Informatyka dla klas II

Wyszukiwanie binarne i interpolacyjne

Wyszukiwanie binarne

Przez zbiór uporządkowany (ang. ordered set) rozumiemy zbiór, w którym pomiędzy elementami zachowana jest pewna relacja, która je porządkuje. Na przykład weźmy relację mniejszy lub równy. Powiemy, że zbiór jest uporządkowany niemalejąco, jeśli dla dowolnych dwóch elementów tego zbioru jest spełniony warunek:

 

 

Oznacza to, że jeśli weźmiemy dwa dowolne elementy tego zbioru takie, że pierwszy poprzedza w tym zbiorze element drugi, to ten pierwszy nigdy nie będzie większy od drugiego. Czyli idąc w głąb zbioru, elementy są albo równe, albo coraz większe (nie maleją).

Ta własność zbiorów uporządkowanych pozwala nam zastosować bardziej efektywne algorytmy wyszukiwania. Pierwszy z tych algorytmów to wyszukiwanie binarne. Postąpimy w sposób następujący.

 

Wyznaczymy element środkowy zbioru T. Sprawdzimy, czy jest on poszukiwanym elementem. Jeśli tak, to element został znaleziony i możemy zakończyć poszukiwania. Jeśli nie, to poszukiwany element jest albo mniejszy od elementu środkowego, albo większy. Ponieważ zbiór jest uporządkowany, to elementy mniejsze od środkowego będą leżały w pierwszej połówce zbioru, a elementy większe w drugiej połówce. Zatem w następnym obiegu zbiór możemy zredukować do pierwszej lub drugiej połówki – jest w nich o połowę mniej elementów. Mając nowy zbiór postępujemy w sposób identyczny – znów wyznaczamy element środkowy, sprawdzamy, czy jest poszukiwanym elementem. Jeśli nie, to zbiór dzielimy znów na dwie połowy – elementy mniejsze od środkowego i elementy większe od środkowego. Poszukiwania kontynuujemy w odpowiedniej połówce zbioru aż znajdziemy poszukiwany element lub do chwili, gdy po podziale połówka zbioru nie zawiera dalszych elementów.

 

Ponieważ w każdym obiegu pętli algorytm redukuje liczbę elementów o połowę, to jego klasa złożoności obliczeniowej jest równa O(log n). Jest to bardzo korzystna złożoność. Na przykład w algorytmie wyszukiwania liniowego przy 1000000 elementów należało wykonać aż 1000000 porównań, aby stwierdzić, iż elementu poszukiwanego nie ma w zbiorze. W naszym algorytmie wystarczy 20 porównań.

Oczywiście algorytm wyszukiwania liniowego może być zastosowany dla dowolnego zbioru. Nasz algorytm można stosować tylko i wyłącznie w zbiorze uporządkowanym. Ze względu na podział zbioru na kolejne połówki, ćwierci itd. algorytm nosi nazwę wyszukiwania binarnego (ang. binary search).

Musimy uściślić sposób podziału zbioru na coraz mniejsze fragmenty. Zbiór odwzorowujemy w tablicy T składającej się z n elementów ponumerowanych kolejno od 0 do n-1. Określmy dwa indeksy:

 

ip – indeks pierwszego elementu tablicy T
ik – indeks końcowego elementu tablicy T
indeksy elementów tablicy T 0 1 2 ... n-2 n-1  
indeksy początku i końca ip         ik  

 

Indeksy ip i ik określają obszar zbioru w tablicy T. Początkowo będą oczywiście równe: ip = 0 oraz ik = n - 1.

Na podstawie tych dwóch indeksów obliczamy indeks elementu środkowego isr:

 

 

Jeśli zbiór T jest uporządkowany niemalejąco, to:

 

T[0] T[1] ... T[isr-1] T[isr] T[isr+1] ... T[n-2] T[n-1]
ip isr ik
elementy ≤ T[isr]   elementy ≥ T[isr]

 

Zatem w przypadku, gdy v < T[isr], to przechodzimy do pierwszej połówki, w której indeksy przebiegają od ip do isr - 1. Element T[isr] pomijamy, gdyż wiadomo, że o niego nam nie chodzi.

Jeśli v > T[isr], to przechodzimy do drugiej połówki o indeksach od isr + 1 do ik.

 

Algorytm wyszukiwania binarnego

Wejście
ip  –  indeks pierwszego elementu w tablicy T, ip C
ik  – indeks ostatniego elementu w tablicy T, ik C
T  – tablica do wyszukania elementu. Indeksy od ip do ik
v  – wartość poszukiwanego elementu
Wyjście:

p = indeks elementu o wartości v lub
p
= -1, jeśli nie odnalezienia elementu o takim kluczu.

