|
La Edukada Servo de I-LO en Tarnovo
Materialoj por geliceanoj |
![]() LA VETO PLI GRAVA OL LA VIVOAŭtoro: Andrzej Zbych |
©2026 Geo
|
Li malfermis la fenestron. Fumo perforte enigis la kupeon, la kurteno ŝveliĝis kiel balono plenigita per aero, gazetoj kaj cigaredoj flugis de la tablo sur la plankon. Li vidis nenion, kompreneble; eĉ ne la konturoj de domoj, nur la malfortaj lumetoj de poŝlampoj, kiam la trajnradoj ekklakis sur la trakforkoj. Li tuj klakfermis la fenestron, kolera nun kontraŭ si mem pro tio, ke li faris ion nenecesan, ke li cedis al bezono, al kiu li ne devus esti cedinta, kvazaŭ li vere kredus, ke li vidos alian pejzaĝon, ĉar ĉi tio nun estas Pollando, ke li vidos ion ajn krom mallumon. Li ekrigardis la knabinon kaŝitan en la mola dorsapogilo. Ŝi aranĝis sian hararon kaj metis sian libron flanken. Ŝi aspektis multe pli bone en modesta bruna robo ol en sia uniformo. Li eksentis ŝian atentan rigardon sur si kaj tuj pensis, ke li faris sian duan eraron dum tiuj kelkaj horoj, kiujn ili pasigis kune en la kupeo de la rapidtrajno, vojaĝanta de Berlino tra Poznań, Varsovio kaj pluen al Lublin kaj Lvivo, tranĉante la okupatan landon de nordo al sudo.
Unua eraro – ĝi estis kelkajn minutojn post forlaso de Berlino. Kloss staris ĉe la fenestro kaj subite vidis la radiojn de serĉlumoj kruciĝantajn en la ĉielo, kaj poste li aŭdis la obtuzan muĝadon de aviadilbomboj. La trajno rapidis tra malplena spaco, ĉirkaŭirante la urbon, kies limojn nun markis la flamoj de fajroj kaj la lumoj de malrapide descendantaj raketoj. Li sorbis la spektaklon kaj ne rimarkis, ke ŝi staris tre proksime al li kaj ne rigardis la fenestron, sed observis lian vizaĝon.
Ĉu ŝi rimarkis ion? Ĉu ŝi sukcesis fari tion, kion neniu antaŭe sukcesis fari: surprizi Hans-on Kloss en momento, kiam li ne sufiĉe regas sian propran vizaĝon? Kaj tamen li posedis tiun ĉi kapablon preskaŭ perfektgrade: li kaŝis malamon, abomenon kaj malesperon dum tiom da jaroj, li kapablis resti indiferenta dum la kunvenoj de stabaj buĉistoj, kaj li ne etendis la manon al sia armilo kiam lia mano propravole vagis al la pistolujo. Kaj nun ĉi tiu knabino? Ŝi nenion diris, nek ŝi diris ion poste kiam li fermis la fenestron. Kompreneble, se ŝi komencus ion suspekti, ŝi ankaŭ silentus. Li devus, rigardante ŝin, ŝian glate kombitan hararon, ŝiajn maldikajn lipojn, ripeti al si konstante: jen Hanna Bosel – danĝera kontraŭulino. Ne bela knabino, kun kiu estas agrable vojaĝi en malplena kupeo, sed la oficiro de germana agenteco. Ne la virino, kiun li ŝatis de la momento, kiam li ekvidis ŝin ĉe la stabo de la berlina Abwehr, sed malamiko, ruza kaj sperta agento, eble unu el la plej danĝeraj kontraŭuloj, kiujn li, Kloss, iam ajn alfrontis. Ŝi fumis cigaredon.
– Ĉu estis sufoke al vi, Hans? – ŝi demandis. – Se vi volas, vi povas iomete malfermi la fenestron.
– Ne, dankon... Aŭskultu, Hanna...
– Denove! – ŝi interrompis senpacience. – Vi forgesas, ke mi estas Eva, ne Hanna.
Ŝi eniras la rolon, li pensis. Kaj li tuj rememoris tiun veran Evan, torturitan ĝismorte en la Berlina Gestapo. Kiel li povis, eĉ por momento, trakti Majoron Hanna Bosel kiel virinon? Kaj li apenaŭ konis tiun alian Evan; li vidis ŝin nur okaze en la koridoro de la Ministerio pri Milito en Berlino kaj ne suspektis... Tio estas, li konjektis ĝin tro malfrue, nur kiam li vidis ŝin malfruvespere sub la portreto de Frederiko la Granda, pendanta en la koridoro apud la pordo kondukanta al la intenduro, kie regis Kolonelo Luft. Ewa, Ewa Fromm, laboris por Luft. Ŝi estis sekretario, kontrolita de la SD kaj rajtigita pritrakti sekretajn aferojn. Iomete pli juna ol Hanna, ŝi estis unu el tiuj knabinoj, al kiuj oni ne turnas sian atenton. Malgranda, griza, kaj nenia, ŝi sidis dum horoj klinita super tajpilo, ne levante la okulojn eĉ kiam iu eniris la ĉambron. Tial li eĉ ne povis bone memori ŝian vizaĝon.
Nur tiun vesperon... Li laboris ĝis malfrue pri iuj listoj, li ĉiuokaze havis sufiĉe da tiu ĉi laboro, ĉar la aliro al gravaj informoj ĉe la centrejo de Abwehr montriĝis malpli bona ol li atendis, do li konsideris la eblecon ricevi alian asignaĵon aliloke... Li zorge ordigis la paperojn kaj duone malfermis la pordon al la koridoro. Tiam li vidis Evan. Ŝi staris sub la portreto de Fryderyk... Kiam li kuris suben post kelkaj minutoj, li revidis ŝin. Du brutuloj, kies funkciojn li povis senerare rekoni, tenis ŝin je la brakoj. Ŝi estis pala kiam ili malfermis la aŭtopordon por ŝi. Iom pli for staris dua aŭto. Virino en uniformo sidis ĉe la stirilo. Li tiam ne sciis, ke ŝia nomo estas Hanna Bosel.
Li eksciis pri la plua sorto de Ewa kelkajn tagojn poste. Vokita al Kolonelo Langner, unu el la vicoficiroj de Canaris, li trovis en lia kabineto ĝuste Hannan Bosel kaj Kapitanon Boldt, kiun li bone konis ĉar ili laboris kune en la "Oriento"-departemento de la Abwehr.
– Jen estas Leutnant Kloss, Sinjorino Majoro – Langner diris, turnante sin al Hanna. – Unu el niaj pli kapablaj oficiroj. Tial mi asignas lin je via dispono por la daŭro de ĉi tiu malfacila operacio Sinjorino.
Kloss silentis. Li jam sciis, ke prusaj oficiroj, kaj Langner estis pruso, ne ŝatas, kiam iliaj subuloj demandas ilin. La subulo devas silenti kaj aŭskulti, de tempo al tempo memorigante pri sia ekzisto per mallonga, sonoranta kiel ekgraŭlo: "Jawohl."
– Vi laboris en Pollando, vi veturos al Pollando – komencis Langner. Li klarigis la taskon koncize sed detale. – Nu, antaŭ kelkaj tagoj, Eva Fromm, kiu estis sub observado dum longa tempo, estis arestita. – Esprimo de abomeno kaj malestimo aperis sur la vizaĝo de Langner. – Ŝi estas germanino kaj aldone filino de oficiro – li diris. – Oni establis, ke Fromm laboris por fremda agenteco. Ekde kelkaj monatoj. Kopiante sekretajn dokumentojn, ŝi estis faranta unu kopion pli kaj lasanta ĝin en kaŝejo situanta, kiel impertinente, malantaŭ la portreto de Frederiko la Granda en la koridoro de la Ministerio pri Milito. Bedaŭrinde, la pridemandado ne donis kontentigajn rezultojn. Ewa Fromm ne malkaŝis, por kiu ŝi laboris aŭ kiu malplenigis la kaŝejon. – Ŝi ne diris – ripetis la generalo, kaj Kloss pensis pri tiu ĉi knabino, kiu devis trairi ĉiujn rondojn de infero... – Ŝi asertis, ke ŝi ne scias. Ke ŝi renkontis iun viron, kiu donis al ŝi instrukciojn kaj monon. Poste ŝi neniam plu vidis lin. De tempo al tempo ŝi trovis instrukciojn por si mem kaŝitajn malantaŭ la portreto. Tio estas mensogo, kompreneble – diris la Oberst – sed bedaŭrinde, Eva Fromm diros jam nenion pli. La pridemandanto ne estis tre lerta – denove esprimo de abomeno aperis sur la vizaĝo de Langner. – Mi supozas, ke vi komprenas, kion tio ĉi signifas – li daŭrigis. – Nur iu laboranta en la ministerio, aŭ almenaŭ iu kiu havis aliron al niaj oficejoj, povus esti malpleniganta la kaŝejon.
Kloss petis permeson kaj ekbruligis cigaredon. Ĝi estis la sola demando, kiun li faris.
– Nu, en la tago de ŝia aresto, Eva Fromm estis lasita sola en la oficejo de Kolonelo Luft. Iom da plia kopiado. Ŝia superulo estis tiel senatenta, ni diru al ni honeste – aldonis la generalo – ke li havis neniun kialon malfidi la sekretarion kaj li ne sekurigis la kirasŝrankon. Ewa Fromm havis sufiĉe da tempo por fari mikrofilmojn de niaj fortikaĵoj sur la okcidenta remparmuro.
Silento ekregis en la kabineto. Boldt rigardis indiferente en la spacon, Hanna Bosel observis Kloss-on tiel parademe, ke la Leutnant sentis sin malkomforte.
– Ĉi tiu mikrofilmo – la kolonelo laŭtigis la voĉon – tre verŝajne estas en la posedo de iu fremda agenteco, ĉar kvankam niaj homoj penetre traserĉis la kaŝejon tuj post la aresto de Fromm, la planoj jam ne estis tie.
Silento denove. Kloss fermis la okulojn kaj vidis Evan starantan antaŭ la portreto de Fryderyk. Kiu povus diveni, ke estis tiom da forto en ĉi tiu banala, griza knabino? Kiu komprenis pli bone ol li, kion signifas ne deprimiĝi en la Gestapo? Kompreneble, li ne sciis ĉu Ewa laboris por la usonanoj aŭ la angloj; tiutempe li pensis pri ŝi kiel soldato, kiu falis en batalo.
– Ĝuste rilate al ĉi tiu afero – Langner daŭrigis – Majoro Bosel kaj Leutnant Kloss veturos al Pollando. Ekzistas tia loko en la GG – Lisko-Zdrój, kie troviĝas ripozsanigejo por oficiroj. Nu, ni kredas, kaj ni eĉ scias certe, ke aliancana agento, Kolonelo Konrad, baldaŭ aperos en Lisko, kaj ke la celo de lia vojaĝo estas renkontiĝi kun Berlina eksponanto de ilia agenteco, kiu devis provizi mikrofilmojn de la planoj de la Okcidenta Muro.
Kiel vi scias? – Kloss volis demandi, sed restis silenta. Li jam komprenis, ke nun li havas afero kun unu el tiuj gravaj subteraj ludoj, kiuj ofte decidas la rezulton de bataloj.
– Ni havas precizajn informojn – ripetis Langner. – Nia agento laboras en Lisko jam ekde dek kvin jaroj. Perfekte asimilita. Li estas membro de la pola subtera reto. Lia nomo estas Plusz, bonvolu memori ĉi tiun nomon, Kloss: Plusz.
– Jawohl, sinjoro – Kloss fine diris. Kaj poste li aldonis: – Mi komprenas, ni devas aresti Konradon kaj lian reton. – Kompreneble li konsciis, ke ne pro tio ili veturos tie, sed li ankaŭ sciis, ke la prusoj ŝatas, kiam iliaj oficiroj ne montriĝas tro divenkapablaj.
– Vi ne laboras en la Gestapo – Langner diris malestime. – Majoro Hanna Bosel ludos la rolon de Eva Fromm, cetere, ĉi tiu Fromm estis veturonta al Lisko postmorgaŭ; kaj ŝi donos al Konrad la planojn de la okcidenta remparmuro. Ĉi tiun mikrofilmon – li ĵetis pakaĵon sur la tablon. – Vi, Kloss, estos la asekuroficiro. Vi kontaktos nian agenton kaj certigos, ke Konrad revenos sekure al Londono kun ĉi tiu rabaĵo. – Li eksplodis per rido. – Ili finfine havos niajn planojn! Kompreneble, la mikrofilmo celas misinformi la malamikon – li aldonis, klare havante escepte malaltan opinion pri la divenkapablo de siaj oficiroj.
