Al la Elementa Kurso
Leciono: 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25

La Esperanta-pola kaj pola-Esperanta vortaretoj


 

20. DUDEKA LECIONO

A. GRAMATIKO

Zestawienie przyimków

al – do, ku
anstataŭ – zamiast
antaŭ – przed
apud – obok
ĉe – przy, u
ĉirkaŭ – wokoło
da –(p. ilościowy)
de – od, przez
dum – podczas
ekster – zewnątrz      
el – z (czegoś)
en – w, do
ĝis – do, aż do
inter – między
je –(nieokreślony)
kontraŭ – przeciw
krom – prócz
kun – z (kimś, czymś)
laŭ – według
malgraŭ – pomimo
per – przez, za pomocą      
po – po (ilość)
por – dla, za
post – po, za
preter – mimo, obok
pri – o
pro – z powodu
sen – bez
sub – pod
super – ponad, nad
sur – na
tra – przez (wskroś)
trans – przez (ponad), za, poza

Wymienione przyimki z wyjątkiem "da" i "je" mogą być również używane jako przedrostki lub samodzielne wyrazy, np. aldoni – dodać, anstataŭi – zastąpić, antaŭnomo – imię.

Po wszystkich przedimkach kładzie się mianownik (1 przypadek). Przyimki oznaczone kolorem niebieskim z wytłuszczeniem mogą łączyć się także z biernikiem (4 przypadek), jeśli oznaczają ruch w jakimś kierunku.

 

B. VORTOJ

vulpo – lis
lupo – wilk
cikonio – bocian
plado – półmisek
beko – dziób
guto – kropla
vazo – naczynie
truo – otwór, dziura
butontruo – dziurka od guzika
koko – kogut
kokino – kura
konato – znajomy
surprizo – niespodzianka
kuzo – kuzyn
temo – temat
listo – lista
kandidato – kandydat
lingvistiko – językoznawstwo, lingwistyka    
talento – talent, nadzwyczajne zdolności
poeto – poeta
romanverkisto – powieściopisarz
filiko – paproć
fantomo – mara, widmo, fantom
estaĵo – istota
branĉo – gałąź
aforismo – aforyzm
ekzameno
 – ekzamin
plata
 – płaski
porcelana – porcelanowy
pala – blady
ruza – chytry, przebiegły
ĝusta – właściwy
urĝa – nagły, pilny
konkursa – konkursowy
detala – szczegółowy
eta – drobny, mały
preta – gotowy
provi – próbować
pruvi – dowodzić czegoś, dowieść
deveni – pochodzić
foriri – odejść
anstataŭi – zastąpić
perei – zginąć
nutri – żywić
teruriĝi – przestraszyć się
alpremiĝi – przycisnąć się
forŝiri – zerwać
estingiĝi – gasnąć
ĉasi – polować
rosti – smażyć, piec
honti – wstydzić się
defendi – bronić, chronić
vane – na próżno
sekrete – potajemnie
ju pli... des pli...– im więcej... tym wiecej...

 

C. EKZERCOJ

obrazekobrazek

La Vulpo kaj la Cikoniino

Sinjoro Vulpo renkontis iam sur la strato fraŭlinon Cikoniino kaj invitis ŝin por vespermanĝo. La longkola fraŭlino akceptis plezure lian inviton kaj vespere ŝi alflugis la hejmon de la ruza invitinto. La vulpo ŝin tre afable akceptis:"Ho, fraŭlino, kiel mi estas ĝoja, vidi vin tie ĉi! Vi vere faras al mi tre grandan honoron. Sidiĝu, mi petas, jen estas la seĝo". La vespermanĝo estis simpla. Supo estis alportata sur granda plado. La Vulpo per sia lango englutis la tutan supon rapide, sed la Cikoniino per sia longa beko ne povis kapti eĉ unu guton da supo, ĉar la plado estis tro plata.

Ŝi estis tre malkontenta, sed ne montris sian malkontentecon. Ŝi paroladis kaj ŝercadis gaje, kaj ĉe la fino de l'vespero ŝi diris al la Vulpo:"Kara sinjoro, mi estas ĉiam sola hejme kaj tio ne estas tre gaja. Ĉu vi farus al mi la grandan plezuron, tagmanĝi morgaŭ kun mi? Vi estis tiel afabla al mi, ke mi multe deziras akcepti vin ankaŭ en mia hejmo".

La Vulpo multe ĝojis:"Mil dankojn, fraŭlino, certe mi venos kun la plej granda plezuro. Je kioma horo?"

"Je la unua posttagmeze mi atendos vin", respondis la Cikoniino, kaj ŝi adiaŭdiris:"Ĝis revido!"