Zmienne pomocnicze
isr  –  indeks elementu środkowego. isr C
Lista kroków:
K01: p ← -1 ; zakładamy, iż v nie występuje w zbiorze
K02: Dopóki ipik wykonuj K02...K10 ; w pętli poszukujemy elementu o wartości v
K03:
    isr = ip + ik
2
; wyznaczamy element środkowy
K04:     Jeśli v ≠ T[isr], to idź do K07  
K05:     pisr ; element znaleziony, kończymy
K06:     Idź do K11  
K07:     Jeśli v < T[isr], to idź do K10 ; wybieramy odpowiednią połówkę zbioru na dalsze poszukiwania
K08:     ipisr + 1 ; v > T[isr] → druga połówka
K09:     Następny obieg pętli K02  
K10:     ikisr - 1 ; v < T[isr] → pierwsza połówka
K11: Zakończ z wynikiem p  

 Porównaj ten algorytm z algorytmem bisekcji.

Ćwiczenie

Na podstawie algorytmu napisz program, który wyszukuje zadaną wartość w zbiorze uporządkowanym. Dodatkowo program powinien zliczać ilość obiegów pętli w algorytmie i po zakończeniu wyświetlać tę ilość – posłuży to do porównania efektywności tego algorytmu z następnym.

Pierwsza liczba oznacza ilość elementów w zbiorze. Druga liczba jest poszukiwanym elementem. Pozostałe liczby to elementy do przeszukania.

Skopiuj te dane do notatnika, aby móc zmieniać drugą liczbę.

 

411 698
3 3 4 4 6 10 10 13 14 14 17 17 18 21 22
22 22 24 28 31 34 34 38 40 40 40 41 42 43 45
45 47 49 50 50 54 56 58 58 60 63 63 66 70 70
71 72 74 76 78 82 85 89 90 94 94 95 97 97 97
98 100 101 101 101 103 105 109 113 116 119 121 121 124 128
130 134 137 139 143 144 148 148 152 154 156 157 159 160 160
160 164 168 169 170 171 174 174 177 181 185 185 189 193 195
195 197 198 200 202 202 202 203 204 208 208 212 216 219 219
223 226 227 230 234 235 236 236 239 239 241 243 243 247 247
249 251 253 255 257 257 258 259 261 265 268 269 273 275 276
278 282 282 284 286 287 288 291 294 296 296 298 299 301 301
303 303 305 309 310 314 314 317 321 325 325 325 327 330 331
333 336 337 341 342 344 344 346 349 351 351 353 357 359 360
360 361 364 365 367 368 368 372 373 374 375 375 379 382 384
386 388 392 393 397 397 400 403 406 407 410 411 414 416 419
420 420 422 422 423 426 426 430 434 436 438 439 440 441 442
446 450 454 457 460 462 464 464 467 470 473 473 474 475 479
483 484 487 490 491 491 494 496 499 503 507 510 511 513 515
518 520 524 528 531 533 537 540 543 545 548 551 554 556 560
564 568 568 569 569 569 570 570 571 571 572 572 575 579 582
582 583 587 589 590 594 595 597 601 604 608 608 608 612 615
616 620 620 623 623 627 629 633 633 633 635 639 641 643 646
648 650 653 654 655 659 661 663 663 666 670 673 674 678 678
681 681 684 688 689 691 691 693 696 697 699 700 702 702 703
704 707 707 707 707 708 708 708 711 711 714 717 717 720 723
725 727 727 728 729 729 730 730 731 731 734 736 738 741 743
743 745 746 748 748 751 754 754 756 756 756 758 760 760 763
767 770 770 771 773 775

Wyszukiwanie interpolacyjne

Wyszukiwanie binarne (ang. binary search) zawsze szuka elementu o wartości v w środku zbioru. Tymczasem, jeśli założymy liniowy rozkład wartości elementów w przeszukiwanym zbiorze, to możemy precyzyjniej wytypować spodziewaną pozycję poszukiwanego elementu na podstawie jego wartości. Wzór jest następujący:

 

  T  – przeszukiwany zbiór
isr = ip (v - T[ip]) x (ik - ip)
T[ik] - T[ip]
 
  v  – poszukiwana wartość
  ip  – indeks pierwszego elementu partycji
  ik  – indeks końcowego elementu partycji
  isr  – wyznaczona, przypuszczalna pozycja  

 

Powyższy wzór wyprowadzamy z prostej proporcji. Jeśli zbiór posiada liniowy rozkład elementów, to odległość wartości poszukiwanej v od T[ip] jest w przybliżeniu proporcjonalna do liczby elementów pomiędzy isr a ip:

 

ip ... isr   ...   ...   ...   ik
T[ip] ... v   ...   ...   ...   T[ik]

 

Skoro tak, to zachodzi przybliżona proporcja:

 

isr - ip  ≈  v - T[ip] , mnożymy obustronnie przez ik - ip
ik - ip T[ik] - T[ip]
isr - ip ≈  (v - T[ip]) x (ik - ip) , dodajemy obustronnie ip
T[ik] - T[ip]
isr = ip (v - T[ip]) x (ik - ip) , zaokrąglamy do wartości całkowitej i otrzymujemy wzór końcowy.
T[ik] - T[ip]

 

Aby zrozumieć zaletę tego sposobu wyznaczania pozycji, przyjrzyjmy się poniższemu przykładowi, gdzie wyliczyliśmy pozycję wg wzoru z poprzedniego rozdziału oraz wg wzoru podanego powyżej. Poszukiwany element zaznaczono kolorem czerwonym:

