Serwis Edukacyjny
w I-LO w Tarnowie
obrazek

Materiały dla uczniów liceum

  Wyjście       Spis treści       Wstecz       Dalej  

Autor artykułu: mgr Jerzy Wałaszek
Aktualizacja: 23.02.2025

©2026 mgr Jerzy Wałaszek

Klasa II

Python: Operacje

SPIS TREŚCI

Operacje tekstowe

Tekst przypisujemy zmiennej za pomocą operatora przypisania "=":

# Teksty
#-------

a = "Kasia"
b = "Basia"
print(a,"i",b)

Tekst możemy również odczytać z klawiatury i przypisać go do zmiennej:

# Teksty
#-------

imie = input("Jak masz na imię? ")
print("Ja to Python, a ty to",imie)

Teksty można ze sobą łączyć za pomocą operatora +:

# Teksty
#-------

a = "Jaś"
b = "Małgosia"
c = a + " i " + b
print(a)
print(b)
print(c)

W programie tworzymy zmienną a i przypisujemy jej tekst "Jaś". Następnie tworzymy zmienną b i przypisujemy jej tekst "Małgosia". Na koniec tworzymy zmienną c i przypisujemy jej "sumę" tekstów: w a, w " i " oraz w b. Suma tekstów oznacza połączenie ich znaków w jeden dłuższy tekst. Operacja ta nosi nazwę konkatencji łańcuchów tekstowych (ang. string concatenation).

Powielanie

Dowolny tekst można powielać przy pomocy operatora *:

# Teksty
#-------

a = "Ada "
b = a * 10 # Powielanie
print(a)
print(b)

W programie tworzymy zmienną o nazwie a i przypisujemy jej tekst "Ada ". Następnie do zmiennej b przypisujemy tekst ze zmiennej a powielony 10 razy.

Zamiana liter małych na duże

W języku Python tekst jest obiektem. Oznacza to, iż posiada on powiązane ze sobą funkcje. Funkcja jest fragmentem programu, który zostaje uruchomiony w momencie wywołania funkcji, a następnie jest zwracany wynik działania tej funkcji. W przypadku obiektu wywołanie wygląda następująco:

obiekt.funkcja(parametry)

Wygląda to na początku zawile, ale jest łatwe do zrozumienia po kilku ćwiczeniach. Funkcję oddzielamy od obiektu kropką. W przypadku tekstu istnieje funkcja, która  zwraca kopię tego tekstu z zamienionymi literami małymi na duże. Uruchom poniższą instrukcję:

print("Alicja w krainie czarów".upper())

Funkcja upper( ) zwraca kopię tekstu, tekst oryginalny pozostaje niezmieniony:

# Teksty
#-------

a = input("Wpisz tekst i wciśnij Enter... ")
b = a.upper() # Zamieniamy małe litery na duże
print(a) # tekst oryginalny
print(b) # kopia tekstu ze zmienionymi literami

W programie tworzymy zmienną a i przypisujemy jej tekst odczytany z klawiatury. Tworzymy zmienną b i przypisujemy jej kopię tekstu z a, w której litery małe zostały zamienione na duże. Wyświetlamy oba teksty: zauważ iż tekst a nie został zmieniony.

Zamiana liter dużych na małe

W identyczny sposób działa funkcja lower( ). Zwraca kopię tekstu, w której litery duże zamienione zostały na małe. Uruchom program:

# Teksty
#-------

a = input("Wpisz tekst i wciśnij Enter... ")
b = a.lower() # Zamieniamy duże litery na małe
print(a) # tekst oryginalny
print(b) # kopia tekstu ze zmienionymi literami

Pierwsze litery wyrazów na duże

Funkcja title( ) zwraca kopię tekstu, w której pierwsze litery każdego wyrazu zostały zamienione na duże. Uruchom program:

# Teksty
#-------

a = input("Wpisz tekst i wciśnij Enter... ")
b = a.title() # Zamieniamy pierwsze litery na duże w każdym wyrazie
print(a) # tekst oryginalny
print(b) # kopia tekstu ze zmienionymi literami

Funkcji związanych z łańcuchami tekstowymi jest dużo więcej. Poznamy je w miarę potrzeb na dalszych lekcjach.


