Li malfermis la okulojn kaj preskaŭ tuj kovris ilin per la palpebroj, ĉar lumstrio blindigis lin. Kio estas ĉi tiu bunkro? – ekbrilis en lia menso. Kiel li venis ĉi tien?

Li imagis la humidajn, malglatajn murojn de la betona ŝirmejo kaj sopiris tuŝi ilin. Li sentis teruran doloron en la maldekstra mano, poste varmega ondo atakis lian kapon. Li denove perdis la konscion.

Kiam li rekonsciiĝis post kelkaj horoj aŭ eble minutoj kaj malrapide, kun peno, malfermis la palpebrojn, li ne plu devis duonfermi la okulojn.

La suno certe subiris – li pensis. Tra la mallarĝa fendo li povis vidi nebulecan konturon, sed li povis neniel rekoni kion li fakte vidas. – Ia stranga pejzaĝo – li pensis. Li rememoris al si, ke li ja estas en bunkro, sed li daŭre ne sciis, kiel li alvenis tien.

– Leŭtenanto Kloss – li aŭdis. Li ne eraris, ĝi estis virina voĉo. Kial la virino en la bunkro? Ne, ĝi ne estas virino, ĝi ja estas lia servsoldato, Kurt.

– Kurt – li diris, sed li ne aŭdis sian propran voĉon.

– Leŭtenanto Kloss – denove tiu ĉi virina voĉo. Ŝi certe staris ie malantaŭ li, oni devis nur turni sin por vidi ŝin. Sed kial estas tiel malfacile ŝanĝi pozicion?

Kaj subite li ekvidis virinan vizaĝon ĝuste antaŭ si. Li ne povis kompreni ĝin. Li vidis ŝin tra mallarĝa fendo ĝuste antaŭ siaj okuloj, kio signifas, ke ŝi devas esti ekster ĉi tiu bunkro, kaj li aŭdis ŝin kvazaŭ ŝi estus tuj apud li. Io intervenis inter liaj okuloj kaj la neklara konturo de virina silueto. Kaj tuj poste li sentis agrablan, malvarmetan tuŝon. Li jam sciis – ĝi estis virina mano. Li vidis sin, antaŭ kiom da jaroj – dek kvin, aŭ eble pli? Li havis skarlatinon kaj kuŝis en ĉambro kun la fenestroj kovritaj kaj atendis, atendis ion. Ĝis fine venis lia patrino, metis sian malvarman manon sur lia frunto, kaj li jam sciis, ke tiun ĉi tuŝon li atendis.

– Panjo – li volis diri, malgraŭ siaj dikigitaj lipoj – mi estas tre malsana, panjo. – Sed li sciis, ke ĝi estas tro malfacila...

Li denove rimarkis la virinon en lia vidkampo. Kaj subite li eksentis ridi. Li komprenis de kie venis la ideo, ke li estas en bunkro kaj rigardas la mondon tra mallarĝa fendo. Lia kapo estis bandaĝita, nur liaj okuloj restis nekovritaj. Kaj la virino, kiu klinas sin super li, ne estas lia patrino. Ŝi estas juna, bela knabino. El sub blanka ĉapo kun ruĝa bordo elrigardas fadenoj de malhelaj haroj.

– Kiel vi fartas, leŭtenanto Kloss? Ĉu vi povas respondi? – li aŭdis ŝian voĉon.

Li komprenis, kion ŝi diris, kvankam li ankaŭ samtempe komprenis, ke la vortoj estis parolataj en iu fremda lingvo. Lia patrino parolis al li en alia lingvo, alilingve li estis ĵus esprimanta siajn pensojn. Sed li tute bone komprenas, kion diris al li tiu ĉi virino. Al li? Estas amuze, ŝi alparolis iun leŭtenanton Kloss, sed li ne estas leŭtenanto Kloss, lia nomo estas Staszek Moczulski, li estas dekjara kaj li estas tre malsana je skarlatino.

Li aŭdis, aŭ pli ĝuste sentis, ke la virino foriras. Li vidis antaŭ si la mallarĝan randon de fenestrobreto kaj, sub ĝi, kelkajn radiatorsegmentojn. Li komencis kalkuli ĉi tiujn segmentojn – unu, du, tri...

Denove, post kelkaj horoj, aŭ eble tagoj, li aŭdis ies voĉojn. Ne malfermante la okulojn, li tuŝis sian vizaĝon per la mano kaj ne sentis la bandaĝon. Li lante malfermis la okulojn kaj vidis viron en blanka mantelo super sia uniformo, kaj apud li la saman virinon kun neregeblaj haroj eskapantaj el sub ŝia ĉapo. La ora nazpinĉilo sur la nazo de la viro amuze skuis kun ĉiu movo de lia kapo.

– Ho, mi vidas, ke nia leŭtenanto rekonsciiĝas – diris la viro.

– Kie mi estas? – li demandis.

– En la hospitalo en Wiesbaden, leŭtenanto Kloss.

– Kiel mi alvenis ĉi tien?

– La trajno estis bombita – diris la kuracisto. – Vi estis tre bonŝanca, nur dudek kvar pluvivis de tiu trajno kaj vi estis preskaŭ nevundita.

– Ĉio doloras.

– Kontuzaĵoj, ĝenerala vundo, verŝajne cerboskuo. Ĉu vi ne sentas naŭzon?

– Ne, mi simple ne memoras kiel mi eniris ĉi tiun trajnon.

– El la paperoj trovitaj ĉe vi, ŝajnas, ke vi vojaĝis al Francio.

– Vi parolis pri Parizo la tutan tempon – la flegistino intermetis. – Pri la kaŝtanoj sur la Placo Pigalle.

– Pri kaŝtanoj? – demandis la kuracisto kun intereso.

– Kion alian mi diris? – li volis leviĝi, sentis akran doloron sub la klaviko kaj refalis sur la kusenojn.

– Trankviliĝu – la kuracisto avertis. – Ĉiuj viaj ostoj estas sendifektaj, sed vi estas grave kontuzita. Ili trovis vin dudek metrojn de la relvoja taluso. La eksplodo certe ĵetis vin el la vagono.

– Kion mi diris? – li volis scii.

– Iajn stultaĵojn – la flegistino bagateligis ĝin. – Mi ne povis kompreni duonon de ili. Cetere vi parolis fremdajn lingvojn.

– Bonvolu ne esti nervoza – la kuracisto trankviligis lin. – Ĉi tio estas normala kun cerbokomocio. Sed mi povas certigi vin, ke vi ne perfidis militajn sekretojn, Oberleutnant Kloss, kaj eĉ se vi estus dirinta ion, neniu komprenus vin, ĉar la vundoj, kiujn vi suferis, rilatas al parolperturbo.

– Kiom longe mi estas ĉi tie? – Kloss volis scii.

– Tri tagojn. Kaj post du semajnoj ni direktos vin al komisiono. Sed mi ne konsilas vin atendi tro multe de ĝi. Vi iros al la fronto.

– Mi volas iri – diris Kloss – mi havas aligordonon al la armea unuo, mi devus esti jam tie.

La kuracisto levis la ŝultrojn, liaj oraj nazpinĉiloj ekskuiĝis sur lia nazo, li alĝustigis ilin per la maldekstra mano, nur nun Kloss rimarkis, ke tie, kie devus esti la dekstra mano de la kuracisto, pendis malplena maniko.

– Estos laŭ via deziro – li diris. – Flegistino, ekde morgaŭ oni metos la pacienton sur plifortiga dieto, li bezonas forton antaŭ ol li alvenos tien, kien li tiom hastas. – Li turnis kaj direktis sin al la pordo. La flegistino sekvis lin.

Kloss ĉirkaŭrigardis la ĉambron. Kvar identaj blankaj litoj, ĉiuj krom unu okupataj. La vunditoj estis envolvitaj en bandaĝoj kiel mumioj, unu kun sia kruro suspendita en tirilo. Lia konstanta anhelado kaj ronkado estis aŭdeblaj. Krom tio, estis silento.

Kloss duonfermis la okulojn, penante rememori tion, kio okazis antaŭ tri tagoj. Trajno. Jes, li memoras, la molaj Pullman-kupeoj, la blueta krepusko de la lampoj, oficiro sternita komforte sur la kanapo. Kolonelo. Kloss diris sian nomon kaj la alia prezentis sin ankaŭ. Kion li diris? Kiun nomon li menciis? Li tute ne povas memori tion. Iu banala konversacio. La kolonelo kompleze proponis al li cigaron. Li ne povis dormi kaj la kompanio de la juna Oberleutnant klare feliĉigis lin. Laŭ Oberst Tiede – ĝuste Tiede, jen estis lia nomo – tro da junaj oficiroj oni sendas al la okupaciaj fortoj anstataŭ al la fronto. Kolonelo Tiede kredis ke tio estis eraro, ke oni maljustigas tiujn junajn virojn kiuj povis nur en batalo akiri la necesan sperton kaj la ŝancon por rapida plirangigo. Kloss volonte konsentis kun li...

Jes, li memoras tion, sed kio okazis antaŭ tio? Li eniris tiun vagon en Munkeno, li envagoniĝis lastmomente, kiam la trajno jam komencis forveturi. Kial li atendis tiel longe? Devas esti ia mistero ĉi tie, sed kio ĝi estas? Li ja memoras, ke li alvenis frue kaj ke li pasigis duonhoron promenante tien kaj reen inter la gazetkiosko kaj la subtera trairejo al aliaj kajoj. Ĉu li atendis iun? Li memoras aĉeti pakon da cigaredoj ĉe kiosko kaj fumi kelkajn antaŭ ol eniri tiun trajnon. Sed kion li atendis? Eble por iu? Li senpense rigardis la radiatorsegmentojn, kalkulis ilin – estis dek kvar da ili – poste levis sian rigardon pli alte. Estis poto kun filiko sur la fenestrobreto, li antaŭ nelonge vidis similan filikon, kie ĝi estis? Sed tiu ne staris sur la fenestrobreto.

Kaj Kloss subite ekvidis malgrandan montrofenestron ĉe unu el la transversaj stratoj de la Puławska en Varsovio; inter amaso da ĉina porcelano kaj malnova sabro staris poto kun filiko, la signo, ke estas sekure eniri la butikon. Li iris tien tuj antaŭ la kvina, kiam la posedanto komencis jam tiri la kurtenojn. Duonhoron pli frue, la estro de Kloss, Oberst Rhode, donis al li koverton kun ordono foriri. La ĉefsidejo de Abwehrstelle rememoris ke Oberleutnant Kloss laboris pri la translokigo de agentoj en Kolberg kaj decidis uzi lian sperton en Francio. Kaj tiel Oberleutnant Kloss ricevis servotranslokigon al Saint Gille en Normandio. Jen li venis al apenaŭ vizitata antikvaĵbutiko, kaŝita en flanka strateto, por raporti tiun ĉi subitan decidon de siaj germanaj superuloj. La problemo estis ke Kloss devis tuj iri, ĉar kolonelo Rhode decidis uzi sian oficiron lastan fojon ordonante al li liveri personan pakaĵon al sia familio en Munkeno.

– Kiom longe vi restos en Munkeno? – demandis la antikvaĵisto.

– Maksimume unu tagon. Mi devas raporti al Saint Gille vendrede.

– Kie ĝi estas?

– Iu lokaĉo en Normandio – Kloss levis la ŝultrojn – serĉu ĝin sur la mapo.

– Mi transdonos la raporton – diris la antikvaĵisto. – Atendu instrukcion en Munkeno. Vi foriros de Munkeno postmorgaŭ, per la lasta trajno al Parizo. Nia homo alpaŝos al vi sur la kajo kaj diros al vi kion fari poste.

– Kiel mi rekonos lin?

– Li rekonos vin, demandos ĉu vi veturas al Saint Gile?

Jes. Tiam, en antikva montrofenestro, li laste vidis filikon similan al tiu staranta sur la hospitala fenestrobreto. Do li estis en Munkeno, li rememoras la malordan loĝejon de Oberst Rhode kaj lian edzinon, dikan, koketantan virinaĉon. Li ne profitis de ŝia gastemo, tranoktis en la garnizonhotelo kaj poste iris al la stacidomo.

La lasta trajno de tiu tago estis foriranta je la 16:50. Kloss metis sian valizon en la kupeon, kiu estis ankoraŭ malplena (la parolema Oberst Tiede certe alvenis poste) kaj komencis promeni sur la kajo. De la fera baro ĝis la kiosko kaj reen. Kelkaj homoj preterpasis lin, sed neniu alproksimiĝis al li por demandi, ĉu li veturas al Saint Gille.

La verda lampo de la fora semaforo jam ekbrulis, kiam li ekvidis viron en uniformo de fervojisto kuri sur la kajon, kaj lia senerara instinkto diris al li, ke tio estas la viro, kiun li atendas. La trajno akre fajfis kaj la pordoj de la vagonoj krake fermiĝis, kiam ili estis rapide fermataj. La viro ankaŭ rekonis Kloss-on.

– Via translokigo – li diris sen preambulo – surprizis nin. Surloka kontakto en Normandio. Ili trovos vin. Memoru la pasvorton: "En Parizo, la plej bonaj kaŝtanoj estas en la Placo Pigalle." Vi respondos, ke "Zuzanna ŝatas ilin nur aŭtune" kaj vi lernos, ke: "Ŝi sendas al vi freŝan parton". Ripetu.

Sed Kloss ne havis tempon por ripeti ĝin. La trajno ektremis, malrapide akiris rapidecon. Li saltis sur la ŝtupon de la plej proksima vagono kaj rimarkis, ke la fervojisto jam malaperis en la homamason.

Li eniris la vagonon kaj en la trairejo li renkontis konduktoron–formaliston, kiu prelegis al li pri la danĝeroj de salti en kurantan trajnon.

Kloss silente aŭskultis la prelegojn de la grumblema maljunulo, ripetante en sia menso ĉi tiujn tri frazojn: "La plej bonaj kaŝtanoj estas en la Placo Pigalle". "Zuzana ŝatas ilin nur aŭtune". "Ŝi sendas al vi freŝan parton".

Subite li komencis timi. Li komprenis. Momenton... Kion diris tiu kuracisto kun la malplena maniko? Ne, tio ne estis li, tio estas tiu flegistino... Oni devas ekscii de ŝi, kion plu li diris en sia deliro. Ŝi menciis kaŝtanojn. Kio se ŝi estus raportinta en ĝusta loko pri la strangaj vortoj de la vundita oficiro? Kio se la trankviliga tono de la senmana kuracisto estus nur ludo, ludita por luligi lin en falsan senton de sekureco?