 

nr pozycji = 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18
elementy T = 10 11 13 13 15 16 18 19 20 22 22 23 25 27 27 28 29 30 32
binarnie isr =                   X                  
interpolacyjnie isr =         X                            

 

Binarne wyznaczenie pozycji:

 

isr  ip + ik  =  0 + 18  =  18  = 9
 2 2 2

 

Interpolacyjne wyznaczenie pozycji:

 

isr = ip  (v - T[ip]) x (ik - ip)  = 0 +  (15 - 10) x (18 - 0)  = 0 +  5 x 18  = 0 +  90  = 0 + 4 = 4
T[ik] - T[ip] 32 - 10 22 22

 

Metoda interpolacyjna wyznacza pozycję zwykle dużo bliżej poszukiwanego elementu niż metoda binarna (w przykładzie trafiamy za pierwszym razem). Zauważ, iż w metodzie binarnej nie korzystamy zupełnie z wartości elementów na krańcach dzielonej partycji, czyli działamy niejako na ślepo. Natomiast metoda interpolacyjna wyznacza położenie w zależności od wartości elementów zbioru oraz wartości poszukiwanego elementu. Działa zatem celowo dostosowując się do zastanych w zbiorze warunków. Stąd jej dużo większa efektywność.

Po wyznaczeniu położenia isr pozostała część algorytmu jest bardzo podobna do wyszukiwania binarnego. Sprawdzamy, czy element na pozycji isr posiada poszukiwaną wartość v. Jeśli tak, to wyszukiwanie kończy się zwróceniem pozycji isr. W przeciwnym razie jeśli v jest mniejsze od elementu T[isr], to poszukiwania kontynuujemy w lewej części zbioru od elementu T[ip] do T[isr - 1]. Inaczej szukamy w prawej części od T[isr + 1] do T[ik]. Wyszukiwanie kończy się porażką, jeśli poszukiwana wartość wyjdzie poza przedział <T[ip],T[ik]>. W takim przypadku kończymy zwracając jako pozycję liczbę -1.

Wyszukiwanie interpolacyjne posiada klasę czasowej złożoności obliczeniowej równą O(log log n), zatem wyszukuje znacząco szybciej w zbiorach o liniowym rozkładzie elementów niż wyszukiwanie binarne o klasie O(log n).

 

Algorytm wyszukiwania interpolacyjnego

Wejście
ip  –   indeks pierwszego elementu w tablicy T, ip C
ik  – indeks ostatniego elementu w tablicy T, ik C
T  – tablica do wyszukania elementu. Indeksy od ip do ik
v  – wartość poszukiwanego elementu – tzw. klucz
Wyjście:

p = indeks elementu o wartości v lub
p
= -1, jeśli nie odnalezienia elementu o takim kluczu.

Zmienne pomocnicze
isr  –   indeks elementu środkowego. isr C
Lista kroków:
K01: p ← -1 ; zakładamy, iż v nie występuje w zbiorze
K02: Dopóki T[ip] ≤ vT[ik] wykonuj K02...K10 ; w pętli poszukujemy elementu o wartości v
K03:
isrip (v - T[ip]) x (ik - ip)
T[ik] - T[ip]
; wyznaczamy pozycję elementu interpolowanego
K04:     Jeśli v ≠ T[isr], to idź do K07  
K05:     pisr ; element znaleziony, kończymy
K06:     Idź do K11  
K07:     Jeśli v < T[isr], to idź do K10 ; wybieramy odpowiednią połówkę zbioru na dalsze poszukiwania
K08:     ipisr + 1 ; v > T[isr] → druga połówka
K09:     Następny obieg pętli K02  
K10:     ikisr - 1 ; v < T[isr] → pierwsza połówka
K11: Zakończ z wynikiem p  

 Porównaj ten algorytm z algorytmem regula falsi.

Ćwiczenie

Porównaj efektywność wyszukiwania interpolacyjnego z wyszukiwaniem binarnym.


List do administratora Serwisu Edukacyjnego Nauczycieli I LO

Twój email: (jeśli chcesz otrzymać odpowiedź)
Temat:
Uwaga: ← tutaj wpisz wyraz  ilo , inaczej list zostanie zignorowany

Poniżej wpisz swoje uwagi lub pytania dotyczące tego rozdziału (max. 2048 znaków).

Liczba znaków do wykorzystania: 2048

 

W związku z dużą liczbą listów do naszego serwisu edukacyjnego nie będziemy udzielać odpowiedzi na prośby rozwiązywania zadań, pisania programów zaliczeniowych, przesyłania materiałów czy też tłumaczenia zagadnień szeroko opisywanych w podręcznikach.



   I Liceum Ogólnokształcące   
im. Kazimierza Brodzińskiego
w Tarnowie

©2017 mgr Jerzy Wałaszek

Dokument ten rozpowszechniany jest zgodnie z zasadami licencji
GNU Free Documentation License.