|
La Edukada Servo de I-LO en Tarnovo
Materialojpor geliceanoj |
![]() 1.
|
©2026 Geo ![]() |
Conan restas en la Turana servo dum preskaŭ du jaroj, fariĝante lerta rajdanto kaj arkpafisto kaj vojaĝante tra la vastaj dezertoj, montoj kaj ĝangaloj de Hyrkania, ĝis la limoj de Khitaj. Unu el ĉi tiuj ekspedicioj kondukas lin al la legenda regno Meru, relative nekonata lando limita de Vendhya sude, Hyrkania norde kaj okcidente, kaj Khitaj oriente.
| La Enhavo |
Hurlante kiel lupoj, hordo da fortikaj, brunhaŭtaj batalantoj falegis sur la Turanan taĉmenton de sur la deklivoj de la Talakma Montoj, kie la montetoj transpasis al la larĝa, malplena Hyrkania stepo. La atako venis ĉirkaŭ vespero. Skarlataj standardoj obskuris la okcidentan horizonton, dum en la sudo, la subiranta suno prilumis la neĝojn de pli altaj pintoj ruĝe.
Dum dek kvin tagoj, la Turana taĉmento estis trairanta la ebenaĵon, por, transpaŝinte la malvarmajn akvojn de la Rivero Zaporoska, profundiĝi pli kaj pli en la vastajn etendaĵojn de la Oriento. Tiam, sen averto, venis la atako.
Conan kaptis Hormazon, kiam tiu malsuprenfalis de sur sia ĉevalo; nigra sago ankoraŭ tremis en la gorĝo de la leŭtenanto. La juna Cymmeriano metis la korpon sur la tero, kaj tiam kun laŭta malbeno elŝiris sian larĝklingan sabron el ĝia ingo kaj antaŭeniris kun siaj kunuloj renkonte al la atakantaj rajdantoj. Dum pli ol unu monato nun li estis trapaŝanta la polvokovritajn ebenaĵojn de Hyrkania kiel ano de la eskorto. La monotoneco de la laboro jam delonge komencis lacigi lin, kaj lia barbara animo sopiris ian ekscitan agon por forpeli la enuon.
Lia klingo falis sur la orumitan cimitaron de la unua rajdanto kun tia forto, ke la klingo de la alia frakasiĝis ĉe la tenilo. Ridetante lupe, Conan tranĉis persvinge trans la ventron de la kurbkrura militisto. Hurlante kiel damnita animo sur la ruĝvarme fandiĝinta fundo de Infero, lia kontraŭulo falis en la sangmakulitan neĝon. Conan turniĝis en sia selo por ŝirmi sin kontraŭ la bato de alia malamiko. Li repuŝis la falantan klingon flanken kaj puŝis sian sabron en la oblikvokulan, kriantan flavan vizaĝon, kiu tuj transformiĝis en sangan maskon.
La sekvan momenton, la atakantoj falis sur ilin plenforte. Dekoj da malgrandaj, malhelhaŭtaj militistoj en kompleksaj, riĉe ornamitaj lakledaj jakoj, kovritaj per oro kaj brilantaj ŝtonoj, atakis ilin kun demona furiozo. Tendenoj zumis, lancoj rompiĝis, kaj glavoj fulmis kaj batis brue.
Tra la ringo de atakantoj ĉirkaŭ si, Conan ekvidis sian kunulon, Juma – gigantan nigran militiston el Kush, batalantan piede; lia ĉevalo falis pro sago frue en la batalo. La Kushano perdis sian felĉapon, kaj la ora orelringo en lia orelo brilis en la svagiĝanta lumo; sed li ne ellasis sian lancon. Per ĝi, li trapikis tri atakantojn sinsekve, elĵetante ilin de sur iliaj seloj unu post la alia.
Malantaŭ Juma, ĉe la kapo de la kolono de elektitaj militistoj de Reĝo Yildiz, Princo Ardashir, la komandanto de la akompano, rajdanta sur granda virĉevalo, laŭte kriis ordonojn. Li turnis sian ĉevalon tien kaj reen, provante ŝirmi de la malamikoj la trezoron, kiun li eskortis. Tiu estis la filino de Yildiz, Zosara. La taĉmento eskortis princinon survoje al ŝia geedziĝo kun Kujula, la Granda Ĥano de la Kuigaraj nomadoj.
Subite, Conan ekvidis Princon Ardashir perforte kapti je sia felkovrita brusto. Kvazaŭ magie, longa, nigra sago elŝoviĝis el lia juvelita brustkiraso. La princo rigardis ĝin mire, poste, rigida kiel statuo, li falis teren de sia ĉevalo, lia inkrustita, pinta kasko ruliĝis trans la sangmakulitan neĝon.
Poste, Conan estis tro okupata por vidi ion ajn krom la ululantajn malamikojn alproksimiĝantajn al li. Kvankam la Cymmeriano estis nur junulo, li staris preskaŭ du metrojn alta. Kompare kun ĉi tiu muskola giganto, la malhelhaŭtaj atakantoj aspektis kiel nanoj. Ĉirkaŭante lin per kirlanta, grumblanta kaj kriega ringo, ili aspektis kiel aro da hundoj provantaj disŝiri reĝan tigron.
La batalo ruliĝis supren kaj malsupren laŭ la flankoj kiel sekaj folioj portataj de aŭtuna ventblovo. Ĉevaloj piedbatis, blekis kaj prancis, militistoj hakis, malbenis kaj ululis. Tie kaj alie, paro da lacaj kontraŭuloj daŭrigis la batalon. La korpoj de viroj kaj rajdbestoj kuŝis piedpremitaj en la koto kaj neĝo.
Conan, kun okuloj malklarigitaj de la ruĝa nebulo de militfrenezo, svingis sian sabron kiel frenezulo. Li preferus havi unu el tiuj ĉi pezaj, dutranĉaj glavoj uzataj en la Okcidento, al kiuj li estis pli kutimiĝinta. Malgraŭ tio, en la unuaj momentoj de la interbatalo, lia sabro faris sangan verkon de detruo. La brilanta ŝtala klingo en lia mano kreis flagrantan rondon de morto ĉirkaŭ li. Ne malpli ol naŭ flavvizaĝaj militistoj en lakitaj jakoj saltis al la barbaro, nur por fali senkapaj aŭ senintestigitaj de sur siaj rajdbestoj. Batalante, la fortika Cymmeriano kriegis la batalkanton de sia primitiva popolo; sed li baldaŭ trovis sin senspira, ĉar la batalado fariĝis pli kaj pli furioza.
Nur sep monatojn antaŭe, Conan estis la sola militisto kiu postvivis la malbonŝancan punekspedicion, kiun Reĝo Yildiz sendis kontraŭ la ribelema satrapo de norda Turano, Munthassem Khan. Uzante sorĉadon, la satrapo detruis la fortojn senditajn kontraŭ li. Li tute detruis – kiel li kredis – la tutan malamikan armeon, de ĝia nobla generalo, Bakra el Akir, ĝis la lasta simpla dungosoldato. Nur Conan eskapis viva. Li postvivis, poste atingis la urbon Yaralet, turmentata de la regado de la freneza satrapo, kaj kaŭzis al Munthassem Khan teruran morton.
Revenante venke al la grandioza ĉefurbo de Turano, Aghrapur, Conan estis rekompencita per enoficiĝo en la gvardion. Komence, li devis elteni la kritikon de siaj kamaradoj, kiuj kritikis lian nekapablon rajdi kaj lian malbonan arkpafadon. Sed la mokado rapide ĉesis, kiam la aliaj gvardianoj lernis respekti la potencajn pugnojn de la Cymmeriano, kaj konstanta praktiko akrigis liajn rajd- kaj arkpafadkapablojn.
Nun Conan komencis demandi sin, ĉu partopreno en ĉi tiu ekspedicio vere povus esti nomata rekompenco. La malpeza leda ŝildo sur lia maldekstra brako estis disŝirita en pecetojn; li forĵetis ĝin flanken. Sago enigis la postaĵon de lia ĉevalo. Blekante, la besto mallevis sian kapon kaj ekkalcitris per siaj malantaŭaj kruroj. Conan estis ĵetita de la selo; lia rajdbesto kuregis antaŭen, malaperante el la vido.
Konsternita kaj kontuzita, la Cymmeriano leviĝis surpieden kaj batalis plu. La sabroj de la malamiko ŝiris lian mantelon kaj tratranĉis la ligilojn de lia maŝkiraso. Ili ankaŭ tratranĉis lian ledan ĉemizon, kaj la barbaro sangis pro dekduo da supraĵaj vundoj.
Tamen li batalis plu, ridetante en senĝoja rideto kaj fikse rigardante per senkompataj bluaj okuloj, ardantaj en vizaĝo ĉirkaŭita de rekte tondita nigra hararo. Unu post unu, liaj kunuloj falis, ĝis fine nur li kaj la nigra giganto, Juma, restis starantaj, iliaj dorsoj unu kontraŭ la alia. Kun neartikulacia muĝo, la Kushano svingis sian lancostangon kiel klabon.
Subite, kaptita de la furiozo de la batalo, ŝajnis al Conan kvazaŭ potenca martelo frapis lian kranion; la peza klabo krake batis la flankon de lia kasko, enpremante kaj frakasante la metalon ĉe lia tempio. Liaj genuoj fleksiĝis sub li, kaj la Cymmeriano falis. La lasta afero, kiun li aŭdis, estis la penetranta, malespera kriego de la princino, dum la fortikaj, ridantaj militistoj trenis ŝin de la palankeno sur la ruĝan neĝon, kiu kovris la deklivon. Poste li frapis sian vizaĝon en la teron, kaj li sentis jam nenion.
