Inĝeniero Erwin Reil devenis de Hamburgo. Oni antaŭdiris, ke li havas grandan sciencan estontecon, profesoro Lubbich ofertis al la juna politeknika diplomiĝinto postenon kiel asistanto en sia laboratorio, sed Reil preferis produktadon. Li ŝatis grandajn fabrikojn, grandan skalon de entreprenoj, efikecon, organizon; li ripetis la vorton "moderneco" kaj en lia buŝo ĝi sonis kiel batalkrio. En la jaro 1938 li komencis interesiĝi pri la problemoj de jetmotoroj li renkontis reziston, finfine li estis juna, malmulte konata inĝeniero... Tamen, li sciis atingi la ĝustajn homojn, kaj ĉar li ricevis la virton de pacienco – li atendis sian tagon, kredis, ke ĝi devas alveni, kaj kiam fine oni proponis al li la administradon de novaj specialaj fabrikoj en la GG (Generala Gubernio), li komprenis, ke li trovis sian grandan ŝancon.

Li sciis labori; la tutajn noktojn kaj tagojn li ne forlasis la fabrikon, kiu troviĝis ĉe la rando de granda pola urbo. Li ne rimarkis ĉi tiun urbon kaj la homojn loĝantajn ĉi tie; li nur volis sukcesi plenumi la limdaton. Li ne vere pensis pri la milito aŭ la grandeco de la Drittes Reich. Li pensis pri la motoroj kaj pri si mem.

Tamen aperis malfacilaĵoj, la unuaj eksperimentoj montriĝis esti malbonaj kaj tiam Reil rememoris Doktoron Pułkowski. Li aŭdis pri li ankoraŭ antaŭ la milito. Li menciis tiun ĉi nomon en interparolo kun altranga Gestapo-oficiro tuj post transpreni la estradon de la fabriko. Tiu skribis ion en sia kajero kaj tri monatojn poste li telefonis. Ili havis Pułkowski-on ĉe si jam ekde kelkaj semajnoj...

Inĝeniero Erwin Reil tuj diris, kion li pensis pri ĝi.

– Oni devis sendi lin al mia dispono – li kriis en la aŭdilon.

– Ni devis prepari lin – li aŭdis, kaj tion ĉi oni diris per tia tono, ke Reil rezignis pri la diskuto. La Gestapo-oficiro simple sciigis lin kiam oni liveros Pułkowski-on. Li diris "oni liveros", kiel oni diras pri aro da varoj aŭ poŝta pakaĵo.

Reil ekrigardis sian horloĝon. Ili devis esti ĉi tie baldaŭ. Li flankenmetis la teknikajn desegnaĵojn kaj plezure sinkis en molan fotelon. La kabineto estis komforte meblita, en iom severa stilo, sed sen troigo. Simpla lampo sur la skribotablo, simplaj seĝoj, kaj tiu ĉi fotelo, kies manapogilojn Reil milde karesis. Li ŝatis meblojn, kiujn li mem desegnis en sia libera tempo – funkciajn kaj belajn.

Fräulein Krepke, maljuna germanino el Besarabio, eniris la kabineton kaj, moviĝante preskaŭ piedpinte, metis tason da kafo sur la skribotablon. Reil ne diris "dankon", eĉ ne rigardis sian sekretarion. Ŝi estis malrapida, stulta kaj malmemstara. Ŝi estis ankaŭ malbela. Reil fermetis la okulojn kaj pensis pri Danka. Bonega knabino! Kiam li estis forveturanta el Hamburg, oni diris al li, ke la polaj virinoj malfavore rigardas la germanojn eĉ vestitajn civile, kaj tiuj, kiujn oni povas havi....

Li renkontis Dankan antaŭ kelkaj tagoj: li estis forlasanta la fabrikon post ankoraŭ alia malsukcesa eksperimento kaj ekvidis ŝin antaŭ la pordego de la fabriko. Ŝi estis bela kaj bone vestita, multe pli bone ol aliaj knabinoj en ĉi tiu urbo. Li haltigis la aŭton. Ŝi bone parolis la germanan; ŝi klarigis, ke la Arbeitsamt sendis ŝin ĉi tien por labori. Malgranda tordo de la lipoj... Ŝi do venis, ĉar kion alian ŝi povus fari? Li proponis forveturigi ŝin. Li pensis, ke ŝi diros ne, sed ŝi tuj konsentis. Ho ne, ŝi ne estis fanatikulino. Ŝi invitis lin al sia loĝejo; ŝi loĝis bele. Reil ŝatis tiajn loĝejojn, ne troŝarĝitajn per aĵetoj, malabunde meblitajn, pruvantajn pri bona gusto.

La sekvan tagon li venis duan fojon.

Li alportis florojn kaj botelon da konjako. Ŝi metis la florojn en sveltan vazeton ĉe la fenestro kaj ili drinkis konjakon sidante sur la kanapo.

– Vi diferencas de aliaj polaj knabinoj – diris Reil. – Mi komprenas, kial vi tiom malvolontas akcepti germanojn... Sed ĉi tio estas politiko, mi ne okupiĝas pri politiko. Vi ankaŭ ne, ĉu?

Ŝi konfirmis. Poste ili dancis, kaj Reil, tenante ŝin kunpremitan al si, pensis, ke estus bone havi sekretarion kiel ŝi. Li aranĝus la Volksliste-on iel. Eble la etulino havas germanan avinon, iun ajn...

Nun li pensi nur pri kiel forigi maljunan Fräulein-on Krepke. Ŝi ĵus eniris la kabineton denove.

– Alvenis ĉi tiuj el la Gestapo – ŝi diris, sen fermi la pordon malantaŭ si.

– Mi diris al vi, Fräulein Krepke, ke oni devas fermi la pordon enirante mian kabineton. Tio estas unue. Due, raportante oni devas doni familian nomon. Bonvolu peti ilin eniri!

Gestapo-ulo kun la rango de Sturmführer enkondukis Pułkowski-on. La pola sciencisto ŝajnis al Reil tre maljuna; lia vizaĝo estis sulkplena, estis freŝa cikatro sur lia vango, kaj lia vestaĵo pendis sur li kiel sako. Li timis. Reil ekpensis, ke Pułkowski verŝajne konfuzis lin kun Gestapo-oficisto kaj decidis trakti la polan scienciston kun tuta respekto. Se li meritos ĝin, kompreneble...

– Bonvolu atendi en la sekretariejo, Sturmführer – li diris malestime. – Mi ne bezonos vin nun. – Kaj li montris al Pułkowski seĝon.

Pulkowski rigide sidiĝis. Li ne vere sciis kion fari kun siaj manoj. Li metis ilin sur siajn genuojn kaj rigardis la malpuran bandaĝon sur sia maldekstra mano.

– Kafon, glason da konjako? – Reil demandis. Pulkovskij silentis.

– Do glason da konjako kaj cigaron – Reil ekridis brue kaj bonkore. – Tiajn cigarojn vi ne fumis delonge.

Li ĉirkaûmoviĝis, verŝante alkoholon, kaj samtempe li ne ĉesis paroli. Li konstatis, kompreneble, ke tiuj el la Gestapo estas veraj azenoj, stultaj burokratoj; li, Reil, apartenas al la sama specio kiel lia gasto, la specio de homoj okupantaj pri scienco kaj teknologio, kaj li malamas politikon. Certas, ke ili senprobleme interkonsentus inter si. Kaj ili verŝajne venos al interkonsento.

Pułkowski drinkis konjakon, poste enspiris la cigarfumon. Li konnstante rigardis Reil-on atente, sed li nun sidis pli malstreĉite, malpli rigide.

– Pri kio vi parolas? – li demandis.

– Kiom da jaroj vi havas, doktoro?

– Kvardek ok – Pulkowski respondis, kaj Reil ekpensis, ke tiu ĉi homo aspektas almenaŭ sesdekjara.

– Mi estas inĝeniero – li klarigis – kaj mi interesiĝas pri la samaj problemoj, kiujn vi provis solvi. Pri via laboro mi aŭdis jam antaŭ la milito... – Li interrompis, sed Pułkowski silentis, do li daŭrigis: – Mi estis nomumita direktoro de ĉi tiu fabriko, vi komprenas... – Li malfermis tirkeston de sia skribotablo kaj elprenis pretan dosierujon. – Jen kelkaj teknikaj desegnaĵoj. Ili estas ligitaj kun viaj antaŭmilitaj verkoj. Bonvolu revizii. Ĉu vi memoras vian inventaĵon patentitan en 1937 en Italio? Temas pri tio...

Pułkowski ĵetis rigardon al la desegnaĵoj, poste forpuŝis ilin de si per decida gesto.

– Mi ne helpos vin. .

– Kio? – Reil eksplodis per bruega rido. – Mi scias ĉion! Ĉi tiu itala patento rilatis al jetmotoro!

– Ne – diris Pulkowski.

– Bonvolu silenti! – Reil ekkriis. Tamen, li perdis sian paciencon. – Mi kreos bonegajn laborkondiĉojn por vi. Mi traktos vin kiel amikon, prizorgos vian sanon...

– Pri mia sano – diris Pułkowski – jam prizorgis viaj kolegoj el la Gestapo…

– Oni devas forgesi pri tio. – Reil trankviliĝis malfacile. – Ni estas faritaj el diversaj aĵoj... – Pułkowski silentis, kaj Reil tuj aldonis. – Via edzino, sinjoro Pułkowski, estas daŭre en gestapo-malliberejo.

La vizaĝo de la polo griziĝis. Li levis sian glason kaj la konjako verŝis sur la plankon.

– Neniu problemo – diris Reil. – Bonvolu pripensi ĝin. Mi donos al vi iom da tempo. Dume, vi restos ĉi tie, en la fabriko...

En tiu momento potenca eksplodo skuis la aeron. Ili aŭdis la tintadon de rompiĝanta vitro; blovo eniĝis en la ĉambron, la lumo estingiĝis, kaj mallumo envolvis ilin. Ekster la fenestro ekbrulis flamkolono.

– Lanĉiloj! – Reil kriis. – Miaj lanĉiloj!

* * *

Oberleutnant Hans Kloss en sia parada uniformo ekstaris antaŭ la enirejo al la palaco de la Gauleiter. De tempo al tempo aŭtoj veturis tra la fera pordego kaj la SS-gardistoj etendiĝis kiel kordoj.

Kloss rigardis sian horloĝon; li ne estis certa, ĉu li venas tro frue. Li ne sciis, al kio li ŝuldas ĉi tiun inviton. Post ĉio, li estis nur malmulte konata dungito de la loka Abwehrstelle kaj neniam persone venis en rektan kontakton kun la Gauleiter.

Do tamen lia edzino? Fare de Brunner dum koncerto en Soldatenheim li estis prezentita al tiu seka germanino pozanta kiel adoleskantino. Ili poste trinkis kafon kaj la edzino de la Gauleiter ridetis kokete. Kloss veturigis ŝin hejmen. Kiam ili adiaŭis, ŝi diris: "Mi esperas vidi vin ankoraŭfoje, Leutnant". Kaj nun ĉi tiu invito.

Kompreneble li devis profiti ŝancon, li eĉ esperis, ke li ekscios ion pli pri la reago de la germanoj al la sabotado en la fabriko de Reil. Lia estro silentis kvazaŭ sub sorĉo, kaj Brunner, kiu pritraktis la kazon nome de la Gestapo, nur ripetis: "Ni havos ilin".

Kloss estis maltrankvila. Kvankam la eksplodo detruis la provizejon kaj unu lanĉilon, sed la fabriko daŭre funkciis kaj tre malmulte da informoj estis haveblaj pri la eksperimentoj faritaj tie. Li diris al Edward: “La knaboj faris bone, sed ĉi tio estas nur la komenco de la laboro. Germanoj pliigos sian atentemon."

Eduardo estis bonega kunlaboranto, sed li foje agis tro haste, li daŭre ne povis kompreni, ke informoj foje pli gravas ol ago. Profesie instruisto, li traktis siajn subulojn iomete kiel lernantojn. "Kazik faris bonegan laboron," – li deklaris.

Sed la informoj de Kazik, kiun Kloss cetere neniam vidis – la reguloj de konspiro ekskludis tion – estis esence malprecizaj. Ili eĉ ne havis pli detalan planon de la fabriko de Reil, ili ne sciis kie la germanoj tenas Pułkowski-on.

Ĝuste Pulkowski. Ĉiu radiogramo de centrejo ripetis ĉi tiun nomon. Oni devas reakiri lin de la germanoj aŭ... Kloss eĉ ne volis pensi pri tio. Ĉu Pułkowski diris ion ajn? Edward opiniis, ke li estas homo kun karaktero, ke li nenion diros, sed Kloss konis la metodojn uzitajn en la Gestapo pli bone ol li. Li ne havis iluziojn, li ne povis havi iluziojn. Ili devas scii ĉion pri Pułkowski, kaj se Danka ne sukcesos...

Li ankoraŭfoje pensis pri Danka grimpante la ŝtupojn kondukantajn al la palaco. Ĉi tiu knabino havis ferajn nervojn; ŝi neniam parolis pri si, kvankam ili konis unu la alian ekde pluraj monatoj. Kloss eĉ ne sciis ŝian veran familian nomon aŭ kia estas ŝia antaŭnomo. Cetere ankaŭ ŝi reciproke...

Li rigardis la spegulojn pendantajn en la vestiblo; li jam lernis regi siajn vizaĝajn muskolojn, sed li ĉiam sentis la bezonon de kontrolo, kiel aktoro antaŭ eniri la scenejon. Li bezonis trovi rideton taŭgan por la edzino de la Gauleiter, kiam ŝi salutos lin sur la sojlo. Li sciis, ke foje la plej malgranda gesto, malkonvene uzata vorto, povas perfidi lin; li sciis, kiel malfacile estas kaŝi malamon.

