La Edukada Servo
de I-LO en Tarnovo
obrazek

Materialoj por geliceanoj
 

  Eliro       Enhavo       Reen       Antaŭen  

Aŭtoro: d-ro Ludviko Zamenhof

©2021 Geo
I-LO en Tarnovo

La Enhavo

EKZERCARO de la lingvo internacia « Esperanto »

§21.

La feino (Daŭrigo).

Apenaŭ ŝia patrino ŝin rimarkis, ŝi kriis al ŝi: “Nu, mia filino?” ― “Jes, patrino”, respondis al ŝi la malĝentilulino, elĵetante unu serpenton kaj unu ranon. ― “Ho, ĉielo!” ekkriis la patrino, “kion mi vidas? Ŝia fratino en ĉio estas kulpa; mi pagos al ŝi por tio ĉi!” Kaj ŝi tuj kuris bati ŝin. La malfeliĉa infano forkuris kaj kaŝis sin en la plej proksima arbaro. La filo de la reĝo, kiu revenis de ĉaso, ŝin renkontis; kaj, vidante, ke ŝi estas tiel bela, li demandis ŝin, kion ŝi faras tie ĉi tute sola kaj pro kio ŝi ploras. ― “Ho ve, sinjoro, mia patrino forpelis min el la domo”.

rimarki remarquer | remark | merken, bemerken | замѣчать | postrzegać, zauwaźać.

krii crier | cry | schreien | кричать | krzyczeć.

nu eh bien! | well! | nu!, nun | ну! | no!.

jes oui | yes | ja | да | tak.

ek indique une action qui commence ou qui est momentanée; ex. kanti chanter ― ekkanti commencer à chanter; krii crier ― ekkrii s’écrier | denotes sudden or momentary action; e. g. krii cry ― ekkrii cry out | bezeichnet eine anfangende oder momentane Handlung; z. B. kanti singen ― ekkanti einen Gesang anstimmen; krii schreien ― ekkrii aufschreien | начало или мгновенность; напр. kanti пѣть ― ekkanti запѣть; krii кричать ― ekkrii вскрикнуть | oznacza początek lub chwilowość; np. kanti śpiewać ― ekkanti zaśpiewać; krii krzyczeć ― ekkrii krzyknąć.

kulpa coupable | blameable | schuldig | виноватый | winny.

kaŝi cacher | hide (vb.) | verbergen | прятать | chować.

reĝo roi | king | König | король, царь | król.

ĉasi chasser (vénerie) | hunt | jagen, Jagd machen | охотиться | polować.

demandi demander, questionner | demand, ask | fragen | спрашивать | pytać.

sola seul | only, alone | einzig, allein | единственный | jedyny.

pro à cause de, pour | for the sake of | wegen | ради | dla.

ho oh! | oh! | o! och! | о! охъ! | o! och!.

ve malheur! | woe! | wehe! | увы! | biada! nestety!.

§22.

Fluanta akvo estas pli pura, ol akvo staranta senmove. ― Promenante sur la strato, mi falis. ― Kiam Nikodemo batas Jozefon, tiam Nikodemo estas la batanto kaj Jozefo estas la batato. ― Al homo, pekinta senintence, Dio facile pardonas. ― Trovinte pomon, mi ĝin manĝis. ― La falinta homo ne povis sin levi. Ne riproĉu vian amikon, ĉar vi mem plimulte meritas riproĉon; li estas nur unufoja mensoginto dum vi estas ankoraŭ nun ĉiam mensoganto. ― La tempo pasinta jam neniam revenos; la tempon venontan neniu ankoraŭ konas. ― Venu, ni atendas vin, Savonto de la mondo. ― En la lingvo "Esperanto" ni vidas la estontan lingvon de la tuta mondo. ― Aŭgusto estas mia plej amata filo. ― Mono havata estas pli grava ol havita. ― Pasero kaptita estas pli bona, ol aglo kaptota. ― La soldatoj kondukis la arestitojn tra la stratoj. ― Li venis al mi tute ne atendite. ― Homo, kiun oni devas juĝi, estas juĝoto.

