Libereco, amata libereco!

– Vi parolis pri libereco, fine de nia lasta renkonto, kaj mi ŝatus...

–... ataki min. Tio videblas sur via vizaĝo. La mentono elstaras antaŭen, makzelo aspektas agreseme, ŝultroj estas streĉitaj. Mi divenas, ke anstataŭ lasi min rakonti trankvile pri mia ĉiela travivado, vi provos ree treni min en vortan duelon...

– Tute ne, mi garantias al vi. Mi nur deziras kompreni vin, nenion pli. Ŝajnas al mi, ke vortoj kiel "libera", "libereco" funkcias en vi kiel ruzaj iloj por eviti vidi la nekonsekvencaĵojn en via deliro. Estas nekredeble, kiel ofte vi uzas ilin! Ĉu ne obsedus vin tiu koncepto? Finfine, estus normale en iu kiel vi, kiu travivis proprakarne senigon de libereco.

– Estas vere, ke mi certe pli sentemas ol iu alia pri tiu koncepto. Sed komprenu! Mia ĝojdonanto eterna ŝatas krei. Tio signifas, ke plaĉas al di estigi estulojn, kiuj plene ekzistas. Ju pli libera vi estas, des pli vi ekzistas. Ju pli libera vi estas, des pli vi estas vi mem, kompare kun iu, kiu faras nur tion, kion trudaj fortoj devigas lin aŭ ŝin fari. Kredu min, se tagon post tago vi povas enbuŝigi nur la aĉajn fi-manĝojn, kiujn oni trudas al vi, sen iam ajn povi elekti, konstante restante malsata, vi sentas, kvazaŭ vi ne ekzistus. Kontraste, sidi en surtrotuara restoracio kun en la mano menuo kun dekoj da elektoj, tio estas vivi, ekzisti, esti. Se la homoj tion konscius, ili verŝajne sentus, ke tio estas esti amata. Vi sciu: kion vi nomas malbono kaj kio efektive estas malbono, tio eble havas funkcion: malkovrigi bonon. Mia sperto pri kaptiteco kaj mallibereco ebligas al mi tre alte taksi etajn liberecojn multe pli ol naŭ dekonoj el la loĝantaro. Por mi, tiu, al kiu oni ne lasas elekton, ne ekzistas per si mem, ekzistas nur depende de tiuj, kiuj havas la povon trudi laŭplaĉe. Tiuj jes ja ekzistas, kaj povas fari el homo aĵon. Kiam oni mem uzas sin mem, oni havas pli grandan eston, pli grandan densecon, mi ne scias, kiel diri, sed mi trovas, ke oni ekzistas pli. Kaj mi kredas, ke mia transborda amiko volas pli ol ion ajn, ke tion ni havu.

– Mi koncedu.

– Ŝajnas al mi... sed mi eble ekpaŝas sur terenon, kiun mi vidis per tro ĝenerala vido, tro malpreciza, eble mi ne rajtas tiel paroli... ne gravas, mi tamen ekdiru... ŝajnas al mi, ke ekzistas pli da libereco en la mondo ol ni imagas. Eble herbo, floro, besto havas pli da ebloj elekti, ol aperas al niaj homaj okuloj.

– Strange, mi havas la malan impreson. Homoj imagas sin liberaj, sed ili estas kondiĉitaj, manipulataj per ĉiaspecaj aferoj: reklamado, aŭtoritatoj, edukado, instinktoj, individua historio, genetiko, miloj kaj miloj da subtilaj influoj... La impreso liberi ĝenerale estas nur iluzio.

– Sed la latenta libereco estas giganta, kaj je tio vi kredas. Kial vi praktikas vian profesion, se ne por liberigi homojn? Vi liberigas ilin el iliaj kompleksoj, el iliaj kondiĉadoj, el ilia kontraŭraciaj impulsoj. Vi liberigis min el terura traŭmato, kiu malhelpis min normale pensi, elekti, reagi, esti mi mem, do esti libera. Min igis psike libera vi. Libereco eĉ pli gravas por vi ol por la plimulto el la homoj, alie vi farus ion alian.

– Hm!