La ago estis do lerte planita – Kloss devis konfesi ĝin, kaj kiam denove ekregis silento, li tamen riskis demandi:
– Kaj kio okazos se ilia vera kuriero aperos? Se ĝi avertos pri la aresto de Eva Fromm...
– Tio estas la esenco de arto – respondis la Generalo. – Ĝi devas esti eliminita antaŭ ol ĝi atingos Konrad-on. Ni devas forpreni de ĝi la verajn planojn. De tio dependas la sukceso de nia ago kaj la sekureco de la majoro.
Ŝi estis vere bela, tiu ĉi Hanna Bosel, kiu supozeble ludu la saman rolon en la pola konspiro, kiun Kloss ludis en la Abwehr, kaj li devis haltigi ŝin kaj fari ĝin tiel, ke eĉ nenia ombro de suspekto falu sur lin...
* * *
– Vi enpensiĝis, Hans – li aŭdis ŝian voĉon – kaj vi havis ion por diri al mi.
La trajno bremsis antaŭ la stacio, la radoj denove laŭte klakis sur la trakforkoj.
– Vojaĝi tra GG – li diris – ne estis la plej sekura lastatempe. – Tio estis la unua frazo, kiu venis al lia menso.
– Ĉu vi timas?
Li ne respondis; Hanna Bosel, tamen, ŝpinis sian propran fadenon, eldiris frazetojn kiuj – almenaŭ li tiel pensis – celis provoki ion, estis tro trudaj, tro pompaj, kaj samtempe sonis ia malvero en ili. Ĉu ŝi povus suspekti lin? Aŭ ĉu oni jam suspektis lin en Berlino? Li ĉiam starigis al si tiun demandon kaj provis trovi la plej senpasian respondon eblan, bazitan nur sur analizo de la faktoj, ĉar li sciis, ke en la ludo, kiun li ludis, estis nenio pli danĝera ol cedi al paniko; tiam persono komencas fari stultaĵojn kaj plej ofte malkaŝiĝas...
– Ĝi estas pasiiga ludo – li aŭdis. – Ĉu vi scias, kio plej pasiigas min? Ke mi alportas pli da utilo ol multaj viroj en la fronto, kaj samtempe mia vivo estas plena, mi riskas kaj sentas neniun timon, kiam mi duobligas la riskon. Profitas vivi!
Provinca Mata Hari – li pensis kun malestimo, ĉar li bone sciis la prezon, kiun oni pagas por ĉi tiu ludo, kaj ĉiutage li malbenis la uniformon, kiun li devis porti, kaj sian laboron en ĉi tiu milito, revante pri fusilo kaj tranĉeo, pri simpla soldata ago, kiam temas nur pri mortigi kaj detrui la malamikon.
– Ĉu vi ŝatas konkuri kun viroj? – li diris por diri ion.
– Tio ĉi ankaŭ. Ekzemple, mi tre ŝatus ludi kun vi.
– Sed ni ludas sur la sama flanko – li respondis, tuj sentante la streĉiĝon kreski en li. – Ĉu vi jam delonge laboras en la agenteco?
– Oni ne devas starigi ĉi tiajn demandojn, sed mi povas diri al vi. Ekde 1938 – ŝi ekridis. – Verŝajne pli longe ol vi. En 1938 mi venis al la Reich. Mi estas germanino el Argentino, tial mia scio pri lingvoj…
– Ĉu ĝi utilas al vi?
– Kompreneble. Mi havas specialan talenton por lingvoj, mia kara. Mi eĉ scias la polan. – Li pensis, ke sen scii la polan lingvon estus malfacile por ŝi plenumi la taskon konfiditan al ŝi de Langner. Kaj li ankaŭ pensis, ke lia tasko estas tamen multe pli malfacila. En la komplika implikiĝo de tranĉeoj de la subtera milito li devas trovi padon kondukantan al Konrad, kaj la padon preterirantan la germanan agenton Plusz, kaj fari tion sufiĉe rapide por detrui la planojn de la Abwehr.
La trajno malrapidiĝis. Kloss denove flankentiris la kurtenon kaj vidis la konturojn de la loĝdomoj kaj ruinoj, nun klare videblajn en la lunlumo. Li apogis sian frunton kontraŭ la vitron, por ke ŝi ne povu vidi lian vizaĝon. Li tamen ne estis certa, ĉu la konvulsio de liaj lipoj, la esprimo en liaj okuloj... ne perfidus lin.
– Kie ni haltis? – Hanna Bosel demandis.
– En Varsovio – li respondis.
– Ho jes! Iama ĉefurbo de iama Pollando. La urbo kiu restos por ĉiam provinca. Ĉu vi opinias, ke ni staros ĉi tie longe?
– Mi esperas, ke mallonge – li diris, ĉi-foje kun plena sincereco.
* * *
En Varsovio li devis riski, kvankam pripensante ĝin poste, kiam ili jam estis atingantaj Liskon, li juĝis, ke la kunveno ĉe la stacidomo devus esti organizita alimaniere... Cetere, post kelkaj minutoj li faris trian eraron: li subtaksis la viglecon kaj ruzecon de la "provinca Mata Hari".
Maciej supozeble devis atendi sur la kajo. Li sendis karton el Berlino, kies teksto estis konvencia ĉifro enhavanta la daton kaj horon de la alveno de la trajno. Do li devis eliri el la vagono; la kajo bedaŭrinde estis malplena. Li tuj rekonis Maciej-on, kvankam tiu ĉi kamuflaĵspecialisto nun aperis kiel pli maljuna viro en nigra mantelo kaj same nigra ĉapelo. Kloss metis neekbruligitan cigaredon en sian buŝon kaj post iom da tempo Maciej tre helpeme, eĉ tro helpeme, donis al li alumeton. Ili havis laŭvorte kelkajn sekundojn por si.
– Mi veturas al Lisko – Kloss sukcesis diri. – Mi atendos postmorgaŭ. Temas pri kontakto kun Konrad. Mi ne scias kiu tio estas...
Maciej kapjesis kaj malrapide ekmoviĝs laŭ la trajno. Kloss revenis al la vagono, cedante lokon en la trairejo al larĝŝultra sinjoro kun tirola ĉapelo. La sinjoro estis ŝarĝita per valizoj, ŝvito fluis sur lia vizaĝo, kaj liaj fortaj germanaj sakraĵoj tuj rememorigis prusajn kazernojn.
– Neniu portisto en ĉi tiu Varsovio – li koleris dum li ŝarĝis sian bagaĝon sur la interponton. Kloss helpis lin entiri grandan ledan sakon kaj tiel li konatiĝis kun Supera Konsilisto Gebhardt, kiu, kiel poste montriĝis, ankaŭ veturis al Lisko.
La trajno ekmoviĝis. Kloss restis sur la interponto kaj ankoraŭ povis vidi pecon de la Aleja Trzeciego Maja kiam ili elveturis el la tunelo; kaj poste de la ponto rigardi la Vistulon kaj Pragan.
– Tiu ĉi Varsovio tamen pasiigas vin? – li aŭdis malantaŭ si. Li abrupte turniĝis: Hanna Bosel surprizis lin jam la trian fojon.
– Mi pasigis kelkajn monatojn ĉi tie – li diris.
– Poloj estas videble ĝentila nacio – Hanna daŭrigis dume – oni nur devas salti malsupren sur la platformon kaj tuj aperos iu, kiu donos fajron al la germana oficiro.
– Verŝajne ankaŭ germano – li diris indiferente. – Vi estas treege rimarkema.
– Mi estas... – ŝi diris serioze: – Nun aŭskultu: ni ne konas unu la alian en Lisko. Ni ambaŭ alvenas al la ripozejo. Memoru, ke ilia vera kuriero el Berlino povus aperi tie iam ajn. Kaj ke ne estu dubo: mi respondecas pri la tuta operacio.
Kloss respondis, ke li havas neniujn komandajn ambiciojn, almenaŭ rilate al Lisko. Ŝi diris ion alian, sed li ne aŭskultis. Ili staris ĉe la pordo. Li nur devis movi la tenilon por "malfermi" kaj poste... Se li forigus ŝin nun, ĉu ili kredus, ke ĝi estis akcidento? Eble ili kredus... Grandega risko, sed almenaŭ la certeco, ke ankoraŭ alia provoko de Abwehr malsukcesos... Decido devis esti farita tuj. Li faris la decidon. Li movis la pordotenilon al la pozicio "malfermita", li estis certa, ke ŝi ne povis vidi tiun ĉi etan movon de lia mano...
– Ni devas esti atentemaj, Hans – ŝi diris – ĉar ĉiu eraro povus kosti al ni kare... Ŝi paŝis for de la pordo, poste per same rapida gesto, movis la tenilon al „fermita“.
Intuicio? Antaŭsento? Aŭ eble ŝi tamen rimarkis? Li ne ĉesis pensi pri tio dum ili revenis al sia kupeo. Supera Konsilisto Gebhardt, la sinjoro kun la valizoj, jam senĝene dislokiĝis ĉi tie. Li faris la enkondukon fanfarone, tuj informante ilin, ke la fervojistoj en Berlino misgvidis lin: tial li devis vojaĝi al tiu malbenita Lisko per trajnŝanĝo en Varsovio. Ĉu entute valoras pasigi siajn feriojn en GG? Li jam surpriziĝas, ke li, havante la ŝancon kiel altranga oficisto en la Ministerio pri Propagando vojaĝi al la Harco-montaro, aŭ eĉ, kiu scias, al la franca marbordo, tamen iris al Lisko. Militrememoroj? Ĉar ili devas scii, ke li partoprenis en la Blitzkrieg de 1939 kaj batalis parton de la kampanjo apud Lisko. Ĉi tiuj plej potencaj viraj spertoj estas vere neforgeseblaj...
Li surŝutis ilin per lavango da vortoj; Kloss eĉ estis kontenta ke li povis silenti, limigante sin de tempo al tempo al ĝentilaj duonrespondoj al la demandoj de sinjoro Gebhardt. Ĉar sinjoro Gebhardt ankaŭ estis scivola; ekzemple, li deklaris, ke li vidis Kloss-on sur Friedrichstrasse, ricevis konfirmon, kaj tuj anoncis, ke li mem estis ofta vizitanto al la Militministerio. Tio klare interesis Hannan Bosel, ŝi rigardis pli atente la Superan Konsiliston, kaj poste ŝi eĉ volis ridi pri iu ŝerco, eble iom riska, sed finfine, ili estis samnacianoj... Ŝi sidiĝis iom pli proksimen al Gebhardt, kaj komencis trakti Kloss-on indiferente kaj kvazaŭ de supre, alparolante lin per "Sinjoro Leutnant".
Do ili vojaĝis en la plej bona amikeco. Gebhardt elfosis botelon da franca konjako kaj metalajn tasojn el sia valizo kaj ili drinketis malrapide, aŭskultante Sinjoron Supera Konsilisto, kiu sukcesis rakonti pri si mem ĉion, aŭ preskaŭ ĉion, kaj anoncis, ke la aŭto de la loka Amtsleiter atendos lin ĉe la stacidomo en Lisko.
– Li estas mia bona amiko – Gebhardt informis – kaj la deca germano nun havas amikojn en ĉiu okupata lando. – Li laŭte ekridis. – Veturu kun mi kaj vidu, kia ŝoforo mi estas. Ĝi estas mia pasio.
La aŭto efektive atendis. Estis frua mateno de tre klara tago. Ili veturis de la stacio laŭ larĝa ŝoseo kun arboj kreskantaj ambaŭflanke, poste, tre subite, aperis urbeto kaŝita en kavaĵo kaj mildaj montetoj kovritaj de arbaro. Estis freŝaj garboj en la kampoj, kaj la stoplejoj etendiĝantaj supren ĝis la montetoflankoj memorigis pri la venonta aŭtuno. La ripozejo, sanatorio, situis ekster la urbeto; oni devis veturi tra kurbiĝemaj stratoj inter unuetaĝaj lignaj domoj, jam enprofundiĝantaj en la teron kaj senhonte montrantaj malriĉecon kaj maljunecon.
Gebhardt premis la gaspedalon, ili saltis en la malplenan spacon, post kelkaj momentoj ili ekvidis imponan duetaĝan konstruaĵon, bele situantan sur la deklivo de monteto en densa parko.
– Jen ĝuste ĉi tie – diris Gebhardt – ni estos ripozantaj. – Kaj li premis aŭtokornon.