Oni antaŭvidis ĉion, sendante lin al ĉi tiu laboro. Li lernis rekoni homojn, kiujn li neniam vidis, paroli pri familio, kiu ne estis lia familio, tamen ili ne antaŭvidis tion ĉi, ke li povus perdi kontrolon de sia cerbo kaj iĝos dependa de hazardaj vortoj parolataj en febro aŭ la deliro pro cerbokomocio... Ŝi, la flegistino, menciis ion pri fremda lingvo. Ĉu li parolis pole? Kvazaŭ tra nebulo, li vidas bildon de sia infana ĉambro kun la fenestro kovrita per kvadratita kovrilo. Ŝajnis al li, ke li estas knabo, ke li kuŝas malsana je skarlatino, kaj ke lia patrino alproksimiĝas al li. Se li vokis ŝin en la pola...

Aliflanke, estas malfacile imagi, ke iu ajn en ĉi tiu hospitalo, verŝajne troŝarĝita kiel ĉiuj germanaj hospitaloj en la frua printempo de 1944, estus aŭskultinta la babiladon de vundita oficiro. Sed la pasvorto? Se li dirus la pasvorton? Tiu ĉi sentenco pri la kaŝtanoj en la Placo Pigalle estas sufiĉe nekutima por veki suspekton.

– Kolego – li aŭdis flustron. – Kolego, ĉu vi havas cigaredon?

Li turnis sin. Estis tiu kun sia kruro en la tiraparato, kiu rigardis lin per petegaj okuloj.

– Mi ne scias – li respondis. Pene li turnis sin flanken kaj eltiris la tirkeston de la nokta tablo. Li vidis sian monujon, cigaredojn kaj alumetojn. La samajn kiujn li aĉetis ĉe la kiosko de la kajo de la stacidomo de Munkeno.

– Bruligu ĝin – la alia grakis – mi ne povas moviĝi.

– Mi provos – li respondis. Li malrapide forpuŝis de si la kovrilon, kiu ŝajnis al li kiel rigida folio el lado. Li zorge mallevis de la lito unue unu kruron, poste la alian, sentante kapturnon, sed li sukcesis eksidi. Kun rigidaj manoj, kvazaŭ ili ne estus liaj, li ekbruligis cigaredon, poste, tenante sin al la lito, ekstaris kaj faris paŝon al la alia viro. La vundito sufokiĝis pro fumo.

Li tusis longe.

Sidante sur la lito, liaj nudaj piedoj tuŝante la malvarmetan plankon, Kloss provis rekonstrui la postajn okazaĵojn de tiu trajnvojaĝo. Li memoras, ke li kapjesis de tempo al tempo, kiam li aŭskultis iajn longajn rakontojn de Oberst Tiede, li ankoraŭ memoras, kiel la trajno enveturis en la ruinitan stacion en Wiesbaden kaj vidis grupon da soldatoj kaj oficiroj elsaltantan, rapidantan al la kazerno, kie troviĝis la stacidomo kaj certe la bufedo; li estis ĵus pensanta, ĉu li ne eliru al la bufedo por trinki bieron kaj tiel liberigi sin de la monotona babilado de la kolonelo, kiu sin konsideris kompetentulo pri virinoj kaj nun konvinkis Kloss-on pri la supereco de ruĝharulinoj super blondulinoj kaj brunetinoj, sed la kolonelo, kvazaŭ diveninte lian intencon, diris, ke ne indas eliri tien, ĉar la trajno haltos nur dum du minutoj. Kaj efektive, tuj kiam la kolonelo finis, la trajno ekmoviĝis.

Pri kio okazis poste, kvin minutojn aŭ malpli post la ekmoviĝo de la stacidomo, Kloss ne povas memori ion ajn. Li memoras, ke la lumoj estingiĝis kaj estis eksplodo de brilo ekster la fenestroj. Li aŭdis neniun bruon – kaj tio surprizis lin. Li provis paŝi al la fenestro, sentis korpon fali sur lin, konstatis, ke tio estas Tiede, ion krianta. Kaj nur tiam tiu fragmento de la fenestrobreto kun la potita filiko, kiu ŝajnis al li esti ia pejzaĝo rigardata tra la mallarĝa aperturo de la pafilfendo de la bunkro.

– Leŭtenanto Kloss, kiel vi povas...? – Li aŭdis veran teruron en la voĉo de la flegistino. – Vi ne rajtas ellitiĝi. Bonvolu kuŝi tuj. Kaj kiu iam aŭdis pri fumado? Bonvolu redoni al mi viajn cigaredojn.

– Mi estas sana nun – li diris. Li vidis, ke la flegistino estas nek tiel juna nek tiel bela kiel ŝajnis al li. Ŝi havis grizan, malsanan vizaĝkoloron kaj lacajn okulojn. – Mi kuŝos – li aldonis – se vi tuŝos mian frunton per via mano, kiel vi faris antaŭ unu horo.

– Tio estis antaŭ ne unu horo – ŝi ekridis. – Antaŭhieraŭ. Vi pensis, ke mi estas patrino, vi vokis patrinon.

– Kiel do? – li estis vere surprizita. – En la germana?

– Kompreneble – estis surprizo en ŝia voĉo nun. – Kaj en kiu lingvo vi devis voki ŝin?

Li fermis la okulojn ĉe la tuŝo de ŝia mano kaj preskaŭ tuj ekdormis.

* * *

Pluvis. Leutnant von Vormann rigardis la neklaran pejzaĝon ekster la fenestro kaj pensis pri sia gardanĝelo, kiu diris al li antaŭ tri tagoj, ke li elvagoniĝu ĉe la ruinita Wiesbaden-stacio por trinki bieron.

Tio estis des pli stranga, ĉar von Vormann malamis bieron kaj ĝuste tiam li eksentis nerezisteblan deziron gustumi ĝian amaran guston. Eble la gardanĝelo de Erik von Vormann ne enmiksiĝis en la aferon, se ne estus la abundega vespermanĝo kun liaj Munkenaj amikoj, kiu daŭris ĝis la tagmanĝo en la tago de la foriro. Kaj post multe da drinkado, Erik ĉiam estis turmentita de soifo.

Kiam li jam verŝis en sin unu-litran kruĉon da pseŭdobiero kaj elkuris sur la kajon, nur por vidi la ruĝan lumon de la lasta vagono malproksimiĝi, li ankoraŭ ne sciis, ke la Providenco zorgas pri li, Erik von Vormann, la filo kaj nepo de generaloj. Tiutempe li estis preta malbeni kaj sian nerezisteblan soifon je biero, kaj la hieraŭan drinkadon, kaj la ordonon, kiu ordonis al li forlasi pacan Munkenon, kie danke al la protekto de sia patro la generalo li traserĉadis la paperojn de la loka Abwehrstelle, kaj veturi al tabuligita truo sur la Atlantika Muro, kie verŝajne la laboro estos iomete alia kaj neniu favoros lin pro esti la filo de von Vormann, sed tute male, ĉar lia paĉjo kuraĝis havi alian opinion pri iu afero ol la genia Gefreiter kaj pro tio oni sendis lian paĉjon el la ĝenerala stabo al la frosta Ukrainio por havi tempon pripensi tiun ĉi eraron.

Juna von Vormann konsideris sin malamiko de naziismo, kvankam li konfidis tion al neniu. Post mallonga, adoleska enamiĝo al nacisocialisma ideologio, li venis al la konkludo, ke li devas disiĝi de la nazia homamaso. Ĉi tio ne signifas, ke li havis rankoron kontraŭ la Drittes Reich pro ĝia ideo konkeri la mondon; male – li kredis ke la bienon en Orienta Prusio, difektiĝantan kaj kliniĝantan al sia ruino, oni devus fortigi per senpaga laboro de sklavoj, li ankaŭ ne ĝenus se la Vormann-oj ricevus la mision civilizi grandan areon de Ukrainio. Sed la eŭforio de la unuaj venkoj rapide pasis kaj la Drittes Reich postulis von Vormann-on. Paĉjo, kiu jam delonge malesperis fari veran oficiron el Erik, lasis al li bonan, trankvilan, preskaŭ civilan laboron en Munkeno. Nun ĝi finiĝis.

La pejzaĝo ekster la fenestro estis griza, monotona, kaj ne similis la buntajn poŝtkartojn, kiujn kolektis la eta Erik. Verdire, li ne estis scivolema pri Francio, fakte, li malestimis ĉion, kio ne estis prusa, eĉ al la bavaroj li sentis ion similan al malestimo miksita kun malfido.

Von Vormann rigardis sian horloĝon. Se la horaro estus kredinda, ili devus esti en Saint Gille antaŭ kvardek minutoj. Io malboniĝas en la maŝino de germana ordo.

Li malfermis la fenestron. Malvarma, malseka vento blovis kontraŭ lia vizaĝo. La maro certe estis proksime. La pintaj tegmentoj de Saint Gille komencis eliri el ĉirkaŭ la kurbo, kaj pli proksime, en la malfono, la brunaj paralelepipedoj de betonaj fortikaĵoj enigitaj en la grundo – la Atlantika Muro, kiu devis haltigi la invadon de la angloj kaj amerikanoj. Ĉu ĝi haltigos? Erik von Vormann levis la kolumon de sia mantelo kaj etendis la manon al eleganta necesujo sur la breto.

Kiam li vespere alvenis al la kazino, situanta en la restoracio de la eksa hotelo kun la pretenda nomo "Majestic" – neniu ĝenis demeti la ŝildon kaj ĝi ankoraŭ pendis super la enirejo – la demando, kiun li starigis al si, kiam li rigardis la betonajn fortikaĵojn ĉe la marbordo el la unuaklasa vagono, revenis al lia menso: Ĉu ili sukcesos haltigi la aliancanojn, ĉu ili malebligos la invadon?

Li verŝis vinon en glason. Ĝi estis sufiĉe malbona. Li pensis pri sia patro, kiu ie en okcidenta Ukrainio "mallongigas la frontlinion", por uzi la oficialan nomenklaturon. Oni ne devas esti granda strategiisto por scii kion tio signifas. Kaj von Vormann memoras de sia infaneco la flagetojn sur grandaj stabmapoj de sia patro, en tempo kiam la maljuna pruso ankoraŭ esperis fari veran oficiron el sia filo.

Okulangule li rimarkis enirantan en la kazinon kolonelon Elert, sian ekde nun senperan superulon. Li rapide etendis manon al la gazeto kaj kun ŝajniga intereso komencis studi la antaŭhieraŭan komunikon de la Oberkommando der Wehrmacht, pensante samtempe, ke en ĉi tiu lokaĉo, kie oni ekzilis lin, eĉ ĵurnaloj alvenas malfrue. Li ne volis paroli kun Elert. Li ne ŝatis: la krudan gajecon kaj vulgarajn morojn de la dika kolonelo. Primitiva, trosaĝa, vulgara - jen kiel li taksis tiun ĉi ulon post ilia unua renkontiĝo, kiam Elert, trarigardante liajn dokumentojn, diris: "Leŭtenanto Vormann. Mia nomo estas von Vormann," – Erik deklaris tiam, intence emfazante la "von"-on. Sed Elert, kvazaŭ li ne aŭdis tion, vokis lin nur Vormann ankoraŭ dufoje dum la interparolo.

Kaŝkovri sin per gazeto ne helpis. Elert staris ĉe lia tablo.

– Bonvolu ne ĝeni vin, leŭtenanto – li diris, kiam von Vormann, ŝajnigante surprizon, ekstaris atente streĉita. Li altiris al si seĝon per la piedo kaj sidiĝis, aŭ pli ĝuste falis malsupren, kiel la leŭtenanto notis en sia menso. Sen demandi, li verŝis al si iom da vino.

– Ĉu daŭre sola, leŭtenanto? Ĉu ankoraŭ sen kompanio? Se vi volas, mi prezentos vin al kolegoj.

– Dankon, sinjoro kolonelo, mi jam prezentis min al miaj superuloj – li respondis malvarme. – Mi estas ĉi tie private.

– Oni necese bezonas trovi ian kompanion, ĉar ĉi tie estas sange enue.

– Mi neniam enuas, sinjoro kolonelo.

– Mi komprenas – li ekridis. – Sidante sola, vi estas en la plej bona kompanio. Aŭ eble vi rakontas al vi anekdotojn? — li serioziĝis. – Bonvolu memori, ke ni, Abwehr-oficiroj, devas havi eble la plej proksimajn kontaktojn kun homoj. Kaj en nia servo, kara Vormann, ne estas divido en oficiala kaj privata tempo. Ĉu vi memoros ĉi tion?

– Jes, sinjoro kolonelo – li respondis. Kiel li malamis lin en tiu momento, kiel volonte li pugnos lin nun en tiu dikan, kontentan vizaĝon. Kian rajton havas tiu Elert prelegi lin, von Vormann-on? Riproĉi lin kiel lernanton?

Elert rigardis la vizaĝon de von Vormann dum momento.

– Nu bone, leŭtenanto, bonvolu ĉirkaŭrigardi en Saint Gille, kvankam sincere, ĉi tie ne estas multe por vidi. Kaj en unu aŭ du tagoj ni eklaboros. – Sen eĉ kapsigni al von Vormann, li ekstaris kaj direktiĝis al la pordo, kvazaŭ la sola kialo veni al la kazino, estus paroli kun li.

Erik flankenpuŝis la gazeton kaj ĉirkaŭrigardis en la ĉambro. Ĉe la apuda tablo iu sapera kapitano rakontis al du leŭtenantoj siajn impresojn pri bordelo en Havro, kaj ĉe la bufedo blankhara, sen okulhara SS-suboficiro provokis serĉe diketan knabinon el la helpservo. Von Vormann sentis, ke iu observas lin kaj rigardis al tiu direkto. Ĉe tablo apud la fenestro sidis soleca viro, kiel li, en Todt-organiza uniformo. Kiam li ekvidis, ke von Vormann rimarkis lin, li ekstaris kaj moviĝis al li.

– Pardonu, sinjoro leŭtenanto.

– Kion vi volas? — li rigardis malvarme. La viro en la Todt-organiza uniformo ekridetis iom necerte.

– Ĉu mi povas sidiĝi kun vi, sinjoro leŭtenanto? Ankaŭ mi alvenis lastatempe kaj mi estas tute sola. Mi konas neniun ĉi tie. Mi estis en la Ĝenerala Gubernio...

