|
La Edukada Servo de I-LO en Tarnovo
Materialoj por geliceanoj |
![]() KOSMODROMOAŭtoro: Konrad Fiałkowski |
©2026 Geo
|
| La Enhavo |
– …la uragano denove alvenas – Fiez malŝaltis la ricevilon kaj demetis la aŭdilojn de sia kapo.
– Mesaĝo el Ioo? – demandis Bor.
– Jes, el Ioo.
Ioo denove. Ili nur vidas uraganojn de tie. Jen la tria alarmo ĉi-semajne... Se ĝi daŭras tiel, anstataŭ labori, ni organizos kriz-servojn... – pensis Bor kaj koleris, ĉar li preferis labori ol kunruli la antenojn ekster la bazo.
– Ĉu ni kunrulu la antenojn kaj denove kaŝu la aŭtomatojn? – li demandis kaj rigardis Fiez-on, ĉar Fiez estis tiu kiu decidas.
– Ni kunrulas – Fiez kapjesis. – Ĝi supozeble estas granda uragano, kun fulmoj kaj ĉiaj aliaj atrakcioj.
Ĉiuj atrakcioj, kiuj eblas en la malbenita metanatmosfero de tiu ĉi striata giganto – pensis Bor kaj sentis, ke en ĉi tiu momento li preferus vidi Jupiteron kiel rondan diskon en la vidkampo de la teleskopo.
– Iru al Stev nun – diris Fiez. Li denove komencas – pensis Bor. – Mi devas informi Ioon pri tio.
– Atendu, Fiez – li diris. – Mi proponas antaŭe manĝi tagmanĝon. La uragano ankoraŭ havas kelkajn milojn da kilometroj por trairi. Ni renkontiĝos ĝustatempe. Kaj vin atendas la specialaĵo de la astronaŭta kuirejo... – Bor premis la levilon kaj elprenis pleton el la interno de la maŝino. – Ho, kotletoj hodiaŭ… – li ĝojiĝis.
– Denove klorelo... Sciu, Bor, mi ne plu povas rigardi ĝin...
– Do manĝu ĝin – sen rigardi kiel vera astronaŭto.
– Mi manĝas, sed mi estas sata de ĝi, tute sata...
– Via rajto. Tamen vi objektive konfesu, ke klorelo enhavas vitaminojn, proteinojn kaj ĉion necesan por la vivo de kosmokonkerantoj... Kaj krome vi kreas per ĝi fermitan, biologie fermitan sistemon.
– Bone – diris Fiez – finu jam tiujn kotletojn kaj ni eliru eksteren.
Li staris alta, iom klinita. Li klinis sin pli proksime al la pordo, kvazaŭ timante damaĝi ĝin per sia potenca kapo. La lumoj de la ŝaltpanelo brilis sur la polurita kiraso de lia skafandro.
Li eliros en la oceanon de metano kaj eble ne revenos. Same kiel Stev. Sed nun li aspektas kiel antikva kavaliro – pensis Bor. Kiel infano sur la Tero li legis pri kavaliroj, sed li pensis, ke li jam delonge forgesis ilin, kaj subite li komprenis, ke tio ne estas vera. Li eĉ ĝojiĝis, sed tiam li pensis pri la uragano, klorelo, Stev, pri kiu Fiez daŭre parolis, kaj la ekvacioj en la analizilo, kiujn li ne havos tempon por solvi...
– Atendu – Bor metis sian kaskon sur la plankon kaj sidiĝis flanke sur malgranda faldebla seĝo ĉe la pupitro de unu el la analiziloj. – Ni eliros post momento.
– Kio pri la kiraso? – demandis Fiez.
– Aŭtomato radioskopas ĝin. Difektita en du lokoj, sed nenio grava.
– Ĉu vi aŭdis. Venas nova uragano. Vi devas sukcesi fini ĝustatempe!
– Tio estas nenio serioza – Bor ripetis. – Mi faros ĝin poste.
– Kiel vi deziras, sed la vetero ĉi tie ne estas stabila...
– Kaj tial ferioj sur Jupitero ne tre sukcesas… – aldonis Bor, eĥante la tonon de Fiez.
– Ĉu vi ĉesos ŝajniĝi esti alia, Bor? – diris Fiez pli mallaŭte, iom pli mallaŭte ol kutime. – Ankaŭ Stev tiel pensas.