* * *
Kompreneble, ĝi estis malplej simila al ripozo. Li supozis, ke Hanna Bosel kunhavigos la informojn, kiujn ŝi havis, kun li kaj ke li estos traktata kiel plenrajta partnero en ĉi tiu ludo. Tamen, jam la unuaj horoj de la restado en la ripozejo pruvis, ke al li estis asignitaj multe pli modestaj funkcioj: plenumi specifajn ordonojn sen enkonduki lin en la ĝeneralan bildon de la ago. Li laŭsupoze devis establi kontakton kun la Abwehr-agento Plusz, sed li ne sciis kiel Hanna intencas atingi Konrad-on kaj la AK-taĉmenton, kiu gastigis la deĵetito veninta el Londono. Li devis atendi Maciej-on, sen Maciej li havis nenian manieron kontraŭagi la agadon de la Abwehr. Kaj tamen estis tre, tre malmulte da tempo: unu tago, eble du...
Kloss ne estis homo preta rezigni. Li utiligis ĉiun ŝancon, kaj se ne estis ŝanco, li mem kreis ĝin. Se Hanna diros nenion, li sekvos ĉiun ŝian movon. Li pripensis tion ĉi irante laŭ la koridoro de la ripozejo, orda kaj pura, kun muroj ornamitaj per bildoj prezentantaj germanajn venkojn sur ĉiuj frontoj. Li ne plu povis rigardi ĉi tiujn bildaĉojn. ... Li staris antaŭ la pordo de la ĉambro de fraŭlino Bosel, denove pripensante, kia sinteno estus la plej taŭga, kian vizaĝon li devus doni al si ĉi-foje...
Ŝi sidis antaŭ la spegulo kaj kombis siajn harojn. Ŝi eĉ ne rigardis enirantan Kloss-on.
– Plezure, ke vi venis – li aŭdis mokadon en ŝia voĉo, kaj tiu ĉi tono, la tono tre malofta ĉe la germanoj, kiujn li ĝis nun konis, pli kaj pli maltrankviligis lin. – Vi certe volis tenere vidi kiel mi adaptiĝis. Tamen, mi preferus, ke vi ne tro reklamu nian konatecon.
– Mi bedaŭras – li diris – via sinteno al mi ĉagrenas min. Mi komprenas, ke vi volas vidi min kiel eble plej malofte...
Ŝi rigardis lin pli milde. Ŝajne tia tono estis konvena.
– Mi devas vidi vin tiom ofte kiom mi devas.
– Mi preferus pli ofte.
– Kio estas ĉi tio? – Majoro Hanna Bosel rigardis lin sen rideto. - Geedziĝa propono? – Li silentis.
– Nu bone, jam bone... Vi kondutas kiel infano, kiu ne ricevis sufiĉe da mono por iri al la kinejo. Mi jam diris al vi, ke vi estas belstatura knabo, sed mi rememoras, ke mi estas virino ĝenerale nur kiam servo tion postulas.
– Mi preferus, ke vi faru tion ĉi ankaŭ... ekster la servo.
– Kaj vi? – ŝi subite demandis. – Ĉu vi ne estas edziĝinta?
– Ne.
– Ĉu vi havas fianĉinon?
– Ne.
– Strange. Mi konas malmultajn oficirojn je via aĝo, kiuj ne havas amatinojn hejme. – Tamen, li preferis ŝanĝi la temon.
– Kiam vi iros tien? – li demandis. Li kompreneble ne sciis “kie”, sed ŝi certe havis iun kontakton, iun adreson, kiu ebligus ŝin atingi Konrad-on.
– Kiam mi iros tien? — ŝi ripetis. Kaj ŝi ekridis. – Kompreneble, kiel eble plej baldaŭ, mia kara. Ni havas tre malmulte da tempo, ĉar la tria, tiu ĉi homo por kiu laboris Eva Fromm, povas aperi iam ajn.
– Li povis alveni kun ni.
– Mi tion ĉi konsideras – ŝi respondis malvarme. – Se li venis, li konas la saman pasvorton kiel mi kaj li scias, ke la vera Eva Fromm estis arestita...
Do vi konas ian pasvorton – ekpensis Kloss – kaj vi havas la kontakton. Ĉi tiu informo verŝajne ankaŭ venas de Plush.
– Establu kontakton kun Plush kiel eble plej baldaŭ – ŝi ordonis.
– Mi preferus asekuri vin – diris Kloss. – Vi povus esti en danĝero.
Ŝi ekridis.
– Ne necesas. Mi ĝenerale helpas al mi tre bone memstare. Nun lasu min vestiĝi.
Do li atingis nenion. Restis nur gvati Hannan kaj atendi Maciej-on. Li supozis, ke fraŭlino Bosel provos kontakti la homojn de Konrad ene de la sekvaj kelkaj horoj. Li estis bonŝanca ĉar el la fenestro de sia ĉambro li povis vidi la enirejon al la ripozejo, do ĝi estis bonega observejo, de kiu li ne rajtis foriri eĉ por minuto. Estis multe da trafiko, oficiroj en uniformoj, oficiroj en civilaj vestoj, multaj kripluloj, senbrakaj kaj senkruraj, kiel oni diris ĉi tie: "herooj de la germana venko". Li ekvidis la imponan figuron de Supera Konsilisto Gebhardt, kiu haltis antaŭ la elirejo, farante novajn konatojn kaj de tempo al tempo eksplodante en laŭtan ridon. Por la unua fojo li pensis pri Gebhardt kun profesia intereso, kvankam ŝajnis neverŝajne, ke pola aŭ angla agenteco povus rekruti iun kiel li. Masko? Li jam vidis tiom da homoj portantaj maskojn... Kaj li denove pensis pri Hanna; ŝi ne fidis lin, pri tio li havis neniun dubon. Li nur volis scii ĉu ŝi ne fidis lin ĉar tio estis ordono de Berlin, aŭ ĉu ŝi mem komencis suspekti lin?
Mallumo estis jam falanta. Kloss moviĝis iomete reen en la ĉambron kaj ekbruligis cigaredon. Eble fraŭlino Bosel ne rapidis tiom, kiom li pensis? Kaj tiam li ekvidis ŝin. Ŝi kuris malsupren la ŝtupojn kaj rapide paŝis al la parkpordego. Io pri ŝia vestaĵo kaj aspekto surprizis lin. Kiam li troviĝis malsupre kaj komencis sekvi ŝin laŭ la malluma aleo kondukanta al la urbo, li jam sciis, kial Hanna ŝajnis ŝanĝita al li; ŝi aspektis ĝuste kiel miloj da polaj knabinoj. Sendube ŝi iris "al la laboro" zorge kamuflita, portante strikte alĝustigantan maskon. Li devis sekvi ŝin tiel, ke ŝi ne rimarku ĝin, kaj tio ne estis facila tasko, ĉar li havis aferon kun sperta agento... Li nur kalkulis je la fakto, ke Hanna ne atendis kaj ne povis atendi, ke iu ajn sekvu ŝin...
La stratoj de la urbeto estis, kompreneble, neprilumigataj. Mallarĝaj kaj nigraj, ili similis koridorojn el fantazia filmo. Ili iris supren, falis malsupren tra kurbiĝemaj pasejoj, kaj finiĝis abrupte en kortoj plenigitaj per meblaĉoj. Li rimarkis, ke Hanna iras nerekte, ke tamen konservas singardon kaj ankoraŭfoje li konkludis, ke li havas aferon kun escepte ruza kontraŭulo. Fine ŝi haltis kaj atente ĉirkaŭrigardis. Kloss apenaŭ havis sufiĉe da tempo por salti en la ombron de unuetaĝa domo antaŭ ol ŝi malaperis en la mallumon de iu korto. Li atendis momenton kaj alpaŝis pli proksime... Ligna domaĉo, iomete malantaŭ la strato. Hanna frapis, kaj li vidis ŝin, momenton poste kiam oni malfermis la pordon, en la lumo fluanta el la interno de la domo.
– Bonan vesperon – li aŭdis. Ŝi parolis perfekte la polan lingvon, sen akĉento. – Mi venas de Józef.
Tio estis verŝajne la unua parto de la pasvorto kaj ĉio, kion li lernis, ĉar la pordo estis tuj fermita kaj riglita. En la kurtenita fenestro li vidis nur du ombrojn – tiun de fraŭlino Bosel kaj alian, klinitan, kurbiĝintan – probable apartenantan al iu maljuna virino. Lin superfortis senhelpa kolero. Kio gravas se li scias la kontaktadreson? Fraŭlino Bosel jam komencis sian ludon, ŝi enfiltriĝis en la polan subteran organizon, ŝi establos kontakton kun la sendito el Londono, kaj li, Kloss, havas neniun ŝancon haltigi ŝin. Li do ne irus al homoj, kiujn li ne konas, kaj dirus: "Atentu, ŝi estas germana agento." Li ne riskos esti malkovrita ĉar li ne povas riski tion, ĉar li ankoraŭ havas multe da laboro antaŭ si antaŭ ol la milito finiĝos.
Ĉaro portanta grandegan barelon bavuris en la strateto; la malnova parto de Lisko ne havis akvoprovizon, ĝian rolon plenumis akvoportisto. Kloss aŭdis mallaŭtajn voĉojn de malantaŭ la muroj, tamen la urbeto vivis, en mallumaj kortoj, en domoj kun hermetike fermitaj fenestroj estis homoj maltrankvile aŭskultantaj la sonojn de la strato. Patrolo estis venanta kaj ĉio subite silentiĝis, tiam aŭdiĝis gorĝa germana krio. Atendi fraŭlinon Bosel ne havis jam sencon. Kloss determinis ĉion, kion li povis determini; Li ekbruligis cigaredon kaj rigardis sian horloĝon. Li devus ankoraŭ sukcesi renkonti tiun Plusz-on, "nian agenton ekde dek kvin jaroj", kiel diris Langner.
Plusz laboris en la nura granda drinkejo en Lisko, "Zdrojowa". Kloss trovis sian vojon tien sen ia malfacilaĵo, la restoracia halo estis vasta kaj preskaŭ malplena, la kelneroj moviĝis malvigle inter tabloj. Unu el ili... Li sidiĝis ĉe la tablo, prenis el sia poŝo la foton de Plush, kiun Langner donis al li en Berlino, kaj rigardis tiun ĉi vizaĝon ankoraŭfoje. Kalviĝanta viro, verŝajne en siaj kvardekoj, dikaj lipoj, okulvitroj... Li vidis lin post momento kaj skuis la kapon ordone. Li tuj alpaŝis.
– Mi aŭskultas, sinjoro Leutnant. – Lia germana lingvo estis preskaŭ sennerara.
Kloss ludis kun sia cigaredujo.
– Via nomo estas Plush, ĉu ne?
La viro konfirmis tion ĉi kaj maltrankvile ekrigardis la najbaran tablon, ĉe kiu du germanaj oficiroj ĵus sidiĝis. Ili laŭte parolis pri la situacio ĉe la Orienta Fronto.
– Mi venas de Kurt en Berlino – Kloss ripetis la pasvorton donitan al li de Langner.
– Ni ne povas paroli ĉi tie – flustris Plush. – Mi servos la kafon post momento. Aŭ eble ion pli fortan?
– Glaso da konjako taŭgus.
– Ni ankaŭ havas konjakon francan, sinjoro Luetnant. Konrad jam alvenis. Mi timas, ke ili komencas suspekti min. Ni havas bonajn bifstekojn se vi volas malŝpari la manĝaĵkartojn... Morgaŭ je la oka horo ĉe la malnova albordiĝejo. Ĉu vi scias kie ĝi estas?
– Mi trovos ĝin – respondis Kloss.
* * *
Por atingi la malnovan albordiĝejon, oni devis iri laŭ pado tra herbejoj, laŭlonge de mallarĝa, kurbiĝema rivereto, kiu fluis el la montoj kaj printempe fariĝis rapida, danĝera torento. Kloss forlasis la urbeton frumatene kaj nun havis multe da tempo por ekzakte esplori la renkontiĝlokon, inspekti la longan lignan barakon, kie oni konservis kajakojn, rigardi tra la mallarĝaj fenestroj en la vestoŝanĝejon, kaj poste sidiĝi sur mucidan benketon kaŝitan sub arbo, de kie oni klare povis vidi la padon kondukantan el la urbeto. Li decidis elpremi kiel eble plej multe el Plusz, inkluzive de la pasvorto kaj kontaktinformoj uzataj de Hanna Bosel. Plush devas esti eliminita poste, li pensis pri tioi indiferente kaj malvarme, kaj cetere, la homoj de Konrad prizorgos ĝin. Se li atingos ilin... Ĉar la situacio fariĝis pli kaj pli malfacila, kaj la antaŭa tago alportis nenion, kio faciligus la taskon...