Ĉu ĝi estas nur la imago de Erik aŭ ĉu la viro timas?

– Bonvolu sidiĝi – li levis la ŝultrojn. – Se vi pensas, ke estos pli amuze duope, sidiĝu. – Li rememoris la lastatempan lecionon de Elert pri la bezono amikiĝi kun homoj. Do estu tiel.

– Mi nomiĝas Ormel – diris la viro kun la sama rideto sur siaj lipoj. – Mi ĝojus, se sinjoro leŭtenanto drinkus kun mi glason da konjako. Mi estas ĉi tie ekde tri tagoj kaj mi jam scias, ke la vino ĉi tie estas fekaĵo, sed la konjako...– li klakis per la fingroj, penante altiri la atenton de preterpasanta servistino. – Du konjakojn, fraŭlino – li ekkriis. – Antaŭmilitajn – li aldonis kaj ridis kvazaŭ tio estus bona ŝerco.

Nur nun von Vormann rimarkis, ke tio, kion li prenis por rideto ĉe la ulo, estis fakte grimaco, ellogita de netaŭga kirurgo. Pli detale rigardinte Ormel-on, li rimarkis cikatron ĉe la maldekstra buŝangulo, faldo de haŭto tro forte tirita, kiu donis la impreson, ke li konstante ridetas.

– Mi nomiĝas von Vormann – diris Erik – kaj verdire mi ŝatas solecon. Kaj mi ne drinkos konjakon kun vi, vi trohastis kun la mendo.

– Mi mem devos trinki ĝin – diris Ormel. Li puŝis skatolon da cigaredoj al von Vormann, kaj kiam Erik ne reagis, li elprenis cigaredon kaj ekbruligis ĝin.

– Vi alvenis hodiaŭ matene, ĉu ne?

– Mi vidas, ke vi estas malfacile malkuraĝigebla – li korektis sian monoklon. – Kio do?

– Ĉu vi vojaĝis tra Parizo?

– Mi timas, ke ne ekzistas alia vojo.

– Mi esperas, ke vi havis iom da tempo por vidi Parizon.

– Ĉu vi trovas ĉi tiun urbon tiel interesa?

– En Parizo – diris la viro, rigardante lin rekte en la okulojn – la plej bonaj kaŝtanoj estas en la Placo Pigalle.

– La plej bonaj kaŝtanoj estas en Placo Pigalle? – ripetis von Vormann. – Eble, sed kial vi sentis, ke necesas informi min pri tio?

Ormel ekridis. La rido ŝajnis al Erik malsincera, kvazaŭ devigita.

– Se vi estus pli longe en Francujo, vi scius, ke la plej bonaj aferoj en la Placo Pigalle ne estas la kaŝtanoj, sed... – li faris geston kvazaŭ li volus flustri ion en la orelon de von Vormann.

Erik haltigis lin.

– Mi divenas, kion vi volas diri al mi kaj mi ne interesiĝas pri la specialaĵoj de la Placo Pigalle.

La kelnerino metis du glasojn da konjako antaŭ ili. Ormel unuglute trinkis la glason, poste etendis la manon al alia. Li leviĝis haste.

– Estis tre agrable renkonti vin, sinjoro leŭtenanto. – Li paŭzis, kvazaŭ atendante ion. Von Vormann pensis, ke la ulo atendis manpremon, tamen li ne intencis doni al li ĉi tiun plezuron. Li kapjesis malvarme.

Rigardante en la spegulon pendigitan kontraŭ lia tablo, li ekvidis Ormel-on pagi al la kelnerino ĉe la bufedo, poste rapidantan al la pordo. Von Vormann pensis, ke estus bona ideo iri kaj vidi kien tiom hastas la viro, kiu antaŭ kvin minutoj estis preta sensence konversacii kun li pri iaj kaŝtanoj en la Placo Pigalle.

Kiam li forlasis la kazinon, li bezonis momenton por alĝustigi siajn okulojn al la mallumo. La urbo estis tute mallumigita. Nur post kelkaj sekundoj li rimarkis la silueton de viro rapide malproksimiĝanta. Li sekvis lin.

Ormel marŝis rapide sen retrorigardi. Subite li malaperis. Von Vormann atendis momenton. Li provis ekbruligi cigaredon, kio ne estis facila en la furioza vento. Fine li sukcesis. Li memoris la lokon, kie malaperis la viro kun la falsa rideto kaj timigitaj okuloj. Li vidis la grizan mason de granda vilao malantaŭ barilo el feraj palisetoj, malhelan kiel ĉiuj domoj en la urbo. El post la hermete fermitaj ŝutroj aŭdiĝis muziko kaj bruado de voĉoj. Li returnis sin kaj tiam rimarkis la duonrondan surskribon super la pordego: Gastejo "Le Trou".

* * *

Jeanne Mole, la posedanto de la gastejo "Le Trou" havanta malbonan famon inter la loĝantaro de Saint Gille , adiaŭis siajn lastajn gastojn. Precipe malvolonta eliri estis juna piloto, dudekkelkjara, kun infaneca, lanugkovrita vizaĝo, rozkolora kiel ĉe knabino. Sed finfine ĝi funkciis ankaŭ kun li. Ŝi liberiĝis de lia brakumo kaj milde puŝis lin eksteren.

Ŝi paŝis al la spegulo kaj rigardis sian vizaĝon, grizan pro laceco. Ŝi povus profiti de vizito ĉe beligistino.

Se sukcesos ĉi tiu ago kontraŭ la malliberejo – ŝi pensis virinecmaniere – mi veturos al Havro kaj ruinigos min ĉe la plej bona beligistino.

Kun vera malŝarĝiĝo ŝi pensis, ke en momento ŝi iros en la banĉambron kaj lavos sin per varma, tre plej varma akvo, forlavante kune kun sia ŝminko, la malpuraĵon de kontakto kun homoj en malamaj uniformoj, la gluiĝecon de manoj palpantaj ŝin, la abomenon de voluptemaj rigardoj, kaj en tiu ĉi momento ŝi rememoris, ke malantaŭ la pordo de la ĉambro, de kie venis la sonoj de la gramofono, restis ankoraŭ unu ulo Rigardante en la spegulon, ŝi formis rideton sur siaj lipoj kaj turnis la pordan manilon. La saper-kapitano tuj eksaltis ekvidinte ŝin.

– Fine, Jeanne, atendi vin daŭris preskaŭ eterne!

Li ne estis, ho ne, li ne estis modela specimeno de la nord-germana raso, tiu ĉi kapitano, kies nomo eskapis la memoron de la juna virino, kaj pri kiu ŝi sciis nur, ke li konstruas duan vicon da fortikaĵoj ie en la ĉirkaŭaĵo de Caen. Do ĝuste tial, kaj ne pro lia kalva kapo, liaj malleviĝaj buldogsimilaj, malbone razitaj vangoj kaj liaj mallongaj, kurbaj kruroj, ŝi lasis lin resti pli longe. Ĉi tiu konateco povas montriĝi utila. La centrejo verŝajne interesiĝos pri la dua vico da fortikaĵoj, kaj oni sukcesos elpremi ion el ĉi tiu eta porko kun ĉiam ŝvitaj manoj.

Ŝi lerte glitis el liaj manoj, perfortis sin kaj karesis lian malglatan vangon ame.

– Ni ja havas aferojn por prizorgi, kapitano. Tial mi lasis vin resti.

– Kaj mi pensis... – li suspiris kaj lia lango trakuris tra liaj lipoj.

– Se mi estus vi, mi ne perdus esperon – ŝi ridis – sed antaŭ ĉio, komercaj aferoj. – Ŝi malfermis grandegan ŝrankon kun spegulo kaj prenis el la breto pecon da flora ŝtofo envolvita per gazeto. – Mi alportis ĉi tion speciale por vi el Parizo. Ĉu ĝi plaĉas al v?

– Vi plaĉas al mi – li avide klinis sin super ŝia mano.

– Kiom da jaroj havas via edzino? — ŝi revokis lin al la ordo.

– Pli ol kvardek.

– Kaj kian figuron ŝi havas?

– Multe pli dikan ol la vian.

– Nu, la materialo estos bonega. Supozeble ankaŭ estis parfumoj. Kian odoron vi ŝatas?

– Tiun, kiun vi uzas.

– Ho, ĝi kostos pli, sed kompreneble vi havas krediton ĉe mi. Vi eble ne forlasas la urbon?

– Tute ne! Mi havas laboron por alia duonjaro. Kaj se vi permesus al mi, mi restus ĉi tie por ĉiam. – Li denove provis brakumi ŝin.

– Sed, kapitano – ŝi protestis. – Vi estas, kiel ĉiu vera viro, terura mensoganto.

– Jeanne – li grakis, proksimigante sian vizaĝon al la ŝia.

La virino, nerimarkeble por li, tuŝis butonon kaŝitan sub la tapiŝo per sia ŝuo. Subpremante sian reflekson de abomeno, ŝi lasis lin kisi ŝin. Kiam tiu Marlena finfine aperos ĉi tie?

Fine aŭdiĝis frapado kaj preskaŭ tuj la pordo malfermiĝis. Dika servistino ekstaris tie.

– Ili alportis la fiŝojn, sinjorino.

– Forkonduku sinjoron kapitano – diris Jeanne, glatigante siajn harojn.

– Ke ili ĉiam devas interrompi nin. Ĝis morgaŭ, Jeanne.

Elĉerpita, ŝi kolapsis en brakseĝon kaj aŭskultis la pordfrapon. Poste ŝi paŝis al la fenestro kaj, certiginte, ke la saper-kapitano finfine foriris, supreniris la ŝtuparon.

Henri malfermis la pordon antaŭ ol ŝi sukcesis frapi. Li tenis nigran, morditan pipon en la dentoj.

– Kaj kio do? – li demandis.

– Ne multe – ŝi respondis – ili havas laboron minimume por duonjaro. – Ŝi iris al la lavujo kaj lavis sian vizaĝon. – Donu al mi cigaredon – ŝi diris al viro en uniformo de la organizo Todt, kiu malgaje sidis apud la fenestro. – Ĉu vi kontaktis lin? – ŝi diris dum li pasis la fajron al ŝi.

– Jean Pierre malsukcesis finfari la laboron – Henri diris. – Nun li ĉagrenas pro tio.

- Kion vi volas diri, ke mi malsukcesis? – la viro el Todt levis la ŝultrojn. – Mi trovis ulon: junan, la alia supozeble estu Oberleutnant, kaj tiu ĉi havis nur la insignon de Leutnant, sed neniu alia venis al Saint Gille. Mi kontrolis ĝin.

– Li ne respondis al la pasvorto? – Jeanne divenis.

– Mi diris la pasvorton al la malĝusta ulo. Se li orientis sin..

– Ĉu vi pensas, ke li rimarkis ion?

– Diablo scias, li estas ulo kun monoklo. Ĉevala vizaĝo sen rideto, mi volis rakonti al li, kion faras la knabinoj en Pigalle, sed li klarigis, ke tio ne amuzas lin. Li tute ne volis paroli kun mi.

– Mi pensas, ke Jean Pierre devas forlasi Saint Gille-on, almenaŭ por iom da tempo– diris Jeanne maltrankvile.

– Ne – diris Henri – estas neeble. Morgaŭ ni atakos la malliberejon. Ili povas forporti Marek-on de ĉi tie iam ajn. Se ni ne faros tion morgaŭ, – li frapetis per sia pipo sur la rando de la tablo – eble estos tro malfrue. Kaj Jean Pierre estas necesa por tio, lia uniformo, liaj paperoj, lia scio de la germana. Ĉu vi komprenas?

– Jes – diris Jean Pierre – mi devas resti. Cetere, eble ni maltrankviliĝas sen kialo. Ĉi tiu von Vormann ne ŝajnis tre prudenta.

– En ordo – diris Henri – Ni parolu pri morgaŭa tago.

– Li metis sur la tablon skatolon da alumetoj, antaŭe malplenigitan de ĝia enhavo. – Ĉi tio estas la oficejo de la urbestro – li diris. Malliberejaj keloj situas flanke al rue de la Republique. Vi alproksimiĝos per la kamiono – li turnis sin al Jean Pierre – tien ĉi – li metis alumeton apud la skatolo...

* * *

Leutnant von Vormann pensis kun ioma amuzo pri la tasko, kiun li starigis al si post interparolo kun Elert. Komence, li ne tre ŝatis la rolon de logaĵo kiun la kolonelo asignis al li, sed post kelkaj malsukcesaj provoj, la ludo komencis amuzi lin.

Kaj ĉio komenciĝis tute neatendite por Erik hieraŭ vespere. Profitante, ke ĉesis pluvi, li estis faranta longan promenon ĝis la fino de la bulvardo, kie la strato turniĝis al ordinara vojo, kovrita de platanoj, kaj la elegantaj vilaoj kaj pensionoj estis anstataŭitaj de blankigitaj domoj kun retoj pendantaj en kortoj. Dum la reveno li decidis, ke glaso da konjako utilus bone al li, do li deturnis la bulvardon al la rue de la Republique, kie supozeble devis ankoraŭ esti iu malfermita kafejo kaj ĝuste tiam ĉio komenciĝis. Alveturis kamiono, iu pafis de antaŭ la pordego de la urbestra oficejo, kaj soldatoj elkuris el la konstruaĵoj de la najbara lernejo.

Kiam la interpafado eksonis, Erik, je sia surprizo, ne sentis timon sed ion similan al scivolemo. Li konjektis, ke lokaj banditoj klopodis trudi tra la pordego de la urbestra oficejo, kie – kiel li jam sciis – troviĝis la malliberejo, do li prenis sian revolveron, neuzitan ekde la komenco de la milito, malsekurigis ĝin kaj kuris direkte al la pafado.

Kiam li klinis sin el malantaŭ la angulo, en la lumo de pafita raketo li ekvidis la kamionon komencantan forveturi kaj viron provantan salti sur la platformon. Li estis nur dek metrojn for. Von Vormann kelkfoje pafis kaj ekĝojis vidi, ke la viro, jam alkroĉita al la malantaŭa klapo, subite lasas ĝin kaj falas batante per sia vizaĝo la pavimŝtonojn. El la kamiono oni ankaŭ estis pafantaj – tamen neniu kuglo trafis Vormann-on, sed la fakto mem ke iu pafis al li ekscitis Erik-on.

