Instrukcja przypisania, modyfikacja zmiennej

obrazek

Prezentowane materiały są przeznaczone dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych.
Autor artykułu: mgr Jerzy Wałaszek, wersja1.0

obrazek

Instrukcja przypisania

Do przetwarzania danych w programie służy instrukcja przypisania (ang. assignement statement). W języku C++ posiada ona następującą postać:

zmienna = wyrażenie;

Komputer oblicza wartość wyrażenia i wynik umieszcza w podanej zmiennej. Znaku = nie traktuj jako równość matematyczną, jest to symbol operacji przypisania.

// Program  przeliczający stopnie
// Celsjusza na stopnie Fahrenheita.
// (C)2010 I LO w Tarnowie
//----------------------------------

#include <iostream>

using namespace std;

int main()
{
    int tc,tf;
    cout << "Przeliczanie stopni Celsjusza na stopnie Fahrenheita\n"
            "----------------------------------------------------\n\n"
            "Temperatura w stopniach Celsjusza?  : ";
    cin  >> tc;

    tf = (9 * tc) / 5 + 32;

    cout << "Temperatura w stopniach Fahrenheita : " << tf << endl << endl;

    return 0;
}

// Program  obliczający drogę w ruchu jednostajnie
// przyspieszonym.
// (C)2010 I LO w Tarnowie
//----------------------------------

#include <iostream>

using namespace std;

int main()
{
    int s,V0,t,a;

    cout << "Droga w ruchu jednostajnie przyspieszonym\n"
            "-----------------------------------------\n\n"
            "Vo = "; cin >> V0;
    cout << "t  = "; cin >> t;
    cout << "a  = "; cin >> a;

    s = t * (V0 + a * t / 2);

    cout << "\n----------\n"
            "s  = " << s << end;;

    return 0;
}

Instrukcje modyfikacji zmiennej

Język C++ posiada dwa użyteczne operatory do zwiększania i zmniejszania zawartości zmiennej:

++ - zwiększa zawartość zmiennej o 1
-- - zmniejsza zawartość zmiennej o 1

Operatory te można stosować na dwa sposoby:

++ zmienna lub zmienna ++

-- zmienna lub zmienna --

Jeśli operacja zwiększania zmiennej jest samodzielną instrukcją, to nie ma znaczenia, który z tych sposobów użyjemy. Poniższe dwa programy dają identyczne wyniki:

// Modyfikacja zmiennej
// (C)2010 I LO w Tarnowie
//----------------------------------

#include <iostream>

using namespace std;

int main()
{
    int a = 125, b = 30;

    ++a;  --b;
    cout << a << " " << b << endl;

    system("pause");
    return 0;
}

// Modyfikacja zmiennej
// (C)2010 I LO w Tarnowie
//----------------------------------

#include <iostream>

using namespace std;

int main()
{
  int a = 125, b = 30;

  a++;  b--;
  cout << a << " " << b << endl;

  system("pause");
  return 0;
}

W obu programach tworzone są dwie zmienne a i b. Zmiennej a nadajemy wartość 125, a zmiennej b 30. Następnie program zwiększa zawartość zmiennej a o 1 do 126, a zawartość zmiennej b zmniejsza o 1 do 29. Na koniec zawartości zmiennych są kolejno wyświetlane i otrzymujemy liczby 126 i 29. W pierwszym programie operatory ++ i -- stosujemy przed zmiennymi, a w drugim po zmiennych.

Jeśli operator zwiększania ++ lub zmniejszania -- zastosujemy do zmiennej użytej w wyrażeniu, to bardzo istotne jest, którą z form wybierzemy:

++ zmienna, -- zmienna : najpierw modyfikuje zawartość zmiennej, a następnie wynik jest używany do obliczeń w wyrażeniu
zmienna ++, zmienna -- : w wyrażeniu stosowana jest bieżąca zawartość zmiennej, a następnie po wyliczeniu wyrażenia zmienna jest modyfikowana.

