Malkuraĝaj kaj nekonsciaj...

– Belega pentraĵo! Jen bonega ideo! Estas rimarkinde, kiel ĝi ŝanĝas la etoson de via kabineto! Estas nokta vidaĵo, kaj tamen ĝi lumigas la tutan ĉambron. Strange, mi ne povas ne vidi en ĝi kvazaŭ aludon al la mondoj, kie mi promenas dum miaj eksterteraj noktoj. Tiuj domoj, lumigataj de interne, nokte, tiuj nuancoj de koloroj viola, malva, blua, tiuj steloj, tiu plenluno ... Negranda aĵo, kiom ĝi mezuras? 35 x 45 centimetrojn? Sed kia beleco, en tiu simpla pejzaĝo! Kie vi trovis ĝin?

– En la hospitalo, imagu! Vi scias, ke artistoj tie povas ekspozicii siajn verkojn. Mi vidis tiun ĉi, kaj mi tuj enamiĝis al ĝi. Mi hazarde estis tie kun mia filo. Kiam li vidis mian entuziasmon, li aĉetis ĝin por mi. Tiu donaco de li min profunde kortuŝis.

– Vi povas transdoni al li mian dankon. Dank'al ĝi via kabineto, kiu estis ted-aspekta, finfine akiris ion fantazian. Bone, ĉu ni daŭrigu? Pri kio ni parolis lastfoje?

– Vi diris al mi, ke via tie-transa amiko ĉiam agas kun maksimuma delikateco, ke ĝi neniam abruptas, kiam ĝi intervenas en la vivon de la homoj.

– Ha jes! Mi ekmemoras! Efektive, unu afero estas certa: tiu havas tiom da respekto al vi, ke di ne subite trudos sian ĉeeston. Kelkfoje okazas, ke di agas abrupte, kiam temas pri personecoj aparte fortikaj, kapablaj kontraŭstari al neatendita, renversa batego. Sed – pardonu min, psiĉjo, ni decidis sinceri – mi ne vidas vin tia fortulo. Ĝenerale di agas tre laŭgrade. Di adaptiĝas al ni. Vi sciu, oni mem sentas, ke oni ne povas malfermi sin en unu sekundo, kaj di respektas onian reziston. Di absolute volas ne kaŭzi al ni malbonon.

– Kion vi nomas rezisto?

– Mi ne povus uzi alian vorton. Ni ja rezistas al tiu. Se juĝi laŭ tio, kion mi vidis, ŝajnas, ke ekzistas en la plimulto el la homoj bezono lukti kun di. Ĉu ne troviĝas io en la Biblio, kio nomiĝas la lukto de Jakobo? Ĝi povus aludi al tio. Vi komprenu, di amas dignecon. Kiu estas mola, tiu malfacile dignos. Mia amiko do ŝatas, ke oni batalu kun di. Ke oni kontraŭstaru. Se, ĉiufoje, oni tuj diras "jes", povas esti, ĉar oni estas tre akceptema, malferma, sed ĉu plej ofte ne estas pro manko de kuraĝo? Certe, tiu komprenas la homojn, kiuj estas malkuraĝaj, ne konscias pri si aŭ havas tiel akran senton pri la propraj interesoj, ke ili tuj aliĝas al la plej forta. Di indulgemas kaj amas ilin, kiel di amas ĉiujn estaĵojn, inkluzive de la moluloj. Sed se estas mole, ne estas vera rajtigo, libere donita, estas intereskalkulo. Oni ne amas pro intereso...

– Jes ja, la etuloj, la infanetoj...

– Prave! Dankon, ke vi korektas miajn misojn. Ĉiam indas meti nuancojn. Kion vi diris, tio estas ĝusta: la etuloj amas nur pro propra intereso. Kaj ni tamen amas ilin, eĉ se ni scias, ke ilia amo estas egoisma, memcentra. Tiu kondutas simile kun la moluloj, tiuj, kiuj, pro singardemo, aliĝas al la venkonto. Di scias, ke tio estas bebeca amo. Sed ĉu ĉiuj amoj ne estas komence bebecaj? Mia ĉiela amiko atendas. Di havas la tutan eternecon, ĝis diaj celoj estos atingitaj. Sed di amas, ke oni amu, kiel amas di. Senrepage, senkompense, sen reciprokeco. Ne pro devo, ne kun celo, ne kalkulinte. Simple, ĉar ami estas bone. Se la permeson enveni oni donas al di alfronteme kaj plene konscie, tio pli plaĉas al di, se juĝi laŭ tio, kion mi komprenis. Mi supozas, ke tio rilatas al dia amo pri libereco. Se oni batalas kun di, tio pruvas, ke oni deziras senti sin libera. Se oni tuj klinas sin obee, ĉu oni estas iu digna kaj libera, aŭ malkuraĝulo, kiu komprenis, kiu superfortas? Ĉiaokaze, di certe preferas, ke oni malfermu la pordon al di en tiu spirito. Kaj...