Li kuris al la grupo de soldatoj klinitaj super la kuŝanta viro. Li ordonis al ili turni lin, kaj en la lumo de elektra poŝlampo li vidis la vizaĝon de la viro, kiu hieraŭ sidiĝis apud li neinvite kaj babilis pri iaj kaŝtanoj en la placo Pigalle.

La viro ankoraŭ vivis, do von Vormann ordonis porti lin al la mallibereja hospitalo situanta proksime. Li iom parolis kun kuracisto en la uniformo de SS Sturmführer, kaj poste, ne sen malica kontento, ke li vekos sian estron, li decidis raporti la okazintaĵon. Tamen, li seniluziiĝis. Elert ankoraŭ ne dormis. Kun glaso da konjako en la mano, li studis iajn paperojn etenditajn sur la skribotablo.

– Sidiĝu – li diris, sen aŭskulti la formalan formulon anoncantan alvenon.

Li ĵus ricevis telefonan raporton pri la provo ataki la malliberejon, kaj ĉar ĝi estis la unua tia provo farita en la urbo, li konkludis, ke unu el la ĵus arestitaj francoj devas esti importantulo de la rezistado, se ili decidis ataki la malliberejon troviĝantan en la koro mem de la urbo. Li ĵus provis legi ion el la malliberuldosieroj etenditaj antaŭ li, sed li ne povis atingi iujn konkludojn. Li atente aŭskultis la raporton de von Vormann, ne interrompante lin eĉ unufoje, kio agrable surprizis la leŭtenanton. Nur kiam von Vormann finis, Elert demandis:

– Ĉu vi opinias, ke eblas ion elpreni de ĉi tiu ulo?

– Li estas grave vundita, sinjoro kolonelo. Mi pafis lin en la kapon kaj pulmojn, sed unu el la soldatoj trafis lin per serio en la stomakon. Mi parolis kun la mallibereja kuracisto, li ne tenas multe da espero.

– Senkonscia?

– Jes. – Von Vormann levis la ŝultrojn. – li havas du, eble tri horojn da vivo.

– Do vi diras, sinjoro Vormann...

– Mi nomiĝas von Vormann, sinjoro kolonelo.

– Bonvolu ne interrompi, leŭtenanto Vormann. Do ĉi tiu ulo ŝajnis al vi suspektema jam hieraŭ kaj iris al la gastejo "Le Trou". Tio eĉ havus sencon. Kaj kiel sonis ĉi tiu frazeto? Bonvolu ripeti ĝin.

– En Parizo la plej bonaj kaŝtanoj estas en Placo Pigalle.

La kolonelo prenis la telefonaŭdilon.

– Veturilo preta? – li ekbojis. Kaj poste al von Vormann: – Ni iros paroli kun ĉi tiu via Ormel.

– Pardonu, kolonelo. Kiam mi menciis la gastejon "Le Trou" vi diris: "Tio eĉ havus sencon". Ĉu mi komprenu, ke...

– Vi devas kompreni nenion, mia kara Vormann. Mi estas ĉi tie por kompreni. Kaj vi respondecas pri plenumi miajn ordonojn.

Kiu scias, ĉu ĉi tiu hazarde dirita sentenco estis la kialo, ke Erik von Vormann decidis partopreni la ludon memstare. Li multe pagus por povi humiligi tiun ĉi arogantan friponon.

* * *

La mallibereja hospitalo estis senfenestra kelo, farbita blanke. Tri pajlmatracoj kovritaj per brunaj litkovriloj kaj lama tablo kun injektiloj kaj la plej necesaj medikamentoj konsistigis la tutan meblaron. Kiam Elert kun von Vormann eniris la ĉambron, ili ekaŭdis la raspan spiradon de viro rigardanta la plafonon. Nur ĉi tiu unu pajlmatraco estis okupita. Kuracisto en SS-uniformo kaj blanka surtuto ĵetita sur ĝin turnis sian kapon kiam ili eniris.

– Agonio komencis – li diris.

– Bonvolu doni al li ian injekton – diris Elert, kaj ĉe la ŝultrolevo de la alia viro li aldonis: – Donu al li injekton, homo, por ke li ankoraŭ diru ion. La mortintoj ne interesas min.

La kuracisto vigle enigis la nadlon en la malerektiĝintan antaŭbrakon de la kuŝanta viro.

– Ne boligita nadlo – li murmuris.

– Nun tio ne gravas – respondis la kolonelo kaj klinis sin super la kuŝanto. Por momento la okuloj de la vundito ŝajnis reviviĝi. Li rigardis Elerton; poste li fermis la okulojn.

– Kie mi estas? – li demandis en la franca.

Von Vormann rapide tradukis, sed Elert signalis al li silenti. La vundito ektremis; liaj manoj komencis vagi ĉirkaŭ la litkovrilo kvazaŭ serĉante ion, liaj fingroj kuntiriĝis kaj malfermiĝis.

– Tio ĉi ne funkcios, sinjoro kolonelo – diris la kuracisto.

Elert turnis sin, serĉis ion sur la tablo, malŝtopis unu el la boteloj kaj ekflaris ĝin.

– Spirito? – li certigis, kaj kiam la kuracisto kapjesis, li aldonis: – Ni provu ĉi tion. Mi ŝatas simplajn metodojn.

– Tio ĉi estas morto – diris la kuracisto. – Ĉiu guto da likvaĵo...

– Bonvolu verŝi ĉi tion en lian gorĝon. Kio estas la diferenco, du horojn pli aŭ malpli frue?

Erik turnis sin kvazaŭ por foriri. La kolonelo kaptis lin je la brako.

– Atendu momenton, leŭtenanto Vormann, bonvolu lerni. Ĉi tio estas nia vera laboro, ne tio, kion vi faris en Munkeno. Aŭ eble vi ne ŝatas miajn metodojn?

Vormann rigardis lin rekte en la okulojn.

– Ne, sinjoro kolonelo.

– Ne gravas – li diris. Li alproksimiĝis al la kuracisto kaj helpis lin malfermi la kunpremitajn dentojn de la vundito. Ekgluglis. La vundito misglutis la likvaĵon; li pene anhelis por aero. Li ne malfermis la okulojn.

– En Parizo la plej bonaj kaŝtanoj estas en la Placo Pigalle – Elert ekskandis en lian orelon.

– Zuzanna ŝatas ilin nur aŭtune – flustris la kuŝanta viro. Kaj post iom da tempo li aldonis: – Ŝi sendas al vi freŝan parton.

Li malfermis la okulojn kaj subite ŝajnis kompreni, ke io malbona okazis. Li rimarkis la kapojn de tri viroj en uniformoj klinitaj super li, lian vizaĝon tordis spasmo de teruro kaj malamo. La kolonelo kaptis lin je la ŝultroj kaj forte skuis lin.

– Diru al mi, por kiu estas tiu ĉi pasvorto?! – li kriis. – Vi vivos, se vi diros. Vi jam diris sufiĉe. Vi neniam revenos al viauloj. Ili mortigus vin... – Li certe eksentis, ke la muskoloj de la vundito malfortiĝis, ĉar li subite ellasis lin, kvazaŭ en abomeno.

– Ni iru – li diris al von Vormann.

– Mi ja diris al vi – diris la kuracisto en SS-uniformo kaj tiris la kovrilon sur la vizaĝon de la homo, al kiu mallerta kirurgo kreis rideton videblan eĉ tiam.

En la aŭtomobilo, Elert ekbruligis cigaron kaj blovis la fumon en la vizaĝon de la leŭtenanto.

– Bonvolu memori, ke por mi vi estos leŭtenanto Vormann. Mi ne deziras iun ajn "von". Ĉu vi komprenas? Mi ankaŭ ĝojus, se vi forigus tiun ĉi fiaĵon – li montris al la monoklon, kiun Erik nervoze alĝustigis. Li eksilentis, kvazaŭ atendante la reagon de la leŭtenanto. – Kaj revenante al niaj aferoj – li diris post iom da tempo – bonvolu forgesi pri tiu ĉi pasvorto. Mi pritraktos ĝin persone. Mi mem kontrolos – li ekridetis – la guston de kaŝtanoj en la Placo Pigalle. Ĉu vi komprenis, leŭtenanto Vorman?

– Mi komprenis, sinjoro kolonelo.

Sed li tute ne intencis forgesi tiun ĉi pasvorton. Li rimarkis, ke oni donis al li ŝancon, eble ununuran en la tuta vivo, montri al tiu ĉi krudulo, kiu estas la pli bona Abwehr-oficiro. Li konis laûvide la virojn de Elert, la fuŝajn kaŝagentojn, travagantajn la urbon, kiujn eĉ blindulo povus facile deĉifri, kaj li konjektis, ke Elert donis ĝuste al ili la taskon informi oficirojn el proksimaj garnizonoj, ke la plej bonaj kaŝtanoj estas en la Placo Pigalle. Ili agis stulte kaj malĝentile. Okazis, ke eĉ lin, von Vormann-on, kontaktis iu ombra karaktero kaj rakontis al li la revelaciojn pri la kaŝtanoj.

– For, idioto – la leŭtenanto diris al li trankvile – kaj vi ne kuraĝu montri vian vizaĝon al mi.

Sed li mem ne intencis senigi sin de la ŝanco, kiun donis al li la Providenco, des pli ĉar post sia lasta mirakla savo li kredis, ke li, Erik von Vormann, estas sub la speciala zorgo de tiu ĉi Providenco.

Ĉiu, kiu antaŭe ne konis leŭtenanton von Vormann, povus (observante lin nun) ĵuri, ke li estas ekstreme societema viro, kunulo kaj bofrato. Li vizitis apudajn garnizonojn, volonteme konversaciis, aĉetis vinon kaj konjakon, ne mankante informi ĉiun el siaj hazardaj konatoj pri la speciala bongustaĵo de kaŝtanoj de certa placo en Parizo.

Eĉ kiam li iris viziti sian fratinon Benita von Vormann, sufiĉe malbonan kantistinon, kiu agrabligis la vivon al la oficiroj de Havro, kaj trovis ĉe ŝi nunan admiranton, iun Oberst Tiede, li profitis la unuan okazon, kiam ili estis solaj, por eldiri la pasvorton. Ĝis nun senefike. Oberst Tiede, kiel la aliaj, ne komprenis kaj oni devis klarigi al li, ke kaŝtanoj ne estas la specialaĵo de la Placo Pigalle kaj la ĉirkaŭaj stratoj.

Von Vormann tamen ne perdis esperon, ke li finfine renkontos iun, kiu diros la duan parton de la pasvorto, kaj tiam... Kion tiam – tion ĉi li ankoraŭ ne sciis. Li certe tuj ne kuros al Elert, la dikulo ŝtelus la rezulton el sub lia nazo kaj la tuta gloro falus sur lin.

Ho ne, tiel naiva von Vormann ne estas. Se li trovos homon, kiu respondos la pasvorton, li provos eniri la reton de la malamiko kaj nur tiam li alportos la tutan finitan aferon al Elert sur plado.

Aŭ eble li agos alie? La milita situacio ne estas tiel bona, ke troo de patriota fervoro povus alporti profitojn. Se Gefreiter perdos la militon... Sed ĉio ĉi estis kiel fari buteron el herbo, kiun la bovino ankoraŭ ne manĝis. Nuntempe oni devis trovi iun, kiu diros, ke Zuzanna ŝatas kaŝtanojn nur aŭtune.

Li mendis alian glason da konjako kaj subite ektremis.

Luftwaffe-kapitano antaŭe nekonata al von Vormann ĵus eniris la kazinon kaj ĉirkaŭrigardis por libera sidloko. Vormann gestis, ke ĉe lia tablo estas neokupataj seĝoj.

La piloto estis en bonega humoro. Ne mirinde, li estis lastatempe translokigita el Oriento, li ne kaŝis sian ĝojon pro la translokigo...

– Al via sano, leŭtenanto von Vormann. Nur en Francujo la homo scias, ke li vivas. Kaj vino, kaj knabinoj. Ĉu vi kredus, — li klinis sin al von Vormann — ke en tiu ĉi malbenita Pollando oni timis elŝovi la nazon sur la straton.

– Antaŭ kiom da tempo vi venis el la Ĝenerala Gubernio? – demandis Erik.

– Antaŭ dek tagoj mi forlasis la urbaĉon, en kiu mi vivis unu jaron; sed mi ne sukcesis lerni ĝian nomon. Mi profitis de semajna forpermeso, vi povas imagi, ke semajno en Parizo ne sufiĉas. Nia Führer pravas, kompreneble, ke ĝi estas putraĵo, sed – li klakis per la lango – indas gustumi ĉi tiun putraĵon.

– En Parizo, la plej bonaj kaŝtanoj estas en la Placo Pigalle – diris Erik, atente rigardante en la okulojn de la oficiro.

– Kaŝtanoj? – la piloto estis surprizita. – Ĉu vi ŝatas rostitajn kaŝtanojn? Mi provis ilin unufoje, sed ili estis vere aĉa. Sed se temas pri la Placo Pigalle...

– Mi scias, mi scias – interrompis Erik. – Estas tempo, ke mi foriru. – Li eksentis sin laca kaj senkuraĝigita.

* * *

Kloss estis maltrankvila. Li volis alveni al Saint Gille kiel eble plej rapide. Ja la centrejo anoncis lian alvenon kaj iu atendas lin tie. Se li denove perdos kontakton... Pli bone ne pensi pri tio. Ĉi tio okazis al li dufoje kaj li jam sciis, ke ĝi estas la plej malbona afero, kiu povus okazi al agento.

Li ĉiam estas soleca, kompreneble, sed la scio, ke ekzistas iu, al kiu li povas transdoni informojn, kiu donas al li ordonojn kaj ricevas raportojn, igas tiun ĉi solecon malpli neeltenebla. Nur kiam li estas senigita je kontakto, lasita al si mem, li sentas la solecon percepteble, lia rolo perdas sian propran sencon. Kompreneble, li daŭre agas laŭ sia devo, lia efika memormekanismo funkcias senmanke, li notas ĉion, kio povus esti utila al la centrejo, sed la nekapablo transdoni ĝin pluen, la konscio, ke la novaĵo sensacia hodiaŭ – morgaŭ eble fariĝos rubo, malfaciligas la laboron de Kloss.