Tuj post la matenmanĝo li iris al la stacidomo, se oni povus tiel nomi tion ĉi lignan barakon konstruitan sur la ruinoj de bruligita konstruaĵo. Maciej estis, kiel kutime, ĝustatempa, starante apud la horaro, en la sama maljunula kostumo kiel en Varsovio... Kloss pensis, ke tamen tio estas nesingardemo, ke li devus esti preninta alian personecon, sed li diris nenion, kaj cetere, ili ne havis tempon por teoriaj konsideroj. Maciej anoncis, ke la kazo montriĝis pli malfacila ol li atendis. Konrad estas atingebla nur pere la centrejo, tio devas daŭri du ĝis tri tagojn antaŭ ol ili ricevos la pasvorton kaj kontaktinformojn. Kloss respondis amare, ke Bosel jam sukcesis deĉifri Konrad-on kaj liajn homojn en la urbeto, kaj ili devas atendi...
Maciej, kompreneble, aŭskultis tion senvorte, kaj poste anoncis, ke li venos post du tagoj.
– Nur vestu vin alimaniere – Kloss diris kolere. – Aha... Kaj provu ekscii ĉion, kion vi povas, pri iu Supera Konsilisto Gebhardt el Berlino. Ŝajne li iam estis ĉi tie...
Li eĉ ne rigardis Maciej-on kaj ekmoviĝis al la elirejo. Malfermante la pordon, li ekvidis la vizaĝon de Hanna Bosel en la fenestro rigardantan la kajon. Ŝi tuj malaperis. Tiam li eksentis maltrankvilon, kiu ĉi-foje estis plene pravigita. Hanna Bosel spionis lin. Estis sufiĉe mallume sur la kajo en Varsovio, sed ŝi povis memori la karakterizan figuron de pli maljuna sinjoro. Kaj nun ŝi vidis lin ĉi tie denove... La ludo fariĝis danĝera, kaj Kloss sentis la streĉiĝon kreski en li.
Ĉe la ripozejo, sen eĉ viziti sian ĉambron, li frapis la pordon de la ĉambro de Hanna. Ŝi jam estis tie, ŝi revenis pli frue. Ŝi montris al li seĝon kaj ŝi mem sidiĝis sur la brakapogilon de la fotelo. Ŝi aspektis tre bela, sed Kloss vidis en ŝi nur danĝeran kontraŭulinon, kiun se necese oni devos...
– Ĉu sukcesis al vi hieraŭ? – li demandis.
– Sukcesis – ŝi respondis malvarme. – La pasvorto kaj kontaktinformoj estis bonaj, ili akceptis min kiel unu el siaj propraj. Mi baldaŭ atingos Konradon.
– Ĉu vi opinias, ke tiu alia ulo ankoraŭ ne aperis?
– Certe ne. Sed estu certa, mi ekscios, kiu ĝi estas. – Ŝi diris "mi ekscios...", ne "ni ekscios...". Kloss agnoskis tion kapjese.
– Kaj vi? – ŝi demandis. – Kion vi povas raporti al mi?
– Mi aranĝis rendevuon kun tiu ĉi agento de Langner – Plusz. Ĉi-vespere je la oka horo.
– Kie?
– Ĉe la malnova albordiĝejo.
– Bone. Kaj vi havas nenion pli por diri al mi?
Li hezitis momenton. Kiel ludi? Ŝajnigi sincerecon kelkfoje sukcesis, sed... Li ne havis tempon decidi.
– Kial vi sekvis min hieraŭ?
Kiam ŝi rimarkis? Kiam ŝi eniris la dometon? Aŭ eble ŝi rigardis tra la fenestro? Li staris tro longe sub tiu domaĉo ĉe la Rybna strato 4.
– Mi supozas, ke ĝi estas mia devo – li diris. – Iu devis asekuri vin. Se vi mem ne komprenis ĝin...
– Mi jam diris al vi – ŝi interrompis – ke vi faru nur tion, kion mi ordonas al.
– Pensu – lia voĉo ankaŭ estis malvarma. – Langner neniam pardonus min se vi estus eliminita. Kaj povus esti okazinta, ke tiu, ilia vera agento, estus establinta kontakton pli frue... Mi timis por vi...
Ŝi silentis, kaj Kloss atendis por vidi ĉu ŝi mencios la renkontiĝon ĉe la stacidomo. Ne, eĉ neniun vorton... Estis pli malbone ol li atendis.
Ili aŭdis pordofrapeton.
– Iru al la banĉambro – ordonis Hanna. – Mi ne volas, ke oni vin vidu ĉe mi.
La enirejo al la banĉambro estis el la koridoro. Kloss fermis la pordon post si kaj preskaŭ tuj aŭdis la voĉon de Gebhardt.
– Vi promesis drinki glason kun mi, fraŭlino Bosel.
– Mi promesis kaj mi estas preta. Bonvolu iri suben, mi estos tie post momento.
Do ŝi interesiĝis pri Gebhardt, sed ŝi ne diris eĉ unu vorton pri tio al li, al Kloss.
Ĉu ŝi jam sukcesis sendi iun raporton al Berlino?
Li pripensis ĉion ĉi atendante Plusz-on. Nuboj kovris la lunon kaj la malnova albordiĝejo estis mergita en mallumo. La vento plifortiĝis kaj la arboj susuris laŭlonge de la rivero. Kloss ekbruligis cigaredon kaj sciis, ke lia vizaĝo, nun prilumigita, verŝajne estas videbla de la pado. Plusz tamen ne venis laŭ la pado. Li aperis apud li subite, ŝajne estis alia vojo inter la arbaĵetoj. Ili manpremis, la mano de la agento estis malseka kaj glitiga.
– La Generalo esprimas dankon al vi – diris Kloss. – Viaj informoj estis konfirmitaj kaj vi faris grandajn servojn al la germanoj. – La arboj denove susuris. Kloss aŭdis susuron kaj ĉirkaŭrigardis maltrankvile, sed silento revenis, la albordiĝejo estis malplena kaj malluma.
– Mi devas diri al vi – Plusz komencis nervoze – ion tre gravan…
En tiu ĉi momento du pafoj estis lanĉitaj, unu post la alia, de tiel proksima distanco, ke Kloss vidis flamon en la arbustoj apud la rivero... Plusz ekkriis kaj komencis fali teren, unue kvazaŭ genuante, poste lia vizaĝo batis la sablon... Kloss ankaŭ falis teren, elŝiris la pafilon el ĝia pistolujo, pafis sen celi, cetere pafi estis sensenca ago, same kiel ĉasi, eĉ se Kloss intencus postkuri la atakinton. Ili staris unu apud la alia, Plusz kaj li, ambaŭ fumis cigaredojn, ambaŭ estis videblaj, oni celis Plusz-on, ne lin. Kiu? La homoj de Konrad? Ili ne povus scii pri la renkontiĝo ĉe la albordiĝejo. Krom se ili sekvis Plusz-on aŭ suspektis lin je perfido... Neverŝajne.
Li klinis sin super la germana agento kaj palpis lian pulson. Plusz estis mortinta, kaj verŝajne meritis sian morton pro la dek kvin jaroj da lojaleco al la granda Reich, sed la situacio de Kloss nun fariĝis eĉ pli malfacila. Germanan agenton oni murdis en lia ĉeesto. Estos multe da klarigoj farendaj, kaj se aldoni la suspektojn de Hanna Bosel!... Li palpis la poŝojn de Plusz, elprenis monujon, cigaredojn, eĉ kelneran kajeron – ĉion ĉi necesas detale ekzameni. Li lasis la korpon sur la tero kiel ĝi kuŝis, tordita kaj kun la kruroj suprentiritaj. La luno denove aperis kaj eltiris el la noktmallumo la riveron, la herbejon, la senvivan albordiĝejon...
* * *
Li turnis la ŝlosilon en la seruro kaj eniris sian ĉambron. Li estis laca, sed li ne povis permesi al si ripozi, konversacio kun Hanna atendis lin, ĉi tiun konversacion oni ne rajtis prokrasti ĝis morgaŭ. Sen ŝalti la lumon, li sidiĝis sur la lito. Kiajn ŝancojn li havas en ĉi tiu ludo? Ne plu temis nur pri Konrad kaj renversigo de la planoj de la Abwehr, sed temis pri li.
Li duonfermis la okulojn kaj en tiu momento li ekaŭdis:
– Ŝaltu la lumon, Hans. – La voĉo de Hanna Bosel. Do ŝi estis ĉi tie? Antaŭ ol li saltis por turni la ŝaltilon, li ekpensis pri siaj valizoj. Ĉu en ili estis nenio kompromita? Ne, eble ne. Kompreneble ŝi traserĉis liajn aĵojn. Ankaŭ la poŝojn de liaj vestaĵoj. Juno-skatolo. En la silkopapero de unu el la cigaredoj troviĝis ĉifro. Estis malsaĝe disiĝi de la skatolo: ĝi estis nova ĉifro, kaj li ankoraŭ ne havis tempon parkerigi ĝin. Kio se li pafus ŝin nun? Tio kompreneble signifus la finon, oni nur povus aliĝi al la gerilanoj...
Li fermis duone la okulojn, kiam la ampoloj ekbrilis. Hanna Bosel staris en angulo de la ĉambro, ŝi malrapide paŝis proksime al li. Ŝi estis en banmantelo...
– Vi ne bonvenas min tre ĝentile, Hans. Vi nur surpriziĝas.
– Pardonu, mi estas tre nervoza.
– Kion raportis Plusz?
– Plusz raportis nenion – respondis Kloss. – Plusz estas morta...
– Kio? Kio okazis?
Li detale rakontis pri la okazaĵoj ĉe la albordiĝejo.
– Mi havis neniun ŝancon. Ĉu vi komprenas? La murdinto malaperis en la arbustojn, li verŝajne konis la terenon tre bone.
– Kaj ĉi tion diras la oficiro de la Abwehr! – Hanna ekkriis. – Ili mortigas la agenton en lia ĉeesto. Al kiu vi rakontis pri la renkontiĝo kun Plusz?
– Al vi.
– Al kiu alia?
– Al neniu, Hanna, vi min ne fidas.
– Eva, ne Hanna! Fine, eklernu ĝin. Ne, mi ne fidas vin. Mi laboras en la germana agenteco jam de iom da tempo...
Ŝi etendis la manon en la poŝon de sia banmantelo kaj metis malgrandan pistolon sur sian manplaton. Ŝi ludis kun ĝi kvazaŭ kiel ludilo.
– Tio povus fari tiu la tria. – Kloss provis resti trankvila. – Tiu ĉi vera kuriero el Berlino, kiu havis aliron al la Militministerio. Nur li.
Hanna silentis.
– Formetu tiun ĉi pafilon – li plilaŭtigis sian voĉon. – Mi tre malŝatas kiam virinoj ludas per pafiloj.
– Kaj mi ŝatas tion ĉi. Germanaj virinoj aspektas bone kun armiloj. Kaj eble vi povus diri al mi, Hans, kion vi faris ĉe la stacidomo hodiaŭ?
Li eksplodis per rido. Tio estis la sola ebla reago, kaj li sukcesis per la rido.
– Mi ŝatas provincajn staciojn. Ĉu estas io malbona pri tio?
– Kaj vi tre ŝatas maljunulojn ĉe tiuj ĉi stacidomoj. Mi konsilas al vi, Hans, estu honesta kun mi.
– Mi estas honesta. Pri kio precize vi parolas? – Nun li atakis. – Mi preferus, ke vi venu al mi private sen ludiloj en la poŝo de via banmantelo.
– Mi ne ŝatas perdi fidon al miaj kunlaborantoj.
Nun krio, nur krio.
– Kian rajton vi havas diri al mi tiel?! Ĉar vi estas virino?
Tamen, li devigis ŝin retiriĝi. Ŝiaj suspektoj ŝajne estis ankoraŭ sufiĉe neklaraj.
– Nu bone, jam bone – ŝi murmuris. – Ni faros detalan enketon pri la kazo de Plusz.
– Por kiam vi aranĝis rendevuon kun Konrad? – li daŭre atakis.
– Vi scios siatempe, mia kara.
Ili aŭdis frapon sur la pordo.
– Nun vi kaŝu vin en la banĉambro – diris Kloss. Almenaŭ ĝi estis ia eta venĝo.
En la pordo staris kapitano Boldt, la sama Boldt kiu partoprenis ilian berlinan konferencon ĉe Langner. Do Langner ne fidas eĉ Hannan, ekpensis Kloss, se ŝi sendas ankaŭ lin, aŭ eble Boldt... Ne, tio ŝajnis tute neverŝajna.
La "Heil Hitler" de Boldt estis amika kaj ĝoja. En Berlino Kloss lernis legi la diversajn nuancojn de la faŝisma saluto.