Li klinis sin super ŝia mano, poste premis la molan manon de la Gauleiter. La salono estis plena: militaj kaj partiaj uniformoj, sinjorinoj en vesperroboj. Kloss ekstaris apud la pordo, kaj tuj aperis kelnero kun pleto. Li prenis glason kaj komencis okule serĉi ĉirkaŭe por konatoj. Brunner parolis kun lia estro, majoro Horsch, kaj inĝeniero Puschke en partia uniformo ĵus aperis sur la sojlo. Kloss interesiĝis pri Puschke, li estis la anstataŭisto de Reil. La dikulo kun ĉiam maltrankvilaj okuloj ĵus estis salutanta la edzinon de la Gauleiter.

– Kaj kie estas inĝeniero Reil? – ŝi demandis.

– La direktoro estos ĉi tie baldaŭ – Kloss aŭdis la respondon de Puschke. – La direktoro ŝatas malfrui.

Al la Gauleiter proksimiĝis alta, belstatura, mezaĝa viro, civile vestita, tre elegante, eble eĉ iom provoke. Kloss neniam vidis lin, sed sufiĉis unu rigardo al la edzino de la gastiganto por kompreni, ke ĉi tiu gasto estos ja la ĉefa allogaĵo de la vespero.

Ŝi salutis lin kun gaja rideto, kaj samtempe ŝajnis iomete timigita.

– Mi estas tiel feliĉa, sinjoro Rioletto... Mi jam timis...

Rioletto! – ekpensis Kloss – kia nomo estas tio!

– Kiel mi povus ne veni! Jam delonge mi ne ricevis pli agrablan ordonon.

– Ĝi ne estis ordono, ĝi estis peto – ŝi respondis tuj.

Puschke daŭre staris apud la Gauleiter, li rigardis la novan gaston, kaj ŝajnis al Kloss, ke li ekvidis surprizon kaj timon en la okuloj de la inĝeniero. Li pensis, ke estus bone scii, kion Puschke timas, se tiu vere timas ion; li decidis peti al centrejon por informoj pri ĉi tiu homo. Eble ili havas ion? Malverŝajne... Reil estis multe pli grava, sed ili ankaŭ malmulte sciis pri li. Inĝeniero el la Reich, sen pasinteco... Kiom da tempo necesas por akiri la plej detalan informon? Li daŭre pensis pri Reil, kiam li finfine ekvidis lin en la pordo. Li estis bonŝanca. La edzino de la Gauleiter alproksimiĝis al li akompanata de la fabrikdirektoro.

– Sinjoroj ne konas unu la alian? Inĝeniero Reil... Oberleutnant Kloss. Bonvolu memori – ŝi turnis sin al Kloss – ke post la vespermanĝo ni dancos

Ŝi lasis ilin solaj. Reil ĉirkaŭrigardis en la ĉambro.

– Malmultaj belaj virinoj – li diris. – La Gauleiter ne zorgas pri solaj viroj.

Ekregis subita silento. La Gauleiter ekstaris meze de la salono, Rioletto apud li.

– Karaj gesinjoroj – diris la Gauleiter – ni gastigas elstaran specialiston en la fako de okulta scio, profesoron Rioletto, kies prezentojn en Berlino spektis la Führer mem. – Li poste iom longe parolis pri la graveco de tiu sekreta scio, kiu povas malkaŝi la estontecon kaj pri la mistikismo propra al la germana nacio.

– Sinjoro Rioletto – li finis – faros kelkajn etajn eksperimentojn.

– Ĉarlatanismo – diris Reil, turnante sin al Kloss, sed tiel laŭte ke Rioletto certe aŭdis.

– Ĉi tio estas vera scio – Puschke ekflustris. Li aperis ĝuste apud ili.

– Ha, Puschke – la voĉo de Reil sonis iomete malestime. – Tipa orientpruso. Superstiĉa kiel Negro.

Dume, Rioletto komencis siajn eksperimentojn. Tio estis lertaĵoj, kiujn Kloss jam vidadis, sed li devis konfesi, ke la prestidigitatoro plenumis ilin aparte lerte, gracie kaj senpene. Li ekbruligis cigaron, malfermis fenestron kaj poste ĵetis la brulantan cigaron en la straton. Ĉiuj vidis ĉi tiun geston. Rioletto, nun sen cigaro, paŝis al sinjoro Puschke, kiu instinkte retropaŝis, enŝovis la manon en la internan poŝon de lia jako kaj eltiris la ankoraŭ brulantan cigaron. Eksonis murmuro de admiro, poste aplaŭdoj eksplodis.

– Kiel vi faris ĝin? – ekkriis la edzino de la Gauleiter. – Vi ja forĵetis la cigaron en la straton!

Reil ekridis, nur Puschke estis vere terurita. Li drinkis glason da konjako per unu gluto, poste sidiĝis en la fotelon kaj ne deprenis la okulojn de la prestidigitatoro. Kloss nun estis certa, ke tiuj homoj konas unu la alian.

Dume, Rioletto faris pliajn eksperimentojn. Estis karttrukoj, trovado de kaŝitajn objektojn, kaj penslegado. Kloss rigardis la oficirojn kaj Gestapo-ulojn, kiuj puŝis sian vojon al la magiisto, kriante demandojn kaj penante aŭdi la respondojn. Rioletto regis super ili, fascinis ilin. Nur li kaj Reil staris flanke; Kloss eksentis sur si la atentan rigardon de la prestidigitatoro. Li pensis, ke li verŝajne estas senzorga, ke li devus ankaŭ esti tie, en la homamaso ĉirkaŭanta Riolett-on.

– Ĉi tio estas kompreneble simplaj kaj facilaj ludoj – dume diris la prestidigitatoro. – Okultismo traktas multe pli gravajn problemojn.

Sturmbannführer Brunner puŝis sian vojon tra la homamaso.

– Sinjoro Rioletto – li diris – antaŭ kelkaj tagoj banditoj metis bombon sur gravajn militajn instalaĵojn. Se vi ŝatus...

– Ĝuste... – daŭrigis la Gauleiter.

– Mi devus – konstatis Rioletto – havi ian objekton aŭ renkonti personon, kiu estis sur la loko de la akcidento.

– Mi donos al vi – diris Brunner – ion tian. La identigilon de la mortigita SS-ulo. – Li donis al li koverton.

Nun Kloss puŝis sin iom pli proksimen; ĝi ne estis plu amuzo. Kvankam li ne kredis je la kapabloj de sinjoro Rioletto, tamen li eksentis ion similan al maltrankvilo.

Rioletto prenis en la manon malgrandan libreton. Li duonfermis la okulojn kaj nun faris sian ceremonion, eĉ iom tro ostente kaj eble tro longe, sed ĝuste tio fascinis la kunvenintojn. Fine li redonis la identigilon al Brunner.

– Io malhelpas min – li diris mallaŭte. Aŭdiĝis susuro, poste denove ekregis silento.

– Mi ne komprenas – diris la Gauleiter.

– Mi diros pli klare – deklaris Rioletto. – Iu malhelpas min. Tie ĉi, en ĉi tiu salono – li daŭrigis – estas homo, kiu partoprenis en la atako. Aŭ li organizis la atakon...

Al Kloss ŝajnis, ke la silento daŭras tre longe. Multajn minutojn. Li surmetis rideton sur sian vizaĝon kaj ekvidis ankaŭ la rideton sur la vizaĝo de Reil. Poste li rigardis Puschke-on; la dika germano timis kaj li eĉ ne povis kaŝi sian timon. Sed kial li? Kloss plej bone sciis, ke sinjoro Puschke ne povis havi ion ajn rilaton kun la sabotado en la fabriko.

– Kiu estas tio? – Brunner finfine ekkriis.

– Mi ne scias – respondis Rioletto – mi ankoraŭ ne scias.

Tiam ili komencis drinki; tiaj festenoj kutime finiĝis per drinkado, foje ili eliris en la straton kaj komenciĝis ĉaso, sovaĝa, terura, senorda... Oni pafis al homoj, kiuj ŝteliris apud la muroj de domoj, al fenestroj, en kiuj ili vidis lumbrileton...

Kloss drinkis kun Brunner, dancis kun la edzino de la Gauleiter kaj kaptis pecetojn de konversacioj, li ja estis tie ĉi por aŭdi kaj memori. Brunner parolis kun la Gauleiter.

Li promesis al li, ke li elpremos el Rioletto ĉiun lian scion, sekretan aŭ ne, sed la Gauleiter estis sobra kaj malmola.

– Sinjoron Rioletto – li diris – oni nur povas maksimume peti pri helpo. Kaj peti nur tre ĝentile.

Kloss memoris tion ĉi. Li ankaŭ memoris la vizaĝon de juna Glaubel, la Gestapo-ulo asignita al la dispono de Reil, aŭ pli ĝuste por protekti Reil-on.

– Mi havas ideon – Glaubel diris al la Gauleiter.

Kloss aŭdis nenion plu, sed li sciis, ke oni devas kalkuli kun ĉi homo. Li estis pli danĝera ol Brunner.

Kloss sukcesi paroli kun Reil tiun vesperon; tio estis malfacila konversacio. Ŝajnis, ke la fabrikdirektoro interesiĝis nur pri virinoj. Li parolis pri ili multe kaj kun plezuro, rememoris siajn studentajn tagojn, poste deklaris, ke li ne povas elteni konjakon kaj iris serĉi vodkon. Kloss vidis lin puŝi sin tra la amaso da gastoj, jam iomete ŝanceliĝantan sur siaj piedoj. Kelkaj paroj dancis, neniu ŝajnis aŭdi la muzikon, fojfoje kelkajn pli laŭtajn tonojn kaj denove la bruadon de konversacio, kaj denove la voĉon de la Gauleiter, turantan super la salono dum momento. La edzino de la Gauleiter, ankaŭ iom ebria, prenis Kloss-on je la brako.

– Ni iras al nia mastro – ŝi flustris al lia orelo. Li sentis ŝian varman spiron sur sia kolo.

– Plezure renkonti vin – diris Rioletto. Li estis tute sobra. – Vi ja ne kredas je misteraj sciencoj, ĉu?

– La Majstro scias ĉion – deklaris la edzino de la Gauleiter.

– Sendube – respondis Kloss. – Sed dubojn havis inĝeniero Reil kaj esprimis ilin tro laŭte. – Tamen li estis maltrankvila. La germanino forte premis lian brakon, kaj Rioletto fiksrigardis lin per penetra rigardo. Kloss multe drinkis tiun vesperon, tio forprenis lian kutiman memfidon, li devis esti singarda, li devis kontroli ĉiun sian geston.

– Vi ne kredas – ripetis Rioletto.

– Bonvolu diri ion al li, bonvolu konvinki lin – ekpepis la germanino.

– Mi ne ŝatas esti konvinkata – diris Kloss seke.

– Dio, kia seriozeco! – ŝi ekridis. – Tamen parolu! Mi volas aŭdi!

Rioletto elprenis el sia jaka poŝo malgrandan vitran sfereton envolvitan per poŝtuko.

Li metis ĝin sur la tablon.

– Vi nomiĝas Hans. Hans Kloss – li diris. - Vi estas tro sobra. Vi drinkis malmulte; vi havas bonegan memregadon.

– Ho jes! – ekkriis la edzino de la Gauleiter. – Ho mia Dio! – ŝi ekkriis. – Inĝeniero Reil jam eliras! – Ŝi kuris al la pordo, ili restis solaj.

– Vi ne volas, ke mi parolu – diris Rioletto.

– Se vi havas ion por diri... – Ili rigardis unu la alian. Rioletto mallevis la okulojn. Li nenion scias, li tutcerte nenion scias, pensis Kloss, kaj fine ampleksis lin malvarma trankvilo. Li ekstaris de la seĝo. – Mia vivo, sinjoro Rioletto – li diris – estas tiel simpla, ke vi trovos en ĝi nenion interesan...

– Eble – respondis la prestidigitatoro – eble... – Kaj en tiu momento li rimarkis sinjoron Puschke, kiu ĵus estis preterpasanta ilin. – Bonvolu aliĝi al ni! – li ekkriis. – Eble mi povas diri al vi ion interesan...

– Ho ne! – Puschke ekkriis. – Neniel!

Kaj li rapide moviĝis al la pordo.

* * *

Estis tre malfrue kiam Kloss forlasis la palacon de la Gauleiter. Li foriris dum Rioletto adiaŭis la mastrinon. Ŝi ne rimarkis Kloss-on, ŝi cetere estis jam ebria kaj li esperis, ke ŝi forgesos... Kompreneble li devu danci kun ŝi ankoraŭ kelkajn fojojn, ĝi estis valora konateco, sed liaj fortoj jam elĉerpiĝis, la babilado de la germanino ŝajnis neeltenebla. Brunner staris ĉe la fenestro; Kloss ekvidis lian vizaĝon kiam li trovis sin sur la strato.

La nokto estis malvarmeta, kiel estas kutime komence de majo; Kloss metis la manojn en la poŝojn, iris kelkajn dekojn da metroj for kaj haltis ĉirkaŭ la angulo, en loko de kiu li povis perfekte vidi la enirejon al la palaco de la Gauleiter. Ĉu Rioletto venis per aŭto? Se jes, kompreneble nenio povas esti farita... Li atendis.

Fine li ekvidis la altan figuron de la prestidigitatoro. Rioletto marŝis vigle, neniam retrorigardante. Kloss sekvis lin singarde. Sur la malplena strato aperis patrolo; ili haltigis Rioletton per laŭta: "Halt!" Poste ili redonis al li lian identigilon kaj klakis per siaj kalkanoj. Kloss senzorge salutis, kiam ili preterpasis lin... Li daŭre paŝis tre singarde, sed ŝajne la prestidigitatoro eĉ ne suspektis, ke oni povas lin sekvi. Li turniĝis en unu el la traversaj stratoj; post kelkaj minutoj ili trovis sin en vilaa kvartalo loĝata de germanoj. Kloss surpriziĝis, li pensis, ke Rioletto loĝas en hotelo... La prestidigitatoro haltis antaŭ unu el la domoj, legis la numeron, paŝis al la pordo kaj sonorigis. Kloss observis lin de malproksime. Rioletto atendis sufiĉe longe, ĝis la pordo finfine malfermiĝis kaj en la lumo de interne Kloss ekvidis sinjoron Puschke starantan sur la sojlo. Li ne povis erari! Puschke staris en la pordo kaj konsiderinda momento pasis antaŭ ol li kaj Rioletto malaperis en la vilaon.

