1274 n.e.
Ars Magna Ramona Lulla

Prawdopodobnie pierwszą osobą w historii logiki formalnej, używającą mechanicznych urządzeń do tworzenia (tak zwanych) dowodów logicznych, był hiszpański teolog Ramon Lull (zobacz na schematy logiczne oraz na automaty logiczne). W roku 1274 Lull wspiął się na szczyt góry Mount Randa na Majorce w poszukiwaniu duchowej strawy.

Po postach i kontemplacji własnego pępka trwającej kilka dni, Lull doświadczył czegoś, co sam uważał za boskie olśnienie i szybko zbiegł z góry, aby zapisać swoją sławną Ars Magna.  To wielkie dzieło opisywało pewną ilość ekscentrycznych technik logicznych, lecz ta, z której Lull był najbardziej dumny (i która przyciągnęła największą uwagę), została oparta na współśrodkowych kołach wyciętych z kartonu, drewna lub metalu i zamocowanych na wspólnej osi.

Koła Ramona Lulla.

Copyright (c) 1997. Maxfield & Montrose Interactive Inc.

Pomysł Lulla był taki, iż każde z kół powinno zawierać pewną liczbę różnych słów lub symboli, które mogłyby być łączone na różne sposoby przez obracanie kół wokół osi. W przypadku naszego, nieco dowcipnego przykładu ukazanego powyżej możemy uzyskać w sumie 4 x 4 x 4 = 64 różne zdania, typu "I love mice," (ja kocham myszy) "You hate cats," (ty nienawidzisz koty) oraz "They eat frogs." (oni zjadają żaby)

Oczywiście Lull miał bardziej poważne zamiary w głowie, mianowicie chciał dowieść prawdziwości wszystkiego co jest zawarte na kartach Biblii. Na przykład, używał swoich kół do pokazania, iż "Łaska Boska jest nieskończona", "Łaska Boska jest nieodgadniona," "Łaska Boska jest sprawiedliwa" i tak dalej..

Urządzenia Lulla były daleko bardziej skomplikowane niż sugeruje to nasz prosty przykład, niektóre zawierały po szesnaście różnych słów lub symboli na każdym dysku.

Jego mistrzowskim dziełem była figura universalis, składająca się z czternastu koncentrycznych kół (w głowie się nie mieści ilość generowanych przez to urządzenie kombinacji).

Może się nam wydać to dziwne, iż zwolennicy Lulla (zwani Lullistami) rozmnożyli się znacznie pod koniec średniowiecza i w czasach odrodzenia, a lullizm rozprzestrzenił się szeroko po Europie.

Dlaczego to wszystko może nas interesować? Więc dzięki jakiemuś dziwnemu wybrykowi losu dzieło Lulla wyzwoliło wyobraźnię kilku postaci, z którymi się już zaznajomiliśmy, takich jak Gottfried von Leibniz, który wynalazł mechaniczny kalkulator zwany Rachmistrzem Krokowym. zobacz również na Jonathana Swifta i Podróże Guliwera.)

Chociaż Leibniz nie miał wysokiego poważania dla dzieła Lulla, wierzył on, iż może istnieć szansa przeniesienia go na logikę formalną. W niecodziennym przebłysku wyobraźni Leibniz przypuścił, że można stworzyć uniwersalną algebrę obejmującą wszystko pod słońcem, łącznie z (lecz nie ograniczając się do) prawdami moralnymi i metafizycznymi.

W roku 1666 w wieku 19 lat Leibniz napisał swoje dzieło Dissertio de Arte Combinatoria, z którego pochodzi sławny cytat opisujący przyszłość świata, w jaką on sam wierzył.

"Jeśli pojawiły by się kontrowersje," pisał Leibniz, "nie było by już większej potrzeby prowadzenia sporów pomiędzy dwoma filozofami niż pomiędzy dwoma księgowymi. Ponieważ wystarczyłoby ująć w dłonie pióra i powiedzieć sobie nawzajem: Policzmy to."