– Vi estas surprizita, Kloss, ĉu ne?
– Mi estas surprizita – li tuj respondis. – Ĉu vi venis por anstataŭigi min? Aŭ eble estas novaj taskoj?
– Nek unu nek la alia, mia kara. Mi venis simple por ripozi.
– Same kiel mi?
– Ne estu tro suspektema, Hans. Kaj kie estas la bela fraŭlino Bosel? Mi ne trovis ŝin en la ĉambro.
Hanna naĝis el la banĉambro.
– Mi estas ĉi tie. – Ili aŭdis neniun embarason en ŝia voĉo.
Boldt kliniĝis super ŝian manon.
– Bela banmantelo, vidas, ke vi vere ripozas... Mi bezonas paroli kun vi, Hanna... Pardonu, Kloss, ke ni lasos vin sola.
Li fine restis sola. Li sidiĝis apud la fenestro kaj, rigardante la enirejon al la ripozejo, pensis, ke ĉi tiu eble estas lia lasta vespero en germana uniformo... Tamen li sciis, ke li ne tiel facile rezignos, kaj li eskapos nur kiam ne estos alia elekto. Se, kompreneble, la eskapo ankoraŭ eblos. Kial venis Boldt? Eble Hanna jam prezentis iun raporton kaj, ne fidante Kloss-on, petis helpon de la generalo? Kial Boldt volis paroli nur kun Hanna kaj ne kun ili ambaŭ? Kiel Bosel priskribos la okazaĵojn ĉe la albordiĝejo al Boldt?
* * *
Du tagoj pasis kaj li suferis nur malsukcesojn. Li sciis nemulte pli ol kiam li alvenis al Lisko. Kaj Maciej? Li sakris. Li sciis la singardemon de tiuj, kiuj faris la subteran militon, kaj komprenis kiom da tempo necesis por interkomunikigi du retojn .
Sur la nun malplena irvojo kondukanta al la urbo li subite vidis konatan silueton. Supera Konsilisto Gebhardt marŝis per grandaj paŝoj. Post momento li malaperos en la mallumon. Kien iras sinjoro Gebhardt malfrue vespere?
Kloss kaptis sian ĉapelon kaj momenton poste jam kuris malsupren la ŝtuparon. Li sekvis lin atente, mirante pli kaj pli, ĉar la Supera Konsilisto tute ne intencis iri al la urbo. Li deturnis sin de la ŝoseo sur kampan vojon, kiu kondukis laŭ herbejoj kaj stoploj rekte en la arbaron. Ĝi estis vere surpriza kuraĝo. Germano nokte promenanta sola en arbaron en la Ĝenerala Gubernio, Kloss neniam antaŭe vidis tion. Kaj li evidente bonege konis la vojon, ĉar li kuraĝe antaŭeniris, ne haltis ĉe la vojkruciĝo, turnis dekstren, kaj poste, prenante sablan padon laŭlonge de la arbarlimo, atingis kelkajn forgesitajn tombojn en la kampo kaj nur tie turnis sin en la arbaron. Kloss nun povis iri tre proksime al Gebhardt, li eĉ aŭdis la akcelitan anheladon de la Supera Konsilisto, li movis la pistolujon al sia ventro kaj forgesis pri sia laceco, ĉar la celo de la ekskurso de la oficisto de la ministerio pri propagando ŝajnis pli kaj pli mistera.
La pado kelkfoje malaperis inter la arbustoj, poste aperis denove kiel kaneloj de radkavoj, por fine alkonduki ilin al granda maldensejo, dense kovrita de alt-kreskinta herbo. La luno elkliniĝis el malantaŭ la arboj kaj Kloss, staranta ĉe la rando de la maldensejo, vidis la silueton de sinjoro Gebhardt, kiu ŝajnis plenumi ian misteran riton ĉi tie. Li alpaŝis al solecan, vastbranĉan arbon, surgenuiĝis, deŝiris la ŝelon de la trunko, poste rektiĝis kaj per zorge mezuritaj paŝoj iris rekte al Kloss. Li turnis sin maldekstren ortangule, fine haltis kaj eltiris objekton el sub sia mantelo, kiun nur post momento Kloss, en la mallumo, rekonis kiel ordinaran ŝovelilon de ministo. La Supera Konsilisto de la Propaganda Ministerio deĵetis sian mantelon, ĉapelon kaj jakon kaj energie komencis fosi. Li laŭte anhelis kaj laboris tiel mallerte, ke Kloss apenaŭ povis deteni sian ridon. De tempo al tempo li paŭzis, genuiĝis sur la herbo, fosis en la teron per la manoj kvazaŭ li serĉus ion... Li rekomencis fosi iomete pli malproksime, li eĉ laboris pli kaj pli efike, sed evidente – vane.
Ŝajnas, ke mi komprenas – ekpensis Kloss. Kaj li konkludis, ke la Supera Konsilisto devos reveni al ĉi tiu maldensejo pli ol unufoje, kaj li, Kloss, devas scii pri tio. Ĉar la persono de sinjoro Supera Konsilisto nun ŝajnis al li treege interesa.
* * *
Ili dancis. Nenio estis pardonita al li tiun vesperon. Kiam li estis revenanta de sia promenado en la arbaro kaj, trapasanta la halon, li ekvidis malfermitan pordon al la dancsalono plenplena, eĉ ne venis al li la penso, ke post momento li brakumos fraŭlinon Bosel sur la dancpargeto. Tamen, ĝuste tio okazis. Ŝi certe atendis lin, ĉar kiam li prenis la ŝlosilon de la pordisto, li vidis ŝin apud si – ŝi havis specialan kapablon aperi neatendite – en tre dekoltita balrobo. Ŝi tute ne similis al la modesta knabino, kiu la antaŭan vesperon promenis laŭ la mallumaj stratoj de la urbeto al Rybna 4. Ŝia voĉo estis milda kaj mola; li ne povis rekoni ŝin.
– Mi tre ŝatus danci kun vi, Hans – ŝi diris.
Li rigardis siajn ŝuojn, poste ŝin, kaj rezignis diri la vortojn, kiuj jam estis survoje al liaj lipoj.
Ŝi alpremiĝis al li eĉ tro ostentacie. Cetere ŝi estis dancanta bonege, ŝi ŝajnis tenera kaj sentema, sed Kloss sciis, ke ĉi tiu enkarniĝo de ŝi estas same danĝera kiel tiu de antaŭ kelkaj horoj.
– Vi ŝatas vesperajn promenadojn – ŝi flustris, sed estis neniu mokado en ŝia voĉo. – Estas domaĝe, ke vi ne pensis preni min kun vi.
– Jes, domaĝe – grumblis Kloss, ĵus konsiderante pri kio ŝi kaj Boldt povus esti parolintaj. Cetere Boldt ankaŭ estis ĉi tie, li rimarkis lin post kelkaj momentoj, sidantan sola ĉe la tablo kaj ridetantan al ili.
– Pri kio vi pensas? – li aŭdis la voĉon de Hanna.
– Ke vi ne fidas min – li tuj respondis.
– Ho, vi denove parolas pri tio! Vi estas neeltenebla... Mi ne ŝatas tiajn memoremajn virojn... Ĉu vi ne komprenas?
– Kion?
– Ke vi plaĉas al mi, Hans...
– Kiel partnero?
– Eble kiel kontraŭulo – por momento ŝi estis denove tiu Hanna de antaŭ kelkaj horoj.
– Ĉu ne venis al vi en la kapon – li transiris al atako – ke mi nur plenumas la ordonojn de Langner? – Ĝi sonis sufiĉe ambigue, kaj li portis germanan uniformon sufiĉe longe por scii, ke en ĉi tiu mondo neniu fidas iun ajn kaj ĉiu batalas senfinajn gerilajn militojn, kies vetoj estas foje la Fera Kruco kaj ankoraŭ unu stelo pli, kaj foje la vivo.
Ŝi ne rigardis lin en la okulojn.
– Ni ne parolu pri tio – ŝi flustris. – Estas ja bela nokto. Kaj bona muziko.
– Kaj bela knabino… – li finis per la sama tono.
– Dankon, Hans. Do eble vi povas permesi al vi malgrandan paŭzon.
– Eble. Se vi volas, kompreneble...
– Se vi nur dirus al mi, kien vi iris dum via promenado.
– Kial vi demandas tion?
– Eble mi estas ĵaluza.
– Denove la manko de fido.
– Ĉesu! Brakumu min...
Li tamen ne havis tempon plenumi tiun ĉi ordonon, ĉar la muziko subite silentis kaj ili revenis al la tablo, al la ridetanta Boldt, kiu jam rapide verŝis glasojn. Ili drinkis, kaj Boldt malbutonumis sian kolumon, lia vizaĝo estis ruĝa kaj ŝvelinta, kaj li parolis pri la grandega fido, kiun Generalo Langner havis al Hanna kaj Hans, al ili ambaŭ, kredante, ke ili ne nur atingos Konrad-on, sed ankaŭ malkaŝos la fremdan reton.
* * *
Li dancis kaj ne komprenis, je kio ŝi vere kalkulas kaj kial ŝi nun estas tia. Nur la ludo? La ludon oni povas kelkfoje facile deĉifri, sed ankaŭ okazas tempoj kiam la limoj malklariĝas; subite, eble dum la danco, aŭ eble kiam ili sidis ĉe la tablo, kunpremiĝantaj kaj drinkis kelkajn glasojn sinsekve, li komencis trakti ŝin kiel belan knabinon, kun kiu li venis danci, kaj li forgesis, ke ŝi estas Hanna Bosel, ke eĉ en la trajna kupeo li ripetis al si: ne virino, sed ruza, sperta agento de la germana agenteco.
Li forgesis, aŭ eble li volis forgesi, kiam ili staris en la koridoro kaj poste ŝi malfermis la pordon al sia ĉambro kaj diris:
– Kisu min, Hans, kisu min nun, ĉar eble mi neniam plu havos la deziron por tio ĉi...
* * *
En la suna lumo de la ĵus komenciĝanta tago, ĉio aspektis alimaniere. Kloss sciis, ke decida ludo alproksimiĝas, agentino Hanna Bosel bone plenumis sian taskon kaj sendube akiris la ŝancon atingi Konrad-on. Li atingis nenion... Maciej supozeble estis alvenonta plej frue nur post la vespermanĝo; ĝis tiam Hanna povus esti fininta sian laboron: doni al Konrad misinformajn materialojn kaj deĉifri lian organizon. Tiam la sorto de la tria, la vera kuriero el Berlino ankaŭ estis sigelita. Kloss jam sciis, ke tiu tria, nekonata militfrato ne estis la Supera Konsilisto Gebhardt. Do kiu?
Restis nur unu afero: ne ĉesi fiksi la okulojn sur Hanna eĉ por minuto. Preni ajnan riskon, ĉar nun ĉia risko estis permesita, por malsukcesigi ŝiajn planojn. Li ekokupis sian observejon ĉe la fenestro. Supera Konsilisto Gebhardt sidis sur benko en la milda suno, fumante cigaron. La malsanuloj elportis kuŝseĝojn, kaj flegistinoj en blankaj ĉapoj kovris ilin per kovriloj. Pasis longa tempo antaŭ ol li vidis Hannan... Denove, tiu ĉi modesta robo kaj preskaŭ kompleta rezigno de ŝminko. Li mordis sian lipon ĝis doloro kaj rigardis ŝin momenton kun malvarma malamo. Ŝi haltis apud la Supera Konsilisto, ili verŝajne parolis pri la vetero, ĉar la Supera Konsilisto montris la sunon per sia gazeto kaj henis gaje, sed ĉi-foje ĝi estis nur demontra gajeco.
Kloss eliris el la ĉambro kiam fraŭlino Bosel jam turnis sin sur la vojon kondukantan al la urbeto. Li devis esti tre singarda nun: Hanna ne estas Gebhardt... Ŝi ne rajtas rimarki, ke oni sekvas ŝin. Li sekvis ŝin, kaŝante sin en la ombro de la arboj, kaj ne venis al li la penso, ke tria persono sekvas lian spuron je respektinda distanco. Sinjoro Supera Konsilisto Gebhardt, daŭre kun la gazeto en sia mano.
Nur kiam la knabino turnis sin al mallarĝa, preskaŭ nevidebla pado tuj apud la tombeja muro konstruita el malglataj sabloŝtonaj fragmentoj, li decidis, ke li povas deturni la okulojn de ŝi. Tiu ĉi vojo povis konduki nur al la arbaro. Kaj Kloss jam sciis manieron alveni tien antaŭ ŝi: li iros laŭ kruta deklivo, prikreskita de brunruĝiĝinta herbo kaj juniperaj tufoj, nevidebla por ŝi, ĉar la pado kuris pli malalte, laŭ la lito de sekiĝinta torento. Li konis ĉi tiun vojon kaj sciis, ke Hanna bezonos almenaŭ dek kvin minutojn por trairi ĝin, do li havis sufiĉe da tempo por komforte etendiĝi en la ombro de la tombeja muro kaj pripensi la situacion por momento, por konsideri sian estontan agmanieron.