Mil ruĝaj diabloj marteladis la kranion de Conan per ruĝe ardantaj marteloj, kaj ĉiu movo igis lian kapon tinti kvazaŭ amboso. Malrapide reakirinte konscion, la Cymmeriano trovis sin subtenata de nigra giganto – Juma – kiu ridetis ekvidinte sian kunulon reviviĝi kaj helpis lin stariĝi. Malgraŭ la terura kapdoloro, Conan trovis sin kapabla stari senhelpe. Mirigite, li rigardis ĉirkaŭen.
Nur li, Juma, kaj Princino Zosara restis vivaj. La resto de la sekvantaro – inkluzive de la servistino de Zosara, trafita de sago – fariĝis predo por la malsatiĝintaj grizaj lupoj el la Hyrkania stepo. Ili estis sur la nordaj deklivoj de Talakma, kelkaj mejlojn sude de la batalkampo. Ili estis ĉirkaŭitaj de fortikaj, malhelhaŭtaj militistoj en lakledaj jakoj; multaj el ili portis bandaĝojn. Conan konstatis, ke liaj manoj estis ligitaj per potencaj katenoj, konektitaj per dika ĉeno. La princino, vestita per silka kaftano kaj ĝisgenua pantalono, ankaŭ estis katenita; tamen, ŝiaj katenoj estis multe pli malpezaj kaj ŝajnis esti faritaj el pura arĝento.
Juma ankaŭ estis ligita, kaj la tuta atento de la venkintoj estis direktita al li. Ili amasiĝis ĉirkaŭ la Kushano, tuŝante lian haŭton, poste rigardante siajn fingrojn por vidi ĉu la farbo defalas. Unu eĉ trempis pecon da ĉifono en la neĝo kaj poste frotis ĝin sur la dorson de la mano de la nigrulo. Juma ridetis larĝe kaj eksubridis.
– Certe ili iam vidis homon kiel mi – li diris al Conan.
La komandanta oficiro donis ordonon. Liaj homoj surseliĝis. La princino estis reŝarĝita en la palankenon.
En rompita hyrkania lingvo, la oficiro diris al Juma kaj Conan:
– Vi du iri!
Kaj ili ekiris, instigitaj de oftaj lancopikoj de la Azweroj, kiel iliaj konkerintoj nomis sin. La palankeno de la princino svingiĝis inter du ĉevaloj ĉe la fronto de la kolono. Conan rimarkis, ke la komandanto de la Azwera taĉmento traktis Zosaran kun respekto; ŝajnis, ke neniu fizika damaĝo estis farita al ŝi. La ĉefo ŝajnis havi neniun rankoron al Conan kaj Juma pro la buĉado, kiun ili faris inter liaj homoj, pro la mortoj kaj vundoj, kiujn ili kaŭzis.
– Vi diable bonaj militistoj! – li diris, ridetante.
Aliflanke, li lasis al la kaptitoj neniun ŝancon eskapi, nek li permesis al ili malrapidigi la paŝon de la taĉmento. Ili devis marŝi rapidtempe ekde tagiĝo ĝis krepusko, kaj ĉiu provo postresti estis renkontita per lancpiko. Conan kunpremis la dentojn kaj decidis submetiĝi por nun.
Dum du tagoj, ili marŝis laŭ kurbiĝema pado tra la monta senvojo. Ili transiris montpasejojn, kie ili devis marŝi ĝis la talio en neĝo ankoraŭ ne fandiĝinta post la pasinta vintro. Ili peze anhelis ĉe la vertiĝigaj altoj, dum furiozaj ventoj ŝiris iliajn ĉifonajn vestaĵojn kaj vipis iliajn vizaĝojn per pikaj eroj de pluvo kaj neĝo. La dentoj de Juma klakis. La nigrulo toleris la malvarmon multe malpli bone ol Conan, kiu kreskis en norda klimato.
Fine ili atingis la sudajn deklivojn de Talakma kaj ekvidis mirindan vidaĵon – vastan, verdan valon etendiĝantan ĉe iliaj piedoj. Estis kvazaŭ ili starus sur la rando de mire granda poto. Sube, ondiĝantaj nuboj drivis super vastaj areoj de densa, verda ĝangalo. Meze de ĉi tiu ĝangalo, vasta lago, aŭ eble enlanda maro, reflektis la lazuron de la klara, sennuba ĉielo.
Trans la akvo, verda tapiŝo etendiĝis en la distancon ĝis ĝi malaperis en purpura nebulo. Kaj super la nebulo, dentitaj kaj blankaj, klare videblaj kontraŭ la ĉielo, leviĝis la pintoj de la potencaj Himelaj Montoj, kuŝantaj centojn da mejloj sude. Ĉi tiuj montoj formis la kontraŭan randon de granda baseno, ĉirkaŭita norde de la duoncirklo de Talakma kaj sude de la Himelaj Montoj.
Conan demandis la oficiron:
– Kia valo estas ĉi tio?
– Meru – respondis la ĉefo. – Homoj nomas ĝin la Pokalo de la Dioj.
– Ĉu ni iru tien?
– Jes. Vi iri al la granda urbo Shamballah.
– Kaj kio poste?
– Tio dependi de tio, kio decidi Rimpoche, la reĝo-dio.
– Kiu estas tio?
– Jalung Thongpa, Teruro de Homoj kaj Ombro de Ĉielo. Nun moviĝi, blankhaŭta hundo! Ne esti tempo babili!
Conan murmuregis mallaŭte kiam la pinto de la lanco pikis lian dorson, instigante lin marŝi antaŭen kaj li silente ĵuris, ke iam li instruos al ĉi tiu reĝo-dio la signifon de la vorto "perdita". Li scivolis ĉu la dieco utilos al la reganto kiam li puŝos piedon da akra ŝtalo en lian ventron... Sed tiu ĝoja momento restis kanto de la estonteco por nun.
Ili komencis malsupreniri la spirhaltigantan krutan deklivon. La aero komencis pli varma, kaj la vegetaĵaro pli densiĝis. Tagfine ili estis trairantaj vaporan, marĉan ĝangalon, kiu superpendis la padon per densa kanopeo de malhela verdaĵo, makulita per la buntaj floroj de florantaj arboj. Brile koloraj birdoj kantis kaj ĉirpis. Simioj babilis sur la arbopintoj. Insektoj zumis kaj mordis. Serpentoj kaj lacertoj kuris antaŭ la paŝantoj.
Conan renkontis la ĝangalon por la unua fojo, kaj li ne ŝatis ĝin. Insektoj ĝenis lin, kaj ŝvito fluis el li torente.
Juma, tute male, ridetis kaj streĉis sin, profunde enspirante.
– Ĝuste kiel hejme – li diris.
La mirinda pejzaĝo de verda ĝangalo kaj vaporaj marĉoj lasis Conan senvorta. Li estis preskaŭ preta kredi, ke ĉi tiu vasta Meru-Valo efektive estis la patrujo de la dioj, kie ili loĝis ekde la komenco de tempo. Li neniam vidis arbojn tiel grandegajn kiel ĉi tiuj kolosaj cikasoj kaj sekvojoj, kies pintoj perdiĝis en la nuboj. Li scivolis, kiel tia tropika ĝangalo povus ekzisti inter pintoj kovritaj de eterna neĝo.
Unufoje, nekredeble grandega tigro aperis silente sur la pado antaŭ ili – monstro dek futojn longa, kun dentegoj kiel ponardoj. Princino Zosara, ekvidinte ĝin de sia palankeno, eligis akran krion. La Azweroj rapide fermis rangojn kaj kun klinktintado kontraŭstarigis siajn lancojn. La tigro, ŝajne decidinte ke la taĉmento estas tro forta por si, ŝteliris en la ĝangalon tiel silente kiel ĝi alvenis.
Tiam la tero tremis sub pezaj paŝoj. Kun laŭta gruntado, grandega besto eliris el la rododendra arbustaro kaj kuris trans ilian vojon. Griza kaj ronda kiel monta ŝtonego, ĝi similis al granda porko kun ondiĝinta, dika haŭto. Super ĝia muzelo elstaris granda, kurba korno, tridek centimetrojn longa. La kreitaĵo haltis, rigardante stulte la kavalkadon per malbrilaj, porksimilaj okuloj; poste ĝi denove gruntis kaj brue saltis en la arbustojn.
– Rinocero – diris Juma. – Ni havas ilin tiajn en Kush.
La ĝangalo iom post iom cedis al la bordoj de granda blua lago, aŭ enlanda maro, kiun Conan vidis de supre. Dum kelka tempo ili sekvis laŭ la bordoj de ĉi tiu nekonata akvo, kiun la Azweroj nomis Sumeru Tso. Fine, trans la golfo, ili ekvidis la murojn, kupolojn kaj turojn de urbo el ruĝa ŝtono, leviĝanta meze de kampoj kaj padoj kurantaj inter la ĝangalo kaj la maro.
– Shamballah! – ekkriis la komandanto de Azweroj.
En la sama momento, liaj homoj deĉevaliĝis, surgenuiĝis kaj tuŝis la malsekan teron per siaj fruntoj, dum Juma kaj Conan interŝanĝis mirigitajn rigardojn.
– Tie loĝi la dioj! – diris la ĉefo. – Nun vi marŝi, rapide. Se ni prokrasti pro vi, ili senhaŭtigi vin vive. Rapidi!