flui couler | flow | fliessen | течь | płynąć, cieknąć.

movi mouvoir | move | bewegen | двигать | ruszać.

strato rue | street | Strasse | улица | ulica.

fali tomber | fall | fallen | падать | padać.

at marque le participe présent passif | ending of pres. part. pass. in verbs | bezeichnet das Participium praes. passivi | означаеть причастіе настоящаго времени страд. залога | oznacza imiesłów bierny czasu teraźniejszego.

peki pécher | sin | sündigen | грѣшить | grzeszyć.

int marque le participe passé du verbe actif | ending of past part. act. in verbs | bezeichnet das Participium perfecti activi | означаетъ причастіе прошедшаго времени дѣйствит. залога | oznacza imiesłów czynny czasu przeszłego.

intenci se proposer de | intend | beabsichtigen | намѣреваться | zamierzać.

levi lever | lift, raise | aufheben | поднимать | podnosić.

riproĉi reprocher | reproach | vorwerfen | упрекать | zarzucać.

meriti mériter | merit | verdienen | заслуживать | zasługiwać.

mensogi mentir | tell a lie | lügen | лгать | kłamać.

pasi passer | pass | vergehen | проходить | przechodzić.

neniam ne... jamais | never | niemals | никогда | nigdy.

ont marque le participe futur d’un verbe actif | ending of fut. part. act. in verbs | bezeichnet das Participium fut. act. | означаетъ причастіе будущаго времени дѣйствит. залога | oznacza imiesłów czynny czasu przyszłego.

neniu personne | nobody | Niemand | никто | nikt.

atendi attendre | wait, expect | warten, erwarten | ждать, ожидать | czekać.

savi sauver | save | retten | спасать | ratować.

mondo monde | world | Welt | міръ | świat.

lingvo langue, langage | language | Sprache | языкъ, рѣчь | język, mowa.

grava grave, important | important | wichtig | важный | ważny.

pasero passereau | sparrow | Sperling | воробей | wróbel.

kapti attraper | catch | fangen | ловить | chwytać.

aglo aigle | eagle | Adler | орелъ | orzeł.

ot marque le participe futur d’un verbe passif | ending of fut. part. pass. in verbs | bezeichnet das Participium fut. pass. | означаетъ причастіе будущ. времени страд. залога | oznacza imiesłów bierny czasu przyszłego.

soldato soldat | soldier | Soldat | солдатъ | żolnierz.

konduki conduire | conduct | führen | вести | prowadzić.

aresti arrêter | arrest | verhaften | арестовать | aresztować.

tra à travers | through | durch | черезъ, сквозь | przez (wskroś).

juĝi juger | judge | richten, urtheilen | судить | sądzić.

§23.

La feino (Fino)

La reĝido, kiu vidis, ke el ŝia buŝo eliris kelke da perloj kaj kelke da diamantoj, petis ŝin, ke ŝi diru al li, de kie tio ĉi venas. Ŝi rakontis al li sian tutan aventuron. La reĝido konsideris, ke tia kapablo havas pli grandan indon, ol ĉio, kion oni povus doni dote al alia fraŭlino, forkondukis ŝin al la palaco de sia patro, la reĝo, kie li edziĝis je ŝi. Sed pri ŝia fratino ni povas diri, ke ŝi fariĝis tiel malaminda, ke ŝia propra patrino ŝin forpelis de si; kaj la malfeliĉa knabino, multe kurinte kaj trovinte neniun, kiu volus ŝin akcepti, baldaŭ mortis en angulo de arbaro.

kelke quelque | some | mancher, einige | нѣкоторый, нѣсколько | niektóry, kilka.

aventuro aventure | adventure | Abenteuer | приключеніе | przygoda.

konsideri considérer | consider | betrachten, erwägen | соображать | zastanawiać się.