Kio kunligis ĉi tiujn homojn? Puschke ektimis, aŭ ŝajnis timigita, kiam li vidis Rioletton ĉe la Gauleiter, sed ja estis nenio en ilia konduto por indiki malnovan konatecon, kaj tian kiu rajtigis pagi noktajn vizitojn. Ĉu ĉi tiu informo povas iel utili? Kial Rioletto diris: "La homo, kiu partoprenis en la atako de la fabriko, estas ĉi tie"? Pri kiu li pensis? Kion li scias kaj kion li povas diri al Brunner?

Kloss starigis al si tiujn demandojn revenante al la urbocentro. Edward loĝis sur la strato Wałowa ĉe la numero dek kvin, en malnova loĝdomo sur la dua etaĝo. Li jam dormis, kiam Kloss frapis la pordon.

– Ĉu vi estas freneza? – li diris. – Kio okazis?

Kloss sidis sur la lito kaj bruligis cigaredon. Li ripozis. Li rigardis Edward-on moviĝi ĉirkaŭ la ĉambro; la instruisto metis akvon sur la fornelon kaj preparis anstataŭaĵon por teo. Li verŝis la malklaran trinkaĵon en glasojn.

– Kio okazis? – li ripetis, kiam li fine sidiĝis.

– Mi havas kelkajn aferojn por vi – diris Kloss.

– Eble simple viaj nervoj nur mankas al vi? – diris Edward. – Kie vi estis?

– Ĉe la festeno de la Gauleiter. Estas novaj taskoj.

– Pri kio temas?

– Iu Rioletto, ombra figuro, verŝajne gestapo-agento. Provu eltrovi ion. Kaj la anstataŭisto de Reil, Puschke...

– Mi provos...

– Plej bone estas lasi Dankan prizorgi Puschke-on.

– Danka denove – diris Edward – Mi kompatas tiun ĉi knabinon.

– Ĉu ŝi plendis?

– Ŝi neniam plendas. Ŝi estas la sekretario de Reil ekde hieraŭ. Tio estas, ŝi anstataŭas la sekretarion, kiun la germano sendis en forpermeso al la Reich.

– Tre bone – diris Kloss. Edward longe silentis.

– Tre bone – li fine ripetis. – Ĉu vi iam pensis pri la prezo, kiun ŝi devas pagi?

Kloss rapide ĉirkaŭiris la ĉambron.

– Mi neniam pensas pri prezo – li diris. Li sciis, ke li mensogas; li pensis pri Danka de multaj tagoj, kaj ĉiam pensante pri ŝi, li malbenis sian laboron. – Ŝi devas havigi al ni detalan planon de la fabriko de Reil.

– Ne tuj, ne tuj – deklaris Edward. – Ŝi nun ne rajtas fari ion ajn, kio povus veki suspekton. Tute sufiĉos, se ŝi sukcesos establi kontakton kun Pułkowski.

– Kaj kiu efektivigos la planon?

– Mi konfidis ĝin al Kazik – diris Edward. – Bonega knabo. Li certe sukcesos.

– Ĉiuj viaj knaboj estas bonegaj – murmuris Kloss. – Vi daŭre estas instruisto, kiu ŝatas doni bonajn notojn.

* * *

Kazik laboris en fervojriparejo situanta kontraŭ la fabriko de Reil. De la fenestroj de sia oficejo, malgaja kabineto en barako, li povis vidi fervojajn trakojn, lokomotivejon kaj, en la fono, altan muron apartigantan la trakejon de la fabriko. Li alvenadis al la laboro frue, ĉiam kelkajn minutojn antaŭ la oka, sed lia estro, Herr Lübke, alta germano en bruna ĉemizo, kutime aperadis antaŭ li. Li atendadis Kazik-on starante en la pordo de sia ĉambro, rigardadis sian horloĝon kaj donadis al li laboron. Verdire estis malmulte da laboro por fari, nur kopii etatojn kaj listojn de laboristoj, sed la germano donadis grandan gravecon al precizeco, sufiĉis eĉ la plej malgranda eraro, por ke li ordonu reskribi ĉion ekde la komenco. Post unu horo li kutime estis lasanta Kazik-on sola kaj iranta al la stacidomo por renkonti siajn kolegojn, viziti la staciestron kaj drinki pintan bieron ĉe la bufedo. Ĝuste pri tio kalkulis Kazik. En la kabineto de la estro staris kirasa ŝranko, kaj en ĝi estis stampitaj enirpermesiloj al la fabriko de Reil, eldonataj al fervojistoj irantaj tien labori sur la fabrika fervoja branĉo.

– Mi revenos post unu horo – la estro diris kiel kutime.

Kazik staris ĉe la fenestro kaj kiam la germano malaperis malantaŭ la provizejaj konstruaĵoj, li eniris lian kabineton. La ŝlosiloj al la kirasa ŝranko kuŝis, kiel kutime, en la skribotabla tirkesto. Kazik malfermis ĝin per ŝloshoko. Li luktis kun la kirasa ŝranko dum longa tempo, pli longa ol li atendis. Fine la pordo cedis. Li trovis kartojn markitajn per skribaĵo "Passierschein". Li elektis unu, ĝi estis enirpermesilo eldonita je la nomo de Hans Molke. Li kaŝis ĝin en la poŝon kaj elkuris el la barako.

Lia koro batis forte en lia brusto, kiam li alproksimiĝis al la pordego; ĉirkaŭ ĝi estis malplena, gardisto en SS-uniformo, apogita al ligna budeto, rigardis Kazik-on. La knabo donis al li la enirpermesilon; li sciis la germanan, eĉ sufiĉe bone, sed li timis, ke lia akĉento fordonos lin. Kio estas la signifo de la akcento ĉiuokaze: ĉu ne estas multaj Volksdeutsche! La gardisto ekzamenis la karton, poste per rapidaj kaj efikaj movoj li palpis Kazik-on.

– Ni traserĉas ĉiujn nun – li diris. – Kaj Volksdeutsche kaj ankaŭ Reichsdeutsche.

– Sufiĉus nur polojn – respondis Kazik.

– En ordo – deklaris la gardisto, kaj la knabo sentis grandegan malŝarĝiĝon. En tiu momento eleganta viro eliranta la fabrikon preterpasis ilin. La gardisto streĉiĝis atente, kaj Rioletto – ĉar tio estis li – zorge pririgardis Kazik-on.

– Iu gravulo el Berlino – diris la gardisto. Kazik antaŭeniris. Larĝa, asfalta vojo kondukis laŭ la produktadhaloj, disĵetitaj ĉie en la areo, al granda konstruaĵo videbla de malproksime, verŝajne la administraciokonstruaĵo. Ĉie estis moviĝado, oni rulis vagonojn sur la reloj, motoroj bruis, homoj en laborvestoj preterpasis Kazik-on indiferente, neniu turnis sian atenton al li. La knabo turniĝis en flankan strateton, li intencis ĉirkaŭpaŝi la tutan fabrikon, provante marŝi laŭ la muro ĉirkaŭanta ĝin. Li sciis, ke devus esti ankoraŭ unu pordego, ĉiam fermita, kaj malfermata nur kiam pli grandaj transportoj alvenis al la fabriko. Li devis determini la precizajn distancojn de la fabrikhaloj ĝis tiu ĉi pordego, kaj sekve determini la situon de la administracikonstruaĵo.

Li nun iris laŭ mallarĝa pado apud kaose disĵetitaj fabrikkonstruaĵoj, provizejoj kaj lignaj barakoj. Profunde interne, kaŝita inter la arboj, videbliĝis bela vilao. Ĝi estis verŝajne okupata fare de inĝeniero Reil, kaj Edward ankaŭ supozis ke oni tenis doktoron Pułkowski tie. Kazik trovis bonan observadpunkton kaj, apogante sin al la senfenestra muro de ligna barako, elprenis paperpecon kaj desegnis skizon per rapidaj, lertaj strekoj de la krajono. La vojo de la pordego al la vilao, distancoj, situo de la fabrikhaloj kaj la administradokonstruaĵo. Gardisto promenis laŭ la muro, sed li ne ŝajnis minaca, ĉar li tute ne interesiĝis pri la interno de la fabriko. Absorbite en sia skizo, Kazik ne rimarkis, ke juna viro en bruna uniformo observas lin dum kelkaj momentoj. Kiel Kazik, li premis sin al la senfenestra muro de la barako, poste ŝteliris mallaŭte kaj malrapide, ĝis li ekstaris malantaŭ Kazik; li eltiris la pafilon el sia pistolujo kaj tuŝis per la tubo la dorson de la knabo.

Kazik abrupte turnis sin. Li havis kelkajn sekundojn por fari decidon: ĵeti sin al la nazio? Sed tiu saltis kelke da paŝojn malantaŭen kaj staris kun la kruroj larĝe disigitaj, la fingro sur la ellasilo. La gardisto trankvile marŝis laŭ la muro. Kazik levis la manojn supren.

– Mi havas vin – diris la germano. – Ne moviĝu. Dokumentojn kaj ĉi tiun karton. Rapide!

La situacio ŝajnis senespera. Kazik donis al la nazio enirpermesilon kaj la skizon.

– Hans Molke – la alia legis. – Donu al mi vian Ausweis-on! – li grumblis.

Kazik hezitis. Ĉu la gardisto vidis ilin? Ili estis daŭre en lia vidkampo. La knabo eksentis ŝvitgutojn sur sia vizaĝo; li ne havis ŝancon. Li donis al la germano sian Kenkarte-on.

– Kazimierz Truchanowicz – ekridis la nazio. – Vi ŝtelis enirpermesilon, ĉu ne? Ĉu vi laboras ĉe la transŝarĝa stacio?

* * *

Ĉe Reil oni laboris la tutan tagon: de la oka ĝis la tria kaj de la kvina ĝis malfrue en la vespero. Danka havis nur du horojn liberaj dum la tago, sed ŝi nur malofte sukcesis forlasi la fabrikon. Reil volis ke ŝi restu en la fabriko plentempe, sidu en la oficejo de la sekretario kiam li estis en lia kabineto, manĝu tagmanĝon kun li kaj iru vespermanĝi kun li. Li estis obstina kaj postulema, ŝi devis raporti al li pri ĉiu horo, kiun ŝi pasigis en la urbo, kaj la plej eta prokrasto estigis liajn koleregojn.

Danka havis sufiĉe da tio, ŝi revis reveni al la taĉmento, oni ja promesis al ŝi la revenon al la taĉmento post kiam ŝi plenumos ĉi tiun taskon, sed la tasko ŝajnis pli malfacila kun ĉiu pasanta tago. Ŝi tajpis multajn dokumentojn; ŝi parolis kun la homoj kiuj atendis Reil-on, sed ŝi neniam sukcesis vidi Pułkowski-on. Ŝi eĉ ne sciis ĉu li estas en la Gestapo aŭ ĉu Reil ankoraŭ tenas lin en la fabriko.

En la sama tago, kiam Kazik renkontis Glaubel-on, Danka estis revenanta al la fabriko antaŭ la kvina; ŝi sukcesis foriri je la tria ĉar oni vokis Reil-on al iu konferenco. Ŝi vizitis Edward-on; ĉiam tio daŭris sufiĉe longan tempon, ĉar antaŭ ol ŝi iris al Wałowa, ŝi iom vagadis en la urbo, ŝanĝante de rikiŝo al rikiŝo, ŝi devis esti certa, ke ŝi ne estas sekvata. La instruisto ordonis al ŝi ekscii ion pri la anstataŭistoo de Reil kaj diris al ŝi reveni la sekvan tagon je la unua horo. Ŝi estis renkontonta Janek-on.

Kurante nun laŭ la strato, ŝi jam pensis, kion diri al Reil, por ke li lasu ŝin foriri antaŭ tagmezo. La plej bona elekto, kompreneble, estis frizisto. Reil volis ke ŝi aspektu bela, kaj eĉ skribis al amiko en Parizo por sendi francajn kosmetikaĵojn kaj materialojn por la roboj. Ŝi rigardis sian horloĝon; ŝi certe malfruos, jam alproksimiĝis la kvina kaj ŝi ankoraŭ havis sufiĉe longan vojon al la fabriko. Ŝi ĉirkaŭrigardis; eĉ ne unu rikiŝo. En tiu momento ŝi ekvidis malfermitan aŭton bremsi apud la trotuaro. Eleganta viro, kies vizaĝo ŝajnis al ŝi tuj konata, ridetis al ŝi.

– Ĉu veturigi al la fabriko? – li demandis. Li parolis la germanan kun iomete fremda akĉento.

– Kiel vi scias? – ŝi ekkriis, surprizita.

– Mi nomiĝas Rioletto – li diris – mi estis hodiaŭ ĉe sinjoro Puschke kaj mi vidis vin en la kabineto de la sekretario.

Ŝi prenis la sidlokon apud li.

– Mi devas konfesi – li diris, lerte preterpasante la ĉevalĉaron – ke tiu ĉi renkonto ne estis tute hazarda...

Danka rigardis lin maltrankvile.

– Ĉu vi sekvis min? – Ŝi tuj komprenis, ke ĝi estas nenecesa demando. Rioletto ekridis.

– Ho, mia Dio, mi vidis vin dum minuto, eble eĉ tridek sekundojn... sed vi faris al mi kolosan impreson... Kolosan – li ripetis.

– Pardonu, sinjoro Rioletto.