Do li ŝatus alveni al Saint Gille kiel eble plej baldaŭ. Hieraŭ li mirigis la kuracistan komisionon, al kiu li anoncis, ke li rezignas decantan al li forpermeson kaj volas kiel eble plej baldaŭ iri al sia unuo. La kuracistoj ĉe la armea komisiono, nekutimiĝintaj al tiaj simptomoj de deveco, verŝajne opiniis ke ili traktas daŭrigon de ŝoko post la vundo. Sed nu, Oberleutnant Hans Kloss jam estis sana kaj povus iri al sia unuo se li volus.

Bedaŭrinde, la trajno alvenis Parizon preskaŭ du horojn malfrue. Kloss ne devis demandi iun pri la kialoj, ĉar ili estis videblaj nudokule. Rigardante tra la fenestro de la trajno, li vidis bombitajn stacidomojn kaj haste riparatajn pontojn. La Aliancita aerarmeo ne estis senlaborema.

La sekva trajno al Saint Gille estis en kvar horoj, do li decidis eliri en la urbon. Venis al li en la kapon, ke estus bona ideo ankoraŭ antaŭ ol alveni al la Normandia urbo iel informi la centrejon pri liaj aventuroj kaj averti ilin, ke li alvenas dudek tagojn malfrue. De sia mallonga restado en Parizo antaŭ unu jaro li rememoris, ke estis kontaktpunkto ie en la dekoka kvartalo. Kvazaŭ tra nebulo li rememoris malgrandan, malpuran hoteleton; la planko en la halo estis kovrita per terakotaj kaheloj kun steldesegno. Li ankoraŭ rememoris dikan prizorgantinon, kiun oni devis preterpasi senvorte kaj eniri la pordon markitan per surskribo "Oficejo". Tio estis ĉio.

Li eniris la metroon kaj trarigardis la stacidomliston por nomo, kiu memorigus al li vojaĝon al tiu malpura hoteleto. Li trovis ĝin preskaŭ tuj: Anvers. Ĉi tio estis la stacio. Nun li memoris. Elirinte el la metroo, oni devis transiri la straton kaj preni la dekstran trotuaron direkte al Clichy, trapasi du aŭ tri mallarĝajn stratetojn, tra kiuj brilas blanke la kupolo de la Sacre Coeur, la sekva nomiĝos... Antaŭ ol li alvenis tien, li rememoris, ke la strato nomiĝas rue de Trois Freres, kaj la hoteleto – kompreneble, "Ideal".

Li preskaŭ tenere tuŝis la latunan pordomanilon, vidis la stelan desegnon de la terakotaj kaheloj, la mallarĝan fenestreton de la prizorgantino. Vira vizaĝo kliniĝis al li.

– Sinjoro al kiu?

– Al la patrono – li diris kaj moviĝis al la oficeja pordo.

– Kiel do? – diris la viro. – Ĉu vi ne scias? Deportita antaŭ duonjaro. – Kaj poste, kvazaŭ li ĵus rimarkis la uniformon, li aldonis: — Mi estas la nova posedanto kaj mi havas nenion komunan kun...

Kiam li finis, Kloss jam estis for. Tiel malaperis la lasta ŝanco kontakti la centrejon. Ĉu la antaŭa hotelposedanto vere estis deportita, aŭ ĉu la centrejo simple ŝanĝis kontaktopunkton?

Se li povus paroli kun la alia ulo, kvankam ĝi ne estus la plej konspira, li havus ŝancon diri al la centrejo tion, kion oni devas diri.

Li eniris la ŝancan restoracion. Li rapide manĝis mizeran tagmanĝon, poste eniris malgrandan kinejon. Dum la projekcio de la militkroniko, la publiko respondis sen embaraso per fajfoj kaj ridado. Kloss kontente konstatis, ke ankoraŭ antaŭ unu jaro tia afero estus nepensebla en Parizo. Li eliris sur la straton, kiam jam mallumiĝis. Survoje al la metrostacio li aĉetis sakon da rostitaj kaŝtanoj ĉe stratvendisto.

Oni devas gustumi – li pensis – ĉu la kaŝtanoj de Placo Pigalle estas vere la plej bonaj.

Li ŝajne havis malbonŝancon kun trajnvojaĝoj lastatempe, ĉar la angloj refoje bombardis iun gravan stacion survoje kaj sekve li alvenis al Saint Gille nur matene.

Ĉe la komandejo li eksciis, ke kolonelo Elert forveturis kaj revenos tagmeze. Li lasis ĉe la gardejo sian mirakle savitan valizon, eltiritan el sub la amaso da rubmetalo, al kiu transformiĝis la bombita trajno, kaj iris por vidi Saint Gille-on.

Pluvetis kaj la mara vento penetris la maldikan ŝtofon de la mantelo. Pli malvarme ol en Pollando – pensis Kloss. Li rimarkis la signon de la hotelo "Majestic", sub kiu, sur ordinara tabulo, oni skribis per kurbaj literoj: "Oficira Kazino", kaj decidis varmigi sin.

En la angulo de la ĉambro maldika leŭtenanto, ne prenante monoklon de sia okulo, provis ludi bilardon kun si mem. Foje kaj ree la frapataj bilardaj globoj falis interne kun bruo. Kloss trinkis la mizeran kafon kaj poste drinkis glason da konjako, sed li daŭre sentis la penetrantan malvarmon.

Ŝajne mi estas daŭre malforta – li pensis.

Li paŝis al la bilardtablo.

– Ĉu ni ludu – li proponis.

Senvorte la leŭtenanto donis al li bastonon kaj kreton.

Ili ludis la unuan matĉon silente, kiun Kloss mizere perdis. La leŭtenanto kun la monoklo senvorte kaj senridete notis la rezulton sur la tabulo, sed Kloss proponis revanĉon. Ĉi-foje estis iom pli malfacile por la magra leŭtenanto, sed finfine Kloss devis denove cedi.

– Ni drinku – sugestis la gajninto. – Mia nomo estas von Vormann. Erik von Vormann.

– Tre plaĉas renkonti vin, Oberleutnant Hans Kloss. Bonvolu permesi al mi, leŭtenanto von Vormann, ke kiel la malgajninto mi invitos vin.

– Jen la unua fojo, ke mi vidas vin, sinjoro Oberleutnant – diris von Vormann, kiam ili sidiĝis ĉe malgranda tableto kun marmora supro starigita sur gisferaj kruroj.

– Ne mirinde – respondis Kloss – mi alvenis antaŭ du horoj. Mi eĉ ne havis tempon por raporti al mia estro.

– Do vi alvenis antaŭnelonge! – von Vormann estis sincere kontenta. – Kaj se vi volas raporti al kolonelo Elert, ni estas kolegoj. – Kaj responde al la jesa kapsigno de Kloss, li aldonis: – Estas agrable havi finfine bilardan partneron indan je mi.

– Mi ne estas, kiel vi povas vidi, bona bilardludanto, mi perdis al vi.

– Ne mirinde, mi ludas bonege – li pufigis la lipojn. – Oni povus morti je enuo ĉi tie, se ne estus ĉi tiu meblo – li montris la bilardotablon. – Kompreneble, ĉiam ankoraŭ restas la alkoholo. De kie vi estas? – li volis scii.

– De la hospitalo – konfesis Kloss. – El Wiesbaden. – Li rakontis al von Vormann pri la bombado de la trajno, kiu devis alporti lin ĉi tien antaŭ tri semajnoj. Von Vormann redonis rakontante lin pri sia gardanĝelo kiu ordonis al li forlasi la trajnon kaj iri drinki bieron, kvankam li, von Vormann, ne estis adoranto de biero entute.

– Do vi estas resaniĝinto – diris von Vormann. – Mi envias vin. Vi verŝajne ricevis libertempon kaj serioze amuziĝis.

Kiam Kloss ne korektis lin, Erik daŭrigis: – Mi vetas, ke vi pasigis viajn feriojn en Parizo. Por ni germanoj ĝi estas io simila al ĉielo kaj infero samtempe.

– Vi bele diris tion ĉi – Kloss ridetis.

– Parizo, Parizo, dolĉa Parizo... – suspiris von Vormann kaj, klininte al Kloss, nevole mallaŭtigis la voĉon. – En Parizo la plej bonaj kaŝtanoj estas en Placo Pigalle.

Kloss ekrigidiĝis. Tio estis tiel neatendita, ke li laŭvorte stultiĝis por momento. Estis ja nekredeble – li pensis kaose – ke la cenntrejo havos du agentojn en Abwehr-oficiruniformoj en tabuligita urbeto kiel Saint Gille. Sed aliflanke, la pasvorto estis dirita kaj li devas reagi. Li tuj komprenis, kion sentas la homoj, kiuj ne havis antaŭan averton pri lia uniformo, kaj al kiuj li, Hans Kloss, venas kun la interkonsentita pasvorto. Timo, miro? Kaj tamen neniam okazis, ke iu ajn ne respondis al li ĝuste. Kloss ja ne povas eventuale pensi ke li estas la nura membro de la subtera armeo vestita per Wehrmacht-oficira uniformo. Devas esti ankaŭ aliaj. Von Vormann eble estas unu el ili.

La leŭtenanto nervoze turnis sian monoklon en siaj maldikaj fingroj. Li fiksrigardis la buŝon de Kloss kvazaŭ ĝi estus prononconta verdikton pri li. La hezito ne povis daŭri pli ol kelkajn sekundojn.

– Zusanna ŝatas ilin nur aŭtune – diris Kloss trankvile, sen rigardi von Vormann-on. Per sia tuta volforto li subpremis la kreskantan tremon en li. Li atendis la trian parton de la pasvorto...

– Ŝi sendas al vi freŝan parton – diris von Vormann kun malŝarĝiĝo kaj triumfo samtempe. – Mi pensas, ke ni estas hejme, leŭtenanto Kloss. Via nomo estas Hans, ĉu ne? – Li premis la monoklon en sian okulon.

– Jes – li respondis mekanike. – Kion vi havas por diri al mi?

– Vi malfruiĝis – grumblis Erik – tre malfruiĝis. Ĉi tio povas esti danĝera foje.

Kloss ekpensis, ke von Vormann nun similas serpenton, kiu, paralizinte sian predon, nun ĝojas pro sia triumfo. Li forpuŝis de si la bildon kiel absurda.

En tiu momento ili turnis la kapojn preskaŭ samtempe, ĉar en la pordejo ekstaris suboficiro, klakante la kalkanojn.

– Ili vokas vin al telefono, sinjoro leŭtenanto – li diris al von Vormann.

– Ni parolos plu, Hans, ni havas multon por priparoli. Kaj neniu el ni forlasas la urbeton Saint Gille, ĉu? – Ne atendante respondon, li sekvis la soldaton eksteren.

* * *

Survoje al stabo, Kloss pensis pri la lastatempa konversacio. Ĉi tiuj kelkaj jaroj da malfacila kaj danĝera laboro instruis al li, ke oni devas fidi al ĉiu, kiu diras la pasvorton. Kun kiaj homoj li devis kunlabori foje.

Bubaĉoj, princoj, elegantaj putinoj nur für Deutsche, eminentaj intelektuloj kaj analfabetaj ĉevalservistoj. Aspekto kaj maniero pruvas nenion. Krome, se von Vormann estas nia viro kaj li surmetis tian ĉi maskon, tiam oni devas konfesi, ke ĝi konvenas al li kiel gantoj. Kaj ĉi tio estas la plej grava afero en konspiro. Fariĝi unu kun sia masko. Kion alian faras li, Hans Kloss?

Kolonelo Elert supraĵe trarigardis la dokumentojn alportitajn al li de Kloss, poste atente ekzamenis la streĉitan figuron de la juna oficiro.

– Mi atendas vin ekde unu monato, leŭtenanto Kloss, preskaŭ ekde unu monato – li korektis sin.

– Mi venas rekte el la hospitalo. Mi rezignis pri mia ferio.

– Ili skribis ĝin en viaj dokumentoj. Laŭdinda. Bonvolu sidiĝi. Cigaron aŭ cigaredon? – li akceptis fajron de Kloss. – Mi postulis, ke oni sendu oficiron, kiu jam traktis kazojn pri transigado de agentoj. Vi ŝajne havas iom da praktiko.

– Mi traktis tion dum kelka tempo en Kolberg, en la Abwehr-lernejo. – Jen la plej grava kaj urĝa afero por ni, kaj ne atendu, leŭtenanto Kloss, ke vi estos ĉi tie ferie. La Aliancanoj preparas invadon, tio estas certa, kvankam ni ankoraŭ ne scias kie ĝi okazos. Eble en Balkanio, eble en Marsejlo aŭ Toulon, aŭ eble ĝuste ĉi tie. Ni devas scii ĉi tion, kaj tial mi bezonas vin ĉi tie. Vi verŝajne jam scias, ke mia nomo estas Elert. Mi volas diri al vi nun, ke ne estas "von" antaŭ mia nomo. Mi venas el bona komercista familio el Bremeno kaj mi ne povas elteni malsaĝulojn, kiuj dormas kun monoklo surmetata kaj ĉirkaŭiras kvazaŭ iliajn kapojn rigidiĝus de kiraso... Kloss eĉ ridetis. La portreto de von Vormann estis senmanka.

– Se vi permesas al mi, kolonelo, mi ŝatus diri, ke ankaŭ mi ne amas la aristokrataron.

– Nu, do almenaŭ ni scias ion pri unu la alian. Nek puraj manoj nek delikataj manieroj taŭgas por nia laboro, Oberleutnant Kloss. Bonvolu ekloĝi hodiaŭ, trovi al vi loĝejon, kaj morgaŭ komencu labori. Mi aldonos al via kompanio certan leŭtenanton Vormann, von Vormann – li sarkasme korektis sin. – Vi baldaŭ renkontos lin. Lia patro estas generalo, bona generalo – li dum momento sulkigis la brovojn, kaj poste, kvazaŭ forpelante malbonajn pensojn, li aldonis: – sed la filo ne leviĝos tiel alte. Ĉu vi komprenas, kion mi volas diri per ĉi tio?

– Mi kredas, ke mi komprenas, sinjoro kolonelo.

* * *

La klare havanta postdrinka kapdoloron suboficiro de la loĝistiko ofertis eskorti Kloss-on al lia asignita loĝejo, sed la Oberleutnant rifuzis kaj dankis lin. Li nur petis, ke oni alportu lian valizon al li.