– Bone. Mi estas tute serioza nun. Manĝu ankoraŭ unu klorelan kotleton, Fiez...
Ili eliris kune, en skafandroj, kun parabolaj kaskoj. Ili elpaŝis en la verdetan mallumon de la Jupiter-atmosfero... Iliaj ŝuoj alkroĉiĝis per magnetaj kaptiloj al la kiraso de la bazo, bazo kiu, kiel granda elipsoida balono suspendita en la atmosfero, vibris en la blovoj de metana vento. Ie supre moviĝis blankaj nuboj. Ilia movo estis malfacile videbla je ĉi tiu distanco, do ili aspektis kiel potenca blanka volbo kiam oni rigardis ilin sen teleskopo.
Brunaj nuboj de pli densaj tavoloj de la atmosfero kirlis sub ili. Sur ilia fono, Bor vidis la nigran randon de la bazo kurantan ambaŭdirekten en la mallumon kaj la aĵuroj de la antenoj etendiĝis supren, al la blankaj nuboj.
Ni faldos la antenojn kaj alvenos uragano, kaj tiam ĉio estos senforma verda mallumo. Foje estas mallumo sur la Tero antaŭ ŝtormo, sed poste la Suno denove brilas, kaj tie ĉi... tie ĉi estas Jupitero...
Li alpaŝis al la mallongdistanca radaranteno, aktivigis la aŭtomaton kaj rigardis kiel streĉiloj liberiĝas. La strukturo tremis kaj sinkis pli profunden en la bazon, kurbiĝante kiel ekzotika metala floro. Kiam la ovala luko fermiĝis malantaŭ ĝi, li rimarkis ekbrilon, la bluan ekbrilon de brulilo, sur la kiraso de la bazo, kelkdek metrojn for. Tio estas aŭtomatoj – li pensis. – Ili flikas la kirason, la kirason, kiu devas elteni la hodiaŭan uraganon kaj ĉiujn, kiuj ankoraŭ venos, tiel longe kiel la bazo flosas en la atmosfero de ĉi tiu planedo...
Li sentis etan blovon de vento kaj rigardis malsupren. Komenciĝis ia movo inter la brunaj nuboj, ili sulkiĝis en profundajn valojn, kies fundon li ne povis vidi.
La antenoj malaperis. Tra la krakado de la aŭdiloj de sia kasko, li aŭdis la voĉon de Fiez. Li ne komprenis la vortojn, sed li sciis, ke tio estas voko por reveni.
Li denove rigardis la nubojn kaj komencis iri al la malsuprenirejo en la bazon.
– Ni havas almenaŭ du tagojn nun – diris Fiez.
Vi denove enfosiĝos en via kajuto kaj spektos filmojn el la Tero – pensis Bor.
– Sed poste ni devos determini nian situon dum la venontaj du tagoj – li diris. – Ioo jam ne plu parolas...
– Tio estas pro malŝarĝoj. Ili jonigas la atmosferon kaj okazas fino de komunikadon...
– Ĵetas pli kaj pli. Se la kiraso ne eltenos, estos ankaŭ la fino de ni... Ĉu vi pensas, Fiez, ke ni dronos en ĉi tiu atmosfero, se unu el la flikoj sur la kiraso rompiĝos? – demandis Bor. – Kio okazis al li? – li pensis samtempe.
Fiez saltis de sia seĝo, kaptis sian kaskon kaj kuris tra la koridoro.
– Stev – li kriis de tie – la aŭtomatoj kaj Stev restis sur la kiraso. Bor komprenis.
– Revenu, revenu tuj! Li ne estas tie, ne estas, aŭdu! Tie jam blovas uragano...
Bor sentis vibroj de la bazo, rapidaj kaj kaosaj. Fiez. Li imagis al si figuron en skafandro falantan malsupren en la amasigitajn de vento, brunajn vaporaĵojn, figuron malgrandiĝantan ĝis nigra punkto, nevidebla sur ilia fono.
– Fiez! – li kriis. – Revenu. Li ne... – li interrompis.