La urba pordego estis fandita el bronzo, verdigriĝinta pro la aĝo, kaj formita kiel giganta homa kranio kronita per kornoj. La kvadrataj, kraditaj fenestroj super la portalo funkciis kiel ĝiaj okuloj, dum la segildenta pordego ridetis al la alvenintoj kiel la dentoj de senkorpa faŭko. La komandanto de la malgrandaj militistoj blovis torditan latunan kornon, kaj la herso leviĝis. Ili eniris la nekonatan urbon.
Ĉio tie estis forĝita kaj skulptita el rozkolora ŝtono. La arkitekturo estis riĉa, abunda je bareliefoj kaj freskoj svarmantaj de demonoj, monstroj kaj multbrakaj diaĵoj. Gigantaj vizaĝoj el ruĝa ŝtono rigardis malsupren de la turmuroj, kiuj leviĝis etaĝo post etaĝo al konusformaj kupoloj.
Ĉie, kien li rigardis, Conan vidis skulptaĵojn en la formo de homaj kranioj. Ili estis metitaj en la linteloj de domoj. Ili pendis sur oraj ĉenoj el la flavbrunaj koloj de la Meruvianoj, kies solaj vestaĵoj, de viroj kaj virinoj, estis mallonga jupo. Ili aperis sur la ŝildoj de la pordeggardistoj kaj ornamis la frontojn de iliaj bronzaj kaskoj.
La taĉmento iris laŭlonge de la larĝaj, bone dizajnitaj avenuoj de ĉi tiu mirinda urbo. Duonnudaj Meruvianoj moviĝis flanken por ili, ĵetante pasemajn, neinteresitajn ekrigardojn al la du kaptitoj kaj la palankeno portanta la princinon. Inter la amasoj de duonnudaj loĝantoj, razkapaj pastroj moviĝis kiel skarlataj ombroj, vestitaj de kapo ĝis piedfingroj per volumenaj roboj el iu maldika, ruĝa materialo.
Inter la grupo de arboj priŝutitaj per skarlataj, bluaj kaj oraj floroj, staris la palaco de la reĝo-dio. Ĝi konsistis el ununura, giganta konuso, aŭ kupolo, leviĝanta de malalta, cirkla bazo. Faritaj tute el ruĝa ŝtono, la ovalaj muroj de la turo spirale supreniris, kiel iuj strangaj, konusaj markonkoj. Sur ĉiu ŝtono de la spirala strukturo estis skulptita la bildo de homa kranio. La palaco aspektis kiel grandega piramido ŝutamasigita de kranioj. Zosara apenaŭ sukcesis subpremi tremon je tiu vido, kaj eĉ Conan morne kunpremis siajn dentojn.
Tra alia kranio-pordego, ili eniris internen, kaj tie, tra vastaj ŝtonmuritaj ĉambroj, ili atingis la tronĉambron de la reĝo-dio. La Azweroj, malpuraj kaj lacaj pro la vojaĝo, restis malantaŭe, dum halebard-armitaj gardistoj kaptis la tri kaptitojn kaj kondukis ilin al la trono.
La trono, staranta sur nigra marmora piedestalo, estis forĝita el ununura grandega bloko de nefrito kaj ornamita per skulptaĵoj prezentantaj ĉenojn kaj ŝnurojn de kranioj, komplekse interimplikitaj kaj interplektitaj. Sur tiu ĉi verdblanka seĝo sidis duondia monarko, fare de kiu oni alportis la kaptitojn al ĉi tiu nekonata mondo.
Malgraŭ la graveco de sia situacio, Conan ne povis deteni sin de rideto. Por Rinpoĉe, Jalung Thongpa estis tre malalta kaj dika, kun maldikaj, kurbaj kruroj, kiuj apenaŭ atingis la plankon. Lia grandega ventro estis ĉirkaŭita per juvelita ora ŝtofo. Liaj nudaj, dikaj brakoj estis ĉirkaŭprenitaj per dekduo da oraj brakringoj, kaj grandaj ringoj brilis sur liaj dikaj fingroj.
La kalva kapo sidanta sur ĉi tiu misforma korpo estis treege malbela – kun pendanta kolfaldo, pendanta malsupra lipo, kaj kurbaj, nigriĝintaj dentoj. Konusa kasko aŭ krono el solida oro, brilanta per rubenoj, kronis la kapon. Ĝia pezo ŝajnis troŝarĝi la portanton.
Kiam Conan rigardis pli atente Jalung-on Thongpa, li rimarkis, ke la reĝo-dio estis strange misforma. Unu flanko de lia vizaĝo ne kongruis kun la alia. Karno sur unu flanko loze algluiĝis al la osto, kaj la okulo havis malplenan, nuban rigardon, dum la alia brilis kun malica inteligenteco.
La sana okulo de la monarko nun fiksiĝis sur Zosaran, ignorante la du gigantajn militistojn, kiuj akompanis ŝin. Apud la trono staris alta, maldika viro en la skarlataj roboj de Meruvia pastro. En la glatrazita kapo estis paro da glaciverdaj okuloj, kiuj rigardis la ĉirkaŭaĵon kun malvarma malestimo. La reĝo-dio turnis sin al li kaj diris ion per alta, pepanta voĉo. Lerninte kelkajn Meruviajn vortojn de la Azweroj gardantaj ilin, Conan komprenis, ke la alta pastro estis la ĉefa sorĉisto de la reĝo – la Granda Ŝamano nomata Tanzong Tengri.
El fragmentoj de la subaŭskultita konversacio, Conan ankaŭ divenis, ke la ŝamano, per sia magio, antaŭvidis la alvenon de la taĉmento eskortanta Princinon Zosara al ŝia Kuigara fianĉo kaj montris ĉi tiun vizion al la reĝo-dio. Superfortita de simpla, homa deziro por la svelta Turania knabino, Jalung Thongpa sendis taĉmenton de Azweraj rajdantoj por kapti ŝin kaj alporti ŝin al sia serajlo.
Jen ĉio, kion Conan volis scii. Dum kelkaj tagoj, ekde sia kapto, li estis puŝata, pikata kaj malbenata. Li preskaŭ trouzis siajn piedojn kaj estis preta eksplodi.
La du gardistoj akompanantaj lin staris fronte al la trono, iliaj okuloj mallevitaj pro respekto, ilia plena atento koncentrita al la reganto, kiu povus eldoni ordonon iam ajn. Conan iomete faldis la ĉenon, kiu ligis liajn pojnojn. La feroj estis tro fortaj por rompiĝi; li provis tiun unuan tagon de kaptiteco kaj malsukcesis.
Li silente kunmetis siajn manojn, lasante la ĉenon loze pendi de ili, formante buklon duonmetron longan, tiam li turniĝis furioze sur sia kalkano, svingante siajn brakojn super la kapo de la gardisto maldekstre de si. La loza ĉeno vipis la gardiston en la vizaĝon kiel vipo kaj ĵetis lin malantaŭen, sango ŝprucante el lia rompita nazo.
Ĉe la unua abrupta movo de Conan, la dua gardisto turniĝis, halebardo pikpreta. En tiu sama momento, Conan kaptis la klingon de la halebardo en la buklon de la ĉeno kaj elŝiris la ŝafton el la manoj de la gardisto.
Plia bato, kaj alia gardisto flugis flanken, tenante sian sangan buŝon kaj kraĉante siajn rompitajn dentojn. La ĉeno liganta la krurojn de la Cymmeriano estis tro mallonga por permesi al li kuri rapide. Tamen, la barbaro saltis de ambaŭ piedoj kiel rano kaj atingis la piedestalon. Per du mallertaj saltoj, li atingis la tronon kaj premis ambaŭ manoj sur la dikan kolon de la reĝo-dio, salivanta pro timo, sidanta sur lia amaso da kranioj. La sana okulo de la monarko ŝveliĝis pro timo, kaj lia vizaĝo bluiĝis kiam la Cymmeriano forte premis lian gorĝon.
Gardistoj kaj eminentuloj kuris ĉirkaŭe kriegante pro teruro aŭ staris en hororo kaj nekredemo, rigardante ĉi tiun fremdan giganton, kiu kuraĝis levi manon kontraŭ ilian diaĵon.
– Unu movo, kaj mi sufokos la vivon de tiu dika bufo! – grumblis Conan.
La Granda Ŝamano estis la sola el la Meruvianoj ĉeestantaj en la ĉambro, kiu ne panikiĝis aŭ montris surprizon kiam la ĉifona junulo neatendite atakis la reganton. En perfekta Hyrkania lingvo, la pastro demandis:
– Kion vi volas, barbaro?
– Liberigu la knabinon kaj la nigrulon! Donu al ni ĉevalojn, kaj ni malaperos el via malbenita valo por ĉiam. Se vi rifuzos aŭ provos trompi nin, mi dispremos vian reĝon al pulpo!
La ŝamano kapjesis per sia kadavra kranio. Liaj verdaj okuloj estis malvarmaj kiel glacio, kaj lia vizaĝo, kun sia streĉita, silke glata haŭto, estis senmova kiel masko. Li levis sian skulptitan ebonan bastonon en komanda gesto.
– Liberigu Princinon Zosara kaj la nigrahaŭtan kaptiton – li ordonis trankvile. Servistoj, kun palaj vizaĝoj kaj timigitaj rigardoj, rapidis plenumi la ordonon. Juma ĝemis, frotante siajn pojnojn. La tremanta princino staris apud li. Puŝante antaŭ si la reĝon, rigidiĝintan pro timo, Conan malsupreniris de la podio.