– Ne, ne, bonvolu ne koleri – li bruetis – eble mia parolmaniero ŝajnas al vi iom troigita, sed tio estas mia stilo, mi ja estas italo... Sciu, mi legas la mensojn de homoj, ĝi estas mia profesio...

– Kia bela profesio – diris Danka, kaj sentis ŝiajn lipojn sekiĝi.

– Fraŭlino Danka...

– Kiel vi scias mian nomon?

– Mi povas legi mensojn... Ne, pardonu, mi demandis la pordiston. Mi jam scias, ke vi estas la nova sekretario de Reil kaj vi ne estas germanino. Ĉu vi estas libera ĉi-vespere?

– Respondu ĉi tiun demandon mem.

Ili veturis al la fabrikpordego. Rioletto akre bremsis kaj malgaje ridetis.

– Mi ne havas bonŝancon en ĉi tiu lando – li diris. – Ĉu mi povas almenaŭ havi esperon?

Danka ridetis. Tiu ĉi italo tamen ne estis tute sen ĉarmo.

Kiam ŝi eniris la oficejon, estis jam tri minutoj post la kvina, kaj Reil staris en la pordo de la kabineto, atendante ŝin.

– Vi malfruas – li diris. Kaj per pli akra tono:

– Kie vi estis?

– Mi vespermanĝis kun Krysia – ŝi respondis senhezite.

– Krysia estas mia plej bona amikino. Ja mi devas vidi ŝin de tempo al tempo.

– Tion oni ĉiam diras – li grumblis.

Ŝi sidiĝis ĉe sia skribotablo kaj elprenis pudrujon el sia mansaketo. Ŝi alĝustigis siajn lipojn. Reil rigardis ŝin silente.

– Ili alportos maljunulon ĉi tien en momento – li diris. – Li estas pola sciencisto. Lasu lin atendi en mia kabineto. Preparu kafon, mi tuj revenos.

Danka pene kaŝis sian ĝojon; nur ke li ne revenu tro frue, nur ke ŝi povu diri kelkajn vortojn al Pułkowski.

Pułkowski-on enkondukis SS-ulo; li restis en la sekretariejo, kaj Danka eniris kun la sciencisto en la kabineton. Ŝiaj sekundoj estis kalkulataj, ŝi sciis, ke ili laŭvorte estas kalkulataj. Ŝi lasis la pordon kondukantan al la sekretariejo duone malfermita, ŝi ne povis fermi ĝin pro timo veki la suspektojn de la SS-ulo.

– Inĝeniero Reil revenos baldaŭ – ŝi diris laŭte en la germana. – Ĉu vi ŝatus iom da kafo?

– Jes – respondis Pulkowski.

Ŝi donis al li tason kaj kliniĝis super li.

– Sinjoro Doktoro – ŝi flustris en la pola – ni liberigos vin, nur kelkajn tagojn, bonvolu teni vin. Kie vi estas malliberigata?

Li rigardis ŝin kun granda surprizo.

– Kiu vi estas? – li demandis.

– Ne gravas.

– En kelo, en la najbara konstruaĵo – li flustris. – Sed nenio estu farata. Mi devas konsenti, ĉar mia edzino, vi komprenas – lia voĉo rompiĝis – mia edzino...

Ŝi aŭdis energiajn paŝojn en la sekretariejo.

– La kafo estas forta, doktoro – ŝi diris en la germana. – Ĉu vi ŝatas ĝin tre dolĉan?

Inĝeniero Reil staris ĉe la sojlo de la kabineto.

* * *

Edward ordonis al li, ke li venu je la dekdua horo. Kazik ekstaris antaŭ la pordego je la numero dek kvin kaj suprenrigardis. Sur la fenestrobreto de dua etaĝo li rimarkis florpoton kun floroj. La kurteno estis iomete malfermita. Ĝi signifis: ĉio en ordo. Kazik denove ĉirkaŭrigardis sed ne vidis ion suspektindan. Tiutempe estis malmulte da trafiko sur la strato Wałowa, preterveturis iu rikiŝo, kelkaj virinoj staris antaŭ butiko, infanoj ludis sur la vojo. Kiel kutime.

Kazik estis en bona humoro kaj post la hieraŭaj eventoj en la fabriko de Reil li kredis je sia bonŝanco. Li estis vere bonŝanca, ĉar fakte li devus esti en la Gestapo, senigita je ajna ŝanco. Dume, li estis libera kaj povis alporti al Edward interesan raporton.

Eble, se li ĉirkaŭrigardus iom pli zorge, li rimarkus du virojn starantajn en la apuda pordego kaj alian ĉe la angulo de la strato Polna apud la gazetkiosko. Tamen ĉio aspektis tiel kutime, ke Kazik energie eniris la pordegon kaj malaperis sur la ŝtuparo.

Edward salutis lin sur la sojlo.

– Vi malfruis ok minutojn – li diris – ni havas malmulte da tempo.

La feliĉa humoro de Kazik tuj malaperis; ĉiam estis tiel dum renkontoj kun Edward.

Ili eniris la ĉambron.

– Sidiĝu – diris Edward. – Ĉu vi havas skizon?

– Mi havas, sed mi ankaŭ havas ion multe pli bonan – li tuj aldonis.

– Atendu. – Eduardo kondutis ekzakte kiel instruisto en la klasĉambro ekzamenante ne tre bone preparitan lernanton. – Jen la pordego... – Li zorge studis la skizon. – Ĉiu kiom da minutoj preterpasas gardisto apud ĝi?

– Li paŝas laŭ la muro – diris Kazik necerte.

– Ĉiu kiom da minutoj? – Edward ripetis la demandon.

Li devis konfesi, ke li precize ne sciis. Edward, kompreneble, deklaris ke la informiĝo estis nekompleta. Ili havas kvar tagojn por prepari la agon, kaj fakte ili ankoraŭ scias tre malmulte. Kazik radie ekridetis.

– Mi ĵus volis raporti al vi – li deklaris – pri sukceso. Mi sukcesis varbi germanon de Reil.

– Kio? Ene de du tagoj? – ekkriis Edward. – Raportu precize. Vi havas dek kvin minutojn.

Kazik rigardis sian horloĝon. Estis la dekdua kaj duono.

* * *

Je la dekdua kaj duono Kloss sidis en kafejo sur la strato Polna. Li ankoraŭ havis duonhoron ĝis la renkonto kun Edward, li iom pli frue forlasis la oficejon, promenadis ĉirkaŭ la urbo, kaj poste venis ĉi tien por kafo, ĉar la fenestroj de la kafejo vidis la straton Wałowa kaj li povis observi la straton. Li estis maltrankvila. Fakte nenio okazis por indiki minacon, sed Kloss sentis intuicie, ke danĝero alproksimiĝas. La antaŭan tagon li renkontis Brunner-on, ĉi-foje ne ofice, sed vespere en la kazino. Brunner estis ekscitita, drinkis multe, pli ol kutime. Li deklaris ke ili estis surspure. Li ne volis doni iujn ajn detalojn.

– Vi ankaŭ iome okupas pri ĉi tiu afero – li diris – sed por ni ĝi baldaŭ estos historio.

– Ĉu vi jam havas ĉi tiujn homojn? – demandis Kloss.

– Al via sano, Hans – Brunner ekridis. – Ni havos ilin. Glaubel estas bonega knabo.

– Kion rilatas Glaubel kun ĉi tio? – demandis Kloss.

– Ĉu vi ŝatus scii, Hans? – Brunner denove plenigis la glasojn. – Ĉi tio estas mia persona sukceso, mia kara, kaj mi ne deziras dividi ĝin kun iu ajn.

– Bone – deklaris Kloss. – Kaj se mi scios ion?

– Tiam vi certe diros ĝin al mi – Brunner eksplodis per rido. – Ni havos ion por interŝanĝi.

Kiajn informojn posedas Brunner? Eble li simple nur blufas? La reto de Edward ja estas pura. Oni kontrolis la homojn plurfoje; oni arestis neniun, nenio okazis ĝis nun, kio povus veki maltrankvilon. Kaj tamen? Eble Danka estis senzorga? La centrejo denove postulas informojn pri la kazo de Pułkowski. Oni donis al ili kvar tagojn. Kiel plenumi ĉi tiun taskon?

* * *

La kelnerino alportis la kafon, Kloss gustumis ĝin, ĝi estis malvarma kaj nur per nomo ĝi havis ion rilatan al kafo. Li demetis sian tason kaj en tiu momento li ekvidis sinjoron Rioletto en la pordo de la kafejo.

Ĉu mi maltrafis ion? – li pensis. – Ĉu tiu italo povus sekvi min?

Rioletto iris al lia tablo.

– Bonan matenon, Herr Leutnant – li diris. – Se vi atendas neniun...

– Mi ne atendas – seke respondis Kloss. – Bonvolu sidiĝi.

Rioletto ĵetis pakon da Gitanes sur la tablon kaj faris geston al la kelnerino. Post momento ŝi metis tason da ĉokolado antaŭ li.

– Mi ĉiam trinkas ĉokoladon – li klarigis. – Estas pli facile akiri ĝin en ĉi tiu lando ol en Berlino.

Kloss silentis.

– Verdire, Herr Leutnant – daŭrigis Rioletto – mi ĝojas pri la hazardo, kiu renkontigis nin ĉi tie.

– Mi tre ŝatas hazardajn renkontiĝojn – diris Kloss, emfazante la vorton "hazardaj".

Rioletto ekridis.

– Vi estas tro malfida. Vi laboras en la Abwehr, ĉu ne?

– Kial vi demandas tion?

– Mi ne demandas, mi konstatas. Vi ja ne kredas je miaj supernaturaj kapabloj.

– Ne.

– Brunner havas alian opinion pri ĉi tiu afero.

– Mia amiko Hermann kaj mi ofte diferencas en niaj opinioj – diris Kloss. – Tiel okazas. Mi ŝatas detalojn kaj faktojn.

– Vi laboras – diris Rioletto kun iom da hezito – ĉe la sama kazo.

– Pri kio vi pensas?

– Pri diversio en la fabriko de Reil. Mi jam diris al Brunner, ke mi pretas helpi.

Kloss rigardis lin kun streĉa atento. Kion vere volas ĉi tiu italo? Ĉu li laboras por Brunner? Ĉu Brunner ordonis al li spioni Kloss-on?

– Ĉu vi ŝatus diri al mi la samon? – li demandis.

– Eble – respondis la italo.

– Kial, sinjoro Rioletto? Se vi laboras por ni...

– Tion ĉi mi ne dirus – Rioletto trankvile trinkis sian ĉokoladon. – Mi ŝatas alian stilon de konversacio, Herr Leutnant, kaj se mi foje helpas... tio tute ne signifas... – Kaj li tuj ŝanĝis la temon. – Kiel fartas la bela edzino de la Gauleiter?

Kloss rigardis sian horloĝon. Estis preskaŭ kvarono antaŭ la unua.

* * *

En la loĝejo ĉe la strato Wałowa 15, Edward ankaŭ rigardis sian horloĝon.

– Vi devas jam iri – li diris. – Vi faris eraron, tre gravan eraron. Vi estis malkonspiriĝinta kaj vi ne rajtis veni ĉi tien.

– Kion mi devis fari?

– Malaperi kaj atendi. Vi tre bone scias, ke vi devas neniel agi sen mia permeso.

– Ĉi tiu germano estas honesta.

– Ĉi tio oni ankoraŭ devas kontroli. Iru kaj atendu pliajn ordonojn.

En tiu momento eksonoris la sonorilo. Edward lante leviĝis de la seĝo kaj rapide ĉirkaŭrigardis la ĉambron. Li ĵetis la skizon de Kazik en la kaŝejon.

– Armilo? – demandis Kazik.

Edward trempis la manon en sian poŝon kaj paŝis al la pordo.

– Kiu estas tie?! – li ekkriis.

– Plumbisto – li aŭdis. – Akvo likas sur la unua etaĝo.

Edward malfermis la pordon kaj saltis for de ĝi. Li ne sukcesis ĝustatempe. Tri viroj en civilaj vestaĵoj perforte penetris en la vestiblon, tenante pistolojn en la manoj. Unu el ili, tiu estis ĝuste Glaubel, ĵetis Edward-on sur la plankon, la aliaj du atingis Kazik-on kiam li jam kuris al la fenestro. La batalo estis mallongdaŭra. La Gestapo-ulo frapis la knabon sur la kapon per sia armilo. Kazik kolapsis sur la plankon. En la loĝejon eniris, ankaŭ en civila vestaĵo, Brunner.

– Rekonsciigu lin – li diris, montrante Kazik-on.

Post iom da tempo ili sidis sur seĝoj, la manoj sur la tablo. La Gestapo-ulo, pafilo en mano, observis ilin, dum Brunner kaj Glaubel traserĉadis la loĝejon. Ili ĵetadis subvestojn el la ŝranko, malfermadis tirkestojn kaj palpadis la murojn. Sur la noktotableto apud la lito staris stana vekhorloĝo. Edward sciis, ke ĝi malfruas je du minutoj. La vekhorloĝmontriloj alproksimiĝis al la unua horo, kaj Janek ĉiam estis akurata. Ankoraŭ kvar minutoj pli. Timo kaptis lin, kaj poste revenis malvarma trankvilo. Kiel averti Janek-on? Estis florpoto sur la fenestrobreto, la kurteno estis iomete malfermita. Ankoraŭ tri pliaj minutoj.

– Ni loĝos ĉi tie kune por iom da tempo – diris Brunner. – Mi esperas, ke vi memvole disponigos la nomojn kaj adresojn de viaj kunuloj, sed ni preferas renkonti ilin ĉi tie, ĝi estas bonega loko. – Li zorge rigardis Edward-on. – Vi malpacienciĝas, ĉu ne? Ĉu vi atendas viziton? Tio estas tre bone.

– Mi atendas neniun kaj mi komprenas nenion. – respondis Edward. – Sinjoroj, ĉi tie okazis ia eraro.

Glaubel eksplodis per rido kaj paŝis al la fenestro.

