obrazek

Prezentowane materiały są przeznaczone dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych.
Autor artykułu: mgr Jerzy Wałaszek, wersja1.0

obrazek

Pomoce:

Instalacja Code Blocks i tworzenie projektu aplikacji konsoli.
Struktura programu w języku C++
Zmienne i strumienie w języku C++
Instrukcja warunkowa w języku C++

Funkcje w języku C++

Funkcja (ang. function) jest fragmentem kodu programu, który możemy wielokrotnie wywoływać z różnych miejsc programu. Każda funkcja przed wykorzystaniem musi być zdefiniowana. Definicja funkcji wygląda następująco:

typ_wyniku nazwa_funkcji(lista_argumentów) { treść funkcji }

typ_wyniku - określa rodzaj informacji, którą zwraca funkcja jako wynik swojej pracy. Jeśli funkcja nie zwraca wyniku (np. interesuje nas tylko wykonanie określonego kodu), to posiada typ void (ang. pusty).

nazwa_funkcji - zbudowana podobnie jak nazwa zmiennej - stosujemy identyczne reguły. Nazwa funkcji umożliwia odwołanie się do jej kodu.

lista_argumentów - zawiera definicje danych przekazywanych do funkcji. Lista zbudowana jest z wpisów:

typ_argumentu1 nazwa_argumentu1, typ_argumentu2 nazwa_argumentu2, ...

typ_argumentu - jeden z typów danych zdefiniowanych w C++ (np. int, double, bool) lub typ zdefiniowany przez użytkownika.
nazwa_argumentu - zbudowana identycznie jak nazwa zmiennej. Pozwala odwoływać się do danego argumentu wewnątrz funkcji.

// Przykład funkcji
// (C)2010 I LO w Tarnowie
//------------------------

#include <iostream>

using namespace std;

int suma(int x,int y)
{
    return x + y;
}

int main()
{
    cout << suma(2,7) << endl
         << suma(9,-3) << endl;

    return 0;
}

Zmienne lokalne funkcji

Każda funkcja może posiadać swój własny zestaw zmiennych, które nazywamy zmiennymi lokalnymi (ang. local variables). Czas życia zmiennej lokalnej ogranicza się do funkcji, w której zostały zdefiniowany. W różnych funkcjach mogą istnieć zmienne o takich samych nazwach, jednakże są to różne zmienne i nie wpływają na siebie nawzajem.

Poniższy program demonstruje izolację zmiennych lokalnych. W funkcjach main() i f() tworzymy zmienną lokalną o nazwie a. Zmiennej a przypisujemy w main() wartość 29, po czym wyświetlamy zawartość a. Następnie zostaje wywołana funkcja f(), która tworzy swoją zmienną a, przypisuje jej wartość 5 i wyświetla ją. Po powrocie z funkcji f() do main() zostaje ponownie wyświetlona zmienna a należąca do main(). Zwróć uwagę, że wywołanie f() nie zmieniło wartości tej zmiennej - wciąż jest w niej liczba 29. Funkcja f() operowała na swojej lokalnej zmiennej a, a nie na zmiennej a należącej do main().

// Izolacja zmiennych lokalnych
// (C)2010 I LO w Tarnowie
//------------------------

#include <iostream>

using namespace std;

void f()
{
    int a;

    a = 5;

    cout << a << endl;
}

int main()
{
    int a;

    a = 29;

    cout << a << endl;

    f();

    cout << a << endl;

    return 0;
}

Przekazywanie argumentów do funkcji

W języku C++ argumenty możemy przekazywać na dwa sposoby:

Przekazywanie przez wartość

W tym przypadku funkcja otrzymuje wartości jako argumenty. Ten typ przekazywania argumentów do funkcji pozwala stosować przy wywołaniu wyrażenia w miejscu argumentów. Komputer oblicza wartość danego wyrażenia i przekazuje ją funkcji w danym argumencie. Funkcja otrzymaną wartość może dowolnie modyfikować.