Li elprenis cigaredon kaj, dispremante ĝin en siaj fingroj, pripensis ĉu li pafu Hannan Bosel tie en la arbaro aŭ sekvu ŝian spuron, kaj kun ŝia helpo malkovru Konrad-on kaj kune kun li decidu pri la sorto de Hanna. Sed tio signifus la neceson malkaŝiĝi antaŭ Konrad, malkaŝiĝon kiu eble eĉ estus pravigita per la nuna situacio, sed estus ja infere danĝera, ĉar se Konrad mem jam fariĝis nur ilo en la manoj de la Abwehr (li estis transdononta al la angloj planon de fortikaĵoj preparitan en la misinformada departemento), tamen la fakto ke ili sciis tiom multe pri li pruvus, ke la Abwehr sukcesis penetri lian ĉirkaŭaĵon. Ĉu Plusz estis la sola, kiu prilaboris Konrad-on? Alia enigmo. Kiu mortigis Plusz-on? Kloss estis tro sperta agento por ne kunligi la tri faktojn. Hanna sciis pri lia renkontiĝo kun Plusz, Plusz estis la persono, kiu povus faciligi al Kloss atingi Konrad-on, kaj ĝuste Hanna atendis en lia ĉambro, vestita sufiĉe malabunde, kvazaŭ ŝi volus konvinki lin per tiu ĉi vestaĵo, ke ŝi ne forlasis la pensionon... Sed kvankam la konkludo sugestas sin mem, Kloss ne povas akcepti, ke Hanna pafis Plusz-on, ĉar ne ekzistas tie ia ajn klarigo, motivo. Li devas iel aŭtomate ekskludi Hannan. Kompreneble ekzistas ebleco – pure teoria – kiu donus sencon al la morto de Plusz. Se Hanna Bosel estus pola agento kaj li, Hans Kloss, deklarita nazio, ŝia konduto devus esti ĝuste tia. Sed estas ja kontraŭe...
Li aŭdis la susuron de ies paŝoj, rigardis en tiun direkton kaj vidis la Superan Konsiliston Gebhardt. La dikulo rigardis ĉirkaŭen kvazaŭ li serĉus iun, kvazaŭ li subite perdis ies spuron. Kloss konsciis, ke tro multe da tempo pasis ekde la paso de Hanna por ke Gebhardt povu spuri ĝuste ŝin. Tial, se ne Hanna Bosel estis la objekto de observado por la supera konsilisto de la ministerio de Göbbels, tiam ĝi povus esti nur li mem – Hans Kloss. Tamen ĉu nur por observado? La dika, kovrita per blanka hirta hararo mano de Gebhardt ripozis enpuŝita duone en lian jakpoŝon. La poŝo estis plenŝtopita, kaj la formo donita al ĝi de la objekto interne forigis la eblecon, ke ĝi enhavas duan matenmanĝon envolvitan en buŝtuko, kiun la Supera Konsilisto intencis manĝi en la sovaĝejo de la arbaro.
Kloss eksentis senton de malvarmo, tiel bone konatan al si. La signalo de danĝero, kaj samtempe signo, ke io fine komencis okazi, ke la amorfa malpleno ĉirkaŭanta lin de ĉiu flanko komencas formiĝi. La atendtempo – li povis senti ĝin tra sia haŭto – alproksimiĝis al sia fino. La agtempo venas. Li iom akcelis ĝin, li nun certe scias, per tiuj kelkaj ambiguaj frazoj parolitaj en la restoracio de la pensiono. Se nur Kloss scius plue, kion Gebhardt timas. Renkontiĝo kun Maciej estas planita nur ĉe krepusko, se Maciej povus klarigi al li la kialon de la timo de la gaja supera konsilanto...
Gebhardt ekiris laŭ la pado, kaj Kloss atendis ankoraŭ momenton ĝis la alia viro malaperos en niĉon elfositan de sekiĝinta torento. Tiam li stariĝis, forbrosis la herbon de sia uniformo, ĵetis la cigaredon, kiun li eĉ ne sukcesis ekbruligi, kaj ekiris supren laŭ la krutaĵo. Por momento li ŝajnis forgesis kial li estas tie ĉi, kial li grimpas supren, la peno donis al li plezuron, ĝi transportis lin al la tempoj kiam li estis skolto akiranta kapablojn en la Altaj Tatroj kaj tiu ĉi nekonscia asocio helpis lin dum lia marŝo, li sentis kontenton ĉe ĉiu paŝo, kiun li faris en la ĝusta niĉo en la roko, ĝojon, ke lia korpo obeas al li, ke li estas juna, ke li estas viva. Nur kiam li grimpis al la supro, prenis la pozicion de kiu li povos observi Hannan, kaj spiris profunde, la realeco superfortis la antaŭajn sentojn. Li ne estas deksepjara skolto, Staszek el Kościerzyna, fanfaronanta pri ĉiuj eblaj "kapabloj" broditaj sur la maldekstra maniko de sia bluzo, li estas agento kun kodnomo J-23, plenkreskulo, kiu eble en momento pafos junan, belan virinon sen senti ian penton, kaj la sola zorgo, kiun li havos post bone celita pafo, estos kiel malhelpi ŝiajn planojn kaj samtempe forigi de si la danĝeron, ke iu povus suspekti lin pri tio.
Li ekvidis ŝin post momento. Ŝi iris malrapide, evidente laca, kvankam la pado laŭlonge de la torento ne estis tiel kruta. Ŝajne Hanna Bosel ne akiris skoltajn "kapablojn". Cetere kie ŝi povus esti akirinta ilin? En Argentino? Argentina germanino rekrutita de la admiralo. De kie venas ŝia scio pri la pola lingvo? Nur demandoj sen respondoj.
Ŝi haltis preskaŭ kontraŭ lia kaŝejo. Ĉu ŝi rimarkis lin? Aŭ eble ĉi tie supozeble okazos la renkontiĝo kun la mita Konrad? Tio ne plaĉus al Kloss. Gebhardt estas tro proksima...
Hanna sidiĝis sur arbotrunkon, kiun renversis la ŝtormo, demetis siajn sandalojn kaj elŝutis la sablon de ili. Tiam ŝi elprenis pudrilon el sia malgranda saketo, rigardis sin, kaj iomete pudris sian nazon. Kaj nur tiu sensenca kaj tamen tiel virina gesto igis lin rigardi Hannan per aliaj okuloj. Kompreneble li sciis, ke Hanna Bosel estas juna, alloga virino, li pasigis agrablan vesperon kun ŝi, sed eĉ dum tiu ĉi vespero li neniam forgesis por momento, kiu estis tiu ĉi knabino, konfidulino de generalo Langner, naziino sindona al la Führer, kaj tial lia ĝismorta malamiko. Li sentis, krome, ke ankaŭ ŝi, eĉ en momentoj de intimeco, submetiĝas al konstanta kontrolo, kvazaŭ ankaŭ ŝi sentus en li malamikon. Nur nun, kiam – kiel ŝi pensis – neniu ŝin observis, kelkajn minutojn antaŭ ol plenumi gravan taskon, ŝi komencis ripari sian ŝminkon, li eksentis simpation por ŝi. Malgranda, amuza, virineca gesto forprenis iom da ŝia diabla naturo kaj aldonis ĉarmon.
Ŝi enĵetis la pudrilon en sian mansaketon, kiu estis miniatura versio de konduktora sako, ĵetis la rimenon trans sian ŝultron per vigla gesto, stariĝis kaj rapide foriris, kvazaŭ ŝi subite rimarkus, ke ŝi perdis tro multe da tempo. Kaj ŝi denove estis la Hanna Bosel, kiun Kloss konis ekde kelkaj tagoj.
Li lasis ŝin foriri kelkdek metrojn, ŝia hela robo estis tro okulfrapa por ke li perdu ŝin en ĉi tiu arbaro.
Cetere, Hanna verŝajne ne iras tro malproksimen de Lisko, ĉar ŝi vestus sin alimaniere por pli longa promenado. Li konkludis, ke antaŭ ol li traktos Hannan, li devas unue seniĝi de Gebhardt, kiu alvenus iam ajn. Kaj efektive, post momento li aŭdis lin anheli. La dikulo malfacile grimpis. Li ekstaris ĉe la balustro de ligna ponto transĵetita super la torenton kaj viŝis la ŝviton de sia vizaĝo per granda kvadratita naztuko.
Kloss, penante fari kiel eble plej multe da bruo, ekiris laŭ unu el la disbranĉiĝantaj padoj ĉi tie. Li elektis la plej krutan, esperante malinstigi la superan konsiliston de la ministerio de laman Józef, de grimpi. Elekti ĉi tiun vojon havis ankaŭ alian celon: kvankam ĝi iom distancigis lin de la vojo, kiun Hanna elektis, ĝi kreis plian ŝancon por Kloss. Li iris kontraŭ la brila suno, penetranta tra arbojn, kaj en la flagranta lumo Gebhardt malfacile distingus lian silueton de la verda, tremanta fono. Do li verŝajne ne decidos pafi, aŭ pli ĝuste, pensante, ke Kloss ne rimarkis lin, li prefere kaŝiĝos ie proksime por atendi lian revenon. Tiaj homoj kiel Gebhardt, dikaj, pli maljunaj, havas multan paciencon kaj ŝatas atendi. Tio interalie distingas ilin de Kloss. Paŝiinte ĉirkaŭ kvindek metrojn, Kloss kaŝis sin malantaŭ amaso da senŝeligita ligno kaj nur nun decidis rigardi malsupren. La antaŭsento, tiu ĉi malvarma brizo, kiam li rimarkis la manon de Gebhardt en la ŝvelinta poŝo de lia jako antaŭ dekdu minutoj, ne trompis lin. Gebhardt ĝuste remetis la revolveron en sian poŝon. Li timis pafi en la sunon, timis maltrafi. Do kian minacon Kloss devis prezenti al li nur ĉar li eldiris kelkajn frazojn, el kiuj sekvis, ke li povus esti vidinta la dikan superan konsiliston fosi la teron per sapera fosilo?
Ĉi tiuj pensoj trakuris la kapon de Kloss kiam li rapide trairis la arbustaĵojn por vidi la brilan punkton de la robo de Hanna Bosel kiel eble plej rapide.
Ŝi jam estis en eta maldensejo. Ŝi staris apud malalta ŝedo farita el hazarde najlitaj tabuloj kaj rigardis ĉirkaŭen kvazaŭ atendante iun. Por momento ŝajnis al Kloss, ke temas pri li, kaj ĉi tiu supozo maltrankviligis lin, ĉar ĝi signifis, ke Hanna Bosel sciis, ke Kloss eble sekvas ŝin. Li malakceptis la penson kiel neverŝajnan. Li falis teren. Li decidis rampi kiel eble plej proksimen al la ŝedo, tra kies pordo Hanna ĵus malaperis. Li volis rampi laŭ la rando de la maldensejo al la stakoj metitaj ne malproksime de la ŝedo, kaj tiam per unu salto li estus ĉe ĝia malantaŭa muro. Li provis fari ĝin mallaŭte, li povis aŭdi la monotonan zumadon de arbaraj abeloj kaj nenion alian. Pliajn dudek, pliajn dek, pliajn kvin metrojn al la stakoj, kie li estus relative sekura. Fine, la salto. Li jam estis tie. Kion li vidis unue estis la sandaloj sur la nudaj piedoj de Hanna Bosel. Nur poste li ekvidis du aŭtomatajn barelojn celantajn lin kaj junajn knabojn, kiuj tenis ilin. La mano, kiun li aŭtomate movis al la pistolujo, ekpendis duonvoje.
– Vi pravas, Hans – diris Hanna – tro malfrue. – Kaj post momento ŝi aldonis: – Mi estis certa, ke vi sekvos min, kaj mi estis surprizita, ke vi rezignis pri tiu ĉi intenco.
Unu el la knaboj demetis sian mitralon, premis Kloss kontraŭ la arbotrunkojn kaj malrapide, sen hasti, elprenis la revolveron el lia pistolujo. La alia, tri metrojn for, kun la tubo de la mitralo direktita al Kloss, eĉ mordis siajn lipojn pro emocio. Li nur atendis iun movon de la germana oficiro por premi la ellasilon. Hanna Bosel ankaŭ tenis parabellum-on en sia mano. En ŝia malgranda mano, la peza armilo aspektis iom groteska. Li havis deziron diri tion ĉi al Hanna. Sed anstataŭe li diris:
– Mi ŝatus paroli kun vi, Hanna.