inda mérite, qui mérite, est digne | worthy, valuable | würdig, werth | достойный | godny, wart.

doto dot | dowry | Mitgift | приданое | posag.

palaco palais | palace | Schloss (Gebäude) | дворецъ | pałac.

se faire, devenir...; ex. pala pâle ― paliĝi pâlir; sidi être assis ― sidiĝi s’asseoir | to become; e. g. pala pale ― paliĝi turn pale; sidi sit ― sidiĝi become seated | zu etwas werden, sich zu etwas veranlassen; z. B. pala blass ― paliĝi erblassen; sidi sitzen ― sidiĝi sich setzen | дѣлаться чѣмъ нибудь, заставить себя; напр. pala блѣдный ― paliĝi блѣднѣть; sidi сидѣть ― sidiĝi сѣсть | stawać się czemś; np. pala blady ― paliĝi blednąć; sidi siedzieć ― sidiĝi usiąść.

je se traduit par différentes prépositions | can be rendered by various prepositions | kann durch verschiedene Präpositionen übersetzt werden | можетъ быть переведено различным предлогами | może być przetłomaczone za pomocą różnych przyimków.

propra propre (à soi) | own (one’s own) | eigen | собственный | własny.

akcepti accepter | accept | annehmen | принимать | przyjmować.

baldaŭ bientôt | soon | bald | сейчасъ, скоро | zaraz.

angulo coin, angle | corner, angle | Winkel | уголъ | kąt.

§24.

Nun li diras al mi la veron. ― Hieraŭ li diris al mi la veron. ― Li ĉiam diradis al mi la veron. ― Kiam vi vidis nin en la salono, li jam antaŭe diris al mi la veron (aŭ li estis dirinta al mi la veron). ― Li diros al mi la veron. ― Kiam vi venos al mi, li jam antaŭe diros al mi la veron (aŭ li estos dirinta al mi la veron; aŭ antaŭ ol vi venos al mi, li diros al mi la veron). ― Se mi petus lin, li dirus al mi la veron. ― Mi ne farus la eraron, se li antaŭe dirus al mi la veron (aŭ se li estus dirinta al mi la veron). ― Kiam mi venos, diru al mi la veron. ― Kiam mia patro venos, diru al mi antaŭe la veron (aŭ estu dirinta al mi la veron). ― Mi volas diri al vi la veron. ― Mi volas, ke tio, kion mi diris, estu vera (aŭ mi volas esti dirinta la veron).

salono salоn | saloon | Salon | залъ | salon.

os marque le futur | ending of future tense in verbs | bezeichnet das Futur | означаетъ будущее время | oznacza czas przyszły.

§25.

Mi estas amata. Mi estis amata. Mi estos amata. Mi estus amata. Estu amata. Esti amata. ― Vi estas lavita. Vi estis lavita. Vi estos lavita. Vi estus lavita. Estu lavita. Esti lavita. ― Li estas invitota. Li estis invitota. Li estos invitota. Li estus invitota. Estu invitota. Esti invitota. ― Tiu ĉi komercaĵo estas ĉiam volonte aĉetata de mi. ― La surtuto estas aĉetita de mi, sekve ĝi apartenas al mi. ― Kiam via domo estis konstruata, mia domo estis jam longe konstruita. ― Mi sciigas, ke de nun la ŝuldoj de mia filo ne estos pagataj de mi. ― Estu trankvila, mia tuta ŝuldo estos pagita al vi baldaŭ. ― Mia ora ringo ne estus nun tiel longe serĉata, se ĝi ne estus tiel lerte kaŝita de vi. ― Laŭ la projekto de la inĝenieroj tiu ĉi fervojo estas konstruota en la daŭro de du jaroj; sed mi pensas, ke ĝi estos konstruata pli ol tri jarojn. ― Honesta homo agas honeste. ― La pastro, kiu mortis antaŭ nelonge (aŭ antaŭ nelonga tempo), loĝis longe en nia urbo. ― Ĉu hodiaŭ estas varme aŭ malvarme? ― Sur la kameno inter du potoj staras fera kaldrono; el la kaldrono, en kiu sin trovas bolanta akvo, eliras vaporo; tra la fenestro, kiu sin trovas apud la pordo, la vaporo iras sur la korton.