Iom klariĝis kaj pala suno eliris el malantaŭ la nuboj. Li facile trovis la transversan straton kaj la vilaeton je numero kvin kie li devis loĝi. La maljunulino, la posedanto kaj sola loĝanto de la vilao, enkondukis lin senvorte internen kaj montris al li lian ĉambron, en kiu, tra granda venecia fenestro, oni povis admiri la etenditan terasan Saint Gille kaj, malantaŭ ĝi, la bluan strion de la maro. Ŝi forigis la helruĝan litkovrilon de la grandega lito, la foton de viro en la unua mondmilita franca oficira uniformo kun malgajaj lipharoj de la muro, kaj trankvile fermis la pordon malantaŭ si. Li preskaŭ tuj ekdormis.

Milda frapado vekis lin. Li ekstaris kaj turnis la ŝlosilon en la seruro. Juna virino staris en la pordo.

– Oni alportis viajn aĵojn. – Ŝi donis al li la valizon.

– Oni diris al mi – diris Kloss – ke nur maljunulino loĝas en ĉi tiu domo. Mi pensis, ke estas tiu, kiu malfermis la pordon por mi.

– Tio estas vera – diris la knabino. – Permesu al mi eniri. Mi profitis, ke ŝi eliris butikumi, ĉar mi decidis viziti vin.

– Bonvolu, mi petas – Kloss alŝovis seĝon por ŝi. – Ĉu eble mi misaŭdis? Ĉu vi venis viziti min?

– Saint Gille estas urbeto, sinjoro leŭtenanto – kaj la buŝa poŝto funkcias ĉi tie tre bone. La alveno de iu novulo ne povas eviti la atenton de la indiĝenoj, kaj ĉar via suboficiro en la loĝistiko-kabineto ŝatas vinon, do oni povas ekscii, ke la nomo de la nova oficiro estas Hans Kloss.

– Mi ne komprenas – li diris akre. – Kion vi faras ĉi tie? Kion vi serĉas? Kio do se mia vera nomo estas Kloss? – Li sentis la impreson de plena trankvilo, kiu venadis al li en ĉi tiaj momentoj, nedubebla signo, ke li estas streĉita ĝis la limo.

– Mi venis viziti Oberleutnant-on Kloss ĉar mi nun scias – ŝi emfazis la vorton "nun" – ke vi estas ĝuste tiu ĉi, al kiu mi havas ion por diri.

– Bonvolu paroli – li diris, kaj antaŭ ol ŝi malfermis la buŝon, li jam sciis, kion ŝi diros.

– En Parizo la plej bonaj kaŝtanoj estas en Placo Pigalle.

Li etendis manon al cigaredo, poste proponis unu al la knabino. Li devis gajni tempon. Li preskaŭ korpe sentis la reton streĉantan ĉirkaŭ si.

– Vi do venis informi min, kiom bongustaj estas la kaŝtanoj en Placo Pigalle? Mi estis lastatempe en Parizo, mi provis kaŝtanojn, kiu scias, eble tio estis en Pigalle? Sed mi ne pensas, ke ili estas tute malsamaj ol tiuj en Opera Placo.

– Bonvolu ne ŝajnigi, leŭtenanto – ŝi diris serioze. – Vi konas la sekvajn du partojn de la pasvorto same bone kiel mi.

– Pasvorto? Belege, mademoiselle. Ĉu vi konsciiĝas pri tio, ke se mi ne ricevos pliajn klarigojn, mi tuj ordonos aresti vin?

– Mi komprenas – diris la knabino morne. – Do la malfeliĉo jam okazis, iu jam venis al vi kun ĉi tiu pasvorto...

Kloss silentis. Ĉu ĉi tio estas provoko? Se jes, ĝi estas tro primitiva. Elert ne aspektas kiel malsaĝulo. Do eble liaj instinktoj pravis kaj von Vormann estas la provokanto? Kaj tiam... La knabino ne ŝajnis timigita, ŝi agis libere, eble eĉ tro libere.

– Vi komencas danĝeran ludon, mi estas Abwehr-oficiro.

– Mi scias tion kaj bonvolu atente aŭskulti min. – Ŝi iris al la pordo, malfermis ĝin kaj denove fermis ĝin. – Antaŭ tri semajnoj ni ne sciis vian nomon, nur maldetalan priskribon. Nia homo estis senzorga. Poste li falis en la manojn de la germanoj. Se li vivis, ili povis eltiri la pasvorton de li. Ĉiu, kiu diros ĝin al vi, estos provokanto.

– Do vi...

– Vi trovos min en la gastejo "Le Trou", mia nomo estas Jeanne Mole. Ĉiu germana oficiro montros al vi la vojon.

– Mi ne komprenas, pri kio vi parolas?

– Kiam vi komprenos, bonvolu veni.

– Kaj se mi ordonos aresti vin?

– Vi ne faros ĝin, J-23. Mi komprenas, ke la situacio estas stulta kaj malobservas ĉiujn principojn de nia laboro, sed mi ne havis alian elekton, mi timis, ke iu venos antaŭ mi. Nun bonvolu iri ekster la domo kaj kontroli ĉu estas neniu suspektinda ĉirkaŭe. Estonte mi povos ĉiam viziti vin sen iu ajn problemo. Mi estas unu el tiuj virinoj, kiuj kutimas esti vidataj en akompano de germanaj oficiroj – ŝi diris kolere.

La strato estis malplena.

– Bonvolu ne prokrasti ĝin, prefere ĉi-vespere – ŝi diris al li jam en la koridoro. – Se io malbona okazos, ni kune pripensos tion. Vi ja ne povas helpi sin sen ni. Ĉu vi estas germano?

– Ne – li respondis aŭtomate, kaj li tuj komprenis, ke per tiu ĉi unu vorto li transdonis sin en la manojn de Jeanne Mole. – Estas malbone – li diris – estas tre malbone. Mi venos vespere, se mi povas.

Tio signifis, ke li venos, se ĝis tiam Vormann ne transdonus lin al Elert. Aŭ eĉ pli mallonge – se li daŭre vivus, ĉar li ja ne lasus sin esti kaptita viva.

Jeanne nur kapjesis. Ŝi ankaŭ komprenis ĝin tiel.

* * *

Li nun sidis en la kazino kaj atendis von Vormann-on. Restis al li nur atendi. Post kiam Jeanne foriris, li iris al la stabo, tie li eksciis ke kolonelo Elert foriris tuj post parolado kun li, kaj verŝajne revenos matene. Bedaŭrinde, li ne sukcesis ekscii de la grumblema oficisto kun Felfebel-insignoj, ĉu li parolis kun Leutnant von Vormann antaŭ la foriro. Sed tio nenion signifis, ĉar Vormann povus renkonti Elert-on ie en la urbo, aŭ la kolonelo povus iri al la oficejo, kie laboris von Vormann. Aŭ eble ili forveturis kune? Ĉar Kloss ne sukcesis renkonti la maldikan leŭtenanton kun monoklo, kvankam li vagis ĉirkaŭ Saint Gille dum kelkaj horoj, enirante kafejojn kaj restoraciojn. La nura loko, al kiu li povus veni vespere nun, estas ĝuste la kazino. Kloss jam drinkis sian trian glason da konjako, sentante en la buŝo fremdan korpon ĉe ĉiu gluto: post la foriro de Jeanne, li uzis specialan gluon por alfiksi malgrandan vitran kapsulon al la ginvivo, kiu, en la okazo de la plej malbona situacio, ankoraŭ povus iĝi savo.

Von Vormann aperis en la pordo. Finfine! Kloss sentis ion similan al senŝarĝiĝo. Starante en la pordo, Erik ĉirkaŭrigardis kvazaŭ li serĉus iun, kaj kiam li ekvidis Kloss-on, li moviĝis al li.

– Vinon aŭ glason da konjako? – demandis Kloss.

– Konjakon, kompreneble – li rimarkis tri malplenajn glasojn sur la marmora tablosupraĵo. – Vi ne estas senlaborema! Ĉu vi jam rimarkis, ke la ĉi-tiea vino estas malbona? Mi manĝus ion. Ĉu vi jam vespermanĝis?

– Jes – mensogis Kloss. – Estas terure enue ĉi tie. Ĉu vi scias kie amuziĝi en Saint Gille?

– Ĝi dependas de la nivelo de amuzo – respondis Vormann. – Kiel vi scias, ekzistas bilardo, mi volonte havigas kompanion. Sed mi pensas, ke ni unue parolu.

– Pri kio? – Kloss estis surprizita.

– Mi pensis, ke ni devas fini nian konversacion.

– Pardonu, sed mi ne memoras pri kio ni parolis, mi pensas, ke temis pri bilardo.

– Aŭskultu, Hans – li sulkigis la brovojn – mi ne estas homo, kiu ŝatas ŝercojn. Por diri al vi la veron: pri ŝercoj mi ne multe scias. Mi pensas, ke ni sufiĉe diris ĉi-matene.

– Pri kio vi parolas?

– Pri la placo Pigalle, kie oni vendas la plej bonajn kaŝtanojn.

– Prave. – Kloss ŝajnis rememori ion. – Vi ankaŭ parolis pri iaj kaŝtanoj ĉi-matene – li ridis.

– Vi elektis la malĝustan taktikon – Vormann malrapide drinkis sian konjakon. – Vi respondis senerare hodiaŭ matene. Mi pensas, ke kolonelo Elert tre interesus pri tio, ke iu, kiu konas tiun ĉi pasvorton, estas finfine trovita.

– Vi ankaŭ jam drinkis hodiaŭ – Kloss impertinente diris. Li eksentis alfluantan ondon de konfido. El la vortoj de von Vormann ŝajnis, ke li ankoraŭ ne sciigis Elert-on, do ĉio ne estas perdita.

– Mi komprenas. – Vormann prenis alian gluton. – Ne kredu, ke mi estas malsaĝulo. Iu avertis vin, ĉu ne? – Li ne atendis konfirmon aŭ neon. – Nur du el ni sciis la pasvorton: Elert kaj mi. Ni pridemandis homon, kiu ripetis ĝin al mi anstataŭ al vi. Ĉu mi esprimas min klare?

– Ni diru.

– De kelkaj semajnoj mi atendas iun, kiu konas la respondon. Vi alvenis, Kloss. Vi povus pensi, ke Elert ne kredus al mi sen ajna pruvo — li ​​drinkis la reston de la glaso. – Ni diru, ke vi pravas, sed eĉ se li ne kredus, via kariero estas finita.

– Kaj tamen vi ne raportis tion al Elert.

– Kiel vi pensas, kial? Mi ne hastas. Ni havas iom da tempo, Hans. Iom, tio ne signifas tiom, ke vi ne devas rapidi.

– Rapidi fari kion?

– Ni imagu, ke mi ne emas raporti al Elert. Ni imagu, ke mi ne emas malhelpi vin. Aŭ eble – Erik von Vormann mallaŭtigis la voĉon – eble mi ne kredas je la venko de la Reich de hitleroj, elertoj kaj similaj fiuloj, eble mi volus kunlabori kun vi kontraŭ ili?

– Kompreneble ne senpage, ĉu, Vormann?

– Von Vormann, se vi bonvolas. Por kiu vi laboras? Vi verŝajne komprenas, ke se mi pretus kunlabori kun la anglosaksoj, la situacio estus tute alia, se viaj ĉefoj estus la bolŝevikoj.

– Aliancanoj ja – diris Kloss. Li daŭre ne povis kompreni, kion von Vormann celas.

– Fi! – ronkis la alia – aliancanoj por nuntempe. Do unue: mi volas scii por kiu, due: kun kiu ĉi tie, kaj trie – li paŭzis – ni parolos pri la tria punkto en momento.

– Vi kondutas kvazaŭ vi eklaboris en la Abwehr hieraŭ. Ĉu vi pensas, ke mi diros al vi ion ajn?

– Vi ne havas alian elekton.

– Mi povus serĉi ĝin.

– Forkuri, ĵeti ĉion al la infero? Vi ne aspektas kiel homo rezignanta duonvoje. Krome, viaj estroj ne estus feliĉaj, se vi silentus nun, kiam vi eble estos la plej bezonata. La invado estas demando de monatoj, kaj eble semajnoj.

– Do vi jam respondis vian demandon. Vi estas konvinkita, ke mi laboras por la angloj.

– Kaj por kiu alia vi povus labori? – li ridetis. Li verŝis konjakon en glasojn. – Do ni transiru al la tria punkto, mia kara. Nia familia bieno proksime de Insterburgen postulas gravaj investojn. Estas ja la intereso de Germanio, ke ĉio iras bone en la bieno de von Vormannoj. Mi bezonas dek mil dolarojn. Por nuntempe. Ni nomu ĝin la unua pagoparto.

– Do simple nur ĉantaĝo?

– Malbona vorto, Hans. La von Vormannoj neniam malpurigis siajn manojn per ĉantaĝo. Ĝi estas honorario. Ja vi ankaŭ ne laboras senpage, ĉu? Mi pensas, ke mi povas esti same utila kiel vi.

– Vi kare taksas vin.

– Ankaŭ vin mi taksas kare. Ĉu vi pensas, ke vi ne tiom valoras?

– Ne dependas de mi respondi.

– Mi donos al vi iom da tempo por ĉi tio, semajnon, nu, ni diru dek tagojn. Tiom devas sufiĉi por ke vi akiru monon. Tiam ni parolos pri la cetero.

– Kaj se vi ne ricevos la monon?

– Nu, tiam mi ne havus alian elekton ol informi Elert-on pri ĉio. Sed mi certigas al vi, ke ĝi estas lasta rimedo. Mi farus ĝin kun vera bedaŭro kaj abomeno. Por via sano, Hans – li levis sian glason. – Ho, ankoraŭ unu afero. Se vi volus forigi min, ekzemple se mi estus trakurita de aŭto aŭ pafita de francaj gerilanoj, mi decidis protekti min. Mi preparis detalan rakonton pri nia konversacio kaj lasis ĝin en fidindaj manoj. Kaj nun ni drinku al nia estonta kunlaboro. Ĉu vi ne drinkas? Domaĝe, mi drinkos ĝin mem. Nun mi povas respondi la demandon, per kiu vi komencis nian konversacion. Vi demandis kie amuziĝi en Saint Gille. Mi konsilas al vi iri al la gastejo "Le Trou". Ĉiuj niaj oficiroj tien iras, ankaŭ mi intencas tion fari. Mi ankaŭ diros al vi, ke tiun lokon konis la viro, kiu tiel senzorge venis al mi kun la pasvorto. Sed atentu. La "Le Trou" gastejo ankaŭ estas konata al kolonelo Elert.