Fiez ne kredos tion ĉiuokaze, se li tion ne kredis dum tiom da tagoj. Li jam povis aŭdi la bruadon de la najlitaj botoj de la skafandro tuj preter la angulo de la koridoro. Li hezitis momenton, poste repuŝis la seĝon, kaptis sian kaskon kaj kuris mem laŭ la koridoro. Fiez preterpasis la ĉefajn elirkluzojn. Bor komprenis tion, kiam li alkuris al la transportilo malrapide moviĝanta malsupren al la suba ferdeko. Nun li kuris sur transportbendo portanta ilin pli profunde en la bazon, kaj ili elsaltis de ĝi ĉe malgranda flanka aerkluzo kondukanta al la kiraso. – La uragano daŭras nur kelkajn minutojn. Ĝi ankoraŭ ne povis atingi plenan potencon, sed ĉiukaze Fiez ne eltenos sur la kiraso, li ne povis elteni sur ĝi – li pensis kaj rigardis kiel Fiez malŝlosas la aerkluzojn.
– Fiez! – li kriis. – Fiez, aŭdu min, atendu momenton. Ŝnuroj... Mi serĉos ŝnurojn.
– Mi ne povas, Stev estos forblovita... – Fiez jam ŝlosis sian kaskon. La luko kondukanta en la bazon fermiĝis per mallaŭta klako.
– Atendu, asekuro…
– Surmetu vian kaskon, mi malfermas la kluzojn – diris Fiez.
Bor malbenis. Li alpremis la hermetilojn sur sia kasko, poste ĵetiĝis al la muro. – Devas esti ŝnuro ĉi tie, ie – li serĉis freneze en la niĉoj. Fine li trovis blankan, fosforeskan volvaĵon.
– Fiez! – li sentis la ŝanĝon de premo tra la skafandro post kiam la aerkluzoj malfermiĝis kaj aŭdis altan, lamentantan sonon.
Li turnis sin. Malantaŭ la cirkla elirtruo komenciĝis verda mallumo. Fez jam estis for. Li klikfermis la krampon, per kiu la ŝnuro finiĝis sur la tenilo de sia skafandro kaj eliĝis eksteren. Li alteniĝis al la kiraso kaj atendis ĝis la vento estingiĝos por momento. Poste li levis la kapon kaj ĉirkaŭrigardis.
Li rimarkis la aŭtomatojn je dekkelke da metroj for. Ili staris en grupo, aspektante en la mallumo kiel bonformaj kreskaĵoj sur la kiraso de la bazo. Fiez jam estis tie, enkojnita inter du aŭtomatoj, forte alteniĝanta al iliaj potencaj kaptiloj.
– Bor… – raŭka voĉo sonis en la aŭdiloj – Bor… mi ne povas.
Kiel li alvenis tie? – Bor iomete levis sin kaj subite komprenis. Ĝi estis uragano. Uragano blovanta rekte al la aŭtomatoj.
– Bor, atentu... ĝi forblovis min... Kaj li ne estas ĉi tie...
– Mi aŭdas vin, mi baldaŭ alvenos tie...
– Revenu... lasu... mi mem...
Bor ne respondis kaj, kuŝante, estis tiranta la ŝnuron el la luko, metro post metro. – Mi eltiros ĝin la tuta, kaj kiam la tenilo tie interne ne ellasos, mi glitos malsupren, metron post metro, al la aŭtomatoj. – Li sentis la ŝnuron inter liaj fingroj kaj la tenilo de lia skafandro streĉiĝi kiel velo. Fine estis rezisto flanke de la luko. Tiam li tiris siajn krurojn supren... kaj sentis, ke li flugas. Li kunpremis siajn fingrojn sur la ŝnuro, sed la gantoj de la skafandro daŭre glitis laŭ ĝi. La glata kiraso donis nenian subtenon por la piedoj, kaj la magnetaj suĉiloj estis tro malfortaj. Ankaŭ unu momento kaj li batos la kaptilojn de la aŭtomatoj. Apud li, du paŝojn for, kuŝis Fiez.
– Fiez! – li kriis. – Fiez, mi havas ŝnuron. – Kial li ne respondas? Ĉu io okazis al li?
– Fiez... – li ripetis.
– Mi ne povas... mi ne povas moviĝi... – la voĉo de Fiez estis obtuza – ĝi forblovos min... Mi ne plu povas teni... Kaj li... li jam enris internen. Li ne estas ĉi tie.