do podrozdziału  do strony 

Operacje liczbowe

W zmiennej można umieszczać liczby całkowite oraz liczby rzeczywiste. Liczby rzeczywiste mogą posiadać wartość ułamkową:

# Liczby
#-------

# Liczba całkowita
a = 10
# Liczba rzeczywista
b = 10.6
print(a, b)

Instrukcja input(...) zawsze zwraca tekst jako wynik, czyli ciąg znaków, które użytkownik wprowadził z klawiatury. Poniższy program odczytuje z klawiatury dwa wiersze tekstu i umieszcza je w zmiennych a i b. Następnie dodaje te zmienne i wynik umieszcza w zmiennej c, której zawartość wyświetla:

# Liczby
#-------

a = input("a = ")
b = input("b= ")
c = a + b
print()
print("Wynik a + b =",c)

Wpisz jako teksty dwie kilkucyfrowe liczby:

tekst a = 123
tekst b = 567

Wynik a + b = 123567

Komputer potraktował je nie jako liczby, lecz jako dwa ciągi znaków cyfr i operacja c = a + b połączyła te dwa ciągi w jeden. Jeśli komputer ma potraktować odczytany tekst jako liczbę, a nie ciąg znaków (czyli tekst), to musisz wykonać konwersję. Do tego celu mamy w Pythonie dwie funkcje:

int(tekst)
Zamienia tekst na liczbę całkowitą.

float(tekst)
Zamienia tekst na liczbę rzeczywistą.

Teraz nasz program może wyglądać następująco:

# Liczby
#-------

a = int(input("a = "))
b = int(input("b = "))
c = a + b
print()
print("Wynik a + b =",c)

Wpisz kolejno dwie dowolne liczby całkowite:

liczba a = 123
liczba b = 567

Wynik a + b = 690

Wersja dla liczb rzeczywistych:

# Liczby
#-------

a = float(input("a = "))
b = float(input("b = "))
c = a + b # dodajemy liczby
print()
print("Wynik a + b =",c)

do podrozdziału  do strony 

Obliczenia

Typowy program obliczeniowy wykonywany jest w trzech krokach:

Krok 1: Odczyt danych
Krok 2: Wykonanie obliczeń
Krok 3: Wyprowadzenie wyników

Stopnie Celsjusza na Stopnie Fahrenheita

W krajach anglosaskich temperaturę podaje się w stopniach Fahrenheita. Pierwszy program odczytuje temperaturę w stopniach Celsjusza i przelicza ją na temperaturę w stopniach Fahrenheita. Wykorzystujemy wzór:

TF = 32 + 9/5TC

TF : temperatura w stopniach Fahrenheita
TC : temperatura w stopniach Celsjusza

# Obliczenia
#-----------

print("Stopnie Celsjusza na Fahrenheita")
print("--------------------------------")
print()
# odczyt danych
tc = int(input("TC = "))

# obliczenia
tf = 32 + 9 / 5 * tc

# wyprowadzenie wyniku
print("-----")
print("TF =",tf)
print()

Stopnie Celsjusza na Fahrenheita
--------------------------------

TC = 100
-----
TF = 212.0

Stopnie Fahrenheita na Stopnie Celsjusza

Na podstawie poprzedniego programu napisz program, który odczyta temperaturę w stopniach Fahrenheita i przeliczy ją na temperaturę w stopniach Celsjusza.


do podrozdziału  do strony 

Zespół Przedmiotowy
Chemii-Fizyki-Informatyki

w I Liceum Ogólnokształcącym
im. Kazimierza Brodzińskiego
w Tarnowie
ul. Piłsudskiego 4
©2026 mgr Jerzy Wałaszek

Materiały tylko do użytku dydaktycznego. Ich kopiowanie i powielanie jest dozwolone pod warunkiem podania źródła oraz niepobierania za to pieniędzy.
Pytania proszę przesyłać na adres email: i-lo@eduinf.waw.pl
Serwis wykorzystuje pliki cookies. Jeśli nie chcesz ich otrzymywać, zablokuj je w swojej przeglądarce.

Informacje dodatkowe.