– Conan! – kriegis Juma. – Atentu!
La Cymmeriano turniĝis, sed estis jam tro malfrue. Kiam li atingis la randon de la podio, la Granda Ŝamano atakis. Kun fulmrapideco, kiel atakanta kobro, li etendis manon kun ebona bastono kaj milde tuŝis per ĝi la ŝultron de Conan, kie lia nuda haŭto videbliĝis tra la ŝirita vesto. La Cymmeriano ne kompletigis sian salton. Stranga malforteco kaptis lian korpon, kiel veneno de serpenta mordo. Nebulo malklarigis lian menson; lia kapo – tro peza por levi – falis sur lian bruston. Li malrapide sinkis sur la plankon. La duone sufokita malgranda reĝo liberiĝis el lia teno. La lasta sono, kiun Conan aŭdis, estis la surdiga muĝo de la nigrulo dum li kolapsis, dispremita de la giganta amaso da siaj malamikoj.
Super ĉio, estis varme kaj aĉodore. La senmova, putra aero de la kelkarcero fetoris, saturita de la fetoro de amasitaj, ŝvitantaj korpoj. Dekduon da nudaj viroj oni ŝtopis en unuopan malvastan ĉelon, ĉirkaŭitan ĉiuflanke de grandegaj ŝtonblokoj pezantaj multajn tunojn. La plej multaj el la kaptitoj estis Meruvianoj; tiuj kuŝis senmove, sensentaj kaj apatiaj. Estis tie ankaŭ kelkaj fortikaj, oblikvokulaj Azweroj-militistoj gardantaj la sanktan valon. Du el la kaptitoj, kun siaj aglaj nazoj, estis Hyrkanianoj. Kaj estis tie ankaŭ Cymmeriano – Conan kun sia grandega, nigra kunulo, Juma. Kiam la stabo de la Granda Ŝamano senkonsciigis lin, kaj la militistoj, danke al sia supereco en nombro, venkis Juma-on, laŭ ordonoj de la furioza monarko, ili estis suferontaj la plej severan punon pro sia krimo. Tamen en Shamballah la plej severa puno ne estis morto, kiu laŭ la Meruvianoj simple liberigis la animon, permesante al ĝi ree enkarniĝi. Ili konsideris sklavigon de homo kiel la plej teruran punon, ĉar ĝi senigis ilin je ilia homeco kaj individueco. Kaj tial ambaŭ estis punitaj tiamaniere.
Konsiderante tion, Conan furioze grumblis, kaj en liaj nigraj okuloj, rigardantaj el sub taŭza maŝo da dika, vortikigita hararo, ekflamis malbonaŭgura brilo. Juma, ĉenita apud li, sentinte la aflikton de sia kunulo, ekridetis. Conan rigardis lin minace; kelkfoje la konstanta bona humoro de Juma iritis lin. Por la Cymmeriano, alkutimiĝinta al libereco, kaptiteco estis efektive la plej severa puno.
Tame por la Kushano, ĝi estis nenio nova. Sklavĉasistoj ŝiris lin el la brakoj de lia patrino kiam li estis ankoraŭ infano kaj trenis lin el la vaporaj ĝangaloj de Kush al la sklavmerkato en Shem. Dum kelka tempo, li laboris sur plantejo tie, poste, kiam liaj muskoloj komencis ŝveli, oni vendis lin kiel gladiatoran kandidaton al Argos.
Pro la venko en la luktado okazigita por festi la triumfon de Reĝo de Argos, Milo, super Reĝo de Zingara, Ferdrug, Juma ricevis sian liberecon. Dum kelka tempo, li vivis en diversaj Hyboriaj landoj, vivtenante sin per ŝtelo kaj okazaj laboroj. Poste li vagis orienten, al Turan, kie liaj potencaj muskoloj kaj lerteco en batalo gajnis al li lokon inter la dungosoldatoj de Reĝo Yildiz.
Tiel li renkontis la junan Conan-on. Ili ŝatis unu alian je la unua renkonto. Ili estis la du plej altaj homoj inter ĉiuj dungosoldatoj, kaj ambaŭ venis el malproksimaj, fremdaj landoj; ambaŭ estis la solaj reprezentantoj de siaj rasoj inter la Turananoj. Ilia amikeco nun kondukis ilin al la karceroj de Shamballah, kaj baldaŭ kondukos ilin al la finfina degradiĝo, kiun prezentas la sklavmerkato. Tie ili devos stari nudaj en la brulanta suno, palpataj kaj piketataj de eblaj aĉetantoj, dum la aŭkciisto laŭte krios pri ilia forto.
La tagoj pasis malrapide, kvazaŭ kripligitaj serpentoj trenantaj sin pene trans la sablon. Conan, Juma, kaj la aliaj kaptitoj endormiĝis kaj vekiĝis por manĝi siajn rizporciojn de lignaj teleroj, malabunde disdonataj de la gardistoj. Ili pasigis siajn tagojn dormetante aŭ kverelante unu kun la alia.
Conan volis lerni pli pri la Meruvianoj, ĉar neniam antaŭe en siaj vojaĝoj li renkontis homojn kun tia haŭtkoloro. Ili loĝis ĉi tie, en ĉi tiu stranga valo, kiel iliaj prauloj faris ekde la komenco de tempo. Ili havis neniun kontakton kun la ekstera mondo kaj deziris neniun.
Conan amikiĝis kun Meruviano nomita Tashudang, de kiu li lernis iom da ilia kanteca lingvo. Kiam li demandis, kial ili nomis sian reĝon dio, Tashudang respondis, ke ĉi tiu reĝo estas dek mil jarojn aĝa, kaj post ĉiu ekzisto en unu korpo, lia spirito renaskiĝas en alia. Conan estis skeptika pri ĉi tiu teorio, ĉar li jam aŭdis similajn mensogojn disvastigitajn de regantoj de aliaj landoj. Tamen, li saĝe konservis sian opinion por si mem. Kiam Tashudang timeme kaj rezignacie plendis pri ilin subpremanta reĝo kaj pri liaj ŝamanoj, Conan demandis: – Kial vi kaj viaj samlandanoj ne kuniĝas kaj ne ĵetas ilin ĉiujn en la Semeru-on Tso, kaj ne transprenas la regadon? Jen kion ni farus en mia lando se iu provus tirani nin.
Tashudang aspektis ŝokita.
– Vi ne scias, pri kio vi parolas, fremdulo! Antaŭ multaj jarcentoj, kiel diras la pastroj, ĉi tiu lando estis multe pli alta ol ĝi estas nun. Ĝi etendiĝis de la pintoj de la Himeliaj Montoj ĝis la Talakma montarmasivo, unu granda, alta ebenaĵo, kovrita de neĝo kaj vipata de glaciaj ventoj. Oni nomis ĝin la Tegmento de la Mondo. Tiam Yama, la reĝo de demonoj, decidis krei ĉi tiun valon por ni – sia elektita popolo. Lia potenca sorĉo kaŭzis la kolapson de la lando. Kun muĝo pli potenca ol mil tondroj, la tero tremis, fandita roko elverŝiĝis el la fendoj, montoj kolapsis, kaj arbarojn konsumis fajro. Kiam ĝi finis, la lando inter la montoj estis kia ĝi estas nun. Ĉar ĝi fariĝis malaltaĵo, la klimato plivarmiĝis, kaj plantoj kaj bestoj el aliaj, pli varmaj landoj aperis. Tiam Yama kreis la unuajn Meruvianojn kaj metis ilin en la valon por loĝi tie eterne. Kaj li nomumis ŝamanojn kiel gvidantojn kaj instruistojn de la popolo. Iafoje ŝamanoj forgesas siajn devojn kaj subpremas nin kvazaŭ ili estus ordinaraj, avidaj homoj. Tamen la ordono de Yama, ke ni obeu la ŝamanojn daŭre ligas nin. Se ni malobservos ĝin, la granda sorĉo de Yama perdos sian potencon, kaj ĉi tiu lando denove leviĝos al la alto de la montopintoj kaj fariĝos frosta dezerto. Tial, kiom ajn la ŝamanoj subpremas nin, ni ne kuraĝas ribeli kontraŭ ili.
– Nu – diris Conan – se vi konsideras tiun malagrablan malgrandan bufon dio...
– Ho ve! – diris Tashudang, la skleroj de liaj okuloj fulmis timeme en la mallumo. – Parolu nenion pli! Li estas la sola filo de la granda dio – Yama mem. Kaj kiam li vokas sian patron, la dio venas!
Tashudang kaŝis sian vizaĝon en siaj manoj, kaj tiun tagon Conan nenion plu povis eltiri de li.
La Meruvianoj estis stranga raso. Ili montris strangan spiritmalviglecon – malviglan fatalismon, kiu igis ilin rigardi ĉion, kio okazis al ili, kiel la neeviteblan volon de kruelaj, neesploreblaj dioj. Ili kredis, ke ĉiu provo spiti la sorton estos punita – se ne tuj, tiam en la sekva enkarniĝo.
Ne estis facile eltiri iujn ajn informojn de ili, sed la juna Cymmeriano persistis. Unuflanke, ĝi helpis lin pasigi la tempon. Aliflanke, li ne intencis resti sklavo longe, kaj ĉiu peceto da informo, kiun li povus kolekti pri ĉi tiu kaŝita regno kaj ĝiaj strangaj homoj, povus esti utila, kiam li kaj Juma provos liberiĝi. Krome, li bone sciis, kiom grava eĉ supraĵa scio pri la loka lingvo estas dum vojaĝado tra fremdaj landoj. Kvankam nature tute nevola akiri scion, Conan lernis lingvojn facile. Li jam ekposedis kelkajn, kaj en iuj li kapablis eĉ legi kaj skribi.