– Pri kio? – ŝi levis la ŝultrojn. Ŝi ne atendis respondon al sia demando. – Vi eliminos lin – ŝi diris al la knaboj vestitaj per botoj kaj, malgraŭ la varmego, en duonmilitaj jakoj. – Vi eliminos lin – ŝi ripetis – sed – ŝi ekrigardis sian horloĝon – ne ĝis ĉirkaŭ horo post kiam mi foriros de ĉi tie. – Ŝi turnis sin sur la kalkano.
– Venu, germanaĉo – diris unu el la knaboj kaj puŝis Kloss-on per la pistolo.
Ili preterpasis la ŝedon. „Aŭskultu, Hanna... – Kloss aŭdis fragmenton de frazo parolata per vira voĉo. Li pensis, ke tiu verŝajne estas Konrad. Li donus multon por esti interne de tiu ŝedo, najlita kune el kelkaj tabuloj.
– Ne haltu, iru pli rapide – diris la dua. El lia voĉo, Kloss konkludis, ke la knabo estis nekredeble ekscitita pri sia misio.
Eble – li pensis kun melankolio – mi supozeble estu lia unua kadavro?
Ili iris al la rando de la maldensejo, tridek metrojn, ne plu.
– Jen ĉi tie – diris la unua. Li havis knabecan vizaĝon kun apenaŭ kreskanta lipharo. – De ĉi tie oni vidos ŝin foriri. Tiam vi rigardos vian horloĝon.
La dua, kun mallarĝa, nervoza vizaĝo (li aspektas kiel studento pri arthistorio – ekpensis Kloss) kaj mallarĝigitaj, miopaj okuloj, nur kapjesis.
Do Hanna Bosel montriĝis pli ruza ol li – li ekpensis. Li eltiris la cigaredojn el sia poŝo; la knaboj ne deturnis siajn okulojn de li. Ili rifuzis per decida gesto kiam li puŝis la pakaĵon al ili. Li provis pensi malvarme, kvankam la situacio ne favoris ĝin. Ĉiukaze, li havas almenaŭ unu horon por vivi, ĉar Hanna kondiĉis, ke ŝi volas esti en Lisko tiutempe. Ĉu ŝi nur pensas pri alibion, aŭ ĉu ŝi havas aliajn aferojn por prizorgi? Li rememoris fragmenton de frazo, kiun li sukcesis kapti preterpasante la ŝedon, kaj sentis la konatan signalon de interna alarmo. Li ankoraŭ ne povis kompreni, kial la vortoj "Aŭskultu, Hanna" eldiritaj de la viro igis lin esti tiel atenta. Ŝi ordonis mortigi lin – tio estis logika. Ŝi devis deĉifri lian ludon, kompreneble, la ludon nur en ĉi tiu kazo, sed tio tute sufiĉis por ŝi. La kontaktoj kun Maciej estis tro parademaj, kaj Hanna ("Aŭskultu, Hanna" - la vortoj denove pulsadis en lia cerbo) estas tro inteligenta kontraŭulo por ne kunligi liajn provojn eltiri informojn de ŝi, la renkontiĝojn kun Maciej, kaj fine la aferon pri la mikrofilmo, kiu malaperis de sub la portreto de Fryderyk la Granda. Ĉu eble ŝi ankaŭ suspektis lin pri tio? Kaj eĉ se jes, kial ŝi decidis mortigi lin per la manoj de polaj gerilanoj? Kial ŝi ne faris tion mem en situacio oportuna por si, kiu alportus al ŝi nur honoron kaj privilegion en la okuloj de Oberst Langner? Fine, malkaŝi Kloss-on estus konsiderata avantaĝo por ŝi. Ĉio ĉi tute ne kongruas kaj Kloss sentas, ke li ne povos kunmeti sencan bildon el la dekduo aŭ pli da blokoj, kiujn li havas je sia dispono, ĉar al li simple mankas du aŭ tri blokoj.
Perdita en pensoj, li eĉ ne rimarkis, ke Hanna forlasis la barakon. Nur la voĉo de la knabo elŝiris lin el lia revado.
– Rigardu vian horloĝon – li diris.
– La dek-unua kaj dek kvin – diris la dua.
Hanna, sen eĉ rigardi Kloss-on, sinkis en la arbustaron. Dum kelkaj momentoj, ŝia hela robo ankoraŭ videblis inter la arbotrunkoj.
– Diru al li germane, ke ni mortigos lin en unu – diris tiu kun la ruĝbruna hararo super la lipo. La dua provis kunmeti frazon en la lerneja germana lingvo. Li haltis meze de vorto, kiam Kloss diris pole:
– Ĉesu, mi komprenas. Sed vi ne mortigos min.
Ne eblis diri, ke ĉi tiu frazo, parolata en perfekta pola lingvo de homo en oficira uniformo de la Wehrmacht, ne impresis ilin. Sed malgraŭ tio, neniu el ili malaltigis la pafiltubojn celantajn Kloss-on.
– Ĉu vi komprenas – demandis tiu kun studenta vizaĝo – ĉu vi komprenas, sinjoro – li korektis sin – en la pola lingvo?
– Knaboj – Kloss diris serioze – mi devas vidi Kolonelon Konrad.
– Ni havas ordonon – li respondis.
– Mi scias, sed vi devas sciigi lin, ke mi volas paroli kun li. Ĉi tiu afero koncernas ion pli gravan ol mia vivo aŭ eĉ la viaj. Vi ankoraŭ sukcesos pafi min, ĉiam estas tempo por tio. Konduku min al la kolonelo.
– Estu singarda – diris la dua – li volas vidi, kio estas interne.
– Ĝi ne utilos al mi, se mi mortos. Cetere, mi povas diveni, kio estas interne, probable la radiostacio.
– Vi estas bone informita.
– Jes, bone – konsentis Kloss. – Se vi ne volas konduki min tien, petu Kolonelon Konrad veni al mi. Unu el vi iru kaj voku lin. Vi pagos kare se...
– Li pensas, ke li povas venki unu el ni – tiu kun la kreskanta lipharo diris moke.
– Vi povas ligi min antaŭe – sugestis Kloss.
Unu el la knaboj komencis malbuki sian zonon, kaj Kloss jam sciis, ke la logilo enradikiĝis. Li faris unu paŝon al la knabo, metante siajn manojn malantaŭdorse kvazaŭ pretiĝante ligi ilin. Li streĉis siajn muskolojn. La instruisto ĉe la tendaro proksime de Erevano nomis tion la „samuraja kapto.“ Kiam li eksentis la manojn de la knabo sur la siaj, li fulmrapide kaŭris, samtempe levante la manojn supren. La korpo de la knabo faris arkon kaj falis, batante la genuojn de la alia knabo. Kloss jam sukcesis trakuri tridek metrojn kiam li ekaŭdis serion de mitralo rompi la arbaran silenton. Li estis sekura. Sekura por nun.
* * *
Komenciĝis mallumiĝi. Maciej leviĝis de la ŝtono, sur kiu li sidis, forviŝis zorge la polvon de siaj pantalonoj kaj prenis pluvombrelon. Li fine aspektis kiel devus aspekti maljuna sinjoro ferianta en Lisko-Zdrój.
– Nun vi jam scias ĉion – li diris – pri Supera konsilisto Gebhardt. Ĉu vi memoras la pasvorton por Konrad?
– Min sendas al vi Żuk – ripetis Kloss. – Se mi scius ĝin pli frue... – li suspiris.
Maciej levis la ŝultrojn.
– Vi scias, ke ĝi ne estas facila. Kion vi planas?
– Dormi – respondis Kloss. – Mi havis tre ŝtorman tagon. Mi devas ŝteliri en mian ĉambron, ordigi mian iomete ĉifitan feldgrau-uniformon, kaj mi devas pripensi kiel fini ĉi tiun ludon.
Li alvenis al la pensiono kiam preskaŭ neniu fenestro montris lumstrion de malantaŭ la nigraj, kontraŭaviadilaj kurtenoj. La halo ankaŭ estis malluma, kaj la pordisto dormetis sub la tabulo kun ŝlosiloj. Li preterpasis lin sen preni la ŝlosilon. Lia universala ŝloshoko, fabrikita de artisto el Wiesbaden, malfermis pli malfacilajn serurojn ol tiu de lia ĉambro. Kaj Kloss preferis, ke la du personoj, loĝantaj kiel li en ĉi tiu pensiono, la du personoj, kiuj, sen konvencii, provis mortigi lin hodiaŭ, pensu, kiam iliaj okuloj hazarde falus sur la tabulon kun ŝlosiloj, ke Hans Kloss ne estas en sia ĉambro.
Jam en sia loĝejo, lavinte sian uniformon kaj baninte, li fine kuŝiĝis sur la larĝan sofon, li komencis pensi pri tiu ĉi dua persono, kiu volis mortigi lin hodiaŭ. Post konversacio kun Maciej, Kloss komprenas, kial la supera konsilisto Gebhardt, kaŝanta sin apud la ponto super la torento, pafis du fojojn al li de proksime. Verdire, Kloss malsaĝigis sin. Li forgesis, simple forgesis pri Gebhardt, kaj tamen li sciis antaŭe, ke Gebhardt atendos lin. Okupita per pensoj pri kiel liberiĝi el la manoj de la gerilanoj, li flankenmetis la aferon pri Gebhardt kiel malpli urĝan. Instinkto verŝajne denove savis lin. Kiam li estis alkuranta al la ponto, brila strio de sunlumo blindigis lin por momento, rememorigante lin pri la cirkonstancoj, en kiuj la suno blindigis lin antaŭ horo kaj duono. Li saltis super la pontan barilon ĝuste en la momento, kiam la pafo eksonoris. Unu, poste alia. La supera konsilisto Gebhardt estas klare strikta kaj ŝatas fini aferojn. Alia afero estas, ke la dua pafo estis preskaŭ trafa. Purigante sian uniformon, Kloss rimarkis grandan truon sub la akselo. Plia atenco ĉe defendo de kelkaj skatoloj da porcelanaj ornamaĵoj, kelkaj skatoloj, kiujn, krome, Gebhardt ne povis eĉ trovi. Laŭ tio, kion Maciej diris, kaj laŭ tio, kion Kloss mem divenis, la afero dirita koncize estis jena: En septembro de la 1939-a la infanteria bataliono de la 202-a regimento ekokupas la urbon Lisko-Zdrój. Leŭtenanto Gebhardt, serĉante loĝejon, hazarde trovas domon, en kiu estas belega kolekto de porcelano. Gebhardt estas ankaŭ kolektanto, kaj kompreneble la kolekto valoras milionojn. Kelkajn tagojn poste, la kolektanto kaj lia tuta familio estis trovitaj en la kelo de sia domo. Ĉiuj murditaj per pafo al la malantaŭo de la kapo. Neniu spuro de la kolekto. Daŭris iom da tempo por ke Maciej eksciu la nomon de leŭtenanto Gebhardt, sed ĝi estas informo valora je oro.
Kloss nun rememoris, ke Gebhardt, verŝajne ankoraŭ sur la trajno, rakontis ian heroan historion pri siaj faroj en 1939 en la arbaroj apud Lisko, ke li batalis kun malgranda grupo da homoj kontraŭ superregaj polaj fortoj kaj ke li estis la sola, kiu sukcesis eliri vivanta. Ĉu eble la elementoj de la heroa legendo estis prenitaj el la realeco? Tiukaze, la grupo da homoj, kun kiu Gebhardt penetris tra la ĉirkaŭaj arbaroj, ne devis morti en batalo kun polaj soldatoj. Momenton, momenton... Maciej rakontis, ke oni vidis kestojn elprenatajn el la domo de la kolektanto kaj ke la generalo mem kontrolis tion. Tio estis eĉ logika. Tio klarigus multon.
Li sentis dormemon ŝteliri sur sin kaj, dum li endormiĝis, li rememoris, pro iu nekonata kialo, la vortojn, kiujn li aŭdis, kiam la gerilanoj kondukis lin preter la ŝedo en la arbaro: "Aŭskultu, Hanna..." Kial: Hanna? – li sukcesis ankoraŭ pensi antaŭ ol laceco superfortis lin.
* * *
Devis esti la sepa horo aŭ iom post la sepa kiam li vekiĝis, aŭ tion li supozis, ĉar li forgesis streĉi sian horloĝon hieraŭ. Razante kaj vestante sin, li pripensis la malgrandajn detalojn de la plano, kiun li jam en momento efektivigos.
