1943 n.e. do 1946 n.e.
Pierwszy komputer elektroniczny ogólnego przeznaczenia - ENIAC

Do połowy lat 1940-tych większość komputerów budowano częściej z lamp elektronowych niż wykorzystując przełączniki i przekaźniki. Chociaż lampy próżniowe były delikatne, drogie i zużywały mnóstwo energii, to jednak pracowały znacznie szybciej od przekaźników (i były dużo cichsze).

Jeśli zignorujemy Maszynę Atanasoffa i komputer COLOSSUS, to pierwszym prawdziwym komputerem elektronicznym ogólnego przeznaczenia był ENIAC  (Electronic Numerical Integrator And Computer), który został skonstruowany na Uniwersytecie Pensylwanii w latach pomiędzy 1943 a 1946.

ENIAC, będąc dziełem umysłów Johna Williama Mauchly'a i Johna Prespera Eckerta Juniora, posiadał gigantyczne wymiary.

Miał on wysokość 10 stóp, zajmował obszar 1000 stóp kwadratowych podłogi i ważył w przybliżeniu 30 ton, zawierając ponad 70000 oporników, 10000 kondensatorów, 6000 przełączników i 18000 lamp elektronowych. Ostateczna maszyna zużywała 150 kilowatów energii elektrycznej, co wystarczało do oświetlenia małego miasteczka.

John William Mauchly

John Presper Eckert

Jednym z największych problemów w komputerach zbudowanych na lampach elektronowych była ich niezawodność; 90% czasu wyłączeń ENIAC'a spowodowane było koniecznością wyszukiwania i zamieniania spalonych lamp nowymi. Dane z roku 1952 pokazują, iż tylko w tym jednym roku musiano wymienić około 19,000 lamp elektronowych, co daje średnio 50 lamp dziennie!

ENIAC - 1946

Komputer ENIAC opracowany został na zlecenie Armii USA, która potrzebowała go do wykonywania żmudnych, tabelarycznych obliczeń dla nowo produkowanych dział. Każde działo, zanim mogło być zastosowane na froncie, musiało przejść serię strzelań próbnych, których wyniki przeliczano następnie otrzymując w wyniku dokładne, matematyczne parametry działa, umożliwiające jego kalibrację. Dla każdego działa biegły rachmistrz musiał wykonać około 47000 rachunków, co zajmowało mu średnio trzy miesiące pracy. Po zastosowaniu ENIAC'a czas ten skrócił się do kilku minut. Oprócz tego jedynie Armia dysponowała odpowiednimi funduszami do zrealizowania tak gigantycznego dzieła.

Podczas budowy ENIAC'a Mauchly i Eckert wynaleźli wiele ulepszeń i nowych technologii, które zamierzali później zastosować w kolejnych maszynach. Na przykład jednym z głównych problemów ENIAC'a było to, iż nie posiadał on żadnej wewnętrznej pamięci jako takiej, lecz musiał być fizycznie programowany przy pomocy przełączników, kabli i tarcz cyfrowych.

Mniej więcej w lecie roku 1943 Mauchly i Eckert rozważali pomysł utworzenia komputera wyposażonego w pamięć programu, w którym wewnętrzna pamięć do odczytu i zapisu używana byłaby zarówno do przechowywania danych jak i samego programu. Technika taka pozwalałaby rozgałęziać wykonywanie programu w zależności od wyników poprzednich obliczeń w przeciwieństwie do podążania na ślepo po ustalonej ścieżce kolejnych instrukcji.

Eckert wpadł na pomysł użycia rtęciowych linii opóźniających (o których już dość dużo sam wiedział) jako pamięci dla komputera. Mniej więcej na początku roku 1944 Eckert napisał o tym artykuł do użytku wewnętrznego i w sierpniu 1944 wraz z Mauchly'em zaproponowali zbudowanie innej maszyny zwanej elektronicznym, automatycznym komputerem z dyskretnymi zmiennymi (EDVAC - Electronic Discrete Variable Automatic Computer).