– Eraro! – li ekkriis. – Demandu ĉi tiun knabon – li montris al Kazik. – Ĝuste hieraŭ li rakontis al mi tiajn belajn aferojn. – Li metis sian manon sur la florpoton kaj rigardis tra la fenestro.

– Foriru de la fenestro – Brunner ordonis – kaj nenion tuŝu. Ĉio povas esti grava.

Edward malespere rigardis la ciferplaton de la vekhorloĝo. Li aŭdis la malrapidan tiktakadon de la horloĝo. Du Gestapo-uloj estis ĝuste traserĉantaj la kuirejon. Brunner tiris la littukon de la lito dum Glaubel frapetis la pordokadron.

Edward faris fulman decidon; estis kelkaj paŝoj inter li kaj la fenestro... Eble li sukcesos salti antaŭ ol la alia pafos, se nur li sukcesos salti. Li firme starigis la piedojn sur la planko, klinis sian tutan korpon antaŭen, kaj poste apogis la manojn sur la brakojn de la seĝo...

* * *

Kloss ĵus alproksimiĝis al la loĝdomo numero dek kvin. Li lasis la italon en la kafejo, li dum momento hezitis ĉu iri al la kunveno, sed decidis riski ĝin, kvankam eble li devus...

Li daŭre pensis pri la kvartaga limdato, kiun donis al ili la centrejo kaj pripensis diversajn konceptojn de agoj en la fabriko... Li estis turnonta al la pordego, kiam li subite aŭdis kriadon kaj tinton de rompata vitro.

Florpoto falis de la dua etaĝo kaj trafis la trotuarplatojn.

Kloss, sen rigardi supren, plirapidigis siajn paŝojn. Li vidis malplenan trotuaron antaŭ si; nenio pli, nur malplena trotuaro. Per tre eta, preskaŭ nerimarkebla movo, li movis la pistolujon al sia ventro. Li jam sciis, kio okazis.

Li nun ne pensis pri si, li pensis pri ili, pri Edward, kiu sukcesis elpuŝi la florpoton sur la straton kaj verŝajne pagos por ĝi, tre severe.

La Wałowa strato estis longa, kun preskaŭ neniuj traversaj stratoj sur tiu sekcio. Deskrapitaj loĝdomoj, mallarĝaj trotuaroj, koridoro, kiun oni devas trairi. Kloss iris pli kaj pli rapide, nun li pensis pri Danka. El kiu direkto ŝi venos? Se de la flanko de Polna, ŝi pereos. Se ŝi venos de la parko, li renkontu ŝin survoje.

La silenton rompis la bruego de motoroj. Sur la strato Wałowa aperis kamionoj kun ĝendarmoj.

Ili sekurigas la straton – pensis Kloss. – Brunner certe konkludis, ke tiu, kiu devis veni al Edwardo, ne ankoraŭ sukcesis iri malproksimen.

Aŭto haltis kelkajn metrojn antaŭ li, ĝendarmoj elsaltis, kordono fermis la straton; tiuj, kiuj ne sukcesis kaŝi sin en la pordegoj aŭ kuri en la kortojn, nun estis devigataj direktiĝi al la kamionoj. La ĝendarmoj puŝis homojn en la kamionoj, ĵetante iliajn identigilojn sur la teron. Ekaŭdiĝis kriego de virinoj, kriego, kiun Kloss bone konis... Li trankvile preterpasis la ĝendarmojn, ili salutis, li senzorge levis la manon kaj ankoraŭ momenton observis la homkapton.

Li haltis ĉe la angulo de la strato Wałowa kaj malgranda placo, antaŭ fenestra ekspozicio de ludilbutiko. Li decidis atendi ĉi tie dum dek kvin minutoj. Eble Danka ja venos. Li vidis ŝin de malproksime; memfida, bone vestita, ŝi marŝis el la direkto de la parko. Ŝi rimarkis lin, kiam li jam estis apud ŝi.

– Edward estas eksterludanto – li flustris. – En dek minutoj en la parko.

Ŝi turniĝis kaj malaperis en la amaso da preterpasantoj. Kloss ekbruligis cigaredon kaj malrapide moviĝis en la sama direkto.

En la parko, infanoj ludis apud la lago. Kloss malrapide iris preter la apud oranĝeja kafejo kaj en enprofundiĝis en la arbkovritan ĉefan aleon. Li ekvidis Dankan. Ŝi sidis sur benko kun pudrujo en la mano. Li singarde ĉirkaŭrigardis kaj alproksimiĝis al ŝi:

– Ĉu vi permesus al mi, Fräulein?

– Kompreneble – respondis Danka.

Li proponis al ŝi cigaredon. Ĝis nun Ili neniam renkontiĝis dumtage kaj neniam en publika loko. Ili ne havis alian elekton nun. Danka ekridetis flirteme – ŝi bonege ludis la rolon de aventurema knabino – kaj iomete malproksimiĝis de li.

– Kiel tio povus okazi? – ŝi demandis mallaŭte, ne ĉesante rideti.

– Mi ne scias. Eblas, ke ni estas eksterludantoj.

– Eduardo diros nenion al ili – diris Danka kaj tuj komencis raporti. Ŝi sukcesis ekscii, ke Reil kaj Pułkowski foriras al la testejo en tri tagoj.

– Pulkowski konsentis? – demandis Kloss.

– Li estas deprimiĝinta – diris Danka. – Temas pri lia edzino.

– Ĉu vi vidis Kazik-on?

– Ne.

– Oni ankoraŭ hodiaŭ devas ekscii – diris Kloss – kio okazis al li. La ceteraj devas esti informitaj, sed Kazik estas la plej grava.

– Mi iros al li ĉi-vespere.

Li pensis dum sufiĉe longa momento.

– Mi ne estas certa, ĉu vi devus, sed ŝajnas, ke ne estas alia elekto. Mi estos vin sekuriganta. – Poste li difinis por ŝi kunvenejojn. Ili havis rezervan punkton, kiu ŝajnis tre sekura; malnova laborejo ĉe la periferio de la urbo, fermita ekde la eksplodo de la milito.

– Mi devas malkaŝi – li diris – kiel ili eksciis la adreson de Edward. – Li ankoraŭ ne sciis kiel li faros tion. Brunner verŝajne nenion dirus, cetere Kloss eĉ ne estis certa en tiu momento, ĉu li mem ne estas la temo de enketo.

– Kiel iras via laboro ĉe Reil?

Danka levis la ŝultrojn.

– Pli bone ne demandu – ŝi diris. – Mi pensas, Janek, ke ĉi tio estas mia lasta ago.

– Bone. Post ĝi mi sendos vin reen al la taĉmento.

– Dankon.

Kloss ĵus volis leviĝi, kiam subite lia vizaĝo malmoliĝis. La prestidigitatoro Rioletto iris al ili laŭ la parka aleo. Ĉu li sekvis lin la tutan tempon? Ĉu li vere estis tiel lerta?

– Mi konas lin – diris la knabino. – Estas certa Rioletto. Li provis delogi min.

– Tio estas bone – diris Kloss. Subite venis al li certa ideo. Ĝi estis tre riska, sed finfine ĉio estis ja riska.

– Aŭskultu, Danka – li flustris – mi foriros, vi restu ĉi tie kun li kaj invitu lin al via loko por morgaŭ vespere, ni diru, je la oka. Poste mi klarigos al vi kion fari...

Rioletto ĵus estis alpaŝanta al ili.

– Dio mia! – li ekkriis, brile ŝajnigante surprizon – ni denove renkontiĝas! Mi ne sciis, ke Oberleutnant Kloss konas ĉiujn interesajn virinojn en ĉi tiu urbo.

– Mi simple estas nur bonŝanca – ekridetis Kloss.

– Kaj ĝuste pri mia manko de la fortuno mi plendas – respondis Rioletto.

Kloss ekrigardis sian horloĝon kaj ekstaris.

– Bedaŭrinde, mi devas forlasi vin.

– Ekde hodiaŭ – konstatis Rioletto – mi ĉesos plendi pri mia manko de la fortuno. Ĉu mi rajtas resti?

Danka ekridetis.

* * *

Estis pli kaj pli da nekonataĵoj en ĉi tiu ludo. La aresto de Edward metis en demandon la sukceson de la tuta ago. Kloss kredis, ke Edward eltenos, tion li devis kredi, sed iu ja perfidis la loĝejon ĉe la Wałowa strato al la Gestapo, iu kiu sciis tre multe, eble ankaŭ pri li. Ĉu li devus eskapi al la taĉmento? Ne, li restos ĉi tie ĝis la fino, li provos fini ĉi tiun ludon.

Ĉu eble tamen koincido? Li ne kredis je tiaj koincidoj, Brunner neniam agis blinde, li devis havi bonajn informojn. De kiu? De Rioletto? De Puschke? Kaj se de Danka? Sensencaĵo! Se Danka perfidus, ili jam havus lin. Li rememoris la vizaĝon de Glaubel; li renkontis lin antaŭ unu horo kaj nun li estis certa, ke tiu ĉi renkonto ne estis hazarda.

La telefono eksonoris. Kloss levis la aŭdilon kaj samtempe ŝaltis la skribtablan lampon. Ĉi tio povis esti aŭ lia estro aŭ Brunner; ili du sciis, ke Kloss ŝatas labori en sia oficejo ĉe la Abwehrstelle vespere, Li aŭdis la voĉon de Brunner, iomete raŭkan, verŝajne pro la hieraŭa drinkado.

– Heil Hitler, Hans. Ĉu vi pasigas solecan vesperon ĉe la oficejo?

– Mi laboras.

Brunner parolis pri bagateloj, menciis iun kelnerinon el la kazino, kiu servis al ili alkoholon la antaŭan nokton kaj havis belajn krurojn, kaj tiam li subite demandis:

– Hans, ĉu vi interesiĝas pri la nova sekretario de Reil? – Kloss havis kelkajn sekundojn por respondi. Li faris sian decidon, sciante samtempe, ke en ĉi tiu teritorio Brunner devas venki.

– Jes – li diris – certe. Kial vi demandas tion, Hermann?

– Bela knabino – diris Brunner. – Ĉu vi volas ŝteli ŝin de Reil?

– Mi ne pensis pri tio.

– Kaj pri kio vi pensis, Hans?

Kloss daŭrigis – Mi pensis – li diris – ke eble venas tempo por ni interŝanĝi niajn informojn.

– Eble – konstatis Brunner. Kloss aŭdis heziton en lia voĉo.

Kion li scias? – li pensis. – Kion li sukcesis ekscii? Kompreneble Glaubel raportis al li pri la renkontiĝo en la antaŭurbo. Estis eraro, granda eraro. Danka devis ne iri al la loĝejo de Kazik. Brunner diris: "Bonan nokton, mi revidos nin morgaŭ", kaj Kloss demetis la aŭskultilon kaj denove pripensis la okazaĵojn de la hodiaŭa vespero.

Li venis al la antaŭurbo je la sesa vespere, kiel li kaj Danka interkonsentis. La laboristoj estis ĵus revenantaj de la transŝarĝa stacio kaj de la fabriko apartenanta al la uzinoj de Reil, longa vico formiĝis ĉe la nutraĵvendejo, kaj virinoj klaĉis en la pordegoj kaj antaŭ domoj, atendante siajn edzojn.

Kazik loĝis en malgranda, unuetaĝa domo ĉe la angulo de stratoj Ogrodowa kaj Śliska; Kloss, indiferenta kaj fremda en la amaso da rapidantaj preterpasantoj, jam kelkajn minutojn observis la domon, kiam li finfine vidis Dankan malfermi la pordegon. Ŝi eniris; Kloss movis la pistolujon al sia ventro kaj atendis. Li jam sciis, ke li devis ne veni ĉi tien, li devus sendi unu el la knaboj el Biały; li jam sukcesis establi kontakton kun Biały. Danka longe ne eliris; li komencis maltrankviliĝi, ankaŭ tie povus esti kaptilo, kiam li subite ekvidis Glaubel-on apud si. La nazio ankaŭ observis la domon de Kazik Okoń.

Ĝi estas farita – pensis Kloss, kaj malvarma trankvilo transprenis lin.

– Heil Hitler, Glaubel – li diris. – Kion vi faras en tia malpermesita loko?

– Promeno – respondis Glaubel. – Kaj vi?

– Mi – ekridis Kloss, – havas malmulte da tempo por promenado. Mi laboras plejofte. Kaj foje mi ŝatas ĉasi.

– Ĉasado – Glaubel ripetis kaj atente rigardis Kloss-on. – Estas strange, ke ni renkontiĝas ĝuste en ĉi tiu loko.

– Jes – respondis Kloss per la sama tono – strange.

Ili ambaŭ rigardis la pordegon kondukantan al la domo de Okoń.

Do ankaŭ Kazik estas en malliberejo – pensis Kloss. – Ili gardas lian loĝejon, sed tie ne estas kaptilo. Danka povos eliri. Ili observos ŝin. Ĉu Glaubel estas sola?

Li ĉirkaŭrigardis. Verŝajne li estas sola. Fakte tio ĉi tute ne gravis, sed ĝi ebligis renkonti Dankan. Ŝi estis ĵus eliranta el la domo; trankvila kaj indiferenta ŝi preterpasis la pordegon.

– Bela pola virino – diris Glaubel. – Ĉu vi interesiĝas pri ŝi?

Kloss silentis. Jam tiam li sciis, ke tiun ĉi demandon devos starigi al li Brunner.

* * *

Li denove kliniĝis super la paperojn; li devus prepari raporton por Horsch por morgaŭ; li neniam neglektis siajn devojn en la Abwehr, sed nun li ne povis labori. Kiel li ludu? Ili evidente suspektas ke Danka havis ion rilaton kun Kazik, sed Brunner estas tro saĝa por aresti ŝin tuj. Eble oni sendu Dankan al la taĉmento? Kloss devus fari tion, sed li ne povas rezigni ŝiajn informojn se la ago entute devu okazi. Li devas riski, konstante riski, kaj ne nur per sia propra vivo. Li devas esti pli rapida ol Brunner.