Li premis la pordmanilon de ŝia ĉambro. Ĝi cedis senprobleme.
– Ĉu tio estas vi, Boldt? – li aŭdis la voĉon de Hanna Bosel. – Bone, ke vi venis. Ĉu vi scias, ĉu Kloss revenis? Mi maltrankviliĝas pri li.
Li ekstaris super la lito kun la revolvero direktita al ŝi.
– Vi ne bezonas maltrankviliĝi – li fine diris.
Ŝi eksaltis, kaj poste falis sur la kusenon. Ŝia mano faris etan geston, aŭ pli ĝuste, ĝi kvazaŭ nur ŝajnis signali la intencon fari geston. Sed Kloss ne volis plu riski. Li kaptis la angulon de la kuseno kaj eltiris ĝin de sub ŝia kapo per unu movo. La granda, tro granda parabellum por virino ripozis ĝuste kie li atendis, ke ĝi estu. Li prenis ĝin en sian manon kaj svinge ĵetis ĝin sub la ŝrankon.
– Vi estas brutala. Estas domaĝe, ke vi ne estis tia dekomence. Mi ŝatas brutalajn virojn.
– Vestiĝu – li diris.
– Ĉe via ĉeesto? – ŝi daŭre provis ludi. – Tio embarasas min.
– Kiel vi deziras – li diris. Li elprenis la silentigilon el sia poŝo kaj metis ĝin sur la tubon de la revolvero. – Se vi volas, ni atendos ĝis la granda horloĝo en la vestiblo komencos sonori. Ĝia sonorado facile superbruos la pafkrakon.
Kun vigla movo, ŝi forĵetis la kovrilon de si. Momenton poste, ŝi ekstaris apud li en la sama robo kiel hieraŭ kaj malpezaj sandaloj. Ŝi etendis la manon al la sako, sed li nur lasis ŝin preni ĝin post kiam li kontrolis ĝian enhavon.
– En ordo – li diris. – Nun ĵetu vian mantelon super viajn ŝultrojn, mi kondukos vin tenante vian brakon, kaj mi tenos ĉi tiun malgrandan ludilon ĝuste sur la alteco de via kompatinda koreto, tiel maltrankvila pri la foresto de Hans Kloss. Kaj mi ne hezitos pafi se vi trivus mian kompanion laciga.
– Kien ni iru? – ŝi volis scii.
– Vi vidos – li diris. Li metis siajn brakojn ĉirkaŭ ŝian talion; ŝi certe sentis la premon de la metalo sub sia mantelo. Ili tiel trairis la halon kaj la koridoron, renkontante neniun krom la pordiston kaj la purigistinon. Sur la strato, ili preterpasis akvoportiston kaj maljunan pastron, kiu ekrigardis abomene la virinon alpremiĝantan la germanan oficiron. Li verŝajne pensis, ke ŝi estas polino, pensis Kloss. Ŝi haltis apud muro el sabloŝtonaj rokoj.
– Kien vi kondukas min?
– Dlaczego chciałaś, żeby ci ludzie mnie zabili? – zapytał zamiast odpowiedzi.
– Nie miałam innego wyjścia. Omal mi nie zepsułeś roboty. Moja misja jest ważniejsza od życia jakiegoś tam porucznika Abwehry.
– Następnie – powiedział Kloss – oskarżyłabyś mnie przed Langnerem i uznano by mnie za szpiega, który wyciągnął spod portretu mikrofilm z prawdziwymi danymi.
– Zapewne musiałabym to zrobić – odparła. – Nasi szefowie lubią, kiedy sprawca zbrodni zdrady stanu ponosi zasłużoną karę.
– Ale nie pomyślałaś, że to ja na przykład mogłem być mocodawcą Ewy Fromm i wyjąć ten mikrofilm?
– Nie pomyślałam – rzekła – i nie pomyślę.
Byli już przy mostku nad strumieniem. To tu nadradca Gebhardt usiłował zastrzelić Hansa Klossa.
Zrobię mu piekielną niespodziankę – pomyślał – kiedy mnie znowu zobaczy.
Głośno zaś odezwał się:– Kial vi volis, ke tiuj homoj mortigu min? – li demandis anstataŭ respondi.
– Mi havis neniun alian elekton. Vi preskaŭ ruinigis mian laboron. Mia misio estas pli grava ol la vivo de iu Abwehr-leŭtenanto.
– Sekve – diris Kloss – vi akuzus min antaŭ Langner kaj mi estus konsiderata spiono, kiu elprenis la mikrofilmon kun la veraj datumoj de sub la portreto.
– Mi verŝajne devus fari tion – ŝi respondis. – Niaj estroj ŝatas, kiam la farinto de la krimo de alta ŝtatperfido ricevas la meritindan punon.
– Sed ĉu vi ne pensis, ke mi, ekzemple, povus esti la estro de Eva Fromm kaj elpreninta tiun mikrofilmon?
– Mi ne pensis – ŝi diris – kaj mi ne pensos.
Ili jam estis ĉe la ponto super la torento. Jen ĉi tie la supera konsilisto Gebhardt provis pafi Hans-on Kloss.
Mi faros al li inferan surprizon – li ekpensis – kiam li revidos min.
Kaj laŭte li diris:
– Nun vi scias, kien ni iras.
– Vi povus pafi min pli frue.
– Vi ne divenas, ĉu vere? Ni iras al Kolonelo Konrad.
– Ĉu vi estas freneza? Vi kondukas min al ili?! – ŝi diris kun timo, sed tiu ĉi timo estis kvazaŭ ŝajnigata, ĉar Kloss, tuŝante ŝin, sentis, ke ŝi malstreĉiĝis, kvazaŭ ŝi subite ĉesis timi. – Vi estas bela, Hans, kaj pli kaj pli interesa – ŝi diris.
– Vi agas kvazaŭ vi ne scius, kio atendas vin tie.
Ŝi ekridis mallonge, nervoze.
– Pasvorton! – ili aŭdis rekte antaŭ si.
Armita gerilano eliris el malantaŭ la arboj, kaj Kloss sentis sin trankviligita vidante, ke tiu ne estas iu el liaj du konatoj de hieraŭ. Nun la gerilano rimarkis la uniformon de Kloss.
– Diru al la knabo la pasvorton kaj klarigu, ke mi ne povas levi miajn manojn.
– Al Konrad – ŝi diris. – Konduku nin al Konrad. Diru al li, ke Hanna venis.
– Hanna? – Kloss laŭte ripetis. – Eble Ewa, ĉu?"
Ŝi silentis.
Kaj subite Kloss komprenis. Estis nekredeble, sed tamen...
– Hanna? Vi denove ĉi tie? – Kalva viro staris antaŭ li, vestita per ĝisgenua pantalono kaj kvadrataj ŝtrumpetoj.
Anstataŭ respondi, ŝi forĵetis sian mantelon de siaj ŝultroj.
– Min sendas al vi Żuk – Kloss diris.
– Żuk rakontis al mi pri vi – Konrad respondis.
Ĉi-foje Hanna nenion komprenis. Ŝi rigardis Kloss-on per rondaj okuloj de miro. Konrad mansvingis la knabon kun la mitralo for.
– Ĉi tiu knabino – diris Kloss, kiam la knabo malaperis malantaŭ la arboj – nomas sin Hanna Bosel kaj ŝi estas... – Li haltis, ĉar subite ĉio fariĝis klara. Hanna ridis. Konrad rigardis Kloss-on moke.
– Bonvolu formeti vian armilon, sinjoro, vi ne bezonos ĝin nuntempe. Venu al mia budo, ni drinkos antaŭ ol mi forflugos. Mi forflugas en du horoj... Mi devas diri al vi, sinjoro – li jam daŭrigis en la ŝedo, kiam ili ĉiuj finis drinki po glaso da aŭtentika "White Horse", kiun Konrad verŝajne alportis rekte el Londono. – Mi devas rakonti al vi, kiel ĝi vere estis. Hanna estis rekrutita en Argentino, aŭ pli precize, ni permesis, ke ŝi estu rekrutita de la Abwehr, ĉar ŝi jam estis kadra dungito de la Intelligence Service dum du jaroj. Ŝi estas kapabla knabino, do ŝi fariĝis proksima kunlaborantino de Langner, kaj krome ŝi ankaŭ faris valoregajn servojn al la United Kingdom. Hanna havas la rangon de majoro en la Armeo de Lia Reĝa Moŝto.
– Mi devus esti pensinta pri tio pli frue.
– Vi ne havis sufiĉe da datumoj – diris Hanna.
– Ni ĉiuj laboras blinde – aldonis Konrad. – Ni preskaŭ eliminis vin. Vi supozeble devis morti kune kun Plusz.
– Do vi ja ricevis la veran mikrofilmon? – demandis Kloss.
– Bedaŭrinde – Hanna respondis por li. – Ewa Fromm efektive estis nia agentino, sed nenio estis en la kaŝejo sub la portreto. Ĉiukaze, ni ne estos trompitaj per falsaĵo. Tio ankaŭ estas io.
– Kaj kiom valoras por vi la vera plano, tiu, kiun Ewa Fromm fotis?
– Ĉu vi havas ĝin? – ŝi demandis. – Do tiu estas vi? Kiom vi volas?
– Multon – respondis Kloss. – Vian amikecon. – Li malfermis la zonbukon kun la surskribo "Gott mit uns" kaj elprenis malgrandan rulaĵon envolvitan en maldika silkopapero.
– Anglujo neniam forgesos tion ĉi al vi, sinjoro – diris Konrad, prenante la malgrandan rulaĵon de Hanna kun sindonemo.
– Ni estas aliancanoj – Kloss levis glason kun likvaĵo de koloro de malforta teo. – Kaj cetere, mi bedaŭrus se la laboro de Eva Fromm vaniĝus. Tiu knabino pagis kare...
Li pensis pri tiu ĉi malgranda, nerimarkinda knabino ankoraŭ iom da tempo, kiam li atendis en arbara maldensejo Hannan, kun kiu Konrad volis paroli private. Ŝi fine eliris, sed ŝi estis malgaja kaj silenta. Nur survoje reen ŝi prenis lin je la brako per familiara gesto.
– Mi diros al vi ion, kion mi ne devus esti dirinta al vi.
– Ne ĝenu vin – li respondis. – Mi scias, kion vi volas diri. Konrad diris al vi varbi min. Venontfoje vi diros al li, ke vi malsukcesis, kaj ni ne plu mencios ĉi tiun temon.
– Eble tio estas pli bone – ŝi denove ekridetis.
– Ni devas pensi pri donaco por via estro – diris Kloss. Per kelkaj vortoj li rakontis al ŝi ĉion, kio koncernis Gebhardt-on. Kune ili ellaboris scenaron: unu el ili devigos Gebhardt-on agi. Gebhardt mortos, kompreneble, ĉar ĉi tiu dikulo de la Ministerio pri Propagando, kiu havis liberan aliron al la Ministerio pri Milito, plenumas ĉiujn kondiĉojn por fariĝi, al Langner, bonega surogatulo por senmaskigita spiono.
* * *
En la vespero de tiu sama tago, Oberleutnant Kloss alproksimiĝis al la tablo, kie supera konsilisto Gebhardt finis disŝiri rostitan kokidon. Sen demandi, li sidiĝis ĉe lia tablo, kaj antaŭ ol la dikulo povis trankviliĝi de miro vidante la viron, kiun li mortigis hieraŭ, li demandis:
– Ĉu vi havas momenton da tempo por paroli kun mi pri kelkaj skatoloj da malnovaj porcelanaĵoj kaj kelkaj soldatoj, kiuj mortis eskortante ilin?
Gebhardt ne havis tempon. Li puŝis la tablon for kaj eltiris sian revolveron. Sed la pafo ekaŭdiĝis antaŭ ol li povis premi la ellasilon. Kapitano Boldt, kiu sidis ĉe la apuda tablo kun Hanna Bosel, estis prave konsiderata bonega pafisto. Kaj pro fuĝmalhelpo de danĝera spiono, supera konsilisto Gebhardt, li ricevis laŭdon en la ordono de Oberst Langner mem.
![]() |
La Fakgrupo de Kemio-Fiziko-Informatiko en la Unua Liceo Ĝeneraledukada nomita al Kazimierz Brodziński en Tarnowo Str. Piłsudskiego 4 ©2026 mag. Jerzy Wałaszek |
La materialoj nur por edukada uzado. Ilia kopiado kaj multobligado licas
nur se oni sciigas pri la fonto kaj ne demandas monon por ili.
Bonvolu sendi demandojn al: i-lo@eduinf.waw.pl
Nia edukada servo uzas kuketojn. Se vi ne volas ricevi ilin, bloku ilin en via legilo.