– Tio ne estas vera, Fiez, li estis forblovita. Li mortis, ĉu vi aŭdas?
Apogante siajn krurojn sur la kaptiloj de la aŭtomatoj, li almoviĝis al Fiez. Nun li malligis la krampon el sia skafandro, poste tratiris ĝin tra la tenilo de la skafandro de Fiez kaj klikfermis ĝin sur sian propran tenilon.
– Fiez – li diris – vi estas sur la ŝnuro... Vi aŭdas min, Fiez...
Fiez ne respondis, sed li malfermis la manojn kaj Bor sentis lian pezon.
– Tiru vin supren – li diris – tiru vin pli rapide, alie mi ne povos plue teni vin.
Li rigardis kiel Fiez piedbatante la kirason per siaj botoj tiris sin supren centimetron post centimetro. Li finfine vidis lian vizaĝon sub la kasko.
– Ripozu, Fiez.
Li kaptis lin je la brakoj. Apogante sin al la slaboj de la aŭtomato li sentis, ke lia skafandro estas dispremata fojon post fojo de la ventoblovoj. – Kiel kaŭĉuka ludilo – li pensis.
– Bor… laŭ la ŝnuro… ni revenu… la aŭtomatoj sekvos nin… – Bor aŭdis la siblan spiradon de Fiez.
– Ni ne revenos – li respondis nur post momento. – Ni ne havas sufiĉan forton por reveni...
– Kiel do...?
– Mi jam provis survoje grimpante malsupren ĉi tien... Ni ne povas teni la ŝnuron, Fiez.
Nun li povis aŭdi nur la siblon de la vento. Ŝajnis al li, ke lia tono estas pli alta. Ĉu la vento plifortiĝis?
– Kaj Stev? – demandis Fiez.
– Li mortis kaj estas for. Fine komprenu tion.
– Vi eraras, Bor. Li estas interne. Sed ne gravas ĉiuokaze. La luko ekster la kiraso estis malfermita... La aŭtomata sekursistemo eĉ ne enlasos lin en la aerkluzojn... nur restas la aŭtomato.
– Kiel do aŭtomato?
– Unu el ili simple reiros al la kluzoj. Vi scias, ke ili aŭtomate fermas la lukon malantaŭ si... – Jen la solvo, se la aŭtomato eltiras nin – pensiis Bor – verŝajne la sola ebla solvo...
– Donu al iu la ordonon reveni, Fiez.
Kaj la aŭtomato ekmoviĝis. Ĝi marŝis du aŭ eble tri metrojn kaj ŝanceliĝis pro la ventofrapo. Tamen ĝi konservis sian ekvilibron kaj marŝis plu. Ĝi jam estis duonvoje, kiam nova blovo de la uragano deŝiris lian kaptilon de la kiraso. La aliaj tri firme tenis, kaj tamen la aŭtomato komencis malrapide leviĝi, kvazaŭ puŝita de malsupre per nevidebla levilo. Lia kaptilo kuntiriĝis denove kaj denove, serĉante subtenon. Ĝi renkontis ŝnuron. Ĝi alkroĉiĝis al ĝi kaj tranĉis ĝin... – Fino – pensiis Bor kaj premis la dorson pli forte al la kiraso. Li rigardis kiel la dua kaptilo de la aŭtomato dekroĉiĝis de la kiraso. La aŭtomato frostiĝis dum momento sub la enorma peno de siaj metalaj kruroj, kaj poste forfalis.
Bor fermis la okulojn. Li aŭdis la krakon de metalo tra sia kasko, sentis la ŝokon de la kiraso sub la bato, kaj tiam nur aŭdis la alarmkriojn de du aŭtomatoj en siaj aŭdiloj.
– Fiez! – li kriis ne malfermante la okulojn. – Fiez…
– Jes, mi estas – ĉi-foje Fiez tute trankvile parolis – ni estis fortunaj, Bor.
Li rigardis. Ne estis aŭtomato apud ili. Nur la sulkoj de la plugita kirasmetalo montris, ke ĝi staris ĝuste tie.
– Diable fortunaj... – Fiez ripetis.
– Ne gravas. Ni ne eliĝos de ĉi tie... Ni ne eliĝos! Vi aŭdu min!