Kloss malrapide drinkis sian konjakon. Li rigardis la maldikajn, ostajn fingrojn de von Vormann tamburantajn sur la marmora tablosupro.

– Mi pensas, ke mi akceptos vian konsilon – li diris. Poste li decidis plaĉi al Vormann. – Vi estas danĝera kontraŭulo, Erik. Mi supozas, ke vi pravas. Mi ne havas alian elekton ol interkonsenti kun vi. Koncerne la kvanton...

Von Vormann interrompis lin meze de la frazo:

– Ne provu marĉandi kun mi, mia kara. – Li ekstaris. – Vi devas pripensi ĉi tiun tutan aferon, do mi lasas vin sola. – Li rigide klinis la kapon, en prusa maniero. – Adiaŭ, Hans. Mi esperas, ke vi morgaŭ ludos bilardon kun mi.

Li estis finfine sola. La kazino estis brua. Iu ŝaltis la gramofonon. Ebriaj tankistoj en la angulo muĝis bavarajn kantojn je la supro de siaj pulmoj. Li alvokis la kelnerinon por pagi ŝin, sed montriĝis, ke la eleganta von Vormann jam pagis ĉion.

Li eliris en la malluman straton, malvarma vento blovis ĉirkaŭ li. Grandaj, malsekaj pecetoj da neĝo falis kaj degelis antaŭ ol ili tuŝis la teron.

Dika servistino kun lipharoj kiel husaro malfermis la pordon por li. Ŝi prenis lian mantelon kaj ĉapelon kaj gestis al la vitra pordo malantaŭ kiu la gramofono raŭkiĝis. Kiam Kloss ekstaris en la pordo de la salono, neniu turnis sian atenton al li. Tri kapitanoj ridis pri io, kion Jeanne Mole rakontis al ili, SS Sturmführer provis malbutonumi la robon de provoka blondulino, kaj infanvizaĝa, senbarba leŭtenanto de la Luftwaffe dancis sole fokstroton, de tempo al tempo batante kontraŭ la mebloj.

– Ho, estas iu nova – Jeanne rimarkis kaj alproksimiĝis al Kloss kun glaso. – Bonvolu prezenti vin, verŝi al vi glason kaj sidiĝi. – Ŝi havis malfacilecon teni sian ekvilibron, ŝi estis ebria.

Kloss levis ŝian manon al sia buŝo.

– Mia amiko – li diris – konsilis min fari viziton al vi.

– Ĉi tio estas la plej gaja loko en Saint Gille – la juna piloto muĝis en la orelon de Kloss.

– Se ne estus Jeanne – unu el la kapitanoj kun sapaj alkudraĵoj ĉirkaŭbrakis Kloss-on pro ebria korinklino – oni povus mortaĉi pro enuo ĉi tie. Vivu dolĉaj francaj virinoj, sinjoroj!

Dume, Jeanne sidiĝis apud Kloss.

– Vi ĵus alvenis, ĉu ne? – ŝi pepis. – Ĉu vi havas edzinon? Edzino, por kiu oni aĉetas francajn parfumojn kaj kiun oni trompas en Francio? Vi ricevos de mi la parfumon, kaj pri trompo... – ŝi brakumis lin. – Ĉu ni dancu?

Kloss sentis kapturnon. Li jam havis multon por drinki tiun vesperon, kaj la rapideco kun kiu la boteloj estis malplenigitaj en la gastejo "Le Trou" konsternis eĉ lin. Li rimarkis, ke la SS-ulo kaj la blondulino malaperis ien, kaj ilian lokon sur la kanapo prenis juna piloto, kiu ronkis tra sia nazo; Unu el la kapitanoj, alproksimiĝante al Kloss, klarigis al li, ke li, kiel nova alveninto, havas ŝancon resti en la gastejo ĝis la mateno.

– Tio estas kiel bapto en Saint Gille – li ridis. – Ĉiu el ni travivis ĉi tion, krom tiu simio – li montris al la kalva saper-kapitano, kiu nun genuiĝis antaŭ Jeanne kaj kriis: "Vi promesis al mi, sinjorino!"

Estis longe post noktomezo kiam ili komencis disiĝi.

– Ĉu vi volas resti, Oberleutnant? – Jeanne brakumis Kloss.

La saper-kapitano rigardis Kloss-on kun malamo.

– Kial li? Post ĉio, oni ja promesis al mi...

– Paciencon, kapitano. Adiaŭ sinjoroj, mi supozas, ke mi revidos vin morgaŭ.

Nur kiam la pordo krakbatis malantaŭ ili, ŝi ellasis la brakon de Kloss. En unu momento, ŝia tuta ŝajne sincera gajeco malaperis.

– Tiel estos bone – ŝi diris. – Ili konsideru vin mia amanto. – Je la surprizo de Kloss, ŝi estis tute sobra. – Donu al mi cigaredon. Nu, ĉu vi jam forigis viajn dubojn? – Kaj kiam li kapjesis, ŝi montris al la ŝtuparo. – Ni iru, iu volas renkonti vin.

Nigra, trafumita pipo, densa, malhela hararo super lia malalta frunto. Jes, ne estis dubo. Henri, kiu atendis ilin supre ĉirkaŭirante la ĉambron, estis la sama viro, kiun Kloss vidis antaŭ unu jaro en la malgranda ĉambro de la Hotelo "Ideal" en Parizo.

– Ili diris al mi, ke vi estas deportita – li forte premis la manon de la franco.

– Tio estas vera – tiu diris. – Mi eskapis el la transporto. Nun mi estas ĉi tie. Kaj ankaŭ nur provizore.

Li klarigis la tuton al Kloss. Antaŭ kelkaj semajnoj, la estro de la loka Maquis-distrikto, Marek, estis arestita en Saint Gille. Oni kaptis lin en la plej stulta maniero. Li havis falsajn sed perfektajn paperojn. Volante rapide veni al Havro, li profitis la ĝentilecon de la ŝoforo de hazarda kamiono. Montriĝis, ke la ulo portis transporton de enlataĵoj ŝtelitaj el germana provizejo. La ŝoforo kaj ĉiuj pasaĝeroj estis, kompreneble, arestitaj, sed la germanoj evidente ne havas ideon, kun kiu ili havas aferon, ĉar ili tenas Marek-on en loka malliberejo dum ili atendas la proceson. Marek scias tre multe ne nur pri la distrikto, sed ankaŭ pri kontaktoj kun la insulo, kaj aldone li konas ankaŭ la homojn, kiuj tenas kontakton kun nia centrejo pere de la svisa filio. Tial, la centrejo ordonas. ke Marek estu liberigita el malliberejo ĉiakoste. Kiam ili ricevis sciigon pri la alveno de Kloss, ili volis kontakti lin kiel eble plej baldaŭ, ĉar lia helpo povus esti nemalhavebla por prepari la operacion. Bedaŭrinde, malbonŝance Jean Pierre iris al von Vormann kun la pasvorto kaj tiam permesis al si esti mortigita dum la provo ataki la malliberejon.

Kloss mallonge raportis al ili sian interparolon kun von Vormann, kaj ankaŭ informis ilin pri la ekzistanta – laŭ lia opinio – konflikto inter Elert kaj la leŭtenanto kun la monoklo. Ĉio ĉi – li resumis – donas iom da ŝanco ludi.

– Ĝi estas terure riska ludo – Jeanne diris – sed mi supozas, ke ni ne havas alian elekton.

– Ni devas supozi – diris Henri – ke Vormann ankoraŭ ne informis Elert-on, ke li vere volas ludi memstare. Sed oni ne povas ekskludi, ke Vormann laboras, ekzemple, por la SD, kaj la ĉantaĝa provo servas por penetri pli profunde en nian reton. Ĉiuokaze, li scias tro multe pri ni por antaŭdiri longan vivon por li.

– Estas ankaŭ ĉi tiu rakonto pri la konversacio kun Kloss – diris Jeanne. – Atendu momenton – ŝi rememoris al si – tiu saper- kapitano diris, ke li hodiaŭ estis en Havro kun Vormann. Lia fratino kantas tie sur la scenejo.

– Jes – diris Kloss – ŝia loĝejo povus esti tiu ĉi sekura loko kie li kaŝis la koverton kun la raporto por Elert. – Li denove eksentis la malgrandan vitran ampolon en la buŝo, fiksiĝintan al sia dentokarno. – Ideo venis al mi – li komencis malrapide – certa ideo. Tute freneza, kaj aldone ege danĝera por Jeanne. Sed se vi konsentus – li turnis sin al la knabino – tio donus al ni certan ŝancon.

– Se necese... – ŝi levis la ŝultrojn. – Mi ne certas, ĉu vi kredos min, sed foje mi volas morti...

– Ĉesu pensi pri stultaĵoj – Henri interrompis ŝin brutale – vi ne estas la sola! – Li plenigis sian pipon per freŝa tabako kaj elblovis fumnubeton. – Parolu – li diris per komanda tono.

– Pasintjare en Parizo vi ankaŭ havis ideon, sufiĉe, sufiĉe... Ekde tiam mi ŝatas viajn ideojn. Nur ne forgesu, ke ne temas nur pri vi. Via ideo devas konsideri la aferon liberigi Marek-on.

– Ĝi konsideras ĝin – diris Kloss kaj rakontis al ili sian planon.

* * *

Nenio interesa okazis dum kvar tagoj. Kloss vidadis von Vormann-on plurfoje tage. Antaŭ ĉio, en la oficejo, kie, sen malkaŝi ion, la leŭtenanto malvarme raportis al Kloss la ĉiutagan staton de preparoj por la translokigo de grupo da agentoj al Anglio. Posttagmeze oni ludis plej ofte bilardon, sed Vormann neniam unu fojon revenis al la konversacio, krom hazarda komento inter unu bato de la bilardglobo kaj la sekva:

– Dek tagoj estas la maksimumo, Hans.

Se ne estus ĉi tiu frazo, aferoj inter Leutnant von Vormann kaj Oberleutnant Kloss estus tute normalaj. Kloss konstante rememoris pri la minaco de tiu ĉi frazo per malgranda vitra fiolo, kun kiu li nun neniam disiĝis eĉ por momento. Scii, ke unu forta movo de la lango sufiĉas por forŝiri ĝin de la gingivo, estis ege grava por Kloss. Kvankam tio sonas paradokse, ĝuste ĝia ĉeesto permesis al li konservi sian trankvilsangecon kaj kalme kalkuli la eblajn movojn de sia kontraŭulo. Vespere, kompreneble, li vizitadis "Le Trou"-on. Ĉi tio vekis neniun suspekton, ĉar tra la salono de Jeanne Mole trapasis ĉiutage ĉirkaŭ deko da oficiroj, kaj la fakto, ke li estis retenata dum la nokto ankoraŭ dufoje pli, ne povis veki ion alian ol la ĵaluzo de la ceteraj partoprenantoj de la drinkadfestoj.

En la kvina tago – kiel konsentite – li elglitis el la oficejo kaj eniris apudan bistroon. Henri, kiun Kloss ne vidis ekde tiu konversacio, sidis en la angulo trinkante aperitivon, ŝajnigante sin absorbita en legado de pariza militĵurnalaĉo.

– Kion vi petis, jam estas ĉe Jeanne – li diris sen rigardi Kloss-on.

– Kaj kio pri Havro? – li demandis.

– Mi eliros post minuto – Henri respondis. – Sur la tablo vi trovos ĉirkaŭvolvitan per tablotuko ŝlosilon al la loĝejo de Fräulein Benita von Vormann, kaj ankaŭ ŝian adreson. Ŝi faras spektaklojn en germana kazino ĉiutage de la naŭa ĝis la dek unua.

Ne dirinte alian vorton, eĉ ne ĵetinte rigardon al la germana oficiro, li leviĝis de la tablo kaj iris al la vendotablo, malantaŭ kiu regis belulino kvardeka. Kloss profitis la momenton, kiam Henri pagis, kovrante la posedantinon per sia korpo kaj etendis la manon al la ŝlosilo ĉirkaŭvolvita en tablotuko.

La neaktiveco kaj paperlaboro en la Abwehr-oficejo finiĝis, kies la nura diversigado estis ĉiutagaj raportoj por Elert. Oni povas komenci efektivigi la unuan punkton de la plano, kiun Kloss nomis tute freneza en konversacio kun Jeanne kaj Henri.

* * *

Preskaŭ disfalanta buso venigis lin al Havro ĵus antaŭ la naŭa. Unue, li iris al la kazino por almenaŭ vidi la personon, kies loĝejon li intencis viziti. Benita von Vormann estis granda, dika, ruĝhara knabino kun eta voĉo. Li aŭskultis sentimentalan kanton pri germana soldato, kiu alportis al sia amatino ŝminkon el Francio, pelton el Rusio, kaj silkon el Grekio. La kortuŝitaj oficiroj longe aplaŭdis la kantiston kaj postulis bisojn, kvazaŭ per siaj aplaŭdoj kaj krioj ili volus sufoki la zorge kaŝitan kredon en ĉiu el ili, ke al la kanto mankas la lasta verso. En la lasta verso, la knabino devus ricevi poŝtkarton ke ŝia kuraĝa amato mortis por la lando kaj la Führer.

Benita von Vormann loĝis en granda, moderna domo proksime de parko. La domo verŝajne estis tute okupita de germanoj, ĉar en la pordistejo anstataŭ tradicia prizorgantino, dormetis diketa soldato. Kloss preterpasis lin kaj, rezigninte pri la lifto, grimpis al la tria etaĝo. La loĝejo estis malgranda, bonguste aranĝita, tre virineca. Prenante sian tempon, kun la lerteco akirita dum pluraj jaroj, li traserĉis la vestoŝrankojn kaj valizojn, penante ne lasi la loĝantinon rimarki la ĉeeston de la entrudiĝinto kiam ŝi revenos. Sed kvankam li traserĉis ĉiujn tirkestojn kaj ŝrankojn, eĉ rigardis en la provizejon kaj banĉambron, kvankam li zorge palpis la robojn kaj subvestojn de la ruĝhara fratino de Leutnant Vormann, li trovis nenion. Li deprenis el la muro reproduktaĵon de Matisse, sed kvankam ĝia ĉeesto en la ĉambro montris, ke la gustoj de fraŭlino von Vormann ne estas tre ortodoksaj, li ankaŭ tie ne trovis tion, kion li serĉis. Ankoraŭ korespondaĵo en la skribotablo, vana serĉado de iu kaŝejo.

