La Edukada Servo
de I-LO en Tarnovo
Do strony głównej I LO w Tarnowie Materialoj
por geliceanoj

  Librejo       Enhavo       Antaŭen  


2.
CONAN
EL CYMMERIA

Aŭtoroj:
Robert Ervin Howard
L. Sprague de Camp
Lin Carter

©2026 Geo


La Enhavo

LA ENKONDUKO

Robert Ervin Howard (1906 – 1936) naskiĝis en Peaster, Teksaso, kaj vivis la plejparton de sia vivo en Cross Plains, en la koro de Teksaso mem, inter Abilene kaj Brownwood. En la lastaj dek jaroj de sia vivo, ĉi tiu produktiva kaj diverstalenta verkisto skribis grandan kolekton de tio, kio tiam nomiĝis "pulp fiction" – sportaj, krimaj, historiaj, aventuraj, hororaj, fantomaj kaj vakeraj rakontoj. Lian verkaron influis aŭtoroj kiel Edgar Rice Burroughs, Robert W. Chambers, Harold Lamb, Talbot Mundy, Jack London kaj H.P. Lovecraft (kun kiu li vigle korespondadis). En la aĝo de tridek jaroj li finis sian promesplenan literaturan karieron per memmortigo.

La aventura fikcio de Howard apartenas al la literaturo konata kiel "heroic fantasy" aŭ "glavo kaj sorĉado". La agado en tiaj verkoj okazas ne en mondo, kia ĝi iam estis, sed en mondo, kia ĝi eble povus esti. Ĝi okazas en la antikva pasinteco, la fora estonteco, sur alia planedo aŭ en alia dimensio. Tio estas mondo de magio kaj spiritoj, kie modernaj teknologioj kaj sciencaj atingoj estas esence nekonataj. Oni ilin ankoraŭ ne malkovris aŭ longe forgesis. Viroj estas fortaj, virinoj estas belaj, problemoj estas simplaj, kaj la vivo estas plena de aventuroj.

Tiaj rakontoj, bone skribitaj, provizas la plej grandan distron, kiun nuntempa literaturo povas provizi. Ilia ĉefa celo estas amuzi – ne eduki aŭ konverti. Post multaj jarcentoj, William Morris revivigis ĉi tiun ĝenron en 1880. Komence de pasinta jarcento, Lord Dunsany kaj Eric R. Eddison faris pliajn kontribuojn al ĉi tiu kampo. La trilogio "La Mastro de l' Ringoj" de J.R.R. Tolkien ankaŭ estis rimarkinda atingo. La apero de usonaj sciencfikciaj revuoj kiel Weird Tales en 1925 kaj Unknown Worlds en 1939 kreis novajn merkatojn por heroa fantazio, kaj multaj signifaj verkoj estis produktitaj. Inter ĉi tiuj distingiĝas la verkoj de Howard, kiu skribis kelkajn novelciklojn, el kiuj la plej multaj estis publikigitaj en Weird Tales. La plej longa kaj plej populara estis la serio pri Conan. Dum la vivo de Howard oni publikigis dek ok rakontojn pri Conan. Ok aliajn, komencante de kompletaj manuskriptoj ĝis nur skizoj kaj fragmentoj, oni malkovris inter liaj paperoj post la jaro1950.

Fine de la jaro 1950, mi trovis stakon da manuskriptoj de Howard en la apartamento de la literaturagento, kiu tiutempe administris lian bienon. Inter ili troviĝis kelkaj neeldonitaj rakontoj pri Conan, kiujn mi redaktis. En la lastaj jaroj, Glenn Lord, literaturagento respondeca pri la verkada heredaĵo de Howard, malkovris pliajn manuskriptojn inter la paperoj de la verkisto.

La nefinita sagao pri Conan kuraĝigis min kaj aliajn kompletigi ĝin, kion Howard sendube farus se li vivus. Komence de la 1950-aj jaroj, mi reskribis kvar neeldonitajn aventurrakontojn, lokitajn en mezepokaj aŭ nuntempaj medioj, transformante ilin en rakontojn pri Conan. Lastatempe, kune kun miaj kolegoj – Björn Nyberg kaj Lin Carter – ni laboris por fini la rakontojn, kiujn Howard lasis nefinitaj, kaj pri serio de pastiĉoj, bazitaj sur referencoj trovitaj en la notoj kaj leteroj de la verkisto, por plenigi la mankojn en la sagao. Ni lasas al la leganto juĝi, ĉu nia kunlaboro kun la forpasinta aŭtoro povas esti konsiderata kiel sukceso.