– Stev eligos nin.
– Sensencaĵo.
La pepoj de la aŭtomatoj falantaj en la atmosfero fadis inter krakado kaj denove li aŭdis nur la siblon de la vento.
– Eble ni povas travivi la uraganon? – diris Fiez mallaŭte.
– Travivi? Sed ĝi ankoraŭ vere ne komenciĝis. Ankoraŭ ne okazis malŝargoj de plurcent-kilometraj kirloj. Ĉio ĉi estas ankoraŭ venonta... Nuntempe la komunikado malboniĝas... Baldaŭ ni ne povos komuniki unu kun la alia...
Sendi alian aŭtomaton – pensiis Bar. – Oni povus sendi alian aŭtomaton, sed se ĝi deŝiriĝos kaj frapos nin... – Li pensis pri la fadantaj pepoj de la aŭtomatoj, la aŭtomatoj alvokantaj helpon.
– Bor – Fiez diris denove – Bor, ĉu vi aŭdas min? Ni povas provi iri sub la kirason, rekte sub la kirason...
– Kiel sub la kirason?
– La aŭtomato malantaŭ ni havas radiantan brulilon... Ĝi tranĉos truon en la kiraso...
– Kaj kio pri termika kaj gasa izolaĵoj... vi damaĝos ilin...
– Tiam la gasimunaj fakmuroj en la tuta sektoro de la bazo aŭtomate fermiĝos kaj la trairejoj al aliaj partoj de la bazo estos detranĉitaj. Tamen ni estos interne, kvankam ni ne povos demeti niajn skafandrojn...
Verŝajne Fiez pravas – pensiis Bor – ja li estas inĝeniero kaj dum li ne parolas pri Stev, li parolas prudente.
– Do programu la aŭtomaton.
– Mi devas leviĝi – Fiez turnis sin kaj, apogante la manojn sur la slaboj de la aŭtomato, li malrapide leviĝis.
Bor kalkulis la sekundojn. – Ĉi tio devas daŭri – li klarigis al si – Fiez devas doni al ĝi plenan instrukcion, profundon kaj tranĉlarĝon, ĝenerale ĉiujn parametrojn. Nur tiam ĝi povas labori.
Fine la flamo ekbrilis, unue ĝi ekflamis kaj estingiĝis plurfoje, kaj poste ĝi bruliĝis per hele blua lumo. En la sama tempo, Fiez falis sur la kirason. Li spiradis peze kaj Bor povis aŭdi lian spiradon en siaj aŭdiloj.
– Ĉu ĝi sukcesos?
– Eble jes. Tio... tio daŭros iom da tempo. La kiraso estas dika... kaj mi ne povas eltiri pli longan flamon el la aŭtomato...
Ili kuŝis silente dum kelka tempo, kaj Bor povis aŭdi nur la sibladon de la flamo kaj la krakadon de krevantaj juntoj. Subite la flamo estingiĝis.
– Ĝi jam finis – Bor aŭdis flustron de Fiez. Li rigardis eksteren de malantaŭ la aŭtomato. La truo estis grandega. Nuboj de vaporo eliĝis el ĝia interno kaj estis tuj forblovataj de ventoblovoj.
Fiez denove leviĝis. Bor vidis lian potencan figuron platigitan sur la ĉirkaŭkonstruo de la aŭtomato.
– Teniĝu forte al ĝi – li aŭdis en la aŭdiloj, kaj poste la aŭtomato moviĝis kaj iris antaŭen.
Kuŝante, Bor lasis ĝin treni sin sur la kiraso. Post momento, la maŝino balanciĝis flanken kaj glitis en la truon. Bor glitis malantaŭ ĝi. – Mi estas finfine sekura, – li pensiis kiam li vidis la randon de la truo ĉe sia kaponivelo. Li rigardis la fanditajn randojn de la kiraso.
– Nu, certe devis esti varme ĉi tie, – li diris. Li rigardis al Fiez. – Kio okazis? Kial ni ne iras pli malalten? – Li eekdemandis.
– Ĉi tie estas tanko...
– Ĉu vi ne povas ĉirkaŭiri ĝin?
– Ne.
– Tiam tranĉu.
– Mi ne memoras kio estas en ĝi.