Li diris al Danka: "Estu preta por ĉio." Ili renkontiĝis en la malnova laborejo ĉirkaŭ unu horon poste, Danka vagumis ĉirkaŭ la urbo kaj sukcesis perdi Glaubel-on. Ŝi alportis aĵon tre valoran: kopio de skribaĵo de Reil al Berlino. La inĝeniero raportis ke la eksperimentoj komenciĝos la 10-an de majo. Tiun tagon Reil kaj Pułkowski veturos al la testejo. Tio estis la lasta tempolimo. Sed antaŭe restas tiel multaj aferoj por prizorgi! Kloss ordonis al Danka diri al Reil, ke ŝi vizitis sian malnovan kolegon, Kazik-on Okoń, Reil ripetu tion ĉi al Brunner. Temas pri tempo, la tempo decidos ĉion, eble Brunner ekkredos, ke li sekvas falsan spuron. Danka estis tre laca, ŝi ankoraŭ demandis pri sinjoro Rioletto. Ŝi invitis lin al sia loĝejo por la sekva tago, ŝi diris, ke ŝi havos gastojn. Ĝuste kion Kloss volas ekscii pri la prestigitatoro el Berlino?

Kloss malfermis la fenestron; la vespero estis varma, en la ĉielo kruciĝis serĉlumoj de reflektoroj. Li aŭdis malproksiman pafserion de mitraleto, poste la kantadon de ebriaj soldatoj. Li revenis al sia skribotablo kaj denove kliniĝis super la paperoj. La suboficiro interrompis al li. Li ekstaris rekte en la pordejo kaj raportis, ke iu Herr Puschke, vicdirektoro Robert Puschke, aperis kaj demandas afable, ĉu Herr Oberleutnant akceptos lin.

Kloss estis surprizita. Unue telefonvoko de Brunner, poste vizito de sinjoro Puschke. Kion tiu dika germano, amiko de la magiisto Rioletto, povus deziri de li? Li ordonis enkonduki lin.

Li ŝaltis la supran lampon kaj vidis la vizaĝon de sia vizitanto en la hela lumo. Ĝi estis kovrita de griza paleco, la okuloj de sinjoro Puschke estis ŝvelintaj, liaj manoj tremis. Li sidiĝis sur la montritan seĝon kaj metis la manojn sur la skribotablon.

– Glason da konjako, sinjoro Puschke?

Li kapjesis. Li drinkis ĝin, poste komencis laŭdi la konjakon, ke ĝi estas tiel bongusta, certe franca, li, Puschke, estis en Francio en 1941, sed liaj provizoj jam delonge elĉerpiĝis.

– Kio venigas vin ĉi tien? – Kloss iom senceremonie interrompis tiun ĉi paroladon.

Puschke ekbruligis cigaron, longe gustumis la fumon, poste elprenis la sigelitan pakaĵon el sia poŝo kaj metis ĝin sur la skribotablon. Verdire li ne havas konjakon, sed li ja havas ĉi tiujn cigarojn, se Herr Oberleutnant ŝatus ilin akcepti... Sed Herr Oberleutnant havis jam sufiĉe de ĉi tiuj enkondukoj.

– Pri kio temas, sinjoro Puschke?

– La afero estas tre malfacila – komencis la germano – kaj ege delikata. – Li diris, ke li venis ĉi tien, ĉar li kredas, ke Oberleutnant Kloss kaj, kompreneble, la Abwehr komprenos lian specialan situacion, la situacion de honesta germano, kiu kontraŭ lia volo estis implikita... jes, implikita, en abomenan aferon...

– Bonvolu paroli pli klare! – li ordonis. Puschke ekstaris.

– Herr Oberleutnant – li diris preskaŭ patose – mi venas ĉi tien kiel honesta germano...

– Specifaĵojn!

– Mi volas raporti – fine elbabutis Puschke – ke la magiisto Rioletto estas angla spiono kaj delonge laboras kontraŭ la Reich. – Li ĝemis malŝarĝiĝe kaj sidiĝis sur la seĝon. Li enspiris profunde la fumon de sia cigaro.

Nun sekvis silento, la vizaĝo de Kloss eĉ ne moviĝis. Puschke neniam divenus kiom multe li surprizis la Oberleutnant-on. Kloss observis sian gaston kaj samtempe intense pensis:

Provoko? Unue Brunner telefone vokis, poste venis Puschke... Nekredeble! Kial ili farus tion? Ĉu ili volis kontroli Kloss-on denove? Post du jaroj?

Puschke malpacience moviĝis sur sia seĝo; ĉu li atendis demandojn? Aŭ ĉu li pensis, ke oni diros: "Dankon" kaj lasos lin reveni hejmen?

– Kial vi ne iris al Brunner kun ĉi tio? – demandis Kloss. – Kaj eble vi jam vizitis Brunner-on?

– Mi pensis, ke en ĉi tiuj aferoj estas tute egale: Abwehr aŭ Gestapo.

– Kaj tamen vi elektis la Abwehr-on. Vi ja konas Brunner-on. Kaj ankaŭ Glaubel agas en via fabriko.

– Mi diros al vi ĉion – Puschke suspiris.

– Ĝuste pri tio ĉi temas.

– Mi parolis kun Brunner hieraŭ kaj antaŭhieraŭ. Mi ne kuraĝis. Mi pensis, ke estos pli facile kun vi...

Li mensogas – ekpensis Kloss. – Kaj se li diras la veron? Ni kontrolu.

– Puschke! — li ekkriegis.

La vicdirektoro tuj saltis de sia seĝo kaj estaris atente streĉita. Ĝi aspektis preskaŭ komike, sed Kloss jam delonge ĉesis amuziĝi de tipe germanaj reagoj. Li konis ilin kaj uzis ilin.

– Ne estos pli facile kun mi – li diris. – Klare?

– Jes Sinjoro! – Puschke ekkriis.

– Ĉu vi estis agento de Rioletto? – demandis Kloss.

Puschke dum unu momento tuj malerektiĝis, ŝanceliĝis, sed Kloss ne lasis lin sidiĝi.

Subite Puschke komencis plori. Ĝi estis vidaĵo preskaŭ neeltenebla: ploranta, dika germano... Lia kazo estis tamen simpla kaj banala. En 1939 berlina butikisto komencis pruntedoni al li monon. Komence malgrandaj sumoj, poste pli kaj pli grandaj, kaj kiam Puschke jam subskribis kambion por kelkmil markoj, aperis Rioletto.

– Mi faris nenion kontraŭ la Reich – Puschke kriis. – Mi havis amikon en la SS, li prizorgis tiun butikiston, sed la kambio restis, Rioletto prenis ĝin kaj Rioletto postulis...

– Kion? – seke demandis Kloss.

– Mi donis al li nur la nomojn de la inĝenieroj laborantaj por Lubbich en Hamburgo... Poste la milito eksplodis, li perdis la spuron de mi, ĉar mi iris al Francio... kaj nun denove... Li mortigos min, Herr Oberleutnant – li subite flustris. – Mi timas.

Li timis vere. Kloss finfine ordonis al li sidiĝi kaj donis al li glason da akvo. Poste li diris al li, ke li ripetu ĉion ankoraŭfoje; li jam ne plu aŭskultis, li devis fari decidon, la situacio pli kaj pli komplikiĝis kaj ĉiu movo kreis novajn danĝerojn. Se Puschke diris la veron, li ne povus transdoni lin al Brunner; li ne povis uzi lin en la ludo ĉar li endanĝerigus la vivon de la italo. Se Puschke mensogis. ..

Antaŭ ĉio, necesis ekscii, kiu vere estis Rioletto. Se li estus la homo de Aliancita inteligenteco, sendita ĉi tien lige kun la eksperimentoj de Reil, ili povus plenumi ĉi tiun agon kune. Konsento de centrejo? Ne estis tempo por akiri konsenton, oni devis agi memstare.

Sed kiel akiri certecon?

Puschke subskribis ĉion, kion oni ordonis al li subskribi. Kloss metis la paperojn en sian poŝon kaj diris al la vicdirektoro iri hejmen. Li silentu. Se li zorgas pri sia propra haŭto, li restos silenta. Puschke estis iom surprizita, sed li ja sciis ke la Abwehr havas siajn metodojn.

– Ne atendu – diris al li Kloss ĉe la adiaŭo – ke Rioletto estos arestita ankoraŭ en tiu ĉi sama nokto. Ni havas tempon. Kaj se temas pri vi... vi kompreneble devos pentofari viajn pekojn. Kaj ni dependos vian pentofaron laŭ via konduto: silento kaj vi mem komprenas...

– Mi komprenas – Puschke respondis.

Kloss kondukis lin al la pordo. La dika germano ekstaris sur la sojlo kaj levis la manon en nazia saluto. La Oberleutnant ironie ridetis; tiu ĉi homo ankoraŭ kredis, ke li survivos la militon... Kloss sciis, ke Puschke ne havas ŝancon. Kaj li sentis nenian kompaton.

* * *

La tago komenciĝis malbone por Reil. Frumatene Danka anoncis, ke ŝi volas liberan vesperon. Ŝi ekstaris sur la sojlo de la kabineto kaj tuj diris tion ĉi; ŝi aspektis belege, portante verdan robon, kiun Reil precipe ŝatis. Li volis krii: "Kun kiu vi rendevuas?", sed li nur rigardis ŝin kaj restis silenta.

Li frapis a pordon; la odoro de ŝia parfumo restis en la kabineto. Li ordonis alvoki Puschke-on kaj aŭskultis raporton pri la stato de preparoj ĉe la testejo. Kompreneble ĉio estis ankoraŭ malpreta. Puschke diris: "Preskaŭ preta", kaj Reil eligis sian furiozon sur lin.

– Pro neprecizeco mi sendas ulojn al la Orienta Fronto! – li kriis. – Matene de la 10-a de majo, la testejo devas esti preta. Ĉu vi parolis kun Pułkowski?

– Jes. Mi supozas, ke li konsentas...

- Neniujn supozojn! – Reil ekkriegis denove, sed riproĉi la anstataŭulon ne alportis al li trankviliĝon.Cetere Puschke eĉ ne defendis sin. Li restis mallevita sur sia seĝo, liaj okuloj estis ŝvelitaj, kaj ŝajnis al Reil, kvazaŭ li ĵus estis ekploronta.

– Kio estas al vi, Puschke?

– Nenio, sinjoro direktoro.

– Vi aspektas kiel maljuna viraĉino.

Puschke komencis diri ion pri trolaciĝo, kaj poste, ke tiu ĉi lando malbone efikas al li; homoj loĝas ĉi tie kvazaŭ en kaĝo, timante eliri en la urbon.

– Do ĉesu timi – interrompis al li Reil – kaj komencu labori. Vi povas jam iri. – Tamen li haltigis lin sur la sojlo kaj demandis, kion faris la prestidigitatoro Rioletto sur la tereno de la fabriko. Li vidis ĉi tiun sinjoron en la sekretariejo.

Puschke ruĝiĝis, poste iĝis pala, kaj anoncis, ke Rioletto venis nur por momento pardonpeti pro tiu cigarŝerco.

Tiam li flustris, ke la italo rigardas al Fräulein Danka kun granda, kaj vere granda intereso. Tio finfine tute senpaciencigis Reil-on.

– For kun vi! – li ekkriegis. – Kaj ne diru al mi klaĉojn!

Kaj se tiu magiisto denove aperos, mi ordonos Glaubel-on malliberigi lin por dudek kvar horoj.

Li restis sola en la kabineto, diris al Dance ke li akceptos neniun kaj ne respondos telefonojn, sed li ne povis labori. Ĉiu ebla angoro trafis lin. Se la eksperimentoj malsukcesos, li perdos la fidon de la Führer kaj eĉ oni povas sendi lin al la fronto.

Li pensis, ke li ne timas la fronton, sed antaŭ liaj okuloj aperis bildo, kiun li vidis eble en kino: blanka, ebena surfaco, soldatoj sur skioj, kaj brulantaj kabanoj en la fono. Kiom da kilometroj estas de Berlino ĝis Volgo? Ne, ili ne plu staras ĉe la Volgo, li denove legis pri la mallongigo de la fronto, sed li neniam interesiĝis pri militaj raportoj. La patro de Reil havis mapon en kiun li estis enpuŝanta kolorajn flagojn, sed lin tio ĉi ne amuzis.

Li sonorigis kaj kiam Danka ekstaris en la pordo, li ordonis alporti al si la lastan numeron de la "Volkischer Beobachter". Li malfaldis la ĵurnalon kaj vidis la bildon de la Führer sur la unua paĝo, La Führer rigardis serioze, sed ankaŭ kun la indulgeco karakteriza por la portretoj de la granda gvidanto. Reil komencis legi la tekston, sed li ne sukcesis fini la unuan parton. En la pordo aperis Brunner.

Brunner eniris sen anonco, ŝajnis ke li ne rimarkas la ĉeeston de Danka en la sekretariejo, li ne akceptis ŝian ekziston. Reil, leviĝante de malantaŭ sia skribotablo, sciis, ke la konversacio ne estos agrabla. La tago, kiu komenciĝis tiel, ne povis alporti al li ion ĝojan. Li eltiris la konjakon el la ŝranko, kaj Brunner komencis sen preambulo. Komence temis pri Pułkowski. La Sturmbannführer volis scii kiom longe Reil bezonos tiun ĉi polon. La direktoro respondis, ke li ne scias. Li vere ne sciis, ĉio dependis de la rezultoj de la eksperimentoj; ĉio temis pri la laboro, kiu neniam finiĝas, diable.

– Tamen la scio de ĉi tiu polo estas limigita – seke diris Brunner. – Vi devas elpremi el li ĉion, kion vi bezonas, kaj fino. Mi donas al vi, ni diru, tri monatojn.