Fine, la promesita tago alvenis, kiam gardistoj en nigraj ledaj vestaĵoj eniris inter la sklavojn, krakigante pezajn vipojn kaj forpelante siajn ŝarĝitojn el iliaj ĉeloj.
– Nun ni vidos – mokis unu el ili – kian prezon la princoj de la Sankta Lando pagos por via senvalora kadavro, vi fremdlanda virporko!
Kaj lia vipo lasis longan markon sur la dorso de Conan. La varmega suno bruligis la dorson de Conan kiel fajro. Post tiom longa tempo en la mallumo, la taglumo blindigis lin. Post la aŭkcio, ili kondukis lin laŭ pastabulo sur la ferdekon de granda galero alligita ĉe la longa, ŝtona kajo de Shamballah. Li mallarĝigis la okulojn kaj malbenis sub sia spiro. Do tio estis lia sorto – li devis laboregi ĉe la remiloj ĝis sia morto.
– Eniru la holdon, hundoj! – la supergardisto insultis, malantaŭmane frapante Conan-on en la makzelon. – Nur infanoj de Yama rajtas iradi sur la ferdeko!
Senpripense, la juna Cymmeriano respondis al li per sia bato. Li enpuŝis kunpremitan pugnon en la grasan ventron de la supergardisto. Kiam la aero sible eskapis el pulmoj de la batita vriro, Conan donis al li potencan baton al la makzelo, post kiu la dikulo falis streĉe sur la ferdekon. Juma ululis pro ĝojo kaj puŝis sin tra la aliaj sklavoj por stari apud Conan.
La kapitano de la gardistoj donis mallongan ordonon. En palpebrumo, dekduo da lancoj tenataj de sveltaj Meruviaj maristoj estis celitaj al la brusto de la Cymmeriano. La barbaro staris ĉirkaŭita de rondo de lancoj, kaj minaca krio estis venanta al liaj lipoj. Tamen, li zorge retenis sian koleron, sciante, ke la plej eta movo signifus tujan morton.
La supergardisto vekiĝis nur post kiam sitelo da akvo estis verŝita sur lian kapon. Li pene stariĝis, anhelante kiel rosmaro, strioj da akvo fluis laŭ lia kontuzblua vizaĝo sur lian maldensan nigran barbon. Li rigardis Conan-on per okuloj, kiuj esprimis furiozan koleron, poste glacian malamon.
La oficiro komencis doni ordonon al la maristoj:
– Mortigu tiun ĉi...
Sed la supergardisto interrompis al li:
– Ne, ne mortigu lin! Morto estus tro milda puno por li. Mi igos lin ĝemi por morto antaŭ ol mi finos kun li.
– Nu do, Gorthangpo? – la oficiro demandis.
La supergardisto ekrigardis la benkojn de la galersklavoj, renkontante la rigardon de pli ol cent nudaj, brunhaŭtaj viroj. Ili estis maldikaj kaj malsatigitaj kun ĝibigitaj dorsoj kovritaj per spuroj de sennombraj vipobatoj. La ŝipo havis longan vicon da remiloj ambaŭflanke. Al kelkaj remiloj estis alforĝitaj du remistoj, tri al aliaj, depende de ilia grandeco kaj la forto de la sklavoj. La supergardisto montris al remilo meze de la ŝipo kaj tri grizharaj, maldikaj kiel skeletoj maljunuloj alforĝitaj tie.
– Alforĝu lin tie! Ĉi tiuj vivantaj kadavroj kapablas jam nenion – ili ne utilas al ni. Liberigu ilin de la remilo. Ĉi tiu fremdulo bezonas etendi siajn brakojn iomete; ni lasos lin fari tion ĉi. Kaj se li ne povos daŭrigi la rapidecon, mi ŝiros la karnon de lia dorso ĝis la malsupra parto de lia dorso.
Dum Conan rigardis, la maristoj liberigis la tri remistojn de la ĉenoj, kiuj ligis iliajn pojnojn al la remilteniloj. La maljunuloj kriis pro teruro, kiam la potencaj brakoj ĵetis ilin eksterŝipen. Kun laŭta plaŭdo ili koliziis kontraŭ la akvo kaj sinkis senspure – nur kelkaj aerveziketoj emerĝis al la marsurfaco kaj krevis.
Conan estis alforĝita al la remilo en ilia loko. Li devis labori kiel tri homoj. Kiam oni sidigis lin sur la gluecan je malpuraĵoj benkon, la supergardisto rigardis lin morne.
– Ni vidos kiel vi sukcesos kun la remilo, knabo. Vi tiros kaj tiros ĝis via dorso fendiĝos, kaj tiam vi tiros eĉ pli forte. Kaj ĉiufoje kiam vi tiros pli malforte aŭ perdos vian ritmon, mi rememorigos vin pri via loko – ho tiel!
Li svingis; la vipo flugis tra la aero kaj falis kun siblo sur la ŝultrojn de Conan. La doloro estis kvazaŭ blankarda fero estus premita al lia korpo. Sed Conan ne ekkriis aŭ eĉ ektremis. Ŝajnis, ke li tute ne sentis la baton, tiel granda estis la forto de lia volo.
La supergardisto murmuris ion sub sia spiro, kaj la vipo zomis denove. Ĉi-foje, la Cymmeriano grimacis ĉe la angulo de sia buŝo, sed li sidis senmove, lia rigardo fiksita rekte antaŭen. Tria bato, kaj kvara. Ŝvito ekfluis sur la frunto de la Cymmeriano kaj superverŝis liajn okulojn, pikante kaj blindigante, kaj sango fluetis laŭ lia dorso. Sed li ne montris sian suferadon.
De malantaŭe, li aŭdis flustron de Juma:
– Kuraĝon!
Tiam venis la ordono de la ponto; la kapitano volis forveli. La supergardisto kontraŭvole forlasis la agrablan taskon vipi la dorson de la Cymmeriano al pulpo.
La maristoj deĵetis la haŭserojn fiksantajn la ŝipon al la kajo, kaj puŝis sin for per siaj hokoj. Ĉe la pruo, antaŭ la benkoj de la galeranoj, sed sur la sama ferdeko kiel ili, en la ombro de la ponto, kiu etendiĝis laŭlonge de la ŝipo super iliaj kapoj, sidiĝis nuda Meruviano kun grandega tamburo. Kiam la ŝipo eliris el la haveno, la stiristo prenis lignan martelon kaj komencis bati la tamburon. Kun ĉiu bato, la sklavoj kliniĝis super la remiloj, streĉante siajn krurojn kaj brakojn, ĝis ilia pezo permesis al ili refali sur la benkon; tiam denove ili puŝis malantaŭen kaj mallevis la remilojn, kaj ĉio rekomenciĝis. Conan rapide kaptis la ritmon, same kiel Juma, alforĝita al la remilo malantaŭ li.
La Cymmeriano ankoraŭ neniam antaŭe estis sur ŝipo. Penegante ĉe sia remilo, li ĵetis akran rigardon al la stultiĝintaj, senkonscie rigardantaj sklavoj kun dorsoj markitaj de vipobatoj, penantaj sur malpuraj benkoj en la fetoro de siaj propraj malpuraĵoj. La ŝipo sidis profunde en la akvo; ŝipmeze, la balustrado estis apenaŭ metron super ĝia surfaco. La pruo, kie dormis la maristoj, estis pli alte, same kiel la ĉizita kaj orumita stirejo, kie loĝis la oficiroj. Ŝipmeze staris ununura masto. Laŭlonge de la ponto super la benkoj de la galersklavoj kuŝis la velstango de faldita triangula velo kaj la ĉefvelo mem.
Kiam la ŝipo forlasis la havenon, la maristoj malligis la ŝnurojn, kiuj estis fiksantaj la velon kaj velstangon al la ponto, kaj starigis ĝin, tirante la hisilon kaj murmurante kanton. La velstango malrapide iris supren, en kelkcolaj saltoj. Post kiam ĝi estis jam levita, la or-violkolora, striita velo disvolviĝis kaj pleniĝis kun klako. Ĉar la vento estis favora, la remistoj povis ripozi.
Conan rimarkis, ke la tuta galero estis farita el ia speco de ligno, nature aŭ per tinkturado, ruĝa. Kiam li rigardis ĉirkaŭen, fermante duone la okuloj kontraŭ la brilego, la ŝipo aspektis kvazaŭ ĝi estus banita en sango. Subite, vipo krakis, kaj la supergardisto, staranta sur la ponto super la barbaro, ekkriis al li:
– Eklaboru, vi pigra porkaĉo!
La bato lasis novan markon sur la dorso de Conan. Ĉi tio estas vere sanga ŝipo, li pensis – banita en la sango de sklavoj.
Dum sep tagoj, Conan kaj Juma ŝvitis ĉe la masivaj remiloj de la ruĝa galero, kiu velis laŭlonge de la Sumeru Tso marbordo, haltante por nokto ĉe ĉiu el la sep sanktaj urboj de Meru: Shondakor, Thogar, Auzakia, Issedon, Palian, kaj Throan, kaj poste – ĉirkaŭirinte la maron – reen al Shamballah. Kvankam ili estis fortaj viroj, la konstanta penado baldaŭ kondukis ilin al la rando de elĉerpiĝo, kiam iliaj dolorantaj muskoloj ŝajnis nekapablaj plu labori. Tamen la senlaca tamburbato kaj la krakado de la vipo instigis ilin peni pluen.