inviti inviter | invite | einladen | приглашать | zapraszać.

komerci commercer | trade | handeln, Handel treiben | торговать | handlować.

quelque chose possédant une certaine qualité ou fait d’une certaine matière: ex. molа mou ― molaĵo partie molle d’une chose | made from or possessing the quality of; e. g. malnova old ― malnovaĵo old things frukto fruit ― fruktaĵo something made from fruit | etwas von einer gewissen Eigenschaft, oder aus einem gewissen Stoffe; z. B. malnova alt ― malnovaĵo altes Zeug; frukto Frucht ― fruktaĵo etwas aus Früchten bereitetes | нѣчто съ даннымъ качествомъ или изъ даннаго матеріала; напр. molа мягкій ― molaĵо мякишъ; fruktо плодъ ― fruktaĵо нѣчто приготовленное изъ плодовъ | oznacza przedmiot posiadający pewną własność albo zrobiony z pewnego materjału; np. malnova stary ― malnovaĵo starzyzna; frukto owoc ― fruktaĵo coś zrobineego z owoców.

sekvi suivre | follow | folgen | слѣдовать | nastąpić.

konstrui construire | construct, build | bauen | строить | budować.

ŝuldi devoir (dette) | owe | schulden | быть должнымъ | być dłużnym.

oro or (métal) | gold | Gold | золото | złoto.

ringo anneau | ring (subst.) | Ring | кольцо | pierścień.

lerta adroit, habile | skilful | geschickt, gewandt | ловкій | zręczny.

projekto projet | project | Entwurf | проектъ | projekt.

inĝeniero ingénieur | engineer | Ingenieur | инженеръ | inżynier.

fero fer | iron | Eisen | желѣзо | żelazo.

vojo route, voie | way, road | Weg | дорога | droga.

agi agir | act | handeln, verfahren | поступать | postępować.

pastro prêtre, pasteur | priest, pastor | Priester | жрецъ, священникъ | kapłan.

kameno cheminée | fire-place | Kamin | каминъ | kominek.

poto pot | pot | Topf | горшокъ | garnek.

kaldrono chaudron | kettle | Kessel | котелъ | kocioł.

boli bouillir | boil | sieden | кипѣть | kipieć, wrzeć.

vaporo vapeur | steam | Dampf | паръ | para.

pordo porte | door | Thür | дверь | drzwi.

korto cour | yard, court | Hof | дворъ | podwórze.

§26.

Kie vi estas? ― Mi estas en la ĝardeno. ― Kien vi iras? ― Mi iras en la ĝardenon. ― La birdo flugas en la ĉambro (= ĝi estas en la ĉambro kaj flugas en ĝi). ― La birdo flugas en la ĉambron (= ĝi estas ekster la ĉambro kaj flugas nun en ĝin). ― Mi vojaĝas en Hispanujo. ― Mi vojaĝas en Hispanujon. ― Mi sidas sur seĝo kaj tenas la piedojn sur benketo. ― Mi metis la manon sur la tablon. ― El sub la kanapo la muso kuris sub la liton, kaj nun ĝi kuras sub la lito. ― Super la tero sin trovas aero. ― Anstataŭ kafo li donis al mi teon kun sukero, sed sen kremo. ― Mi staras ekster la domo, kaj li estas interne. ― En la salono estis neniu krom li kaj lia fianĉino. ― La hirundo flugis trans la riveron, ĉar trans la rivero sin trovis aliaj hirundoj. ― Mi restas tie ĉi laŭ la ordono de mia estro. ― Kiam li estis ĉe mi, li staris tutan horon apud la fenestro. ― Li diras, ke mi estas atenta. ― Li petas, ke mi estu atenta. ― Kvankam vi estas riĉa, mi dubas, ĉu vi estas feliĉa. ― Se vi scius, kiu li estas, vi lin pli estimus. ― Se li jam venis, petu lin al mi. ― Ho, Dio! kion vi faras! ― Ha, kiel bele! ― For de tie ĉi! ― Fi, kiel abomene! ― Nu, iru pli rapide!