Nenio, daŭre nenio.

La unua punkto de la plano – pensis Kloss — malsukcesis. Se ĉi tio estu antaŭsigno por la tuta projekto, malbonŝanco al mi.

Li estis preskaŭ forironta, kiam li aŭdis paŝojn ekster la pordo, poste la knaron de ŝlosilo en la seruro. Ne estis eble, ke ŝi jam revenas, la horloĝo nur montris la dekan kaj dek-kvin minutojn. Li sukcesis salti malantaŭ la kurteno, kiam la pordo de la ĉambro malfermiĝis.

Eniris oficiro en kolonela uniformo kaj ĉirkaŭrigardis kvazaŭ surprizita de la lumo, kiun Kloss ne havis tempon malŝalti.

Kloss tuj rekonis lin – estis la sama kolonelo Tiede, kun kiu li kunhavis kupeon dum la memorinda trajnatako. Tiede sentis sin hejme. La fakto, ke li havis ŝlosilon, montris, ke ĝi estis kialo por tio. Li revenis al la vestiblo, kaj post momento li denove revenis sen sia mantelo kaj ĉapelo. Kloss rememoris, ke la viro laŭdis ruĝharajn virinojn.

Almenaŭ nun mi komprenas kial – li pensis. La kolonelo alpaŝis al la drinkaĵŝranko, elprenis botelon da vermuto, verŝis al si glason, rigardis la likvaĵon kontraŭ la lumo, poste levis la glason al siaj lipoj. Por tiu ĉi momento Kloss atendis. Unu bato per la rando de la mano, kiun al li instruis japana instruisto en trejntendaro apud Erevano, kaj ĉi-foje ĝi ne malsukcesis. Tiede falis sur la tapiŝon, vizaĝe en la disverŝitan vermuton. Domaĝe. Nun oni povos kaŝi la fakton, ke iu enrompis ĉi tiun loĝejon. Tamen, la polico devas esti konvinkita, ke li estis ordinara rabisto. Kloss rimarkis sur la tualettablo la lignan skatolon, kiun li flankenmetis antaŭ kelkaj minutoj, plenan de ringoj, braceletoj, broĉoj kaj aliaj juvelaĵoj. Li elverŝis la enhavon kaj tiam ekrimarkis la leteron kuŝantan ĉe la fundo. Blanka koverto kun gotika surskribo: "Post mia morto, transdonu ĝin al la propraj manoj de kolonelo Elert." Kompreneble, herbeja sigelo kun blazona depresaĵo.

Li forĵetis la juvelaĵojn en la unua malluma pordego. Nur tiam li eniris iun kafejon por legi la leteron, kies enhavon li jam sciis. Von Vormann diris la veron. En la letero, li raportis la konversacion kun Kloss fidele kaj pedante. En la lastaj frazoj li klarigis kial li ne tuj raportis sian malkovron. La klarigoj montris, ke von Vormann intencas enfiltri la spionreton de la malamiko, esplori ĝin ĝisfunde kaj nur tiam raporti ĉion.

– Mensogu plue – pensis Kloss. La klarigo de von Vormann finfine konvinkis lin, ke la sentema animo de la aristokrata leŭtenanto interesiĝas nur pri vulgara mono.

Li zorge bruligis la leteron kaj koverton, certigante, ke eĉ ne unu peceto restu por identigo. Li haltigis preterpasantan motocikliston kaj, certigante, ke li veturas al Saint Gille, sidiĝis en la kromĉaro. Do la unua punkto estas plenumita. Morgaŭ la ludo daŭras.

* * *

Von Vormann estis surprizita de la frua kaj neatendita vizito de Kloss.

– Ho, estas vi – li ĵetis robon sur sian piĵamon. – Bonvolu komfortigi vin. – Li kondukis lin en grandan, malordan ĉambron plenan de religiaj pentraĵoj. La ĉambro estis sufiĉe malluma kaj malkomforta, la mebloj estis tre difektitaj. Li sidigis Kloss-on sur kanapo kun ŝirita remburaĵo. Tie kaj aliloke marherbo elrigardis tra la truoj.

– Kun kio vi venas? – Li premis la monoklon.

Pozo aŭ ĉu li vere havas mallongan vidon? – pensis Kloss. Senvorte, li donis al Vormann ŝvelantan grizan koverton.

– Ĉu jam? – Vormann estis surprizita. Li verŝis la enhavon sur la tablon. Liaj longaj fingroj rapide moviĝis en kalkulante. Li finis kalkuli kaj kolere ĵetis la lastan monbileton sur la tablon. – Kion vi pensas, Kloss? Ĉi tie estas nur tri mil. Mi diris dek.

– Mi ne povus akiri pli nun.

– Vi havas ankoraŭ kvar tagojn. Mi volas havi ĉion aŭ... – li puŝis rulaĵon da dolaroj al Kloss: – Forprenu ĝin.

Kloss apenaŭ povis kaŝi sian kontenton. Ĝuste tion li atendis. Li ne miskalkulis. Fiero venkis avidecon. La Von Vormannoj ne marĉandas. Se Vormann prenus la monon, estus neniu alia elekto sed mortigi lin tuj. Kaj tiel – oni ankoraŭ povas ludi. Nur Vormann ne scias, ke en ĉi tiu ludo li estos muso kaj Kloss estos kato.

– Kiel vi volas – li diris indiferente. Sen demeti la gantojn, li remetis la biletojn en la koverton.

– Memoru – diris von Vormann – ke la limdato estas finfina kaj ne povas esti plilongigota. – Kaj poste li aldonis per sia kutima kaj ĝentila tono: – Ĉu vi ŝatus drinki?

– Kun plezuro – respondis Kloss. Li profitis la momenton, kiam la alia viro turnis sin por preni botelon el la ŝranko kaj enpuŝis la koverton plenan de dolaroj sub la remburaĵon de la sofo laŭeble plej profunden.

* * *

Kolonelo Elert klinis sin super granda stabmapo de la suda marbordo de Anglio kaj Kimrio etendita sur sia skribotablo.

Estas bone – pensis Kloss. – Ĝi kaptos lian imagon.

– Bonvolu eniri, Kloss. Mi estis tuj vokonta vin. Mi jam fiksis daton por la translokigo. Vi preparos la ordonon kune kun Vormann.

– Mi timas, sinjoro kolonelo, ke la dato devos esti ŝanĝita. – Kaj ĉe la demanda rigardo de Elert, li aldonis: – Mi venas por doni al vi, sinjoro kolonelo, gravan raporton.

Elert ekbruligis cigaron kaj atente ekzamenis la vizaĝon de sia oficiro.

– Mi aŭdis, ke vi estas ofta gasto ĉe la gastejo "Le Trou". Ŝajne vi estas bonŝanca kun sinjorinoj.

– Ĝuste pro tio mi alvenas ĉi tie.

– Ĉu mi estis promociita al via konfidulo en aferoj de la koro? – Estis nekaŝita ironio en la voĉo de Elert.

Senvorte, Kloss metis la manon en sian monujon kaj elprenis pecon da mikrofilmo enpakitan per silkpapero. Li transdonis ĝin al Elert.

– Kio estas ĉi tio?

– Fragmento de la mapo kuŝanta antaŭ vi, sinjoro kolonelo, kun la markitaj translokigaj punktoj por niaj grupoj en Anglion.

– Kie vi ricevis ĉi tion? – li demandis mallaŭte. Lia vizaĝo fariĝis sangokovrita.

– La rezulto de miaj koraj sukcesoj – respondis Kloss trankvile. – Mi trovis ĝin en la pudrujo de certa Jeanne Mole, la posedantino de la gastejo "Le Trou".

– Do tamen – la kolonelo sidiĝis ĉe la skribotablo.

– Kompreneble, mi deŝiris nur peceton.

– Mi scias – diris Elert – mi volas diri, mi divenis tion ĉi. Vi estas profesiulo, leŭtenanto. Se mi nur havus vin pli frue... Ni obseras ĉi tiun sinjorinon. – Li kolere forĵetis la mapon de la skribotablo. Ĝi estas senutila nun. Ĉu vi scias, kiu havis aliron al ĉi tiu mapo? Mi, vi kaj Vormann. Tio signifas, ke unu el ni tri... Kion vi proponas?

– Ŝajnigi, ke nenio okazis. Kompreneble, ŝanĝi la lokon de translokigo, informi Vormann-on pri la dato, kompreneble falsa; atendi ĝis io plia estos kolektita!

– Konsentite, Kloss. Sed mi pensas, ke indas paroli kun tiu ĉi mademoiselle Mole. Laŭ mia scio, Vormann ne iradas tien. Li devas havi alian kontakton kun ŝi.

– Vi estas bonege informita.

– Mi ne konsideris Vormann-on, sed mi jam delonge rigardis ĉi tiun gastejon. Ni baldaŭ veturos tien.

* * *

Jeanne malfermis la pordon por ili. Kloss eniris la unua, sekvita de Elert kun la mano sur la pistolujo. Nur malantaŭ li estis tri civilvestitaj kunlaborantoj de Elert. Jeanne perfekte ludis la miron.

– Mi ne komprenas, kion tio signifas.

– Bonvolu montri vojon, Kloss. Kaj vi, fraŭlino Mole, baldaŭ komprenos. Ĉu vi havas armilon?

Ŝi ne havis tempon por respondi, kiam unu el la kaŝitaj oficiroj alkuris kaj lerte traserĉinte ŝin, kapneis.

– Pri kio vi akuzas min? Leŭtenanto Kloss povas atesti...

Ili eniris la ĉambron. Kloss rimarkis la pudrilon sur la tolettablo kaj senvorte transdonis ĝin al Elert; Elert trovis tion, kion li devis esti trovinta.

Jeanne falis sur seĝon kaj kaŝis sian vizaĝon en la manojn. Vere bonega aktora talento – pensis Kloss.

– De kiu vi ricevis la mikrofilmon? Al kiu vi devis esti dononta ĝin?

– Kaj se mi ne diros? – demandis Jeanne mallaŭte.

– Vi ne havas elekton, Jeanne – diris Kloss. – Mi estis tiu, kiu trovis la mikrofilmon en via pudrilo. Se vi diros, vi havos ŝancon savi vian vivon.

Ĉio iris laŭ la plano. Sen tro multe da rezisto, Jeanne konfesis, ke ŝi trovis la mikrofilmon – kiel aliaj materialoj – en la kontakta kesto, kiu estas malgranda kaduka domo sur la vojo al Carniche. Ŝi ne povas diri, kiu liveris ĝin tien, ŝi scias nur ke tiu estas germana oficiro. Tiu ĉi oficiro jam delonge laboras por la angloj, sed li intencas baldaŭ alveni Anglujon. Tiucele venos submarŝipo por preni lin.

Jeanne ankoraŭ ne finis sian atestaĵon, kiam alvenis la kaŝoficiro kaj triumfe transdonis al Elert tajpaĵfolion. Kloss enspiris malŝarĝiĝe, ĉar li mem antaŭhieraŭ alportis la folion al la loĝejo de Jeanne. Ĝi estis tajpita per tajpilo en la oficejo de von Vormann. La okuloj de Elert eklumiĝis.

– Legu ĝin.

– Mi ne komprenas – diris Kloss trankvile. – "Mi atendas". Nur ĉi tiu frazo. Kio estas tiel speciala pri tio?

– La subskribo. Ĝi estas grava. "J-23". Ĉu vi ne komprenas?

– Ne.

– Homo! Ni klopodas ĉasi ĉi tiun J-23, ĉi tiun malbenitan J-23 dum jaro. Nun ni havos lin – li turnis sin al Jeanne: – Al kiu pluen vi transdonadis la ricevitajn materialojn?

– Mi portadis ilin – diris Jeanne obeeme – al la tombejo malantaŭ la kapucina preĝejo. Mi ne scias, kiu prenadis ilin de tie.

– Kial vi ne alportis tion ĉi?

– Mi estis ĵus forironta.

– Bone, fraŭlino Mole. Vi portos tion ĉi, kiel kutime. Poste bonvolu reveni hejmen kaj resti tie ĉi. Se vi provos eskapi...

– Kien mi povas eskapi? – demandis Jeanne. – Vi estas ĉie. – Ŝi aspektis tute ruinigita.

– Kiom mi scias – diris Kloss – sinjoro kolonelo sendis hodiaŭ von Vormann-on por inspekti la Carniche areon. Ni povus profiti lian foreston kaj vidi kion li havas en sia loĝejo.

– Ĉu li estus tiel stulta? – Elert demandis. – Sed indas provi.

* * *

– Tamen li estas stulta – li konstatis post du horoj, eltirante rulaĵon da dolaroj el la ŝirita kanapo. – Fingrosignoj sur la monbiletoj estos la fina pruvo – li diris.

Sed kolonelo Elert malsukcesis starigi leŭtenanton von Vormann antaŭ milita tribunalo. Atendante malfrue en la nokto la rezulton de la ago ĉe la kapucina tombejo, li fumis cigaron post cigaro, kiam oni alportis al li novaĵon, ke la gerilanoj pripafis la motorciklon, sur kiu veturis von Vormann. Sufiĉe strange, la ŝoforo forkuris nedifektita, sed la leŭtenanto mortis surloke.

Tiun saman nokton, kiam la loka ĝendarmaro koncentriĝis ĉirkaŭ la tombejo malantaŭ la kapucina preĝejo, grupo da francaj gerilanoj atakis la lokan malliberejon, situantan ĉe la alia fino de la urbo, liberiginte ĉiujn malliberigitojn. Pli malbone ankoraŭ, mademoiselle Jeanne Mole evitis la kaŝoficirojn gardantajn ŝin kaj laŭlitere malaperis en aero.

Tio tiom kolerigis Elerton, ke li ordonis serĉadon dom-post-dome en la tuta urbo. Kompreneble, krom la domoj, kie estis loĝigitaj germanaj oficiroj. Bedaŭrinde, vane. Do oni gardis la tombejon dum unu semajno! Sed neniu alvenis por kolekti la mikrofilmojn lasitajn de fraŭlino Mole.

– Ni tro hastis – Elert diris al Kloss, kiam li rimarkis, ke li ankaŭ ne ĉasos ion ajn ĉi tie. – La nura konsolo, kiun ni havas, estas, ke tiu ĉi malbenita J-23 foriris unufoje por ĉiam.

Leutnant Kloss kapjesis al li.