La sonoriloj profunde sonoris. Ruliĝanta obtuza tambura rulado plenigis la stratetojn.

Oni portis reĝon al la tombo.

La homoj staris sur la stratoj kaj rigardis indiferente. Kelkaj el la maljunulinoj ploris. Infanoj ridis kaj petole luktis, kaj la patrinoj vokis al ili: „Silentu, ŝafidetoj, la reĝo estas morta.“

„Morta“, diris knabo. „Kio estas morta? Diru al mi, patrino, kio estas morta?“ Kaj tiam li kriĉe vokis al la infanoj: „Venu, venu al mi, ni ludu morta!“

Jen diris la patrinoj kun hastaj voĉoj: „Fine eksilentu, malgrandaj kriuloj, jen venas la reĝo!“

Multaj surgenuiĝis kaj klinis siajn kapojn teren.

Antaŭe rajdis dek du heroldoj kun longaj trumpetoj, kiujn ili apogis sur siaj genuoj. Ĉiufoje post cent paŝoj ili levis per subita movo la trumpeton al siaj lipoj kaj blovis mallongajn akrajn signalsonojn. Poste ili denove demetis la trumpetojn kaj starigis ilin per firma movo sur siajn genuojn.

Post la heroldoj piede venis la tamburistoj. Ili tamburis neinterrompitan samtaktan ruladon.

Post la rulado de la tamburoj sekvis kvar rajdistoj, ili havis je ambaŭ flankoj de la ĉevalo rondajn kuprajn timbalojn kaj tiuj donis obtuzajn sonojn, kiuj malgaje tondris intere.

Poste alvenis la knabaj lakeoj en nigraj malvaste kunŝnuritaj silkaj vestoj. Ili portis antaŭ si malhele ruĝajn velurajn kusenojn.

Kaj unu el ili portis sur sia kuseno la kronon. Tiu estis nur unusola ringo el oro kaj ĝi havis je la antaŭa rando grandan bluan pompan gemon. Kaj la homoj en la strateto, preter kiuj oni portis la kronon, diris mallaŭte antaŭ sin: „La pezan kronon li fordonis, kiam la popolo malsatis kaj li parolis, ke savi homon estas pli farite ol havi oron kaj honoron.“

Jen alvenis alia knaba lakeo, kiu portis sur sia kuseno la sceptron. Kaj ĝi estis el fraksena ligno kaj skulptis ĝin karbisto. Kaj al tiu la reĝo do parolis: „Vi estas homo, karbisto, kaj mi estas homo, bona kiel vi kaj malbona kiel vi.

Kiel mi portu la signon de juĝisto en la manoj, kvankam neniu homo surtere povas esti juĝisto kontraŭ alia homo?

Kiel mi arogu al mi la potencon eldiri verdikton por ekzekuto per hakilo aŭ ekzekuto per ŝnuro aŭ por enkaĝigo de homoj? Se vi havas kverelon pri viaj agroj, tiukaze mi volas mezuri kaj taksi kaj paroli mian diron. Sed tiuj, kiuj havas oficon en tiu ĉi lando, estas pli fortaj ol mi kaj tiuj ne agas tiel, ĉar ili estas plenaj de avido.“

Kaj venis alia lakeo, kiu portis sur sia velura kuseno mirindan feran kesteton. En ĝi estis la reĝaj juveloj. Tiuj aspektis veigaj kaj forlasitaj. Sed eĉ pli veigaj kaj eĉ pli malĝojigaj aspektis la etaj oraj ŝuoj, kiujn la reĝo portis kiel infano.

Kaj kvina lakeo portis sur sia kuseno grandan libron kun arĝentaj protektogarnaĵoj kaj fermitan per malvastaj rigloj.

La lakeo kun la libro sekvis la mortan reĝon kaj oni intencis forbruligi la libron kun li; ĉar li skribis en ĝin dum ĉiu tago de sia vivo ĉion, kion li pensis, kion li faris kaj kion li vidis, ĉar neniu homo eksciu, kion la reĝo skribis en solecaj horoj.

Kaj tiun libron oni nun portis kun li al la tombo.Tiel ordonis la konsilistaro, sed ankaŭ la reĝo, sed ambaŭ tamen pro diversaj kialoj.