– Kial vi ekhezitas?

– Mi ekkonscias, ke mia maniero paroli eble donis la impreson, ke ekzistas du specoj de estuloj. Unuflanke la malbravuloj, nekonsciuloj, egoistoj. Aliflanke la homoj kuraĝaj, konsciaj kaj sindonemaj. Sed laŭ tio, kion mi vidis, ne tiel la aferoj prezentiĝas. Ĉiu estulo staras je malsama stadio en sia progreso. Estas tiuj, kiuj ankoraŭ estas je la stadio de memcentreco kaj de timo, la malbravuloj kaj nekonsciuloj, kiel mi ĵus ilin nomis kun manko de indulgemo, kiun di certe bedaŭris ("Kial vi malestimas ilin? Ĉu vi konas la fundon de ilia koro?") Kaj estas tiuj, kiuj eliris el tiu stadio kaj sukcesis bonvenigi en si la sincerecon, la kuraĝon, la profundecon, la fidon necesan por aliri din sen moleco, kun plena digno.

– Vi parolas, kvazaŭ ĉiuj atingus tiun fazon de forto kaj digneco, sed ĉu la plimulto ne mortas antaŭ ol ĝin trafi, se eĉ ili entute progresas tiuvoje?

– Kial morto haltigus evoluon? Vi scias, ke mi laboris en Azio kaj Afriko. Tio instruis al mi multon. En multaj lokoj tie, ĉe multaj homoj, morti estas nur senigi sin je vesto, sed perdante la korpon, oni ne perdas la vivon, oni perdas nun unu aspekton, la materian, la supraĵan tavolon de nia vivo. Kion katolikoj nomas purgatorio, hinduoj reenkarniĝo kaj aliaj, certe, nomas alimaniere, tio povus esti malsamaj bildigoj de sama realeco, nome, ke evoluo plu daŭras, ke la irado al plena feliĉbrilo konstante plu progresas, almenaŭ ĉe tiuj, kiuj elektis progresi al ĝi. Kion mi vidas en miaj noktaj vojaĝoj, tio ne ĉiam estas tre neta, sed ekzistas io simila, tion mi vidis. Mia luma kamarado – allasu, ke mi tiel nomu din – ĉiam respektas la elekton, kiun oni faras. Se iu rifuzas din kaj preferas plu rondiri surloke, di ne devigos la koncernaton ŝanĝi sian preferon. Sed ĉar di amas kaj esperas, ke ni fine atingos liberecon kaj feliĉon, di faros ĉion eblan, por ke ni ekkonsciu niajn realajn interesojn, ofte pere de aliaj kreaĵoj – anĝeloj, spiritoj, homoj, okazaĵoj... – ankaŭ ĉi-rilate lasante la perantojn liberi. Di lasas solidarecon konkretiĝi, dum jarmiloj se necese, ĝis ĉiu superos sian timon kaj kuraĝos fronti al di.

– Kial vi parolas pri timo kaj ne pri malbono? En la religio, kia oni instruis ĝin al mi, dum mi estis infano, la kaŭzo, pro kiu oni maltrafas paradizon postmorte, estas, ke oni malbonagis kaj estas punata.

– Mia amiko ne punas. Tio estas certa. Kial di punus? Ĉu vi jam pripensis, pro kio oni punas? Oni punas, kiam oni volas trudi ion, kaj la altrudato kontraŭas. Aŭ kiam oni sentas sin senkonsila kaj ne scias, kion fari, ĉar oni havas aŭtoritaton, kiun la aliaj respektu, sed ili ne obeas. Sed mia luma amiko neniam estas senhelpa, neniam volas trudi. Kaj... eble mi eraras, sed mia impreso estas, ke morala malbono radikas en timo. En la timo perdi. Funde, kio estas malbono? Estas kiam oni perfortas la teritorion aŭ liberecon de iu alia. Kiam oni ne havigas al homoj aŭ aliaj estaĵoj ion, kion ili rajtus ricevi, aŭ kiam oni prenas de ili ion, kion ili juste posedas. Kiam oni ilin trompas aŭ humiligas tiel, ke ili ne povas trovi sian dignon kaj sian valoron. Kiam oni trudas al ili situacion, kiu igas ilin malĝojaj aŭ brutece stultigitaj, dum ili povus esti ĝojaj, viglaj, kreemaj, plenaj je vivo. Sed kial oni faras tiajn aferojn?

