La Edukada Servo
de I-LO en Tarnovo
Do strony głównej I LO w Tarnowie

Materialoj por geliceanoj
 

  Librejo       Enhavo       Reen       Antaŭen  


NOVELOJ DE TANG-DINASTIO

Diversaj ĉinaj aŭtoroj

©2023 Geo
I-LO en Tarnovo

La Enhavo

LA MALJUNULO EN LA ORIENTA URBO

La maljunulo havis familian nomon Jia kaj propran nomon Chang. Li estis loĝanto en Xuanyang-kvartalo de Chang'an, naskiĝinta en la unua jaro de Kaiyuan-erao (713 p. K.). Ĝis la kuranta, la kvina jaro de Yuanheerao (810), li aĝis jam 98-jara, tamen ankoraŭ kun sanaj okuloj, oreloj bone funkciantaj. Li parolas trankvile kaj bonorde. Lia memorkapablo neniom reduktiĝis. Kiam li parolis pri la malnovaj aferoj en la paca erao, lia rakontado estis klaraj, detalaj kaj allogaj. Lia patro nomiĝis Jia Zhong, kiu estis altstatura je 9 futoj, tiel forta ke li povis tiri bovon retropaŝi. origine Jia Zhong estis armito, funkcianta kiel gardisto en palaco de la imperiestra edzino. En la kvara jaro de Jinglongerao (710), tenante armilon, sekvante Xuanzong li sturmis en Daming-palacon, kie ili mortigis la uzurpintinon Wei, subtenis Ruizong surtroniĝi kaj akcepti korteganojn, tiel Jia Zhong fariĝis unu el merituloj de Jingyun-erao (710-711). Li estis envicigita en trupon de longa glavo kaj funkciis kiel intima korpgardisto de la imperiestro. Laŭ edikto de la imperiestro Jia Zhong transloĝigis sian familion al la orienta Yunlong-pordo.

Kiam Jia Chang aĝis 7-jara, li jam estis pli facilmova ol ordinaraj homoj. Li povis grimpi laŭ kolono sur trabon, lertis flue respondi kaj komprenis parolon de birdoj.

Kiam Xuanzong ankoraŭ estis kronprinco, li jam ŝatis spekti interluktojn de kokoj populare furorajn inter popolanoj dum la Tago de Klaro kaj Helo. Post kiam li surtroniĝis, li konstruigis Protektatan Kokejon inter la orienta kaj okcidenta palacoj, kie estis kolektitaj el Chang'an milojn da kokoj kun orflavaj plumoj, fersimilaj ungoj, alta kresto kaj levita vosto. li ankaŭ elektis el sia gvardio 500 junajn soldatojn bredi kaj trejni la kokojn.
La inklina ŝato de imperiestro stimulis tion pli furora.

Princoj, imperiestraj parencoj, princinoj, lordoj ĉiuj volontis elspezi ĉiom da sia riĉaĵo por aĉeti kokojn spite al danĝero de bankroto. Loĝantoj en la ĉefurbo, ĉu viraj aŭ inaj, ĉiuj rigardis tion ĉefa sinokupo. Tiuj malriĉaj, ne povante bredi verajn kokojn, amuzis sin per falsaj kokoj.

Iufoje, la imperiestro Xuanzong eliris ekskursi. Vidante ke Jia Chang ludis lignajn kokojn apudvoje ĉe Yunlongpordo, li alvokis lin en palacon labori en la kokejo kaj ĝuis manĝaĵojn kaj vestaĵojn eĉ pli bonajn ol tiuj de la gvardianoj. Tiam, Jia Chang estis nur knabo tri futojn statura. Enirinte amasojn da kokoj, li kvazaŭ ludis kun infanoj. Li bone sciis ĉion pri la kokoj, ekz. kiu estas forta, kiu malforta, kiu kuraĝa, kiu timema, kiam oni devas doni al ili trinkon aŭ nutraĵon, kia estas simptomaro de iliaj malsanoj... ktp. Jia Cheang trejnis du kokojn, kiuj montris sin antaŭ li obeema kaj agis laŭ liaj ordonoj kiel homoj. Eŭnuko Wang Cheng'en, gvidanto de la Protektata Kokejo, raportis tion al la imperiestro Xuanzong. Xuanzong alvokis Jia Chang kun liaj kokoj al korto ekster palaco pruve ludi kaj la prezentado tiel kontentigis al la imperiestro, ke Lia Majesto tiutage tuj nomumis Jia Chang kiel ĉefon de la 500 kokbredistoj. Ĉar Jia Chang karakteriĝis milda kaj laboris diskrete, tial la imperiestro multe favoris lin kaj premiis lin per oro, arĝento aŭ brokaĵoj senditaj al lia hejmo preskaŭ ĉiutage.