ekster hors, en dehors de | outside, besides | ausser, ausserhalb | внѣ | zewnątrz.

vojaĝi voyager | voyage | reisen | путешествовать | podróżować.

piedo pied | foot | Fuss, Bein | нога | noga.

benko banc | bench | Bank | скамья | ławka.

et marque diminution, décroissance; ex. muro mur ― mureto petit mur; ridi rire ― rideti sourire | denotes diminution of degree; e. g. ridi laugh ― rideti smile | bezeichnet eine Verkleinerung oder Schwächung; z. B. muro Wand ― mureto Wändchen; ridi lachen ― rideti lächeln | означаетъ уменьшеніе или ослабленіе степени; напр. muro стѣна ― mureto стѣнка; ridi смѣяться ― rideti улыбаться | oznacza zmniejszenie lub osłabienie stopnia; np. muro ściana ― mureto ścianka; ridi śmiać się ― rideti uśmiechać się.

meti mettre | put, place | hinthun | дѣть; класть | podziać.

kanapo canapé | sofa, lounge | Kanapee | диванъ | kanapa.

muso souris | mouse | Maus | мышь | mysź.

lito lit | bed | Bett | кровать | łóżko.

super au dessus de | over, above | über, oberhalb | надъ | nad.

aero air | air | Luft | воздухъ | powietrze.

kafo café | coffee | Kaffee | кофе | kawa.

teo thé | tea | Thee | чай | herbata.

sukero sucre | sugar | Zucker | сахаръ | cukier.

kremo crème | cream | Schmant, Sahne | сливки | śmietana.

interne à l’intérieur, dedans | within | innerhalb | внутри | wewnątrz.

fianĉo fiancé | betrothed person | Bräutigam | женихъ | narzeczony.

hirundo hirondelle | swallow | Schwalbe | ласточка | jaskółka.

trans au delà | across | jenseit | черезъ, надъ | przez.

rivero rivière, fleuve | river | Fluss | рѣка | rzeka.

estro chef | chief | Vorsteher | начальникъ | zwierzchnik.

atenta attentif | attentive | aufmerksam | внимательный | uważny.

kvankam quoique | although | obgleich | хотя | chociaź.

dubi douter | doubt | zweifeln | сомнѣваться | wątpić.

estimi estimer | esteem | schätzen, achten | уважать | szanować.

fi fi donc! | fie! | pfui! | фи, тьфу | fe!.

abomeno abomination | abomination | Abscheu | отвращеніе | odraza.

rapida rapide, vite | quick, rapid | schnell | быстрый | prędki.

§27.

La artikolo „la” estas uzata tiam, kiam ni parolas pri personoj aŭ objektoj konataj. Ĝia uzado estas tia sama kiel en la aliaj lingvoj. La personoj, kiuj ne komprenas la uzadon de la artikolo (ekzemple rusoj aŭ poloj, kiuj ne scias alian lingvon krom sia propra), povas en la unua tempo tute ne uzi la artikolon, ĉar ĝi estas oportuna sed ne necesa. Anstataŭ „la” oni povas ankaŭ diri „l’” (sed nur post prepozicio, kiu finiĝas per vokalo). ― Vortoj kunmetitaj estas kreataj per simpla kunligado de vortoj; oni prenas ordinare la purajn radikojn, sed, se la bonsoneco aŭ la klareco postulas, oni povas ankaŭ preni la tutan vorton, t. e. la radikon kune kun ĝia gramatika finiĝo. Ekzemploj: skribtablo aŭ skribotablo (= tablo, sur kiu oni skribas); internacia (= kiu estas inter diversaj nacioj); tutmonda (= de la tuta mondo); unutaga (= kiu daŭras unu tagon); unuataga (= kiu estas en la unua tago); vaporŝipo (= ŝipo, kiu sin movas per vaporo); matenmanĝi, tagmanĝi, vespermanĝi; abonpago (= pago por la abono).