Unufoje tage, la maristoj ĉerpis kelkajn sitelojn da malvarma, saleta akvo de trans la bordo kaj superverŝis la elĉerpitajn sklavojn per ĝi. Unufoje tage, kiam la suno estis ĉe la zenito, ili ricevis bovlon da rizo kaj grandan kuleron da akvo. Nokte, ili dormis ĉe siaj remiloj. Dorsstreĉa laboro malfortigis la volon kaj malakrigis la menson, transformante la remistojn en senanimajn aŭtomatojn.
Tiaj kondiĉoj rompus la spiriton de iu ajn homo – krom iu kiel Conan. La juna Cymmeriano ne submetiĝis al la tiu sorto kiel faris la apatiaj Meruvianoj. La senfina laboro ĉe la remiloj, la brutala traktado kaj la malpuraj benkoj, anstataŭ malfortigi lian volon, nur fortigis ĝin.
Kiedy statek wrócił do Shamballah i rzucił kotwicę na redzie, cierpliwość Conana zaczynała się już kończyć. Było ciemno i cicho; sierp księżyca – jak wąska, srebrna szabla – wisiał nisko na zachodnim niebie, rzucając słaby, złudny blask. Niebawem miał zajść. Taką noc wśród narodów Zachodu nazywano „księżycem łotrów", gdyż takie ciemne noce wybierali zbójcy, złodzieje i mordercy na uprawianie swojego rzemiosła. Pochyleni nad wiosłami, udając sen, Conan i Juma omawiali plan ucieczki z meruwiańskich galer.
La piedoj de la galersklavoj ne estis katenitaj. Tamen, ĉiu portis paron da katenoj konektitaj per ĉeno tratirita tra fera ringo ligita al la remilo. Kvankam la ringo moviĝis libere laŭlonge de la tenilo, ĝia movado estis limigita de la forketo unuflanke kaj de kolumo aŭ plumba ĉapo aliflanke. Ĉi tiu kolumo, firme ligita al la tenilo per fera najlo, funkciis kiel kontraŭpezo al la padelo. Conan testis la forton de la ĉeno, katenoj kaj ringo centfoje; tamen eĉ lia grandega forto, pligrandigita per sep tagoj da remado, ne povis venki ilin. Tamen, en mallaŭta, hasta flustro, li instigis la aliajn sklavojn ribeli.
– Se ni povus tiri Gorthangpon de la ponto – li diris – ni povus disŝiri lin per dentoj kaj ungegoj. Kaj li portas la ŝlosilojn al ĉiuj katenoj. Kiam ni estos forigantaj la katenojn, la maristoj mortigos kelkajn el ni; sed kiam ni liberiĝos, ni supernombros ilin kvin aŭ ses foje kontraŭ unu, kaj...
– Ne diru tiel! – siblis la plej proksima Meruviano. – Eĉ ne pensu pri tio!
– Ĉu tio ne interesas vin? – la Cymmeriano ekmiris.
– Ne! Eĉ pro paroli pri tio igas miajn ostojn akvo.
– Miajn ankaŭ – diris alia. – La suferado, kiun ni eltenas ĉi tie, estis donacita al ni de la dioj kaj estas justa puno pro niaj pekoj en antaŭa enkarniĝo. Kontraŭstari ĝin estus ne nur sencela sed ankaŭ blasfema. Mi petegas vin, barbaro, ĉesu ĉi tiun paroladon kaj humile submetiĝu al via sorto.
Tia konduto ne estis en la naturo de Conan, kaj ankaŭ Juma ne estis homo, kiu atendus sian baldaŭan morton sen batalo. Sed la Meruvianoj ne aŭskultis iliajn argumentojn. Eĉ Tashudang, kutime elokventa kaj amika kiel por Meruviano, petegis Conan-on ne fari ion, kio povus kolerigi Gorthangpon, la supergardiston, aŭ alporti al ili eĉ pli malbonan punon ol tiun, kiun la dioj kompleze donacis al ili.
La argumentado de Conan estis interrompita de la akra vipbato. Vekita de la voĉoj de la aliaj, Gorthangpo mallaŭte elgrimpis el sia lito en la pruo. El kelkaj preteraŭditaj vortoj, li komprenis, ke ribelo prepariĝas. Nun lia vipo ekflugis kaj falis kun krako sur la ŝultrojn de la Cymmeriano.
Conan havis sufiĉe. En unu momento, li saltis sur siajn piedojn, kaptis la finon de la vipo, kaj elŝiris ĝin el la manoj de Gorthangpo. La supergardisto komencis krie voki la maristojn.
Conan ne povis eltiri la feran ringon de la remiloŝafto. En atako de malespero, nova ideo venis al li. La dezajno de la remiloforketo limigis la movadon de la remilo al malpli ol kvin futoj super la ferdeko, sur kiu li nun staris. Conan puŝis la tenilon de la remilo tiel alten kiel li povis, grimpis sur la benkon, kaj kaŭrinte, apogis ĝin per siaj brakoj. Poste, per unu potenca puŝo de siaj longaj, muskolaj kruroj, li rektigis sin. Kun resonanta krako, la remilo rompiĝis en la forketo. Conan rapide forigis la ringon de la rompita fino. Nun li havis oportunan armilon: klabon, aŭ pli ĝuste, bastonon, tri metrojn longan, pintita ĉe unu fino per kvinkilograma peco da plumbo.
La unua, detruiga bato trafis la supergardiston en la tempion. La kranio de Gorthangpo fendiĝis kiel matura melono, duŝante la ferdekon per sanga pluvo. Poste Conan saltis sur la ponton kaj impete ekmoviĝis al la atakantaj maristoj. Sube, sveltaj, brunhaŭtaj Meruvianoj kunpremiĝis sur siaj benkoj, ĝemante preĝojn al siaj demonaj dioj. Nur Juma sekvis la ekzemplon de Conan, rompante sian remilon kaj liberigante sin de ĝi.
La maristoj mem estis Meruvianoj, mallaboremaj, senmakzelaj fatalistoj. Ili neniam devis trakti sklavribelon; ili ne kredis, ke tia afero eĉ eblas. Malplej grave, ili atendis alfronti fortikan junan giganton armitan per dek-futa klabo. Malgraŭ tio, ili agis sufiĉe kuraĝe, kvankam la mallarĝa ponto permesis al nur du atakantoj ataki Conan-on samtempe. La Cymmeriano impetis al ili sen dua penso, svingante sian rompitan remilon. La unua bato faligis unu mariston de la ponto, kaj li falis inter la benkojn kun rompita ŝultro. La dua frakasis la kranion de alia. Lanco siblis preter, celante la nudan bruston de Conan; li forbatis ĝin el la mano de la maristo kaj per alia bato, faligis du homojn samtempe: unu kun rompitaj ripoj, la alia trenita de lia falanta kunulo.
Tiam Juma grimpis sur la ponton. En la malforta lunlumo, la nuda torso de la Kushano brilis kiel oleita ebono, kaj lia remilo tranĉis tra la alproksimiĝantaj Meruvianoj kiel falĉilo. La maristoj, nepreparitaj por renkonto kun du tiaj monstroj, perdis kuraĝon kaj fuĝis al la sekureco de la stirejo, kie ilia oficiro, ĵus vekita el dormo, kriis kontraŭdirajn ordonojn.
Conan kliniĝis super la kadavro de Gorthangpo kaj traserĉis ĝin por trovi la faskon de ŝlosiloj. Li rapide trovis la ŝlosilon al ĉiuj katenoj kaj deprenis sian propran, poste faris la samon por Juma.
La arkoŝnuro ekvibris, kaj sago fajfis ĝuste super la kapo de Conan, enfosante sin en la maston. La du iamaj sklavoj ne atendis por vidi kio okazos poste. Rapide saltinte de la ponto, ili puŝis sin preter la kurbiĝintaj remistoj al la flanko, transsaltis ĝin, kaj malaperis en la nigrajn akvojn de la haveno de Shamballah. Kelkaj sagoj flugis post ili, sed en la malforta lumo de la subiranta luno, la arkpafistoj povis nur pafi blinde.
La du nudaj viroj eliris gutante el la maro kaj rigardis ĉirkaŭen. Ŝajnis al ili, ke ili naĝis kelke da horoj, serĉante manieron atingi Shamballah-on nerimarkite. Fine, ili trovis la elirejon de unu el la pluvakvaj dreniloj de la antikva ŝtona urbo. Juma daŭre tenis pecon de la rompita remilo, per kiu li batalis kontraŭ la maristoj; Conan lasis sian sur la ŝipo. El tempo al tempo, brileto de lumo filtriĝis en la kanalon tra la kradoj de la dreniloj metitaj en la stratkanaletoj super ili, sed ĝi estis tro malforta – ĉar la luno jam subiris – kaj ne sukcesis dispeli la mallumon regantan sube. Do, en la preskaŭ totala mallumo, la du fuĝantoj vadis ĝistalie en malpura akvo, serĉante elirejon el la tunelo.
Grandegaj ratoj forkuris pepante, dum ili iris laŭ la ŝtonaj koridoroj sub la urbo. Iliaj okuloj ardis en la mallumo. Unu el la pli grandaj ronĝuloj mordis la suron de Conan, sed la Cymmeriano tuj kaptis ĝin, kaj dispreminte ĝin en sia mano, ĵetis ĝin en la pli singardajn bestojn. Ili tuj komencis pepeman, baraktan batalon por sia predo, kaj Conan kaj Juma rapidis pluen tra la suprenirantaj tuneloj.