– Verŝajne nenio grava, alie vi memorus. Kaj cetere kion signifas damaĝo al la tanko kompare kun tranĉado de la kiraso? Tranĉu, Fiez, estas tempoperdo.
– Stev eble estas ĉi tie. Li... li tiam envenis ĉi tien... ien ĝuste ĉi tie...
– Kiam?
– Li diris, ke li revenos...
– Ne ĝenu vin. Tranĉu, Fiez.
– Eble vi pravas, Bor – murmuris Fiez kaj alĝustiĝis malgrandan flamon en la brulilon de la aŭtomato.
Poste li proksimigis ĝin al la tanko. La angulo de la tanko blokanta la trairejon krakis kaj kuntiriĝis en flamoj. El ĝia interno elfluis strio da densa likvaĵo, bolanta, kraketanta, ŝvelanta en la flamo...
– Klorelo! – kriis Fiez. – Klorelo! Li celis la torĉon al la kirasaj platoj, kaj kiam ili ardis, li kaptis ilin per siaj manoj kaj klinis ilin al si.
– Atentu! La gantoj ne eltenos la varmegon kaj vi brulos al vi la manojn...
Bor provis tiri lin for, sed Fiez forpuŝis lin.
– Tio estas klorello… – li ripetis. – Klorelo… vi komprenas.
Li denove ŝovis la brulilon. La metala lado ekardis kaj subite krevis. Nun la klorelo larĝstrie fluis sub la tanko, kreante grandan verdetan flakon.
– Haltigu ĝin... – Fiez kroĉiĝis al la ŝiro per sia skafandro kaj, puŝante la manojn profunden en la truon, kriis. – Ŝi elfluos, ŝi elfluos kaj mi nenion povas fari pri tio – Bor sciis tion.
– Savu ĝin! – Fiez kriegis pli kaj pli laŭte.
– Tie ĉi, tie ĉi estas nenio por povi ĝin haltigi...
Bor diris tion mallaŭte. Poste li rigardis la flakon. Ĝi jam perdis sian cirklan formon. Strieto elfluis el ĝi kaj fluis pli profunden laŭ la koridoro. Fiez elsaltis malsupren en la flakon, poste kuris al la fakmuro kaj komencis bati ĝin plenforte per siaj pugnoj.
– Stev, ĉu vi aŭdas min... Mi scias, ke vi estas ie ĉi tie. Mi scias... Parolu al mi.
Li estis forblovita, forblovita antaŭ kelkaj tagoj, kaj Fiez ne povas tion kredi – pensiis Bor. Li rigardis la krevitan tankon kaj tiam rimarkis, ke la klorelo jam ne plu elfluas. Ĝi estis blokita de interne. Li aliris al la fendo kaj prilumis ĝin per sia reflektoro. Kaj tiam li vidis la distingajn kudrojn de la kosmonaŭta skafandro montriĝantaj tra la verda gluaĵo kaj la flava rimeno de la epoleto de Stev.
Li alpaŝis al Fiez.
– Tranĉu la kluzojn – li diris – la klorelo jam ne plu elfluas – Stev ĉiam preferis ĉerpi klorelon el malfermita tanko per sitelo. Li diris, ke tiamaniere ĝi gustas pli bone... – li pensiis.
– Tranĉu – li ripetis kaj viŝis la boton de sia skafandro je la planko, boton ŝmiritan per klorelo, la verda algo, kiu nutris ilin kaj ili nutris ĝin, kiu donis al ili oksigenon kaj malkombinis karbondioksidon el ilian spiradon, same kiel sur la Tero verdaj plantoj nutradis iliajn prapatrojn dum centoj da milionoj da jaroj...
![]() |
La Fakgrupo de Kemio-Fiziko-Informatiko en la Unua Liceo Ĝeneraledukada nomita al Kazimierz Brodziński en Tarnowo Str. Piłsudskiego 4 ©2026 mag. Jerzy Wałaszek |
La materialoj nur por edukada uzado. Ilia kopiado kaj multobligado licas
nur se oni sciigas pri la fonto kaj ne demandas monon por ili.
Bonvolu sendi demandojn al: i-lo@eduinf.waw.pl
Nia edukada servo uzas kuketojn. Se vi ne volas ricevi ilin, bloku ilin en via legilo.