artikolo article | article | Artikel | членъ, статья | artykuł, przedimek.

tiam alors | then | dann | тогда | wtedy.

objekto objet | object | Gegenstand | предметъ | przedmiot.

tia tel | such | solcher | такой | taki.

kompreni comprendre | understand | verstehen | понимать | rozumieć.

ekzemplo exemple | example | Beispiel | примѣръ | przykład.

polo Polonais | Pole | Pole | Полякъ | Polak.

necesa nécessaire | necessary | nothwendig | необходимый | niezbędny.

prepozicio préposition | preposition | Vorwort | предлогъ | przyimek.

vokalo voyelle | vowel | Vokal | гласная | samogłoska.

kunmeti composer | compound | zusammensetzen | слагать | składać.

simpla simple | simple | einfach | простой | prosty, zwyczajny.

ligi lier | bind, tie | binden | связывать | wiązać.

radiko racine | root | Wurzel | корень | korzeń.

soni sonner, rendre des sons | sound | tönen, lauten | звучать | brzmieć.

klara clair | clear | klar | ясный | jasny.

postuli exiger, requérir | require, claim | fordern | требовать | żądać.

gramatiko grammaire | grammar | Grammatik | грамматика | gramatyka.

nacio nation | nation | Nation | нація, народъ | naród, nacja.

diversa divers | various, diverse | verschieden | различный | różny.

ŝipo navire | ship | Schiff | корабль | okręt.

matenmanĝi déjeuner | breakfast | frühstücken | завтракать | śniadać.

aboni abonner | subscribe | abonniren | подписываться | prenumerować.

§28.

Ĉiuj prepozicioj per si mem postulas ĉiam nur la nominativon. Se ni iam post prepozicio uzas la akuzativon, la akuzativo tie dependas ne de la prepozicio, sed de aliaj kaŭzoj. Ekzemple: por esprimi direkton, ni aldonas al la vorto la finon „n”; sekve: tie (= en tiu loko), tien (= al tiu loko); tiel same ni ankaŭ diras: “la birdo flugis en la ĝardenon, sur la tablon”, kaj la vortoj „ĝardenon”, „tablon” staras tie ĉi en akuzativo ne ĉar la prepozicioj „en” kaj „sur” tion ĉi postulas, sed nur ĉar ni volis esprimi direkton, t. e. montri, ke la birdo sin ne trovis antaŭe en la ĝardeno aŭ sur la tablo kaj tie flugis, sed ke ĝi de alia loko flugis al la ĝardeno, al la tablo (ni volas montri, ke la ĝardeno kaj tablo ne estis la loko de la flugado, sed nur la celo de la flugado); en tiaj okazoj ni uzus la finiĝon „n” tute egale ĉu ia prepozicio starus aŭ ne. ― Morgaŭ mi veturos Parizon (aŭ en Parizon). ― Mi restos hodiaŭ dome. ― Jam estas tempo iri domen. ― Ni disiĝis kaj iris en diversajn flankojn: mi iris dekstren, kaj li iris maldekstren. ― Flanken, sinjoro! ― Mi konas neniun en tiu ĉi urbo. ― Mi neniel povas kompreni, kion vi parolas. ― Mi renkontis nek lin, nek lian fraton (aŭ mi ne renkontis lin, nek lian fraton).

nominativo nominatif | nominative | Nominativ | именительный падежъ | pierwszy przypadek.

iam jamais, un jour | at any time, ever | irgend wann | когда-нибудь | kiedyś.

akuzativo accusatif | accusative | Accusativ | винительный падежъ | czwarty przypadek.

tie là-bas, là, y | there | dort | тамъ | tam.

dependi dépendre | depend | abhängen | зависѣть | zależeć.