Reil pensis, ke ĉi tiu Gestapo-ulo estas aroganta. Li volis alvoki siajn specialajn rajtigojn, sed decidis rezigni. Li nur demandis, kion ili intencas fari kun Pułkowski. Brunner malvarme ridetis kaj deklaris senkaŝe: elimini. Li scias tro multe.

– Kaj lia edzino? – Reil demandis ankoraŭ. Li sentis sekecon en sia gorĝo, li plenigis sian glason.

– Vi povas ankaŭ verŝi al mi unu – Brunner respondis. – Lia edzino estas morta ekde kelkaj semajnoj.

Reil rigardis Brunner-on kun nekaŝata abomeno. Li preferus ne scii pri tio.

Li subite komprenis, ke estas multaj aferoj, kiujn li preferus ne scii. Ĉiuokaze, tio ne koncernas lin. Li havas sian laboron, kiun li brile plenumas. Estas labordivido en la mondo, oni ne enŝovu la nazon en aliulajn aferojn. Tia estas la ordo de la aferoj.

Li pensis, ke la konversacio finiĝis, sed montriĝis, ke Brunner konservis la plej malbonan por la deserto.

– Kie vi renkontis vian sekretarion? – li demandis.

– Bonvolu lasi ŝin sola! – Reil ekkriegis. Nun oni elkondukis lin el la ekvilibro; li ne intencis defendi Pułkowski-on, sed li jam konsideris Dankan kiel sian posedaĵon.

– Trankviliĝu, direktoro – Brunner daŭre ridetis. – Bonvolu respondi la demandon.

– Sendita de la Arbeitsamt – li respondis. Li, kiu ne perdis memfidon eĉ en la kabineto de la Führer, ne elĵetis tiun Gestapo-ulon ekster la pordon. Li sentis, ke li timas, kaj kiam li komprenis tion, timo vere ekregis lin.

Li ankoraŭ provis defendi sin.

– Vi eĉ ne malkovris la farintojn de la sabotaĵo! – li ekkriis el nenie.

– Ni jam havas ilin – Brunner respondis. – Kaj via sekretario kontaktis unu el ili, Kazimierz-on Okoń.

Li rememoris la nomon; Danka menciis ĝin la antaŭan vesperon ĉe la vespermanĝo.

Ŝi diris, ke ŝi volas viziti malnovan kolegon, sed li ne estis hejme. Brunner aŭskultis tiun ĉi raporton kaj ne kaŝis sian surprizon.

– Efektive – li murmuris.

Nun Reil povus ataki.

– Vi kaptas senkulpan knabinon! – li ekkriis. – Se ŝi estus vere la komplico de ĉi tiu homo, ŝi ne donus al mi lian nomon! – Li volis daŭrigi, sed la malvarmaj okuloj de Brunner ordonis al li silenti.

– Vi estas tro nervoza – diris la Sturmführer – kaj ni ne ŝatas homojn, kiuj estas tro nervozaj, ni ne povas fidi ilin – li tiris la silabojn. – La Reichministrer ripetis tion multfoje.

Li leviĝis kaj iris al la pordo.

– Vi havas sufiĉe proksiman rilaton kun tiu pola virino, ĉu ne? Bonvolu telefoni al mi se io interesa okazos. Ĉu vi komprenas?

Reil ne respondis. Li poste ne povis pardoni al si sian silenton. Li devus esti telefoninta al Berlino, li devus esti irinta al la Gauleiter kaj doninta bonan instruon al tiu aroganta malsaĝulo. Li denove verŝis la konjakon en la glasojn kaj vokis Dankan.

– Ni drinku – li diris.

Ŝi rigardis lin malvarme, ne komprenante, sed ŝi levis la glason al siaj lipoj. Li volis klarigi al ŝi, kiom ege li bezonis ŝin, kiom ege li zorgas pri ŝi, sed li restis silenta. Li drinkis unu glason, poste alian.

– Ĉio ĉi estas malpuraĵo – li konstatis – kaj kio ne estas malpuraĵo...

* * *

Rioletto alvenis ĝustatempe. Li ekstaris sur la sojlo kun grandega florbukedo, certe li atendis jam trovi en la loĝejo la gastojn pri kiuj Danka parolis, sed estis nur ŝi, kaj li ekvidis du glasojn kaj du kaftasojn sur la tablo.

– Ni estos solaj – ŝi diris. – Ĉu vi ĉagreniĝas?

– Ne, kompreneble ne – sed li pene povis kaŝi sian surprizon. – Vi eĉ ne suspektas, kiom da ĝojo vi donas al mi.

– Unue laboro atendas vin – ekridetis Danka. Ŝi malfermis tirkeston kaj ĵetis ludkartaron sur la tablon. – Mi ŝatus aŭdi ion pri mi mem.

Ŝi atente observis lin dum li ludis per la kartoj. Li nenion suspektis, li havis mienon de koncentriĝo sur la vizaĝo. Li petis ŝin tiri karton, ĝi estis pika reĝo; Rioletto ŝajnis surprizita, kaj al Danka la pika reĝo tuj asociiĝis kun Reil. Ĉi-vespere, kiam ŝi forlasis la oficejon, Reil jam diris nenion pli; li eĉ ne demandis kien ŝi iras. Danka eksentis ion kiel kompaton kaj ŝi tuj estis venkita de honto. Ŝi ne devus kompati lin.

– La pika reĝo – diris Rioletto. Li rivelis paron da kartoj kaj metis trefan damon apud la reĝo. – Vi estas interesa knabino, vi ludas malfacilan ludon, eble mi ne eraras, ĉu? – Tiam li rigardis tra la fenestro. – La kurtenoj ne estas konvene tiritaj – li diris. – Oni povas vidi la lumon de la strato. Ĉu vi ne timas?

Ĝuste tion ŝi atendis, ŝi pensis, ke li rimarkos pli frue. Ŝi kuris al la fenestro. La strato jam estis malluma, sed tra breĉo en la kurteno ŝi ekvidi tri knabojn starantajn ĉe la kontraŭa angulo. Ili jam estas!

– Nun estas bone – diris Rioletto, kaj daŭrigis dismeti la kartojn – Efektive – li diris – tion ĉi kutime faras nur maljunulinoj. Por mi sufiĉas mano, okuloj kaj foje ia objekto.

– Kia objekto?

– Io, kion vi vere amas, kio estas valora por vi.

En tiu momento eksonoris insista sonorilo.

– Do tamen – diris Rioletto – ni ne estos solaj.

Danka malfermis la pordon. Tri viroj perforte eniris en la ĉambron. Antaŭ ol Rioletto sukcesis salti al la muro kaj eltiri sian armilon, ili faligis lin sur la plankon. Unu portis kvadratitan ciklistan ĉapon, alia havis nigran ĉirkaŭligaĵon sur la okulo, kaj la tria havis cikatron sur la vango. Ili similis iom aktorojn, al kiuj oni diris, ke ili karakteriziĝu, por ke oni povu facile rekoni ilin. Tiu en la ciklista ĉapo senpovigis Dankan, ĵetis ŝin sur la kanapon, kaj poste ligis kaj buŝoŝtopis ŝin per lertaj movoj.

– Vi germana putino – li diris. La ceteraj du teruradis Rioleton.

– Vi iros kun ni – deklaris tiu kun la cikatro kaj kaŝis enpoŝen la malgrandan Walter, kiun Rioletto ĉiam kunportis ĉe si.

– Sed sinjoroj – provis klarigi Rioletto – mi estas italo kaj okultisto, mi ne enmiksiĝas en viajn aferojn.

– Sed vi portas armilon, vi gestapo-spiono! – konstatis tiu kun la ĉirkaŭligaĵo.

Ili forpuŝis lin el la loĝejo, gvidis lin tra la korto, kaj poste poste laŭ serpentumaj, malplenaj stratoj de la antaŭurbo direkte al ŝoseo. Rioletto sciis, ke oni nur devas transiri la ŝoseon por trovi sin en la arbaro.

La viro kun la ciklista ĉapo de la biciklanto, kiu donis la impreson esti komandanto, daŭre rigardis sian horloĝon.

– Pli rapide! – li estis ripetanta.

– Kion vi volas fari kun mi? – demandis Rioletto.

– Vi estos likvidita pro kunlaboro kun la Gestapo.

Ili plirapidigis siajn paŝojn. Rioletto prokrastis, restis antaŭe. Tiu kun la cikatro batis lin en la dorson per la pugo de sia fusilo.

– Bonvolu ne bati min! – ekkriis la italo. – Mi volas paroli kun via komandanto.

– Kaj kion vi ŝatus diri al nia komandanto?

– Ne estas via zorgo.

– Mi ne drinkis kun vi bruderschaft-on, vi spionaĉo – diris tiu kun la cikatro.

Ili eliris sur la herbejon. En la mallumo ekbrilis antaŭ ili blanka rubando de la ŝoseo. La knabo en ciklista ĉapo ekstaris proksime de vojflanka arbusto. Rioletto pensis, ke se ili volus mortigi lin, ili povus jam fari tion pli frue aŭ eĉ en la loĝejo de Danka. Nun ili troviĝis je deko da metroj de la ŝoseo, kaj ili atendis ion, kvazaŭ ili hezitis transsalti la vojon, kiu ja estis malplena. La knabo kun la cikatro denove rigardis sian horloĝon.

– Ni iru – li ordonis.

Ili jam estis sur la ŝoserando, kiam subite Rioletto aŭdis bruon de motoro, kaj poste ekbrilis helaj reflektoroj. La alveturanta aŭto ŝaltis siajn plenlumojn, pafoj eksonis, la knaboj lasis la italon sur la ŝoseo kaj malaperis en la mallumo. Ĉio ĉi daŭris nur kelkajn sekundojn. Rioletto pene leviĝis, la aŭto bremsis akre. La italo vidis germanajn soldatojn elsalti. Poste li aŭdis la voĉon de Oberleutnant Kloss:

– Vi estis bonŝanca, sinjoro Rioletto, ni sukcesis ĝustatempe.

– Kia mirinda koincido – li diris. – Kia mirinda koincido – li ripetis. – Dankon, sinjoro.

– Ni parolu ĉe mi – diris Kloss.

Ili eniris la aŭton, Kloss kaj Rioletto unu apud la alia en la malantaŭaj sidlokoj. Ambaŭ silentis kaj ambaŭ komprenis, ke malfacila interparolo atendas ilin. Ĉu Rioletto divenas? Ĉu oni povas fidi lin? Ĉu estas ŝanco, ke ili ludos kune? La aŭto haltis antaŭ la oficejo de la Abwehr; la koridoro estis malplena, en la ĉambro de Kloss lumis lampo sur la skribotablo, sur malgranda tableto staris botelo da konjako kaj du glasoj.

– Estis tiel – diris Kloss. – Fräulein Danka telefonis min kaj raportis la atakon. Mi venis al la konkludo, ke la banditoj provos forkapti vin en la arbaron. Mi decidis fortranĉi ilian vojon. Ĉi tio estis la sola ŝanco.

– Bonega konjako – konstatis la italo, profunde eniĝante en la fotelon.

Ili ankoraŭ nenion diris unu al la alia, ambaŭ havis kialon por timi kaj ambaŭ estis necertaj...

– Kiel ili aspektis? – demandis Kloss kaj etendis la manon por preni la kajeron.

– Kiuj?

– Tiuj ĉi banditoj.

– Kelkaj viroj – respondis Rioletto.

– Kiom da ili?

– Estas malfacile diri, mi estis duonkonscia.

– Vizaĝoj? Distingaj detaloj?

– Estis mallume – konstatis la italo – kaj mi timas, ke mi nenion povos diri al vi. Ĉu ni bezonas paroli pri ĉi tio?

– Ni devas komenci de io.

– Kompreneble, nenio okazis al Fräulein Danka?

– Ne – ekridetis Kloss.

– Ĝuste tiel mi pensis. – Li etendis la manon al cigaro. – Ĉu ni malkaŝu niajn kartojn?

– Eble estas tro frue – diris Kloss. Li ekstaris kaj paŝis al la pordo; li abrupte malfermis kaj denove fermis ĝin. – Ĉi tiuj cigaroj – li diris, revenante al sia loko – apartenas al Herr Puschke. Mi ricevis ilin de li kiel donacon.

– Ho jes – diris Rioletto.

– Herr Puschke – Kloss daŭrigis – estas ege interesa persono. Ĉi tiu homo havas riĉan biografion. Li ankaŭ havas brilajn ideojn. – Li metis la manon en sian poŝon kaj donis al la italo zorge falditajn paperfoliojn. – Bonvolu legi ĉi tion.

Rioletto atente tralegis la konfeson de Herr Puschke, poste metis la foliojn sur la tablon kaj enspiris la fumon.

– Kion vi planas? – li demandis.

– Ĉu la konfeso estas strikta?

– Mi nek konfirmos nek neos ĝin – deklaris Rioletto. – Kion vi planas?

– Ni imagu – diris Kloss – ke estis alie. Maljuna angla agento, Herr Puschke, provis varbi la honestan italon Rioletto por labori kontraŭ la Reich. Sed Rioletto ne konsentis, do Puschke sendis banditojn je li, kaj nur dank' al la viglado de Oberleutnant Kloss Rioletto eliris el problemo.

– Mi tre ŝatas ĉi tiun rakonton – ridetis Rioletto. – Kiu vi estas?

– Ĉi tiu demando eble ne havas sencon– respondis Kloss. – Sufiĉas, ke mi pretas riski.

– Ankaŭ mi.

– Kion vi opinias pri Pułkowski? – Kloss denove plenigis la glasojn per konjako.

– Tio estas la atuta aso – diris Rioletto. – Kaj Puschke – li aldonis – estas batata karto. Ĉu ni ludu kune?

– Ni ne havas alian elekton – diris Kloss. – Indas drinki al la Aliancita kunlaboro.

– Indas – ridetis Rioletto.