La postan tagon la Vulpo ripozis la tutan matenon.

"Kial mi laboru kaj laciĝu, ĉesante kokinojn?" li pensis,"Ja Cikoniino estas riĉa, kaj mi certe havos bonegan manĝon."

Tre malsata li alvenis en la hejmon de la Cikoniino jam duonan horon antaŭ la ĝusta tempo."Ho, kia surprizo" ekkriis la Cikoniino, malfermante la pordon,"mi multe ĝojas, ke vi venis tiel frue; la tagmanĝo estas tute preta".

Bonan odoron de rostita viando flaris la Vulpo kun antaŭĝojo. Ambaŭ sidiĝis ĉe bela tableto, kaj oni alportis la viandon. Ĝi estis en granda, alta porcelana vazo kun la plej delikataj ornamentaĵoj."Tiu ĉi vazo devenas el malproksima lando"– klarigis la Cikoniino –"kuzino mia ĝin al mi donacis. Ekmanĝu, sinjoro Vulpo, ekmanĝu, mi mem rostis la viandon".

Sed jam la Vulpo, pala kaj hontata, sidis malgaje. La kolo de la vazo estis tiel mallarĝa kaj longa, ke li ne povis atingi la viandon, kaj li vane provis enmeti sian nazegon en la truon de l'vazo.

Dume la Cikoniino per sia longa beko rapide manĝis la tutan viandon. La Vulpo ne atendis la finon de l'tagmanĝo. Li diris "Pardonu min, fraŭlino, sed mi havas gravan aferon tre urĝantan, kaj mi devas foriri". Li kuris kaj kuradis la tutan posttagmezon kaj estis tiel kolera kaj hontata, ke li ne vidis ĉiujn kokinojn, kiuj ridis pri li pasanta. Kiam la nokto venis, la Cikoniino estis ankoraŭ ridanta en sia hejmo.

(Laŭ Dro Edmond Privat)

 

obrazek

Letero al eksterlanda samideano

Krakovo, la 21-an de marto 1957

Estimata Samideano!

Vian adreson mi trovis en belege ilustrita monata gazeto "La Praktiko", kiun abonas mia konatino. Sendante al Vi mian leteron mi demandas Vin, ĉu vi ne volus korespondi kun mi perletere. Mi ne estas tre sperta esperantisto, tamen mi tre ŝatas korespondi pri diversaj temoj kaj mi interesiĝas precipe pri Esperanta literaturo. De post unu jaro mi lernas ĉi tiun lingvon kaj mi vidas, ke ĝi estas tre riĉa kaj bela. Mi bedaŭras, ke mi ne povas tiel flue paroli ĉi tiun lingvon kiel aliaj esperantistoj, sed mi estas tre kontenta, ĉar mi skribas preskaŭ senerare kaj legas diversajn gazetojn kaj librojn sen vortaro. Mia profesoro opinias min la plej bona kaj diligenta liceano, ankaŭ la plej talenta esperantisto en la klaso.

Post sukcesa maturekzameno, kiu okazos komence de junio, mi enskribigos min en la liston de kandidatoj al konkursa ekzameno en universitato. Mi estas studonta lingvistikon, ĉar mi havas talenton por ĉi tiu scienco. En pasintaj jaroj mi lernis latinan lingvon kaj el modernaj lingvoj la anglan kaj francan. Sed ĉi tiuj lingvoj ne estas same facilaj kiel Esperanto, kiu povas bone anstataŭi ĉiujn aliajn lingvojn.

Ĉu Vi interesiĝas pri niaj grandaj poetoj kaj romanverkistoj? Se ĉi tiu temo interesas Vin, mi povas en miaj venontaj leteroj sendi al Vi pli detalajn informojn pri ili. Ĉu Vi legis jam iun verkon de Julio BAGHY, kiu apartenas al la plej talentaj verkistoj de nuna tempo? Mi tre rekomendas al VI lian belegan kaj kortuŝan verkon "La vera koro".

Atendante Vian baldaŭan respondon, kaj antaŭ ĉio kelkajn

informojn pri Via persono,

 mi salutas Vin

 samideane – N. N.

 

D. POR ESPERANTIGO


La letero al prizorganto de la Edukada Servo

Via email: (se vi volas ricevi respondon)
La temo:
Atenton: ← Enskribu la vorton  ilo  , alie la letero pereos

Skribu la leteron sube (ne pli ol 2048 literoj).

La nombro de literoj por uzado: 2048


I Liceum Ogólnokształcące
im. Kazimierza Brodzińskiego
w Tarnowie

(C)2017 mgr Jerzy Wałaszek
GNU Free Documentation License.