Antaŭ ol li komencis verki la rakontojn pri Conan, Howard kreis pseŭdo-historion de la Hyboria mondo, kun bone pripensita geografio, etnografio kaj politika divido. Parte ĉi tiu zorgo pri detaloj en ĉi tiu inventita mondo igas la rakontojn de Howard tiel vivecaj kaj konvinkaj; ĉi tiu preciza, grandioza, kohera vizio de "universo de purpuro, oro kaj skarlato, kie ĉio povas okazi – krom enuo." Howard enigis ĉi tiun planon en la longan eseon "La Hyboria Erao", kiu estis inkludita en la volumo "Conan".

Laŭ Howard, Conan vivis, amis, kaj havis tumultajn aventurojn antaŭ ĉirkaŭ dek du mil jaroj, ok mil jarojn post la sinko de Atlantida kaj sep mil antaŭ la tempo konsiderata kiel la komenco de nia civilizo.

Tiutempe (laŭ Howard), la okcidentan duonon de la ĉefa kontinento de la Orienta Hemisfero okupis la Hyboriaj regnoj. Ĉi tiuj konsistis el kelkaj ŝtatoj fonditaj tri mil jarojn antaŭe de invadintoj el la nordo – la Hyborianoj, sur la ruinoj de la imperio de l' malbono – Aĥeron. Sude de la Hyboriaj regnoj kuŝis la kverelemaj urboŝtatoj de Shem. Preter Shem dormis la antikva, malbonaŭgura regno Stygia, la rivalo kaj partnero de Aĥeron en ĝiaj sangaj tagoj de gloro. Ankoraŭ pli sude, preter la dezertoj kaj savanoj, troviĝis la barbaraj nigraj regnoj. Norde de la Hyborianoj kuŝis la severaj teroj de Cymmeria, Hyperborea, Vanaheim kaj Asgard. Okcidente, laŭlonge de la oceana bordo, loĝis la militemaj, sovaĝaj Piktoj. Oriente kuŝis la grandiozaj hyrkaniaj regnoj, el kiuj la plej potenca estis Turan.

Ĉirkaŭ 500 jarojn post la tempo de Conan la Granda, la plej multaj el ĉi tiuj ŝtatoj estis detruitaj de la invadoj de migrantaj barbaroj. Post kelkaj jarcentoj, dum kiuj la homaro konsistis el draste reduktitaj, nomadaj kaj kverelantaj barbaraj triboj, la civilizo – aŭ pli ĝuste, kio restis de ĝi – estis plue reduktita per la lasta Glaciepoko kaj katastrofoj kiel tiu, kiu antaŭe subakvigis Atlantidan. Dum ĉi tiu periodo, la Norda kaj Mediteranea Maroj formiĝis, la granda enlanda Maro Vilayet ŝrumpis al la grandeco de la hodiaŭa Kaspia Maro, kaj vastaj areoj de Okcidenta Afriko emerĝis el la ondoj de Atlantiko. La homaro falis al la nivelo de primitivaj sovaĝuloj. Post kiam la glaĉero retiriĝis, la civilizo denove ekfloris, kaj la historio de nia nuna civilizo komenciĝis.

Conan estis kolosa barbara aventuristo, kiu festis, militis kaj vagis tra preskaŭ la tuta prahistoria mondo, por fine sidiĝi sur la tronon de potenca ŝtato. La filo de forĝisto el la severa, fora norda lando Cymmeria, li naskiĝis sur batalkampo, en lando de akraj rokoj kaj morna ĉielo. Kiel junulo, li partoprenis en la rabado de la Aquilonia limurbo – Venarium.

Poste, li aliĝis al taĉmento de EAsiroj kaj, ekvojaĝante kun ili al Hyperborea, estis kaptita de la loĝantoj de tiu antikva regno. Eskapinte el la hyperborea kaptiteco, li vojaĝis suden al Zamora. En tiu regno kaj najbaraj Koryntia kaj Nemedia, por kelkaj jaroj li vivis senzorgan vivon kiel ŝtelisto. Nekonanta la civilizon kaj nature malamika al la leĝo, li kompensis sian mankon de subtileco kaj rafinado per denaska sagaceco kaj Herkula konstruo heredita de sia patro.

L. Sprague de Camp


<<  |  >


La Fakgrupo de
Kemio-Fiziko-Informatiko

en la Unua Liceo Ĝeneraledukada
nomita al Kazimierz Brodziński
en Tarnowo
Str. Piłsudskiego 4
©2026 mag. Jerzy Wałaszek

La materialoj nur por edukada uzado. Ilia kopiado kaj multobligado licas nur se oni sciigas pri la fonto kaj ne demandas monon por ili.
Bonvolu sendi demandojn al: i-lo@eduinf.waw.pl. Nia edukada servo uzas kuketojn. Se vi ne volas ricevi ilin, bloku ilin en via legilo.