kaŭzo cause | cause | Ursache | причина | przyczyna.

esprimi exprimer | express | ausdrücken | выражать | wyrażać.

direkti diriger | direct | richten | направлять | kierować.

celi viser | aim | zielen | цѣлиться | celować.

egala égal | equal | gleich | одинаковый | jednakowy.

ia quelconque | of any kind | irgend welcher | какой-нибудь | jakiś.

veturi aller, partir | journey, travel | fahren | ѣхать | jechać.

dis marque division, dissémination; ex. iri aller ― disiri se séparer, aller chacun de son côté | has the same force as the English prefix dis; e. g. semi sow ― dissemi disseminate; ŝiri tear ― disŝiri tear to pieces | zer-; z. B. ŝiri reissen ― disŝiri zerreissen | раз-; напр. ŝiri рвать ― disŝiri разрывать | roz-; np. ŝiri rwać ― disŝiri rozrywać.

flanko côté | side | Seite | сторона | strona.

dekstra droit, droite | right-hand | recht | правый | prawy.

neniel nullement, en aucune façon | nohow | keineswegs, auf keine Weise | никакъ | w żaden sposób.

nek --- nek ni ― ni | neither ― nor | weder ― noch | ни ― ни | ani ― ani.

§29.

Se ni bezonas uzi prepozicion kaj la senco ne montras al ni, kian prepozicion uzi, tiam ni povas uzi la komunan prepozicion „je”. Sed estas bone uzadi la vorton „je” kiel eble pli malofte. Anstataŭ la vorto „je” ni povas ankaŭ uzi akuzativon sen prepozicio. ― Mi ridas je lia naiveco (aŭ mi ridas pro lia naiveco, aŭ: mi ridas lian naivecon). ― Je la lasta fojo mi vidas lin ĉe vi (aŭ: la lastan fojon). ― Mi veturis du tagojn kaj unu nokton. ― Mi sopiras je mia perdita feliĉo (aŭ: mian perditan feliĉon). ― El la dirita regulo sekvas, ke se ni pri ia verbo ne scias, ĉu ĝi postulas post si la akuzativon (t. e. ĉu ĝi estas aktiva) aŭ ne, ni povas ĉiam uzi la akuzativon. Ekzemple, ni povas diri “obei al la patro” kaj “obei la patron” (anstataŭ “obei je la patro”). Sed ni ne uzas la akuzativon tiam, kiam la klareco de la senco tion ĉi malpermesas; ekzemple: ni povas diri “pardoni al la malamiko” kaj “pardoni la malamikon”, sed ni devas diri ĉiam “pardoni al la malamiko lian kulpon”.

senco sens, acception | sense | Sinn | смыслъ | sens, znaczenie.

komuna commun | common | gemeinsam | общій | ogólny, wspólny.

ebla possible | able, possible | möglich | возможный | możliwy.

ofte souvent | often | oft | часто | często.

ridi rire | laugh | lachen | смѣяться | śmiać się.

lasta dernier | last, latest | letzt | послѣдній | ostatni.

sopiri soupirer | sigh, long for | sich sehnen | тосковать | tęsknić.

regulo règle | rule | Regel | правило | prawidło.

verbo verbe | verb | Zeitwort | глаголъ | czasownik.

obei obéir | obey | gehorchen | повиноваться | być posłusznym.

permesi permettre | permit, allow | erlauben | позволять | pozwalać.

§30.