Sesa portis la krudan toltukon, el kiu la reĝo ĉiujare disĵetis mem la semon por peco da tero, kiu donis al li la grajnopanon.

Sepa portis la glavon de la reĝo. Kaj la glavo je duono estis tirita el la ingo, por ke ĉiu el la popolo vidu, ke ĝi estas rustita.

Oka kondukis per simpla ledobridilo la rajdoĉevalon de la reĝo. Ĝi hufobatis senpacience.

Naŭa per ŝnuro kondukis la hirtan plej preferatan hundon de la reĝo. Kaj en la tuta procesio estis neniu, kiu malĝojis tiom, kiom tiu malbela hundo.

Poste sekvis la reĝo.

Ok viroj portis la glatan simplan ĉerkon kaj po ok viroj iris en ĉiu vico unu apud la alia.

La ĉerko ne havis tegmenton; kaj tial la kadavro de la reĝo kuŝis malfermita por ĉiu rigardo.

Malantaŭ li iris la marŝaloj, la konsilistoj kaj mastroj. Ĉiuj en grizaj vestaĵoj kun altaj verdaj ĉapeloj kaj blankaj antaŭtukoj. Ili rigardis respektige kaj ĉiu el ili pensis ion alian, neniu pri la morta reĝo, sed certe la plej multaj pri la estonta.

Sur ambaŭ flankoj de la procesio kaj en grupo je la fino marŝis la gvardianoj vestitaj en siaj malhele bluaj kaj nigre kunŝnuritaj vestoj kaj kun surŝultraj fusiloj. Ili iris firme egalpaŝe kaj nek rigardis dekstren nek maldekstren. Se trudiĝema knabo urĝis kaj kaptis ilin je vestofinaĵo aŭ kaptis ilian mallongan bajoneton, ili diris kun grumbla retenita voĉo: „Tuj foriru, diabla bubo, mi fortranĉos vian orgojlan nazon, knabo.“ Jen la knaboj ekkriĉis kaj fuĝis.

Kaj tute malantaŭe iris Kundar. Tute sola, kiel lasta. Kun la plej malgajaj okuloj kaj kun profunde pendantaj ŝultroj. Li aŭdis flustradon el ĉiuj pordoj kaj pordegaj vojoj kaj anguloj: „Rigardu, ho, rigardu, tie iras la viro Kundar, rigardu nur, rigardu, ankaŭ li iras kun la morta reĝo al la tombo. Ĉu vi bone vidas tion?“ Kaj li aŭdis la respondon: „Ni vidas ĝin, jes ja!“

La strato krute ascendis. La krude ŝtona pavimo de la urbaj stratetoj finiĝis tie. Oni aŭdis la grincantan sablon sub la samtaktaj paŝoj. Kaj intere tra ĝi sonis de la urbeto pli kaj pli postrestanta la longe postsonantaj sonoriloj. Ili perdiĝis pli kaj pli mallaŭte en la tamburoj kaj timbaloj kaj fanfaroj.

Alte sur la monto troviĝis eta preĝejo. En ties kripto oni konservadis la urnojn, kiuj entenas la cindron de la reĝoj.

Sur la verda placo antaŭ la preĝejo estis surtavoligita ŝtiparo el delikate odorantaj lignoj.

Oni levis la reĝon softe kiel dormanton sur la grandan monton el lignoj. La griza hararo de la reĝo flirtis en la vento.

Jen la vila malbela hundo terure ekbojis kaj hurlis. Ĝi deŝiris sin de la ŝnuro, saltis inter la ŝtipojn de la ŝtiparo kaj oni ne plu vidis ĝin.

La lakeo, kiu ĝin gvidis, volis sekvi ĝin. Sed unu el la marŝaloj vidis tion kaj vokis ordonante: „Lakeo!“

Jen la lakeo revenis kaj oni lasis la hundon, ĉar neniu alia krome troviĝis, kiu estus farinta la saman kiel tiu hundo, kaj tamen ĉiu el la popolo diris, ke li amis la reĝon.

Jen oni aŭdis la kantadojn por la mortinto kaj la longe plendantajn vokojn laŭ lernitaj rimoj. Ili sonoris tra la lando kaj perdiĝis en la foraj sonoj de la sonoriloj.

Kundar staris tute malantaŭe.