En la 13-a jaro de Kaiyuan-erao (725), kiam Xuanzong vizitis al Taishan, la Orienta Sankta Monto, por kulti la Ĉielon, Jia Chang transportis per kaĝoj 300 kokojn kunveturi sekvante Lian Majeston. Okaze la patro Jia Zhong mortis ĉe montpiedo de Taishan. Pro la favorateco de Jia Chang, la restaĵoj de la mortinto estis transportita revenen al Chang'an por enterigi. Prefekto pretigis por li la ĉerkon kaj funebran ĉaron, kaj, dum la veturo de Taishan preter Luoyang al Chang'an, la ĉerkveturilo estis eskortita de pedelok senditaj de ŝtataj poŝtstacioj.

En la tria monato de la 14-a jaro de Kaiyuan-erao (726), en uniformo de koktrejnisto, Jia Chang ricevis aŭdiencon de la imperiestro Xuanzong ĉe la termofonto en Lishanmonto. Tiam la publiko nomis lin Genia Mirknabo pri Kokluktado, kaj oni eĉ cirkuligis jenan popolkanton:

Ja estas ne necese instrui al filo legi,
ĉar kok-lukt', ĉevala vetkuro superas ol scioj.
Knabo de familio Jia aĝas dek tri-jara
jam ĝuis riĉon, gloron rarajn je generacioj.
Scipovas li decidi venkojn de la kokluktado,
en silka uniformo iris post monark' intime.
Forpasis lia patro mil liojn fore de Chang'an,
ŝtat' revenigis ĉerkveturilon de malproksime.

Kiam la imperiestra patrino Zhaocheng ankoraŭ estis en la Domo de Princo Xiang, ŝi naskis Xuangzong en la kvina tago de la oka monato lunkalendare. Post surtroniĝo de Xuanzong, tiu dato estis proklamita kiel Tago de Longa Vivo.

Al la popolo estu premidonataj bovaĵoj, vinoj kaj tritaga ferio, kio estis nomata kiel regula Karnavalo, kiu okazis en la imperiestra palaco en aparta disipemo, kaj kelkfoje la koncernaj solenoj estis okazigitaj en la orienta ĉefurbo Luoyang. Ordinare, la Lanternan Festivalon kaj Tagon de Helo kaj Klaro la imperiestro Xuanzong pasigis en sia kastelo sur Lishan-monto.

Ĉiufoje, okaze de tiuj festtagoj, ĉiaj amuzaĵoj ludiĝis kaj ĉiuj palacaninoj sekvis Lian Majeston akompanante. Jia Chang, kun aĵurita ora krono, en silka brodita vesto kun brokataj manikoj, tenante en mano sonorilon iris antaŭe malfermi vojon. La kokoj bonorde viciĝis sur la palaco. Kun akraj ĉirkaŭrigardoj, radia mieno Jia Chang komandis vigle. La kokoj hirtigis siajn plumojn, frapis per flugiloj, frotakrigis siajn bekon kaj ungojn, bridis sian koleran impeton por konkeri la venkon. Ilijen atakis, jen retiriĝis, ĉiam konforme al reguloj. Laŭ direktado de la vipo en mano de Jia Chang, ili flugis jen supren, jen malsupren, tute laŭ intenco de Jia Chang. Post kiam evidentiĝis la fina rezulto pri venko kaj malvenko, la kokoj ĉesigis sian interluktadon kaj laŭ tia vicordo, ke tiuj pli fortaj iris antaŭe kaj la malpli fortaj iris malantaŭe, revenis sekvante Jia Chang al la kokejo.

Siatempe troviĝas ankaŭ multaj aliaj aktoroj, ekz. luktistoj, glavĵonglistoj, stangogrimpistoj, pilkoludistoj, ŝnurdancistoj, stangpintaj dancistoj kc., sed, vidante prezenton far Jia Chang, ili ekpaliĝis deprimitaj, heziteme promenadis ekstere kaj ne kuraĝis iri en la placon ludi (prezenti sian arton). Do ĉu Jia Chang estis unu el tiaj homoj kiuj scipovis trejni simiojn kaj kiel diro de antikvuloj subigi drakojn.