Poniższy program zawiera prostą funkcję pisz2(), która wymaga argumentu x typu int. Otrzymany argument funkcja zwiększa o 2, a następnie wyświetla w oknie konsoli. W funkcji main() tworzymy jedną zmienną a, której nadajemy wartość 5 i wyświetlamy w oknie konsoli. Następnie wywołujemy funkcję pisz2() z argumentem a. Po powrocie z funkcji pisz2() wyświetlamy ponownie zawartość a. Zwróć uwagę, że funkcja pisz2() zmodyfikowała jedynie wartość otrzymanego argumentu - zmienna a w funkcji main() pozostała nienaruszona.

// Przekazywanie argumentu przez wartość
// (C)2010 I LO w Tarnowie
//------------------------

#include <iostream>

using namespace std;

void pisz2(int x)
{
    x += 2;  // zwiększamy argument o 2

    cout << x << endl;
}

int main()
{
    int a;

    a = 5;

    cout << a << endl;

    pisz2(a);

    cout << a << endl;

    return 0;
}

Przekazywanie przez referencję

W tym przypadku przed nazwą argumentu na liście umieszczamy operator &. Funkcja otrzymuje jako argument adres zmiennej, a nie jej wartość. Mając adres może odwołać się do pamięci tej zmiennej i zmienić jej zawartość. Wszelka modyfikacja takiego argumentu wewnątrz funkcji powoduje zmianę skojarzonej z tym argumentem zmiennej.

W poniższym programie zmieniamy w funkcji pisz2() adresowanie przez wartość na adresowanie przez referencję. Teraz zmiana argumentu wewnątrz funkcji pisz2() odbije się automatycznie na zmianie zawartości zmiennej a, którą udostępniliśmy jako argument wywołania pisz2().

// Przekazywanie argumentu przez referencję
// (C)2010 I LO w Tarnowie
//------------------------

#include <iostream>

using namespace std;

void pisz2(int & x)
{
    x += 2;  // zwiększamy argument o 2

    cout << x << endl;
}

int main()
{
    int a;

    a = 5;

    cout << a << endl;

    pisz2(a);

    cout << a << endl;

    return 0;
}

Przykładowe programy wykorzystujące funkcje

// NWD
// (C)2010 I LO w Tarnowie
//------------------------

#include <iostream>

using namespace std;

int NWD(int a,int b)
{
    int x;

    while(b)
    {
        x = b;
        b = a % b;
        a = x;
    }
    return a;
}

int main()
{
    int a,b;

    cin >> a >> b;

    cout << NWD(a,b) << endl;

    return 0;
}

// NWW
// (C)2010 I LO w Tarnowie
//------------------------

#include <iostream>

using namespace std;

int NWD(int a,int b)
{
    int x;

    while(b)
    {
        x = b;
        b = a % b;
        a = x;
    }
    return a;
}

int main()
{
    int a,b,nww;

    cin >> a >> b;

    nww = a * b / NWD(a,b);

    cout << nww << endl;

    return 0;
}

// Skracanie ułamków
// (C)2010 I LO w Tarnowie
//------------------------

#include <iostream>

using namespace std;

int NWD(int a,int b)
{
    int x;

    while(b)
    {
        x = b;
        b = a % b;
        a = x;
    }
    return a;
}

int main()
{
    int l,m,nwd;

    cin >> l >> m;

    nwd = NWD(l,m);

    cout << l << "/" << m << " = "
         << l / nwd << "/" << m / nwd
         << endl;

    return 0;
}

Zmodyfikuj program skracający ułamki, tak aby wynik zapisywał z częścią całkowitą (o ile istnieje) i ułamkiem właściwym. Np: 7/3 = 2 1/3.

Dokument ten rozpowszechniany jest zgodnie z zasadami licencji
GNU Free Documentation License.

Pytania proszę przesyłać na adres email: i-lo@eduinf.waw.pl

W artykułach serwisu są używane cookies. Jeśli nie chcesz ich otrzymywać,
zablokuj je w swojej przeglądarce.
Informacje dodatkowe