– Kiel ajn estu, se iu estas libera, tio signifas, ke tiu povas elekti malbonon. Tiaj homoj povas krii "merdon!" al la granda estro, kiu estas nur bono. Ĉu vi ne trovas, ke estas io grandioza en iu, kiu ribelas kontraŭ Dio, kriaĉas al di "merdon!"? En la ideo detrui ĉion belan, vandali, ruinigi, dolorigi? Kiam, je mia unua vojaĝo transen, mi trapasis tra la malam-erupcio, mi sentis, ke ĝi estas mirinda. Estis terure, sed grandioze.

– Grandioze, eble. Bone, ne.

– Ha! Se vi sentus la prezon de libereco, kiel mi tiam ĝin sentis, vi havus senliman admiron al tiu ulo, kiu akceptas, ke portempe oni venku din, ke oni fariĝu egala, supera al di, ke oni sabotu la kreaĵojn, ke oni difektu ĉion, kion di faris. Kia humileco! Kia grandanimeco! Jes ja, se la situacio restus fiksita en la venko de la vandaloj, estus abomene, sed tiel ne estas: di renversas ĝin, korektas, riparas, revenigas la viktimojn al bonstato. Certe vi scias, ke ekzistas mafiuloj, kiuj iras al Ukrainio aŭ Brazilo kapti junajn knabinojn por enmeti ilin en siajn prostituajn retojn. Sed estas ankaŭ homoj, kiuj dediĉas sian tempon kaj energion al la savo de tiuj inoj, homoj, kiuj kun admirinda delikateco remetas ilin sur normalan vivvojon, liberigitajn de ĉia ekspluato, kaj ebligas al ili retrovi sian dignecon, eĉ ne petante unu groŝon. Tiaj homoj estas unu el diaj manifestaĵoj niamonde. Da similaj sindediĉoj ekzistas miloj kaj miloj. Amaskomunikiloj ilin ne mencias, ĉar estas en tio nenio sensacia. Sed la mondo tre diferencas de tio, kion amaskomunikiloj prezentas. La milojn da bonkoraj agoj, kiuj plenumiĝas, ili ne pritraktas, la publiko tiujn ne konas, ĉar estas en la naturo de boneco esti diskreta. Ĉiaokaze, di neniam forlasas, neniam rezignas, di estas fidela, fidinda. Sed di estas same senlima en sia respekto al la libera elekto de la kreaĵoj kiel en sia obstino savi tiujn, kiuj suferas, ĉiufoje, kiam libera ago servas al malbono.

– Laŭ mia sento, estas io tragika en tiu allasemo fronte al abomenaĵoj.

– Mi komprenas vin. Mi samopiniis, antaŭe. Sed kiam oni havis okazon direkti la okulojn al la alia bordo, al la "postmorto", oni diras al si, ke tiu kreaĵaro, kun la fuŝe uzata libereco kaj la neobservataj malpermesoj, sed ankaŭ kun eksterodinaraj agoj de solidareco, estas pli admirinda ol universo el etaj ŝafidoj sen personeco, sen iniciatemo, kiuj nur obeus al diktatoro senprofundeca. La tragika dimensio estas terura, sed ĝi igas la mondon pli valora. Mi vidis...

– Vi aspektas kvazaŭ vi subite vin ĝenus.

– Jes, mi min ĝenas antaŭ vi, ĉar kion mi vidis, tion ne eblas racie klarigi, kaj mi timas vian reagon. Aĉ aĉ aĉ! Ne facilas la kontrakto kun vi! Se vere mi devas diri ĉion, kion mi vidis, ĉion, kion mi sentis... Kie mi ĉerpu la kuraĝon...? Mi tremas antaŭpensante, kion vi diros! Ĉu mi tamen plonĝu en la konfeson?... Nu, jes, ek! Jen: mi vidis, ke neperfekta universo estas pli perfekta ol perfekta universo.

– Aj! Ĉi-foje vi falas en mallogikon, plej neakcepteblan!

– Mi sciis, ke vi ne komprenos min. Tial ofte mi hezitas. Vi volas, ke mi raportu pri ĉio, sed se vi imagas, ke estas agrable diri, kion oni vidis, kaj tuj poste aŭdi, ke oni stultas nesaveble...

– Pardonu. Tion mi devus ne diri. Mi devus antaŭe lasi vin klarigi.