Ia, ial, iam, ie, iel, ies, io, iom, iu. ― La montritajn naŭ vortojn ni konsilas bone ellerni, ĉar el ili ĉiu povas jam fari al si grandan serion da aliaj pronomoj kaj adverboj. Se ni aldonas al ili la literon „k”, ni ricevas vortojn demandajn aŭ rilatajn: kia, kial, kiam, kie, kiel, kies, kio, kiom, kiu. Se ni aldonas la literon „t”, ni ricevas vortojn montrajn: tia, tial, tiam, tie, tiel, ties, tio, tiom, tiu. Aldonante la literon „ĉ”, ni ricevas vortojn komunajn: ĉia, ĉial, ĉiam, ĉie, ĉiel, ĉies, ĉio, ĉiom, ĉiu. Aldonante la prefikson „nen”, ni ricevas vortojn neajn: nenia, nenial, neniam, nenie, neniel, nenies, nenio, neniom, neniu. Aldonante al la vortoj montraj la vorton „ĉi”, ni ricevas montron pli proksiman; ekzemple: tiu (pli malproksima), tiu ĉi (aŭ ĉi tiu) (pli proksima); tie (malproksime), tie ĉi aŭ ĉi tie (proksime). Aldonante al la vortoj demandaj la vorton „ajn”, ni ricevas vortojn sendiferencajn: kia ajn, kial ajn, kiam ajn, kie ajn, kiel ajn, kies ajn, kio ajn, kiom ajn, kiu ajn. Ekster tio el la diritaj vortoj ni povas ankoraŭ fari aliajn vortojn, per helpo de gramatikaj finiĝoj kaj aliaj vortoj (sufiksoj); ekzemple: tiama, ĉiama, kioma, tiea, ĉi-tiea, tieulo, tiamulo k. t. p. (= kaj tiel plu).

ia quelconque, quelque | of any kind | irgend welcher | какой-нибудь | jakiś.

ial pour une raison quelconque | for any cause | irgend warum | почему-нибудь | dla jakiejś przyczyny.

iam jamais, un jour | at any time, ever | irgend wann, einst | когда-нибудь | kiedyś.

ie quelque part | any where | irgend wo | гдѣ-нибудь | gdzieś.

iel d’une manière quelconque | anyhow | irgend wie | какъ-нибудь | jakoś.

ies de quelqu’un | anyone’s | irgend jemandes | чей-нибудь | czyjś.

io quelque chose | anything | etwas | что-нибудъ | coś.

iom quelque peu | any quantity | ein wenig, irgend wie viel | сколько-нибудь | ilekolwiek.

iu quelqu’un | any one | jemand | кто-нибудь | ktoś.

konsili conseiller | advise, counsel | rathen | совѣтовать | radzić.

serio série | series | Reihe | рядъ, серія | serya.

pronomo pronom | pronoun | Fürwort | мѣстоименіе | zaimek.

adverbo adverbe | adverb | Nebenwort | нарѣчіе | przysłówek.

litero lettre (de l’alphabet) | letter (of the alphabet) | Buchstabe | буква | litera.

rilati concerner; avoir rapport à | be related to | sich beziehen | относиться | odnosić się.

prefikso préfixe | prefix | Präfix | приставка | przybranka.

ajn que ce soit | ever | auch nur | бы-ни | kolwiek, bądź.

diferenci différer (v. n.) | differ | sich unterscheiden | различаться | różnic się.

helpi aider | help | helfen | помогать | pomagać.

sufikso suffixe | suffix | Suffix | суффиксъ | przyrostek.


<<  |  <  |  >


La letero al prizorganto de la Edukada Servo

Via email: (se vi volas ricevi respondon)
La temo:
Atenton: ← Enskribu la vorton  ilo   , alie la letero pereos

Skribu la mesaĝon sube (ne pli ol 2048 literoj).

La nombro de literoj por uzado: 2048


La Fakgrupo de
Kemio-Fiziko-Informatiko

en la Unua Liceo Ĝeneraledukada
nomita al Kazimierz Brodziński
en Tarnowo
Str. Piłsudskiego 4
©2021 mag. Jerzy Wałaszek

La materialoj nur por edukada uzado. Ilia kopiado kaj multobligado licas
nur se oni sciigas pri la fonto kaj ne demandas monon por ili.

Bonvolu sendi demandojn al: i-lo@eduinf.waw.pl

Nia edukada servo uzas kuketojn. Se vi ne volas ricevi ilin, bloku ilin en via legilo.