Al la Elementa Kurso
Leciono: 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25

La Esperanta-pola kaj pola-Esperanta vortaretoj


 

21. DUDEKUNUA LECIONO

A. GRAMATIKO

Zestawienie przysłówków

Prócz przysłówków pochodnych, zakończonych na "e"(bone, bele, lekcja 5) oraz przysłówków znajdujących się w tabeli (lekcja 15)– mamy jeszcze następujące:

almenaŭ
ankaŭ
ankoraŭ
apenaŭ
baldaŭ

for
hieraŭ
hodiaŭ
ja
jam
jen
jes












przynajmniej
także
jeszcze
(za)ledwie
wkrótce, zaraz
nawet
precz, daleko
wczoraj
dzisiaj
przecież, wszakże
już
oto
tak
ĵus
morgaŭ
ne
nun
nur
pli
plej
plu
preskaŭ
tre
tro
tuj











właśnie, dopiero co
jutro
nie
teraz, obecnie
tylko
więcej, bardziej
najwięcej, najbardziej
dalej, w dalszym ciągu
prawie
bardzo
zbyt, za bardzo
zaraz, natychmiast

 

B. VORTOJ

prozisto – prozaik, autor piszący prozą     
memorlibro – pamiętnik
fakto – fakt, zdarzenie rzeczywiste
ĉerko – trumna
tombo – grób
tombejo – cmentarz
esprimo – wyraz czegoś
lifto – winda
trajto – rys (twarzy lub charakteru)
krako – trzask
katastrofo – katastrofa
ĉeno – łańcuch
kontrakto – kontrakt, umowa
felo – skóra zwierzęcia, futro
foiro – targ, jarmark
abomeno – wstręt, odraza
krimo – zbrodnia
kareso – pieszczota
perfido – zdrada, wiarołomność
dramo – dramat
estro – kierownik
terkulturejo – gospodarstwo rolne
muelejo – młyn
tritiko – pszenica
sekalo – żyto
hordeo – jęczmień
aveno – owies
defluo – odpływ
defluejo – miejsce odpływu
spaco – przestrzeń
supraĵo – powierzchnia
kano – trzcina
ŝtato – państwo
atestanto – świadek
promenventuro – przejażdżka
boato – łódź
fungo – grzyb
intima – poufały, zażyły, serdeczny
miriga – dziwny, zadziwiający
severa – surowy, ostry
pluvema – dżdżysty
refreŝiga – orzeźwiający
zorgema – staranny
zorga – troskliwy
muta – niemy
singarda – ostrożny
sonori – dzwonić
disrompiĝi – rozerwać się
ĉizi – wyrzynać
konfirmi – potwierdzać, bierzmować
marki – znaczyć, położyć znak
kroĉi – czepiać, zawieszać
funebri – obchodzić żałobę po kimś
farmi – dzierżawić
resekiĝi – wysuszyć na nowo
respiri – odetchnąć
admoni – napominać
senvestigi sin – rozebrać się
petoli – rozrabiać
ŝpruci – pryskać
remi – wiosłować
rezisti – opierać się
alterni – zmieniać się kolejno
flosi – pływać (o drewnie)
envojiĝi – wybrać się w drogę
rekte – prosto
ĵus – właśnie, dopiero co, tylko co
returne – z powrotem

 

C. EKZERCOJ

obrazek

Kio okazis foje al Henriko Sienkiewicz

Henriko Sienkiewicz, la granda pola prozisto, rakontas en siaj memorlibroj mirigan fakton. Foje, estinte en Hamburgo, li sonĝis nokte, ke li mortis kaj oni lin metis en la ĉerkon kaj veturigis lin al la tombejo. Ĉe tio li precize memoris, kiu lin kondukis. Ĉi tiu estis juna, eble 17-jara fraŭlo kun tre severa vizaĝesprimo tiel, ke li poste, kiam li vekiĝis, precize memoris la aspekton de la ĉerkokondukinto.

Post kelkaj semajnoj Sienkiewicz estis en Londono kaj alveturis hotelon. Tie li tuj ricevis la ĉambron, iris rekte al la lifto kaj eksonoris. Baldaŭ malsupreniris la lifto kaj elkuris el ĝi junulo eble 17-jara, kun la samaj trajtoj, kiun li vidis en Hamburgo kiel ĉerkokonduktanton. Sienkiewicz teruriĝis kaj ne entris la lifton, sed sidiĝis en atendejo kaj komencis legi gazeton. Ne daŭris eĉ minuton, kiam oni ekaŭdis teruran krakon: al la lifto okazis katastrofo. La ĉenoj disrompiĝis, la lifto malsuprenfalis kaj la kondukinto mortis momente.

 

obrazek

Dramo de la koro en la foiro

La foirejo estas plena de multnombraj bestoj...

Kamparanoj kaj bestkomercistoj disputas laŭte kaj longe... Tamen fine la kontrakto estas akceptita. Ĝi estas solene konfirmata per forta manpreno. La nova posedanto de la bestoj markas ilin, ĉu per ĉizaĵoj tra la felo, ĉu per iomete da ruĝa farbo sur la frunto.

Mi vidas ĉi tiun scenon ĉiumerkrede kaj mi interesiĝas ĉiam pri multaj vivaj kaj kortuŝaj detaloj.

Kiel kutime mi hodiaŭ vizitis la foiron, serĉante per la rigardo kaprinojn, kiuj certe estas la plej ŝatindaj bestoj. Neniun vidante, mi estis forironta, kiam mi subite ekvidis maljunulinon kaj jam ruĝmarkitan kaprineton ameme kroĉantajn sin unu al la alia.

Sendube la maljunulino, devigita de monbezono, ĵus vendis sian bonan amikinon kaj nun ŝi plene komprenas la abomenon de sia krimo! Tial per abundo de karesoj ŝi petas pardonon pro sia perfido; sed vane... la besto estas vendita kaj post kelkaj minutoj okazos ŝira disiĝo!

Kaj kia estos la sorto de kompatinda kaprineto? Tion la malfeliĉulino scias bone ... ho ve!

Tiel mi estis muta atestanto de ĉi tiu intima kaj kruela kordramo. Tre diskrete mi partoprenis en travivaĵoj de kompatindaj estuloj, kiuj estis kunigitaj per tiom da fortaj ligiloj. Kiel ŝi ankaŭ mi funebris kaj sekrete ploris.

(Laŭ A. Bourguignon)

D. POR ESPERANTIGO


La letero al prizorganto de la Edukada Servo

Via email: (se vi volas ricevi respondon)
La temo:
Atenton: ← Enskribu la vorton  ilo  , alie la letero pereos

Skribu la leteron sube (ne pli ol 2048 literoj).

La nombro de literoj por uzado: 2048


I Liceum Ogólnokształcące
im. Kazimierza Brodzińskiego
w Tarnowie

(C)2017 mgr Jerzy Wałaszek
GNU Free Documentation License.