En la 23-a jaro de Kaiyuan-erao (735) Xuanzong geedzigis Jia Chang al la filino de Pan Datong, la aktoro de la imperia ensemblo Pira Ĝardeno. kaj la jadaĵo de la novedzo kaj la brodita jako de la novedzino ambaŭ estis premidonitaj de la imperiestro. Poste, Jia Chang generis du filojn Zhixin kaj Zhide. Dum la jaroj de Tianbaoerao (742-755), la edzino Pan de Jia Chang ĝuis favoron de la Imperiestra Nobeledzino Yang pro sia elstara arto de kantado kaj dancado. Resume la geedzoj Jia ĝuis grandan kaj senvelkan favoron dum 40 jaroj, tio ja dankas al iliaj lerta metiarto kaj diskreta konduto, ĉu ne?

La imperiestro Xuanzong naskiĝis en la jaro de koko (685), tamen li ordonis ke oni sin vestu en uniformo de korteganoj fari kokoluktadon. Do en la pacaj jaroj jam montriĝis la antaŭsigno de plago. Sed Xuanzong ne konsciis pri tio.

En la 14-a jaro de Tianbao-erao (755) la ribelaj trupoj de An Lushan faligis la urbon Luoyang, sekve okupis ankaŭ Tongguan. Lia Majesto fuĝis al Chengdu. Jia Chang volis postkuri eskorti al la imperiestro, kaj haste rajdis en nokto galopi tra la Okcidenta Pordo. Sed lia stumblis surpaŝante kavon kaj faligis Jia Chang vundita je piedo tiel ke li ne povis daŭrigi la antaŭenmarŝon. Vole-nevole li devis rifuĝi kun lambastono al Zhongnan-monto. Kaj ĉiufoje en la datoj por kokoluktado antaŭ Lia Majesto. Jia Chang ĉiam ploregis kun vizaĝo al la sudokcidento. Ĉar en pasinteco, okaze de vizito al la Kortego, An Lushan konis Jia Chang ekster la Horizontala Pordo, tial, post kiam li okupis la du ĉefurbojn Luoyang kaj Chang'an, li anoncis premion je mil taeloj da oro pro la serĉo de Jia Chang. Sed Jia Chang jam ŝanĝis sian nomon kaj kaŝis sin en templon, kie li balais teron, frapis sonorilon kiel pia budaisto.

Nur post kiam la imperiestra patro Xuanzong revenis al Xingqing-palaco kaj Suzong surtroniĝis en aparta halo, Jia Chang revenis al sia malnova kvartalo. Lia hejmo trasuferis forrabon de ribelaj soldatoj kaj postrestis jam nenio. En tola vesto kaj kun velka aspekto, Jia Chang jam ne povis plu eniri la imperiestran palacon.

La sekvan tagon, li eliris tra la suda pordo de Chang'an kaj survoje ĉe kvartalo Zhaoguo renkontis siajn edzinon kaj filojn, kiuj senescepte aspektis mizere palaj kaj maldikaj. La filoj ŝultroportis brullignaĵojn kaj la edzino portis sur si malnovan vatitan jakon. Ne povante sin regi, Jia Chang ploregis interbrakumante kun ili kaj poste faris al ili adiaŭon. Li foriris de ili, mem loĝis en templo de Chang'an kaj lernis de majstra bonzo budaismon.

En la unua jaro de Dali-erao (766), sekvante la altmoralan bonzo-majstro Yunping de Zisheng-templo, Jia Chang transloĝiĝis al la orienta foiro ĉe Haichi-lago, kie li starigis ŝtonan kolonon kun sutra teksto. Tiam jia Chang post lernado jam scipovis skribi sian nomon, kaj, legante sutrojn, kompreni la profundajn instruojn. Per sia bonkoreco li edifis civilulojn konstrui domojn por bonzoj kaj temploj, kultivi plantaĵojn kaj bonajn arbojn. Tage li butis aŭ akvumis bambuojn, nokte li sinkulturis je budaismo en bonza ĉambro.