Estis Juma, kiu trovis la sekretan pasejon. Palpante per sia mano laŭ la malseka muro, li hazarde liberigis la riglilon kaj spiregis pro surprizo kiam parto de la ŝtonmuro kolapsis sub la esplora tuŝo de liaj fingroj. Kvankam nek li nek la Cymeriano sciis, kien la pasejo kondukas, ili sekvis ĝin, ĉar ĝi ŝajnis iom post iom leviĝi al la stratnivelo.
Fine, post longa marŝado, ili atingis alian pordon. Ili palpis en la kompleta mallumo ĝis Conan trovis la riglilon kaj tiris ĝin malfermen. La pordo svingiĝis malferme kun terura knaro de neoleitaj hinĝoj, kaj la du fuĝantoj paŝis traen kaj tuj ekhaltis.
Ili troviĝis en vasta, okangula templo, sur riĉe ornamita balkono plena de statuoj de dioj aŭ demonoj. La muroj de la okangula halo leviĝis super la balkonon, poste kurbiĝis internen kaj kuniĝis kiel okangula kupolo. Conan rememoris vidi tian kupolon turantan super la pli malgrandaj konstruaĵoj de la urbo, sed li neniam pensis pri kio kuŝas sub ĝi.
Sube, ĉe unu fino de la okangula planko, kolosa statuo staris sur nigra marmora piedestalo, rekte direktita al la centro de la ĉambro. Kompare kun ĉi tiu skulptaĵo, ĉio alia en la halo ŝajnis eta. Ĝi reprezentis gigantan diaĵon faritan el verda ŝtono, kiu aspektis kiel jado, kvankam neniu homo iam vidis tiel masivan blokon el pura jado. La koksoj de la tridek-futa idolo estis samnivelaj kun la balkono, kie staris Conan kaj Juma. La statuo havis ses brakojn kaj okulojn el grandegaj rubenoj enmetitaj en minace grimacantan vizaĝon.
Kontraŭe al la statuo, aliflanke de la altaro, staris trono el kranioj, simila al tiu, kiun Conan vidis en la tronĉambro de la palaco en la tago, kiam li alvenis en Shamballah-on, nur pli malgranda. En ĉi tiu seĝo sidis la malgranda, bufosimila reĝo-dio Meru. Conan ŝanĝis sian rigardon de la kapo de la idolo al la vizaĝo de la reganto kaj pensis, ke li vidas abomenan similecon inter ili. Li ekskuis sin, kaj tremo trakuris laŭ lia spino, sentante ian teruran, kosman misteron tie.
La monarko okupiĝis pri iu stranga rito. Ĉirkaŭ la trono kaj altaro genuis ŝamanoj en skarlataj roboj, zumante antikvajn kantojn kaj preĝojn. Pli for ĉe la muroj de la halo, sur la marmora planko, sidis Meruvianoj, gambokruce, en pluraj vicoj. Juĝante laŭ iliaj belegaj ornamaĵoj kaj luksaj, kvankam malabundaj, roboj, ili certe estis altaj oficistoj kaj nobeloj. Super iliaj kapoj, cent torĉoj metitaj en ferajn krampojn brulis, flagrante kaj fumante. Sur la planko de la ĉambro, formante kvarlateron ĉirkaŭ la ĉefa altaro, staris kvar torĉoj; ĉiu bruligis la brilan, oran flamon de olea lampo. La kvar flamoj dancis kaj ŝanceliĝis.
Sur la altaro, inter la trono kaj la kolosa skulptaĵo, kuŝis nuda, blanka, luktanta figuro – juna knabino ligita al la altaro per maldikaj, oraj ĉenoj. Ĝi estis Zosara.
Profunda grumblo leviĝis en la gorĝo de Conan. Li ekrigardis la Reĝon Jalung Thongpa kaj lian Grandan Ŝamanon, kaj glacia ekbrilo ekflamis en la bluaj okuloj de la barbaro.
– Ĉu ni povas fari tion, Conan? – demandis Juma.
La blankaj dentoj de la nigrulo ekbrilis en la duonmallumo. Conan kapjesis.
La Meruvianoj ĵus estis festantaj la novlunan feston, kaj la reĝo-dio estis edziĝonta al la filino de la reĝo de Turan sur ĉi tiu altaro antaŭ la multbraka statuo de la Granda Hundo de Morto kaj Timo, la Reĝo de Demonoj Yama. La ceremonio estis okazanta laŭ antikva ceremonio priskribita en la sankta Libro de la Dio de Morto. Avide atendante la momenton de publika efektivigo de sia geedziĝo kun ĉi tiu svelta, longkrura Turana virino, la dia monarko Meru balanciĝis sur sia trono el kranioj, dum skarlate vestitaj ŝamanoj deklamis antikvajn preĝojn.
Subite, la ceremonio estis interrompita. Neatendite, du nudaj gigantoj aperis en la centro de la templo – unu bronzita de la suno, la alia kun haŭto nigra kiel ebono. La ŝamanoj silentiĝis meze de frazo dum la du ululantaj diabloj eksplodis en la mezon de la kunveninta homamaso.
Conan kaptis unu el la lampoj kaj ĵetis ĝin en la ŝamanojn. Ili disiĝis, kriegante pro doloro kaj teruro kiam la brulanta oleo ekbruligis iliajn maldikajn robojn, transformante ilin en vivantajn torĉojn. Tri pliaj lampoj ekflugis post la unua, semante morton kaj kaoson tra la tuta ĉambro.
Juma saltis al la podio, kie la reĝo sidis, rigardante tion ĉi kun miro kaj timo per sia sola okulo. Sur la marmoraj ŝtupoj, la Maldika Granda Ŝamano blokis la vojon de Juma, levante sian magian bastonon por frapi. Tamen, la nigra giganto daŭre tenis sian remilon kaj svingis ĝin kun terura forto. La ebona bastono frakasiĝis en cent pecojn. La dua bato trafis la sorĉiston-pastron mem kaj ĵetis lin, morte vunditan, en la amason da kurantaj, kriantaj kaj brulantaj ŝamanoj.
Reĝo Jalung Thongpa estis sekva. Ridmontrante la dentojn, Juma rapidis supren laŭ la ŝtupoj al la kurbiĝinta pro timo reĝo. Tamen la monarko jam ne estis sur sia trono. Anstataŭe, li surgenuiĝis antaŭ la statuo, kun levitaj brakoj, ofertante preĝojn.
En tiu momento, Conan atingis la altaron kaj kliniĝis super la nuda, tordiĝanta, terurita knabino. La maldikaj oraj ĉenoj sufiĉis por ligi ŝin, sed ili ne estis sufiĉe fortaj por la muskoloj de la Cymmeriano. Kun mallaŭta spirego, li apogis sian piedon kontraŭ la altaron kaj ektiris; la ligo el mola metalo streĉiĝis, rompiĝis, kaj liberiĝis kun tintado. La sama afero okazis al la aliaj tri ĉenoj, kaj Conan levis la plorĝemantan princinon en siajn brakojn. Li turniĝis... kaj en tiu momento, li ekvidis malklaran ombron super sin.
Konsternite, li levis supren la okulojn kaj rememoris kion Tashudang diris al li: "Kiam li vokas sian patron, la dio venas!"
Nun li plene komprenis la hororon kaŝitan en tiuj ĉi vortoj. Ĉar la brakoj de la granda verda ŝtona idolo minacanta super li komencis moviĝi. La skarlataj rubenoj, kiuj funkciis kiel okuloj, rigardis la barbaron, plenaj de malbonaŭgura inteligenteco.
La haroj de Conan stariĝis, kaj li havis impreson, ke lia sango malvarmiĝis en la vejnoj. Ĝemanta Zosara kaŝis sian vizaĝon en lia brusto kaj ĉirkaŭprenis lian kolon per siaj brakoj. Sur la nigra podio, kie staris la trono el kranioj, Juma ankaŭ frostiĝis, liaj okuloj ŝveliĝis, kaj iliaj skleroj perfidis la superstiĉan timon, kiu estis la heredaĵo de ĉi tiu ĝangaloloĝanto. La statuo reviviĝis.
Kiam ili tiel rigardis, ŝtonigitaj de hororo, la skulptaĵo el verda ŝtono malrapide, kun krakanta sono, levis unu kruron. Estanta dek metrojn pli supre grandega vizaĝo ekrigardis ilin, tordiĝante en moka rideto. Ĝiaj ses brakoj moviĝis necerte, ŝanĝante kiel la kruroj de granda araneo. La monstro ŝanceliĝis, ŝanĝante sian pezon de piedo al piedo. Unu grandega piedo falis malsupren kun kraŝo sur la altaron, kie Zosara kuŝis momenton antaŭe. La ŝtonplato fendiĝis kaj disfalis sub la pezo de tunoj da verda ŝtono.
– Je Crom! – Conan elbalbutis. – En ĉi tiu freneza urbo, eĉ la ŝtonoj vivas kaj moviĝas! Venu, knabino...
Li prenis Zosaran en siajn brakojn kaj saltis de la podio sur la templan plankon. Malantaŭ li venis la malbonaŭgura sono de ŝtono frapanta ŝtonon. La statuo moviĝis.
– Juma! – ekkriis la barbaro, febre rigardante ĉirkaŭen por la Kushano. La nigrahaŭta viro daŭre kaŭris apud la trono. La malgranda reĝo-dio montris per sia dika, ringigita mano Conan-on kaj la knabinon.