* * *

La ludo alproksimiĝis al sia kulmino, la kartoj jam estis distribuitaj. Kloss sciis, ke eĉ se li sukcesis gajni du robrojn, la tria estos la plej malfacila. Ĉu Brunner lasos sin trompi? Ĉu li kredos, ke lia kontraŭulo en ĉi tiu ludo estis la dika germano, Herr Puschke? Brunner havis atutojn kiuj ne devus esti subtaksitaj. Li havis Edward-on kaj Kazik-on en siaj manoj. Kloss sciis, ke la homkaptilo daŭre ekzistas. Kompreneble, neniu aperis ĉe la loĝejo sur la strato Wałowa. Edward kaj Kazik silentis, sed la Gestapo ankoraŭ ne komencis la seriozajn pridemandadojn. Kloss konsideris diversajn eblecojn, sed li devis antaŭ ĉio pensi pri savo de Pułkowski. Matene de la 10-a de majo Pułkowski kaj Reil veturas al la testejo; necesis prepari agon kaj samtempe fermi la kazon de Herr Puschke en la sama tago. Kloss ankaŭ timis pro Danka; ŝi devus esti malaperinta vespere de la 9-a de majo, tio estas, lastminute. Rioletto opiniis ke ŝi devus esti malaperinta pli frue. Ili daŭre ne estis certaj, kion Brunner vere scias.

La 9-an de majo, Kloss telefonis al Brunner. Li aŭdis lian raŭkan voĉon en la aŭdilo kaj anoncis sen preambulo, ke ili bezonas vidi unu la alian, ĉar li havas ion tre gravan.

– Ĉu vere, Hans? – diris Brunner. – Ĉu vi vere volas komenci paroli? – ĝi ne sonis tre kuraĝige.

Kiam li eniris la kabineton de la Sturmbannführer en la Gestapo, Brunner ne estis sola. Apud li sidis Glaubel. Ili ambaŭ rigardis Kloss-on kun streĉa atento.

– Elmetu kion ni havas – diris Brunner.

– Lante, lante. Kio kun via homkaptilo?

– Mi diris – Glaubel interrompis – ke oni devus ankoraŭ atendi iom pli longe. Tiu ĉi Okoń mem dirus al mi.

– Sensencaĵo! – Brunner ekronkis. – Tie sidas la profesiuloj, homo. Ni kaŝis tiun ĉi Okoń-on kaj fino. Ni atendos ankoraŭ unu tagon pli kaj arestos la knabinon. – Brunner atente rigardis Kloss-on, sed nenion legis sur lia vizaĝo.

– Vi povas aresti ŝin – diris Kloss trankvile. – Ŝi estas nur ploto.

– Ploto! – Brunner eksaltis. – Kaj kie estas la grandaj fiŝoj? Vi rendevuis kun tiu ĉi knabino, Hans, ne neu. Kion vi scias?

Kloss prenis sian cigaron.

– Komprenu, Brunner – li diris – mi ŝatus havi garantion, ke ĝi ne estos nur via sukceso.

– Ĉu vi volas gajni rankaltiĝon?

– Eble – respondis Kloss.

– Mi ŝatus averti vin – la voĉo de Brunner sonis akre. – Nia amiko Glaubel havas ideon, kiu povus precipe interesi vin.

– Nur ŝercojn – diris Kloss, sed tamen eksentis etan maltrankvilon. Oni neniam permesu al si subtaksi siajn kontraŭulojn. – Kion vi dirus – li daŭrigis trankvile – pri certa Herr Puschke?

– Puschke? – Brunner surpriziĝis kaj rigardis al Glaubel. – Kion vi pensas pri ĉi tio?

Glaubel levis la ŝultrojn. Li neniam interesiĝis pri li.

– Mi havas interesajn materialojn – diris Kloss. – Ne estas dubo, ke Puschke provizis eksterlandan inteligentecon per informoj pri la fabriko de Reil. Hieraŭ li provis varbi certan italon nomatan Rioletto.

Li parolis kaj rigardis iliajn vizaĝojn. Ambaŭ estis surprizitaj kaj ambaŭ sentis sin trompitaj. Kiel ili reagos? Ĉu ili tuj volos aresti Herr-on Puschke? Li rigardis sian horloĝon. Rioletto devus esti sukcesinta fari ĝin, ili ĉion precize pripensis, sed la risko estis grandega.

– Ĉu vi arestos Puschke-on? – li demandis.

– Mi pensos pri tio – ekgrumblis Brunner. – Mi ne ŝatas rapidi.

Kloss enŝovis la manojn en siajn poŝojn, la manplatoj estis malsekaj. Li denove ekrigardis la horloĝon pendantan sur la muro. Rioletto devus esti ĉe la loĝejo de Puschke nun. Li lasos tie kelkajn kompromitajn dokumentojn: raporton pri la forveturo de Reil al la testejo, situacioplano de la fabriko. ..

– Mi konsilus al vi aresti tiun ĉi homon tuj – li diris.

– Via konsilo estas ĉiam tre valora, Hans – Brunner ekridetis. – Mi ne forgesos, ke vi helpis min.

– Dankon – deklaris Kloss. – Ĉu vi permesus al mi raporti ankaŭ al mia estro?

Li forlasis la Gestapo-konstruaĵon vespere; li ankoraŭ havis renkontiĝon kun Danka, kaj poste la nokton antaŭ la ago. Li ne ŝatis tiujn noktojn. Li tiam malbenis sian laboron; se li rajtus persone partopreni en la ago, se li rajtus simple batali kun armilo en la mano.

Sur la Basztowa strato li ekvidis Rioletton. La italo atendis lin antaŭ montrofenestro de florbutiko.

– Ĉio en ordo? – demandis Kloss.

– Abomena laboro – tiu respondis. – Puschke revenis hejmen kelkajn minutojn pli frue... Mi preferus, ke li defendi sin, sed li nur kriegis, kriegis terure. Tio tamen daŭris kelkajn sekundojn...

– Abomena laboro – konfirmis Kloss. – Preparu por konversacio kun Brunner. Ĉi tio ne estos facila konversacio. – Rioletto kapjesis.

– Mi scias. Mi estas kutimiĝinta. Kiam ĉi tiu milito finfine finiĝos?

– Iam ĝi finiĝos – respondis Kloss.

– Mi vere estas kemiisto – diris Rioletto – kaj mi ŝatus denove esti nur kemiisto.

Mallumo rapide falis. La antaŭurbo estis malplena, eĉ patroloj malofte aperis ĉi tie. Kloss venis al la forlasita laborejo kelkajn minutojn tro frue. Li sidiĝis sur fera stako kaj ripozis. Kiel bone estas, ke ĉi tiu lasta vespero venis. Danka revenos al la taĉmento... Nur restas la morgaŭa ago, sed ĝi devas sukcesi.

Ŝi alkuris senspira.

– Mi pensis, ke mi malfruos – ŝi diris – kaj ke mi jam ne renkontos vin ĉi tie. Reil ne volis lasi min foriri, kvazaŭ li scius, ke li neniam plu vidos min.

– Neniu sekvis vin? – demandis Kloss.

– Ne – respondis Danka, sed ŝi ne sonis tre memfida. Ŝi rememoris nun, ke kiam ŝi turniĝis de Polna al la strato Ogrodowa, ŝi vidis malantaŭ si silueton de viro, kiu ŝajnis al ŝi konata. Poste ŝi jam neniun rimarkis, sed ŝi devus iom vagi en la urbo, se ŝi ne estis tutplene certa.

– Vi iros al Marcin – diris Kloss. – Vi iros rekte de ĉi tie al Marcin kaj kontrolos la preparojn por la ago. Vi havas dankon de la centrejo.

– Dankon – flustris Danka. – Kion vi faros kun Reil?

Kloss ne havis tempon por respondi. Li aŭdis susuron, kaj poste peco da fero, kiun iu senzorge tuŝis, falis teren. Li turnis sin abrupte. Li vidis Glaubel-on starantan kun sia pistolo preta por pafi.

– Levu viajn manojn, Kloss! Kaj ankaŭ vi! – li singarde alproksimiĝis al ili. – Pli alten la manoj – li diris – pli alten! Mi tiel suspektis, mi neniam eraras... Mi malkaŝis vin, Kloss.

Kloss rapide ĵetis sin sur la teron, kaj falante, li kaptis iun tabulon kaj ĵetis ĝin al Glaubel. La Gestapo-ulo pafis. Li maltrafis. Kloss elbatis la pafilon el lia mano kaj ili falis teren. Daŭris sekundojn, sed al Kloss ĝi ŝajnis kiel eterneco. Glaubel estis forta kaj lerta. Li liberiĝis kaj saltis al la pordego. Kloss fulmrapide levis la pafilon kaj ili pafis samtempe – li kaj Danka. Glaubel malrapide falis teren...

– Iru nun – diris Kloss – iru rapide al Marcin. Memoru, morgaŭ, je la naŭa matene.

* * *

Ili forveturis ĝustatempe. En malfermita armea aŭto sub la kovrado de SS-knaboj. La tago estis bela, la ŝoseo kuris tra la arbaro, poste eliris sur montetojn ĉirkaŭitajn de herbejoj jam verdaj, kovritaj de malpeza nebuleto. Pułkowski sidis rigide apud Reil; li profunde spiris. Jam delonge li ne vidis la arbaron aŭ herbejojn, dum multaj monatoj oni senigis lin je spaco kaj aero;

– Post tri tagoj – diris Reil – ni finos ĉion.

– Ĉu oni liberigis mian edzinon? – demandis Pulkowski.

Reil silentis. Li devus esti dirinta: "Jes, certe, oni liberigos ŝin tuj post la finiĝo de la eksperimentoj", sed li rigardis la vizaĝon de la pola sciencisto kaj la vortoj ne iris tra lia gorĝo. Li rememoris, ke Danka ne venis en la oficejon hodiaŭ, eĉ ne adiaŭis lin, kaj li estis kaptita de la sento, ke io devis okazi. Eble oni arestis ŝin?

La aŭto akcelis, ili denove alproksimiĝis al la arbaro, kaj subite ĝi akre bremsis. Ili ekvidis bartrabon antaŭ si. Du germanaj ĝendarmoj alpaŝis al la aŭto.

– Dokumentoj – unu el ili diris.

– Mi diris al vi, ke oni ne haltigu nin! – Reil ekkriis.

La SS-gardistoj jam leviĝis, unu el ili ekkriegis al la ĝendarmo:

– Malfermu la baron, homo!

En tiu ĉi momento pafoj eksonis. La ĝendarmoj ĵetis sin teren kaj komencis pafi. Maŝinpafilo ekbruis de la monteto apud la vojo. La SS-uloj falis teren, neniu el ili havis tempon por pafi. La ŝoforo apogis sian kapon sur la stirilo, flueto da sango aperis sur lia tempio. Reil eltiris la pafilon el sia poŝo, sed kiam li malsekurigis ĝin, li subite ekvidis Dankan. Ŝi iris malsupren de la monteto kun maŝinpafilo en la mano. Li sentis baton, kiu tute ne dolorigis lin, kaj poste li ankoraŭ aŭdis la voĉon de Danka: "Ne pafu!"

– Vi estas libera, doktoro Pułkowski – diris Danka, proksimiĝante al la veturilo. Ŝi rigardis Reil-on, kies vizaĝo frostiĝis en esprimo de senlima miro.

* * *

Ekzakte je la sama horo, je la naŭa kaj duono, en la loĝejo sur la dua egaĝo ĉe la strato Wałowa 15 aŭdiĝis porda sonorilo. Du Gestapo-uloj, kiuj kartludis ĉe la tablo, eksaltis. Ili ambaŭ eltiris pafilojn el siaj poŝoj.

– Nur restu trankvila – diris unu el ili, turnante sin al Edward kaj Kazik. – Mi pafos vin, se vi provos iujn lertaĵojn.

Edward rigardis la pordon kun granda maltrankvilo. Unu el liaj homoj? Neeble, ĉiuj estis klare avertitaj, ĉiuj sciis, neniu aperis. Kiu do? La Gestapo-ulo batiss lin en la dorson per la pugo de sia fusilo kaj ordonis al li malfermi la pordon. Edward malrapide turnis la ŝlosilon en la seruro, poste, daŭre sentante la premon de la metalo sur la dorso, li duone malfermis la pordon. La leterportisto staris sur la sojlo.

– Ĉu ĉi tie loĝas sinjoro Edward Kania? – li demandis.

En tiu momento la Gestapo-uloj brue fermis la pordon. La leterportisto ekvidis du armitajn virojn.

– Sinjoroj, kio okazis?! – li ekkriis. – Mi havas pakaĵon por sinjoro Kania.

– Donu ĝin ĉi tien – diris unu el la Gestapo-uloj. La leterportisto donis al li grandan kartonan skatolon kun zorge skribita adreso.

– Mi iros nun – li diris. – Bonvolu nur doni al mi la kvitancon.

– Vi restos ĉi tie – diris la Gestapo-ulo.

– Sinjoroj, mi havas leterojn.

– Ili atendos – tiu respondis. Li prenis la pakaĵon, metis ĝin sur la tablon, komencis deŝiri la ŝnuron, poste la paperon.

– Teren! – la flustro de la leterportisto eksonis kiel krio.

Ĉi-momente terura muĝo ekskuis la loĝejon. Iĝis nigre. Ili aŭdis la bruon de rompiĝantaj mebloj kaj la tintadon de frakasanta vitro: Kazik, Edward kaj la leterportisto, nigraj kaj sangigitaj, elkuris en la ŝtuparon. Nuboj de fumo eliĝis el la loĝejo.

*  * *

En la kabineto de Oberleutnant Kloss de la Abwehr eksonoris la telefono. Kloss levis la aŭdilon.

– Vi havas longan vivlinion – li aŭdis la voĉon de Rioletto. – Mi gratulas! Mi esperas vidi vin baldaŭ, Herr Leutnant. Vi renkontos viajn amikojn...

Kloss ridetis kaj pendigis la aŭdilon. Li paŝis al la fenestro. Li venkis alian rundon.