En la 3-a jaro de Jianzhongerao (782), la bonzo-majstro Yunping forpasis. Post funebrado al la forpasinto, Jia Chang tenis la budaan relikvon de Yunping al la templo Zhenguo ekster la orienta pordo de Chang'an, kie li konstruis pagodon oriente de la templo por kulti la relikvon kaj propramane plantis tie kabanon, mem loĝis ĉe la pagodo. Ĉiumatene kaj vespere li incensis kaj balais, servante al la bonzomajstro same kiel tiu ankoraŭ vivas. Tiam Shunzong ankoraŭ estis kronprinco, loĝante en la Orienta Palaco. Li almozdonis 300 milojn da moneroj al Jia Chang por konstruigi halon de portreto de la Bonzo-Majstro Yunping kaj bonzejon. Li konstruigis ankaŭ domojn ĉirkaŭe por ke la luantoj pagu al Jia Chang. Sed ĉiutage Jia Chang manĝis nur vazon da kaĉo, trinkis ŝeng-on da akvo, dormis sur pajla mato, vestis sin per vatita robo, kaj la ceteron de la enspezo li uzis ĉiom por kulti Budaon.

Poste lia edzino Pan ankaŭ malaperis neniu sciis kie.

En la jaroj de Zhenyuan-erao (785-804), Zhixin, la pli aĝa filo de Jia Chang, militservis en Bingzhou. Sekvante premieron Ma Sui, kiu oficveturis al la ĉefurbo por viziti la Kortegon, Zhixin venis al la kvartalo Changshou por viziti sian patron, sed Jia Chang kondutis kvazaŭ li havis nenian filon, simple rifuzis lian viziton kaj igis la filon foriri. Post sia reveno, Zhide, la dua filo de Jia Chang, vendis silkaĵojn en Luoyang kaj de tempo al tempo irrevenis inter Luoyang kaj Chang'an. Ĉiujare li sendis al Jia Chang oron, silkaĵojn kc., sed Jia Chang rifuzis ĉion.

Rezulte de tio, la du filoj ambaŭ foriĝis de li senrevene.

En la jaro de Yuanhe-erao (806-820), Chen Hongzu de Yingchuan kun amikoj iris tra Chunming-pordo. Ili vidis prosperajn bambuaron, cipresaron kaj flaris aromon de incensoj ŝvebantaj survoje. Descendinte de sia ĉevalo ili iris al la pagodo viziti s-ron Jia Chang. Aŭskultante lian parolon, ili eĉ ne rimarkis la falon de vespera krepusko. Jia Chang invitis Chen Hongzu tranokti tie en la bonzejo. Li parolis pri siaj deveno, travivaĵoj tre bonorde.

Poste la paroloj koncernis pri la administrado de la ŝtato kaj Chen Hongzu demandis pri la kaŭzoj de prospero kaj okazo de tumultoj en Kaiyuan-erao (713-741). Responde Jia Chang diris:

"Mi, maljunulo, iam flatakiris plaĉon al la imperiestro per kokoluktado en mia junaĝo. Lia Majesto rigardis min kiel aktoron aŭ hetajron ks. Tiam mi loĝis plej ofte ekster palacoj. Kiel do mi povus scii pri aferoj de Kortego? Tamen mi ankaŭ havas ion por babili al vi. Iam mi vidis ke s-ro Du Xian, la altranga kortegano, armeestro de Qixi kaj kumula inspektoro, imponis al la landlimaj regionoj per ŝtataj prestiĝo kaj edifo. Mi ankaŭ vidis ke generalo Geshu Han, reganto de Liangzhou, kiu konkeris Shipu, garnizonis en Qinghai, komandis armeon iri al Bailong, transmarŝi la monton Congling disvastigante landlimon ĝis la Fera Pasejo, administris la kantonon Hezuodao, post sepfojaj promocioj fine iĝis inspektoro. Mi ankaŭ vidis ke s-ro Zhang Yue regis Youzhou. Ĉiujare li sendis tra pasejoj al la ĉefurbo grandajn ĉarojn plenŝarĝitajn per silkaĵoj, toloj, kolektitaj el Hejian, Jizhou kiel impostpagoj. La ĉaroj veturis unu post aliaj sinsekvante trapaŝante la pasejojn. Tamen tiuj senditaj al la imperiaj deponejoj, estis nur satenoj kaj krepoj el basenoj de riveroj Jangzi kaj Huaihe, brokatoj el Sichuan kaj amuziloj por virinoj en haremo. En Dunhuang de Hezhou-kantono la garnizono ekspluatis virgan teron. La rikoltaj grenoj, krom provizi bezonojn de landlimaj armeoj kaj popolanoj, estis transsenditaj unue al Lingzhou, poste pere de akva trafiko de la Flava Rivero al grenejoj en Taiyuan kiel rezervaĵoj por bezono de la regiono Guanzhong en malbonrikoltaj jaroj. Dume grenoj produktitaj en Guanzhong estis deponitaj de popolanoj en sia hejmo. Kiam la imperiestro Xuanzong vizitis al la kvin Sanktaj Montoj, liaj sekvantoj nombriĝis je miloj da ĉaroj kaj rajdoj, sed ili prenis neniom da greno de popolanoj. Okaze de novjara aŭ festaj tagoj en varma somero aŭ frosta vintro en libera tempo, mi, maljunulo, ofte promenis en foiroj hejmloke, ĉiam povis vidi ke oni vendas blankajn robojn kaj tolojn. Vizitante al najbaraj stratoj, mi vidis ke iu malsanulo volis kulti al dio kaj bezonis rulaĵon da nigra tolo sed nenie povis aĉeti malgraŭ kiom ajn da monoj li volis pagi. Fine li devis anstataŭigi nur per la nigra silka kapvolvaĵo. Lastatempe, kiam mi maljunulo eliris kun lambastono al stratoj kaj ĉirkaŭrigardis ĉiudirekten, sed mi povis vidi malpli ol cent homojn kiuj vestis sin en blanka robo. Ĉu homoj en nia lando ĉiuj foriris militservi? En la 12-a jaro de Kaiyuan-erao (724) estis publikigita edikto pri tio, ke kiam vakiĝis la posteno de vicministro, oni elektu unue el tiuj, kiuj iam funkciis kiel prefektoj, kiel kandidaton; kaj kiam vakiĝis la posteno de departementa estro, oni elektu unue el tiuj, kiuj iam funkciis kiel guberniestroj kiel kandidaton. Sed, lastatempe mi vidis ke 43 korteganoj kun pli malpli da renomo je justica kapablo estis forsenditaj ĉu kiel prefektoj aŭ kiel guberniestroj. Depost kiam mi loĝis ĉe la granda vojo, de tempo al tempo mi vidis prefektojn pretervojaĝantajn ripozi malrapide. Ili ĉiuj mienis malĝojaj, kun malkontento pri la elimina forsendo de Kortego al la foraj prefektujoj. En la jaroj de Kaiyuan-erao (713-741), kiam oni elektis ŝtatoficistojn, alte taksis bonvirton de la kandidatoj sed neniam nur laŭ ties beletra kapablo. Kion mi povas babili al vi, verŝajne nur tiom."

Finante sian parolon, Jia Chang ne povis deteni sin de larmado, kaj li daŭrigis: "Samtempe la imperiestra patro Xuanzong subigis norde hun-ojn, oriente regnon Jilin, sude regnon Nanzhao, kaj okcidente nacimalplimulton Kunyi. Ĉiun trian jaron ili humile vizitis al la Kortego en Chang'an. La ceremonio de aŭdienco estis tiel solena, kaj regalo de la Majesto estis tiel favora, grokataj vestoj kaj luksaj bankedoj estis donitaj al ili, ke ili revenu post sukcesaj plenumo de siaj taskoj, kaj neniu fremdulo estis permesata resti en la ĉefurbo longtempe loĝi. Sed nun, la hun-oj el nordo venis al la ĉefurbo mikse loĝi vivante eĉ geedziĝante kun loĝantoj de la ĉefurbo kaj generi idojn. Tiel, ke junuloj de Chang'an estas sub influo de hun-oj. Rigardu, nun la formoj de ornamaĵoj, vestoj kaj botoj jam montriĝis nesamaj ol tiuj en pasinteco. Ĉu tio ne estas nenormala fenomeno?"

Aŭdinte tion, Chen Hongzu nur silentis, ne kuraĝante respondi, kaj foriris.


<<  |  <  |  >


La letero al prizorganto de la Edukada Servo

Via email: (se vi volas ricevi respondon)
La temo:
Atenton: ← Enskribu la vorton  ilo   , alie la letero pereos

Skribu la mesaĝon sube (ne pli ol 2048 literoj).

La nombro de literoj por uzado: 2048


La Fakgrupo de
Kemio-Fiziko-Informatiko

en la Unua Liceo Ĝeneraledukada
nomita al Kazimierz Brodziński
en Tarnowo
Str. Piłsudskiego 4
©2023 mag. Jerzy Wałaszek

La materialoj nur por edukada uzado. Ilia kopiado kaj multobligado licas
nur se oni sciigas pri la fonto kaj ne demandas monon por ili.

Bonvolu sendi demandojn al: i-lo@eduinf.waw.pl

Nia edukada servo uzas kuketojn. Se vi ne volas ricevi ilin, bloku ilin en via legilo.