– Kiel mi povus klarigi? Ĉu vi ne trovas, ke estas io neelportebla en perfekteco? Aŭskultu, mi ne pretendas, ke mi komprenis. Mi montras al vi, kion mi vidis, ĉar tion vi petas. Kaj kion mi vidis, tio estas, ke neperfekteco estas pli perfekta ol perfekteco. Se tio ne havas sencon, ne estas mia kulpo. Aŭ eble jes, en la senco, ke mi faras, kion mi povas: mi estas aĉa tradukanto de la originalo, kiun oni prezentis al mi. Mi tie trafas unu el miaj limoj, sed estas la plej bona maniero vortigi, kion mi perceptis. Neperfekta universo estas pli diversa, pli riĉa, malpli rigida, pli elasta, ol universo perfekta; jen kion mi povas diri. Mia luma amiko estas perfekta, tial di estas neelportebla. Verŝajne pro tio la homoj tiom ŝatas insulti kaj malrespekti din, din kritiki, saboti dian verkaron. Pri tio mi kompetentas. Mi tion detale sentis, kiam min sturmis malamo. Kaj la bezonon malaltigi din ankaŭ vi konas; ĝi subkuŝas multajn el viaj rimarkoj. La du-termina pensado infaneca... Eble falintaj anĝeloj kaj aliaj malicaj spiritoj plu funkcias tiusisteme: "Se dio estas potenca, ni estas malpotencaj". Tiam, por pruvi al si sian potencon, kaj ĉar ili ne povas detrui din, ili atakas din en ties kreaĵoj. Simile al junulo, kiu ne povas efike ataki la riĉulon, kiun li envias kaj malamas, kaj iras ŝprucfarbi enorman malbelegan desegnaĵon sur la muro de lia vilao.

– Estas vere, ke multaj popoloj havas ion similan en sia tradicia konceptado pri la origino de la mondoj. Ili opinias, ke Dio kreis anĝelojn aŭ ke Granda Dio kreis aŭ naskis subdiojn...

– Jes, kaj, por ke ili ekzistu kiel realaj estuloj, tiu granda dio havigis al ili liberan volon. Se ili ne estus liberaj fari ion ajn, inkluzive damaĝi, difekti, ruinigi, malici, ili estus robotoj, ne vivantoj.

– Kaj inter tiuj anĝeloj aŭ subdioj, kelkaj elektas detrui la harmonion, kiun Dio volas estigi, ĉu tiel?

– Kial ne? En la terapio, kiun mi faris kun vi, estis periodo, dum kiu ni laboris super la plezuro saboti, dispecigi, malbonfari. Ĉu vi memoras? Tiu deziro malbonfari ekzistas en mi, mi tuŝis ĝin kvazaŭ fingre, mi sentis ĝin. Mia sperto pri malamo al di, estis tio. Kaj el tio mi ne liberiĝis cent-elcente, estas tuta zono de mi, kiu postrestas. Cetere, vi diris, ke tio estas normala, ke oni trovas tion en ĉiuj homoj, eĉ se la plimulto timas iri rigardi, kiaj ili estas tiunivele. Ĉu vi memoras? Vi eĉ diris, ke tiu timo malkovri en si la plezuron fuŝi kondukas multajn homojn al tio, ke ili turnas kontraŭ si mem la emon detrui, tiel ke ili malpermesas al si feliĉi, ili emas senti sin kulpaj pro banalaĵeto, ili ne kuraĝas aserti siajn gustojn aŭ tion, kion ili vere deziras fari je difinita momento, tiagrade, ke ili diras "jes" kiam ili preferus diri "ne", eĉ se neo ne havus eĉ plej etan negativan sekvon.

– Estas vere. Tion mi diris, kaj mi konfirmas. Mi alfrontas tiun homan inklinon ĉiutage.

– Bone. Se tio ekzistas en mi kaj en ĉiuj viaj pacientoj, kial tio ne ekzistus en anĝelo aŭ dio? Kaj kiu scias, kio estas la respondeco de anĝeloj aŭ dioj en la vivo de niaj planedoj aŭ en genetiko? Pri tio ni scias nenion. Ni eĉ ne scias, ĉu tiaj estuloj ekzistas. (T.e., mi scias, ĉar mi vidis, sed mi parolas el la vidpunkto de homoj viaspecaj). Ni ĉi tie troviĝas en plena mistero.

– Mistero! Estas tro facile. Pri tio ni devas reparoli.