1890 n.e.
Maszyny Tablicujące Hermana Holleritha

Często mówi się, iż potrzeba jest matką wynalazków, a było to z pewnością prawdą w przypadku amerykańskiego spisu ludności. Śledząc trendy populacyjne ustalone przez poprzednie pomiary oceniano, iż spis ludności w roku 1890 obejmie dane pochodzące od ponad 62 milionów Amerykanów.

Oprócz olbrzymich kosztów, istniejący system robienia nacięć na małych kwadratach lub zwitkach papieru, a następnie ręczne zliczanie tych znaków był ogromnie czasochłonny. Obliczono nawet, że jeśli system pozostanie nie zmieniony, to istnieje mała szansa zestawienia danych ze spisu w 1890 roku do jakiejkolwiek użytecznej postaci aż dobrze poza spis w roku 1900, gdy dane z poprzedniego spisu nie będą miały już dużej wartości.

Rozwiązanie tego problemu zostało opracowane w latach 1880-tych przez amerykańskiego wynalazcę o nazwisku Herman Hollerith, który wpadł na pomysł wykorzystania perforowanych kart Jacquarda do zapisywania danych ze spisu ludności, a następnie do odczytu i zestawiania danych przy pomocy automatycznej maszyny.

W czasie pracy jako wykładowca w Instytucie Technologii w Massachusetts Hollerith opracował prosty prototyp, który wykorzystywał karty perforowane zwykłym dziurkaczem, jaki stosowali kontrolerzy biletów w tramwajach, gdzie każda z kart miała zawierać dane pochodzące od określonej osoby.

Bazując na tym prototypie stworzył mechanizm mogący odczytywać obecność perforacji na kartach, używający do tego celu ostrzy zamocowanych na sprężynach, które przechodziły przez dziurki i tworzyły połączenia elektryczne.

Herman Hollerith

Copyright (c) 1997. Maxfield & Montrose Interactive Inc.

Tabulator Holleritha

Dzięki uprzejmości IBM

Ostateczny system Holleritha zawierał automatyczną, elektryczną maszynę tablicującą z dużą liczbą zegarowych liczników akumulujących wyniki. Za pomocą przełączników operatorzy mogli nakazać maszynie sprawdzić każdą kartę pod kontem określonych charakterystyk, takich jak zawód, stosunek do służby wojskowej, ilość dzieci, itd.

Gdy została wykryta karta spełniająca określone kryterium, elektrycznie sterowany mechanizm mógł ją odkładać w osobnym pojemniku. I tak, po raz pierwszy można było wydobyć takie informacje, jak liczba inżynierów mieszkających w określonym stanie, którzy posiadali swój własny dom i byli żonaci z dwójką dzieci. Chociaż przykłady te nie pobudzają twojej wyobraźni, to jednak w tych czasach takie możliwości obróbki danych były wystarczające, aby doprowadzić do szału ówczesnych statystyków.

Oprócz rozwiązania problemu spisu ludności, maszyny Holleritha udowodniły swoją ogromną użyteczność w różnorodnych zastosowaniach statystycznych, a niektóre z używanych przez nie metod stało się istotne w rozwoju cyfrowych komputerów.  W lutym 1924 przedsiębiorstwo Holleritha zmieniło swoją nazwę na International Business Machines, czyli IBM. (Zobacz również na karty perforowane Holleritha.)