Figury płaskie

Przyjmijmy, że poruszamy się w obszarze zmienności funkcji (1.1), określonym przez rozmiary płyty:

(x,y) ∈ D2, D = <0,p>.

Wygodniej będzie badać linie funkcyjne, gdy układ współrzędnych przeniesiemy do środka figury
(translacja o wektor p). W pierwszej chwili formalny zapis komplikuje się:

pp. (2.1)

Rys. 2

a)

p
1 : 4; 0

b)

p
2 : 2; p/4

c)

p
3 : 1; p/4

d)

p
3 : 1; p/4

e)

p
2 : 3; p/3

f)

p

g)

p
1 : 4; p/4

h)

p
3 : 5; p/4

i)

p
5 : 1; p/4

 

ale jak się okaże niżej, w ogólnym rozrachunku będzie to opłacalne. Obszar zmienności funkcji (1.2) wówczas:

(x,y) ∈ D12,  D1 = p

a) okresowość funkcji i wielokrotność argumentu

Rys. 3

a)

p
1 : 2; -p/4

b)

p
2 : 4; -p/4

c)

p
1 : 5; p/4

d)

p
2 : 10; p/4

Mówiąc o okresie funkcji (1.2) musimy osobno rozróżniać okres względem zmiennej x i zmiennej y. Z uwagi na podobieństwo wyrażeń występujących w rozpatrywanej funkcji wystarczy udowodnić, że p jest funkcją okresową, czyli że:

pT - okres funkcji.

Po przeniesieniu wyrazów na jedną stronę i zastosowaniu wzoru na sinus różnicy kątów:

p

Ponieważ pierwszy czynnik nie jest tożsamościowo równy zeru:

p  p k  ∈ C \ {0}, T = 2p jest okresem podstawowym (zasadniczym).

Z pojęciem okresu wiąże się również problem wielokrotności argumentu funkcji.

Rozpatrzmy prosty przypadek a = 0.

p

p

p

p k  p <0, m>, k  Î C,  l  <0,n>,  l  Î C.

np. dla m  = 3, n  = 2 (Rys. 4b) otrzymujemy siatkę prostych:

p  Ç  p

Rys. 4

a)

p
2 : 2; 0

b)

p
3 : 2; 0

b) analiza matematyczna niektórych figur płaskich

Stosunek częstotliwości drgań własnych 3 : 1 (a = p/4 i a = -p/4):

pp

Wprowadzamy fazę: a = p/4 i a= -p/4. Po drobnych przekształceniach otrzymujemy:

dla a = p/4:
p

dla a = -p/4:
p

Stosując wzór na funkcje wielokrotności kąta: sin3j = 3sinj - 4sin3j, a następnie wzory redukcyjne i odpowiednio grupując wyrazy:

cos2x + cos2y = 3/2 i odpowiednio cos2x - cos2y = 0.

 (2.2)

Wprowadźmy nowe zmienne: cosx = x i cosy = h. Pierwsze równanie (2.2) można by nazwać równaniem quasiokręgu x2 + h2 = 2/3 (Rys. 5a), a drugie jest po prostu równaniem pary prostych x = h Ç x = -h (Rys. 5b). Oprócz równań otrzymujemy równania brzegów figury (xh = 0), które w tym przykładzie i następnych pomijamy.

Rys. 5

a)

p
3 : 1; -p/4

b)

p
3 : 1; p/4

Stosunek częstotliwości drgań własnych 3 : 1 (a = p/8 i a = -p/8)

pp

Zauważmy od razu, że:

p p

Stosując wzór na funkcję wielokrotności kąta: sin3j = 3sinj - 4 sin3j a następnie wzory redukcyjne otrzymujemy:

dla p: 
pp

dla p: 
pp

Opuszczając nawiasy i grupując wyrazy

p

i odpowiednio:

p

Po przekształceniach:

p   p

Wprowadźmy w podobny sposób, jak wyżej, nowe zmienne: cos2x = x i cos2y = h Powyższe równania można by nazwać odpowiednio równaniem elipsy  (Rys. 6a) i quasi-hiperboli (Rys. 6b):

pp

(2.3)

Rys. 6

a)

p
3 : 1; p/8

b)

p
3 : 1; -p/8

Stosunek częstotliwości drgań własnych 4 : 1 ( a = p/4 i a = -p/4 )

dla a = p/4:
 p p

dla a = -p/4:
p p

Skorzystajmy dwukrotnie ze wzoru na sinus kąta podwojonego:

p

Posługując się nim, a następnie grupując wyrazy (wzory na sumę i różnicę sześcianów) otrzymujemy:

p

i odpowiednio

p

Jeżeli oznaczymy sinx = x oraz siny = h, to dla a = p/4 oprócz prostej x = -h otrzymujemy równanie quasielipsy x2 + 3h2  = 1 obróconej o kąt a = p/4 (x2 - xh + h2 = 1/2) (Rys. 7a), a dla a = -p/4 prostą x = h oraz równanie tej samej quasielipsy w obrocie o kąt  a = -p/4 (x2  xh + h2 = 1/2) (Rys. 7b).

Rys. 7

a)

p
4 : 1; p/4

b)

p
4 : 1; -p/4

Stosunek częstotliwości drgań własnych 5 : 1 (a = p/4 i a = -p/4)

p p

Posłużmy się tożsamością:  p Poprawności jej dowodzimy korzystając np. ze wzoru na sinus sumy kątów p, albo posługując się gotowym wzorem na sinka, który wyprowadza się na gruncie liczb zespolonych, przy pomocy dwumianu Newtona i formuły Moivre'a [4].

p
+ p

Po wprowadzeniu fazy a i zastosowaniu wzorów redukcyjnych

dla a = p/4,  5cos2x  - 4cos4x  - 5cos2y  + 4cos4y  = 0,

dla a = -p/4,  5 - 20cos2x  + 16cos4x  + 5 - 20cos2y  + 16cos4y  = 0.
 

Stosując wzory skróconego mnożenia oraz grupując wyrazy otrzymujemy następujące rozwiązania:

p   

 (2.4)

i odpowiednio:

p . 

(2.5)

Jeżeli w równaniu (2.4) wprowadzimy oznaczenia: cosx = x, cosy = h, a w (2.5) p p to wówczas równanie (2.4) przedstawia parę prostych x = h Ç x = -h i quasiokrąg x2 + h2 = 5/4 (Rys. 8a), natomiast równanie (2.5) przedstawia wtedy równanie quasiokręgu  rzędu 2-go (Rys. 8b).

Rys. 8

a)

p
5 : 1; p/4

b)

p
5 : 1; -p/4


   I Liceum Ogólnokształcące   
im. Kazimierza Brodzińskiego
w Tarnowie

©2026 mgr Jerzy Wałaszek

Dokument ten rozpowszechniany jest zgodnie z zasadami licencji
GNU Free Documentation License.

Pytania proszę przesyłać na adres email: i-lo@eduinf.waw.pl

W artykułach serwisu są używane cookies. Jeśli nie chcesz ich otrzymywać, zablokuj je w swojej przeglądarce.

Informacje dodatkowe