubo forportas ĉion, kio moviĝas el la zono, kiu estas gardata... La fakto, ke la toro mortigis... ŝajne ili ne sciis, ke tia impulso estas mortiga al ni. Verŝajne tio ĉi eĉ ne trapasis ilian kapon.

– Do Warden, Woley, Wera... ĉu ili ĉiuj vivas?

– Kompreneble, la nubo elĵetis ilin sur la rokojn ekster la ringo de toroj.

– Kaj ni... kion ili faris al ni...?

– Ni povas nur supozi tion. Ilia ŝipo ekflugis. Ĝi verŝajne ekflugis tuj post kiam vi alvenis tie...

– Sed ni sentis nenion. Neniu trogravitado, neniuj skuoj.

Toren ridetis.

– Ili propulsas sian ŝipon per gravita kampo. Ili kreas ĉi tiun kampon antaŭ la ŝipo. Vi kaj la tuta kosmoŝipo falis en ĉi tiu kampo... Kaj iu, kiu falas, pezas nenion. La problemo de homo en falanta lifto – li ridetis. – Do ne estis demando pri troŝarĝo. Plej vi povis senti estis...

– Mi efektive sentis senpezecon...

– Vi vidas, ke ni pravas – Toren ĝojiĝis.– Do – li daŭrigis – vi eniĝis en aŭtomatan veturilon kolektantan fuelon por iliaj propulsunuoj. Vi estis bonŝancaj. Eble ili iel similas al ni, aŭ eble ili rimarkis vin, sed ĉiukaze vi ne kunhavis la sorton de ŝtonoj konvertitaj en energion por motoroj. Ili apartigis vin de la ŝtonoj... sed poste ili havis malfacilojn resendi vin al la luno ĉar ili jam ekflugis. Do ili konstruis specialan ŝipon. Ili konstruis ĝin – mi pensas – en malpli ol unu horo, adaptis ĝin al viaj bezonoj, allogis vin internen per la bildo de Vera kaj pafis vin ree al Ganimedo... Jes, ili ne volis mortigi vin. Ili forsendis vin, kvankam ili jam traflugis milionojn da kilometroj.

– Kaj nun, kie ili estas nun?…

– Ie en la interstela vakuo... ili malaperis el la ekranoj de la plej sentivaj radaroj...

– Kaj ili nenion lasis al ni, nenion transdonis al ni?

– Nur vin. Nenion alian. Ili ne volis preni vin. Vi hazarde eniĝis en ilian ŝipon... kaj ili unue ne rimarkis... kaj poste ili sendis vin al Ganimedo.

– Kiel, kaj ĉi tiuj nebuloj... ĉi tiu levado de ŝtonoj... la bildo de Wera...

– Tiuj estis iliaj aŭtomatoj kiuj laboris. Ilia teknologio estas centojn, eble milojn da jaroj antaŭ la nia... neniu volis komuniki kun vi... Ĉu vi povas diri al mi, kion ĝi signifas...?

– Ŝajnis al ni, ke ili ne interesiĝas pri io alia ol ni...

– Ne nur al vi– Toren parolis mallaŭte, kvazaŭ al si mem. – Ni ĉiuj pensis tiel. Ni eĉ inventis invadon kaj kredis je ĝi sendube. Ni elpensis la ideon de invado ĉar neniam ni eĉ imagis al ni, ke ili venis tie ĉi nur por provizo de fuelo. Ke ili traktis nin kiel paserojn...

– Mi ne komprenas. Kial kiel paseroj...?

– Ĉu vi iam haltis por rigardi paserojn? Certe ne. Eĉ se vi rimarkis ilin foje, tio estis hazarde. Ili estas tro oftaj por altiri nian atenton... kaj eble ni estas nur tiaj paseroj en nia galaksio...