– Ĉar oni volas por si ion, kio estas destinita al iu alia. Aŭ por senti la plezuron suferigi.

– Sed el kio fontas la plezuro suferigi? Kaj kial oni havas la ideon preni por si ion, kion devus havi iu alia?

– Mi ne scias. Por venĝi sin, eble, en iuj okazoj. Aŭ por senti sin supera.

– Sed kial oni volas venĝi sin? Aŭ senti sin supera? Ĉu ne ĉiufoje temas pri la strebo al tuteco, al plio? Ĉu ne temas pri la timo perdi, la timo, ke io mankos?

– Ŝajnas al mi normale strebi al tuteco, al plio.

– Certe. Ja estas tio, kion mia luma kamarado volas por ni. Tio signifas strebi al di. Tio estas bonega, sed je unu kondiĉo: ke tio ne kaŭzu malbonon al iu alia. Kaj oni kaŭzas malbonon al iu alia, kiam oni timas, kaj oni timas, ĉar oni ne komprenis. Kaj, kiel vi ofte diradis, oni ne komprenis, ĉar oni plu rezonas, aŭ pli ĝuste sentas, kiel eta infano.

– Por vi, malbono konsistas en infaneca kondutemo?

– Memoru, kiom ofte vi klarigis al mi la mensan funkciadon infanecan limigitan je du terminoj! La kvinjarulo ne sukcesas pensi samtempe plurnivele. Eble tiuj, kiuj ne kapablas kunordigi la propran bonon kun bono aliula, restis, almenaŭ en tiu kampo, ĉe tiu stadio de la mensa disvolviĝo. Ĉe la stadio, kiam oni reduktas ĉion al nur du terminoj: ĉio / nenio. Ilia impreso estas, ke se ili ne havas ĉion, kion ili deziras, aŭ se ili ne havas ĉion, kion la aliaj havas, ili havas nenion, mankas al ili tio, kio estus esenca.

– Estas vere. Por eta infano, la neo de ĉio estas nenio, dum por plenkreskula menso, la neo de ĉio estas io.

– Estu kiel ajn, tion mi sentis en mi, grandparte dank' al vi. Kion mi ne havis, tion mi volis ŝteli de la aliaj. Mi ne diras, ke oni ĉiam agas tiumaniere, sed malbono estas en ni. Ekzemple, oni ne sentas sin amata, kaj oni provas ricevi amon ĉantaĝe. Estas malbone, ĉar oni devigas, trudas kaj trompas, sed tio, kion oni ricevas, ne estas amo, estas ia pseŭdoamo.

– Mi devas agnoski, ke, se konsideri, ke vi deliras, vi tamen rezonas tute mature. Mi admiras la efikecon de mia terapio!

– Vi ridas, kaj mi kun vi, sed mi neniam sufiĉe dankos vin. Vi ege-ege helpis min. Ni konsistigis rimarkindan skipon, vi kaj mi, por eltiri min el psika mizero. Ĉiaokaze, ŝajnas al mi, ke mi povus babili pri tiaj aferoj senhalte dum jarcentoj konstante trovante novajn ekzemplojn. Kiom da homoj obsedas la penso, ke ili maljuniĝas, la konstato, ke ilia forto malpliiĝas, ke ilia beleco senbriliĝas, ke iliaj muskoloj perdas sian tonion aŭ iliaj haroj sian brilon! Estas la timo perdi. La timo morti apartenas al la sama sfero, ĉu ne? Sed ankaŭ la timo malriĉi, la timo esti malbone konsiderata. Ek de kiam mi malkovris tiun alian mondon, tiujn timojn mi konstatas ĉiupaŝe, ĉe multegaj homoj.

– Vi pravas. La timo perdi okupas enorman spacon en la afekcia vivo de multegaj homoj. Kaj ankaŭ la timo esti perdita, forlasita. Iuj eĉ klarigas religion kaj mistikajn spertojn per tiuj perdoj. Time, ke oni vidos sian fundan solecon fronte, oni imagas por si spiritajn kunulojn el alia mondo. Oni konstruas por si image tutan paralelan universon, kiu plenigas la vakuon, la mankon de signifo kaj de kunuloj. Estas defendmeĥanismo kontraŭ angoro.

– Kaj vi, mia kompatinda eta psiĉjo, por superi vian angoron, imagas vin supera estulo, vi rigardas min de alte konsolante vin el via ena malpleno per la ideo, ke vi estas tro inteligenta por esti trompata per tiuj mitoj, ke vi havas la kuraĝon alfronti vian solecon, kaj ke vi disponas ampleksan moralan forton, kiu ebligas akcepti la absurdecon de la vivo... Sanon al vi! Sed mi preferas mian lokon al la via!