Przykład:

Poniższe dwa programy dają różne wyniki:

// Modyfikacja zmiennej
// (C)2010 I LO w Tarnowie
//----------------------------------

#include <iostream>

using namespace std;

int main()
{
  int a = 125, b = 30,c,d;

  c = ++a;  d = --b;

  cout << a << " " << b << " "
       << c << " " << d << endl;

  system("pause");
  return 0;
}

// Modyfikacja zmiennej
// (C)2010 I LO w Tarnowie
//----------------------------------

#include <iostream>

using namespace std;

int main()
{
  int a = 125, b = 30,c,d;

  c = a++;  d = b--;

  cout << a << " " << b << " "
       << c << " " << d << endl;

  system("pause");
  return 0;
}

Programy różnią się jedynie sposobem umieszczenia operatorów ++ oraz -- w stosunku do modyfikowanej zmiennej. W obu przypadkach zmienna a przyjmuje na końcu wartość 126, a zmienna b 29. Jednakże w pierwszym programie do zmiennej c trafi 126 i do d 29, a w drugim do c trafi 125, a do d 30. W pierwszym programie zmienna a w wyrażeniu c = ++a; jest najpierw zwiększana z 125 na 126 i ten wynik trafia do zmiennej c. podobnie zmienna b w wyrażeniu d = --b; zostanie najpierw zmniejszona do 29 i wynik ten trafi do zmiennej d. W drugim programie operatory ++ i -- umieszczone są za zmienną. Zatem w wyrażeniu c = a++; do zmiennej c trafi najpierw zawartość zmiennej a, czyli 125, a następnie zmienna a zostanie zwiększona do 126. Podobnie w wyrażeniu d = b--; do zmiennej d trafi zawartość b, czyli 30, a następnie zmienna b zostanie zmniejszona do 29.

Na opisane wyżej zjawisko należy bardzo uważać w programach C++, gdyż często prowadzi ono do trudno wykrywalnych błędów. Najbezpieczniej jest modyfikować zmienną poza wyrażeniami, lecz często robi się to wewnątrz wyrażeń w celu optymalizacji kodu. Wybór jest twój - zostałeś ostrzeżony.

Poza prostymi operatorami zwiększania lub zmniejszania o 1 zawartości zmiennej, język C++ posiada bogatą gamę operatorów modyfikacji:

zmienna += wyrażenie; - zwiększa zawartość zmiennej o wartość wyrażenia:

a += 2; // zmienne a zostaje zwiększona o 2 c += a + b; // zmienna c zostaje zwiększona o sumę zmiennych a i b

zmienna -= wyrażenie; - zmniejsza zawartość zmiennej o wartość wyrażenia:

a -= 3; // zmienna a zostaje pomniejszona o 3 b -= 2 * c; // zmienna b zostaje pomniejszona o 2 * c

zmienna *= wyrażenie; - mnoży zawartość zmiennej przez wartość wyrażenia

a *= 3; // zmienna a zostaje pomnożona przez 3 b *= c - d; // zmienna b zostaje pomnożona przez różnicę zmiennych c i d

zmienna /= wyrażenie; - dzieli zawartość zmiennej przez wartość wyrażenia

a /= 4; // zawartość zmiennej a zostaje podzielona przez 4 b /= c--; // zawartość zmiennej b zostaje podzielona przez c, po czym c zostaje zmniejszone o 1

zmienna %= wyrażenie; - w zmiennej zostanie umieszczona reszta z dzielenia tej zmiennej przez wartość wyrażenia:

a %= 10; // w zmiennej a znajdzie się reszta z dzielenia a przez 10, czyli ostatnia cyfra dziesiętna a %= 2; // w zmiennej a będzie 0, jeśli a było parzyste, lub 1, jeśli a było nieparzyste

Podane powyżej operatory modyfikacji (jak również instrukcje przypisania) mogą wystąpić w wyrażeniach, lecz odradzamy takie rozwiązania poza szczególnymi wyjątkami - prowadzą one do bardzo zawiłych kodów, które trudno później analizować:

a = 1; b = 2; c = 3; a = c + (b += 5 * (c *= 3 + b)); // odpowiedz bez uruchamiania, jaki będzie wynik w a?

Dokument ten rozpowszechniany jest zgodnie z zasadami licencji
GNU Free Documentation License.

Pytania proszę przesyłać na adres email: i-lo@eduinf.waw.pl

W artykułach serwisu są używane cookies. Jeśli nie chcesz ich otrzymywać,
zablokuj je w swojej przeglądarce.
Informacje dodatkowe