– Mortigu, Jama! Mortigu! Mortigu! Mortigu! – li kriis.
La multbraka estaĵo haltis kaj rigardis ĉirkaŭen per rubenkoloraj okuloj ĝis ĝi ekvidis Conan-on. Kreskita inter superstiĉa, primitiva popolo, la Cymmeriano estis proksima al frenezo. Tamen, kiel ofte okazas ĉe barbaroj, ĉi tiu timo pelis lin batali kontraŭ tio, kion li timis. Li liberigis la knabinon el siaj brakoj kaj kaptis marmoran benkon. Streĉante sian tutan forton, li ekmoviĝis renkonte al la alproksimiĝanta koloso.
– Conan, ne! – ekkriis Juma. – Forkuru! Li vidas vin!
Sed Conan jam atingis unu el la monstraj piedoj de la idolo. La ŝtonaj kruroj turis super li kiel la kolonoj de iu giganta templo. Kun sia vizaĝo pala pro la peno, Conan levis la pezan benkon super sian kapon kaj ĵetis ĝin al unu el tiuj kruroj. La kuglo trafis la skulptitan maleolon de la koloso kun terura forto. La marmoro de la benko kovriĝis per densa reto de fendetoj, etendiĝantaj de fino al fino. La Cymmeriano paŝis pli proksimen, levis la benkon denove, kaj ankoraŭfoje ĵetis ĝin al la maleolo. Ĉi-foje la marmoro frakasiĝis en dekduon da pecoj, sed la kruro de la idolo, kvankam iomete gratvundita, restis sendifekta. Conan ŝanceliĝis malantaŭen dum la statuo faris plian paŝon al li.
– Conan! Atentu!
La krio de Juma igis la barbaron levi la okulojn. La verda giganto kliniĝis antaŭen. Rubenkoloraj okuloj ekrigardis la Cymmerianon. Estis strange rigardi en la vivantajn okulojn de dio! Ili estis senfundaj, kaŝante ombrajn profundojn, en kiuj la rigardo de Conan pretervole sinkis dum senfinaj eonoj da tempo... Kaj ene de tiuj kristalaj profundoj tordiĝis malvarma, nehoma malico. La rigardo de la dio renkontiĝis kun la rigardo de la barbaro, kaj la juna Cymmeriano eksentis, ke lia tuta korpo komencas rigidiĝi... Li povis nek moviĝi nek pensi.
Muĝante pro timo kaj kolero, Juma saltis por helpi lin. Li vidis la ŝtonajn brakojn etendiĝi al sia kunulo, kiu staris senmove kvazaŭ en tranco. Yama bezonis nur unu plian paŝon kaj Conan estus atingebla por ĝiaj manoj.
La nigrahaŭta viro estis tro malproksime por preventi tion, sed li devis iel eligi sian koleron. Sen pensi pri tio, kion li faras, li kaptis la vane baraktantan kaj kriegantan reĝo-dion kaj ĵetis lin direkte al lia timinda patro.
Jalung Thongpa flugis tra la aero kaj kraŝis sur la mozaikan plankon, rekte ĵus sub la piedoj de la paŝanta idolo. Duonsvenigita de la falo, la malgranda monarko ekrigardis ĉirkaŭen per sia sola okulo kaj eligis abomenan kriegon kiam unu el la grandegaj piedoj dispremis lin.
En la subita silento, la kraketo de rompiĝantaj ostoj laŭte eĥis. La piedo de la statuo falis sur la marmoron, lasante larĝan, sangan markon sur la kaheloj. Knarante, la kreitaĵo volbiĝis duone kaj etendis sian manon al Conan, kaj post tio ĝi frostiĝis.
Ĝiaj malfermitaj manoj el verda ŝtono kaj disigitaj fingroj haltis meze de moviĝo. La hela karmezina brilo de ĝiaj rubenkoloraj okuloj paliĝis. La grandega, multbraka korpo kun demona kapo, kiu ankoraŭ antaŭ momento moviĝis kaj posedis propran vivon, denove ŝtoniĝis.
Eble la morto de la reĝo, kiu alvokis ĉi tiun teruran demonon el la malhelaj profundoj de nesondeblaj sferoj, rompis la sorĉon ligantan Yaman al la statuo. Aŭ eble lia morto liberigis la demonon de la kontrolo de ĝia tera parenco. Kia ajn la kaŭzo, ĝuste en la sama momento kiam Jalung Thongpa estis dispremita al sanga pulpo, la statuo refariĝis senviva, senmova ŝtono.
La sorĉo liganta la menson de Conan ankaŭ rompiĝis. La junulo necerte skuis sian kapon kaj rigardis ĉirkaŭen. Unue, li rimarkis, ke Princino Zosara ĵetis sin en liajn brakojn, histerie plorĝemante. Kiam li ĉirkaŭvolvis siajn brunajn brakojn ĉirkaŭ ŝia mola korpo kaj sentis la mildan tuŝeton de nigra, silkeca hararo kontraŭ sia kolo, liaj okuloj denove reviviĝis, kaj la Cymmeriano eksplodis en koran ridon.
Juma kuris al li, vokante,
– Conan! Ĉiuj fuĝis aŭ mortis! Malantaŭ la templo devus esti ĉevaloj. Nun ni havas ŝancon eskapi el ĉi tiu malbenita lando!
– Ho jes! Je Crom, mi volonte forskuos la polvon de ĉi tiu diabla lando de miaj plandoj! – murmuris la barbaro, ŝirante la togon de la korpo de la Granda Ŝamano kaj kovrante la nudan princinon per ĝi. Li levis la knabinon en siajn brakojn kaj portis ŝin, sentante la varmon kaj molecon de ŝia svelta, juna korpo kontraŭ sia.
* * *
Horon poste, tute ekster la atingo de persekutantoj, ili bridis siajn ĉevalojn kaj haltis antaŭ vojforko. Conan rigardis supren al la steloj, pensis momenton, kaj diris:
– Ĉi tien!
Juma sulkigis la brovojn,
– Norden?
– Jes, al Hyrkania – Conan ridis. – Ĉu vi forgesis, ke ni ankoraŭ devas transdoni ĉi tiun knabinon al ŝia fianĉo?
La miresprimo sur la vizaĝo de Juma eĉ profundiĝis, ĉar li vidis la malgrandajn, blankajn brakojn de Zosara ĉirkaŭi la kolon de la Cymmeriano, kaj ŝian kapon ripozantan sur lia potenca ŝultro. Al ŝia fianĉo? Li skuis la kapon. Li neniam komprenos ĉi tiujn Cymmeranojn. Tamen, li spronis sian ĉevalon kaj sekvis Conan-on direkte al la grandaj Talakma Montoj, kiuj leviĝis kiel muro apartiganta la fantoman landon de Meru de la ventoblovitaj stepoj de Hyrkania.
Monaton poste, ili atingis la tendaron de Kujula, la Granda Ĥano de la kuigaraj nomadoj. Ili aspektis tute malsame nun ol kiam ili fuĝis el Shamballah. En la vilaĝoj sur la sudaj deklivoj de Talakma, ili interŝanĝis la ĉenojn de la ora ĉeno, kiu ankoraŭ pendis de la maleoloj kaj pojnoj de Zosara, kontraŭ vestaĵoj taŭgaj por vojaĝi tra neĝkovritaj pasejoj kaj ventaj ebenaĵoj. Ili portis felĉapelojn, ŝaffelajn mantelojn, ŝvelajn pantalonojn el malglata lano kaj fortikajn botojn.
Kiam ili prezentis Zosaran al ŝia nigrabarba fianĉo, la Ĥano laŭdis ilin al la ĉielo, bonvenigis ilin kaj riĉe dotis ilin per donacoj. Post kelktaga festeno, li sendis ilin reen al Turan ŝarĝitaj per oro.
Kiam ili vojaĝis sufiĉe malproksimen de la tendaro de Ĥano Kujula, Juma diris al sia amiko:
– Ŝi estis bona knabino. Mi scivolas, kial vi ne tenis ŝin por vi mem. Ŝi ankaŭ ŝatis vin.
Konano ekridetis montrante siajn dentojn.
– Ho jes, ŝi ŝatis, tamen mi ankoraŭ ne pretas decidiĝi. Kaj Zosara estos pli feliĉa kun la juveloj kaj molaj kusenoj de Kujula ol ŝi estus restante kun mi, por elteni la varmon, la froston kaj esti ĉasata de lupoj aŭ malamikaj batalantoj.
Li ekridetis.
– Krome, kvankam la Granda Ĥano ankoraŭ ne scias tion, lia heredanto jam estas survoje.
– Kiel vi scias?
– Ŝi diris al mi ĝuste antaŭ ol ni disiĝis.
Juma eligis kelkajn nekompreneblajn sonojn en sia gepatra lingvo.
– Damne! Mi vere subtaksis vin!
![]() |
La Fakgrupo de Kemio-Fiziko-Informatiko en la Unua Liceo Ĝeneraledukada nomita al Kazimierz Brodziński en Tarnowo Str. Piłsudskiego 4 ©2026 mag. Jerzy Wałaszek |
La materialoj nur por edukada uzado. Ilia kopiado kaj multobligado licas
nur se oni sciigas pri la fonto kaj ne demandas monon por ili.
Bonvolu sendi demandojn al: i-lo@eduinf.waw.pl.
Nia edukada servo uzas kuketojn. Se vi ne volas ricevi ilin, bloku ilin en via legilo.