Parametry techniczne ZX-Spectrum

Komputer ZX Spectrum powstał w firmie Sinclair Research Ltd. jako następca komputera ZX-81. Jeśli dokładnie porównamy zawartości pamięci ROM obu tych komputerów, to okaże się, że wiele procedur w ZX Spectrum pochodzi bezpośrednio od ZX-81 (niektóre fragmenty ROM ZX-Spectrum nawet pozostawiono zupełnie niezmienione z ZX-81, chociaż w nowej wersji nie są wykorzystane). Komputer ten pojawił się w sprzedaży w 1982. W sumie powstało kilka różnych modeli ZX Spectrum, które różniły się ilością pamięci oraz wyglądem. Najpopularniejsze z nich, to:

Rok 1982

Model podstawowy ZX Spectrum 16K (z 16KB pamięci RAM) oraz ZX Spectrum 48K (z 48KB pamięci RAM). Obudowa plastikowa z przodem wykonanym z metalowej blachy. Klawisze gumowe, miłe w dotyku, jednakże niezbyt trwałe. Tak dokładnie wyglądał mój komputer. Ciekawostką jest fakt, iż właściciel firmy, Clive Sinclair, otrzymał za swój ZX Spectrum w 1983 tytuł szlachecki i nazywa się teraz Sir Clive Sinclair. W naszych czasach stare, dobre ZX Spectrum powstaje z umarłych w postaci konsoli ZX Spectrum Vega.

 

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/ca/ZX_Spectrum%2B.jpg

Rok 1984

Model ZX-Spectrum +. Różnił się kształtem obudowy oraz zmiana klawiatury z gumowej na plastikową. Nie miałem tego modelu, lecz kilka razy pracowałem na nim na uczelni z mieszanymi uczuciami. W sumie oryginał bardziej mi się podobał, ale to kwestia gustu.

 

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1b/ZX_Spectrum128K.jpg

Rok 1986

Model ZX-Spectrum 128K był wyposażony w pamięć 128KB. Zmodyfikowano w nim również pamięć ROM z systemem operacyjnym oraz interpreterem języka ZX BASIC – pojemność ROM wzrosła z 16KB do 32KB. Komputer wyposażono w trójkanałowy generator dźwięku stereo AY-3-8912. Był to ostatni model produkowany przez firmę Sinclair Research, która wpadła w kłopoty finansowe (z powodu chybionych inwestycji w samochody elektryczne) i zbankrutowała. Nie miałem przyjemności pracy z tym modelem, ponieważ gdy sie pojawił, zajmowałem się już innymi komputerami (Amigą i IBM-PC).

 

http://media.engadget.com/img/product/14/b8l/sinclair-zx-spectrum-2-nah-800.jpg

Rok 1986/7

Model ZX-Spectrum +2 był wyposażony w pamięć 128KB. Zmodyfikowano w nim również pamięć ROM z systemem operacyjnym oraz interpreterem języka ZX BASIC – pojemność ROM wzrosła z 16KB do 32KB. Dodano standardową klawiaturę, z której znikły dodatkowe opisy klawiszy. W sumie nie były one juz potrzebne, ponieważ w ZX BASIC 128 polecenia wpisywane były normalnie, literka po literce. W obudowie komputera znalazł się magnetofon kasetowy, jednakże bez licznika taśmy, co stanowi jego podstawową wadę. Komputer ZX Spectrum +2 produkowała firma Amstrad, która przejęła firmę Sinclair Research po jej upadku finansowym. Z tym modelem również nie pracowałem.

http://media.engadget.com/img/product/19/eqs/zx-spectrum--3-1d3q-800.jpg

Rok 1987

Model ZX-Spectrum +3 produkowany w firmie Amstrad. Został wyposażony w stację dysków 3 calowych oraz odpowiedni system operacyjny. Trudno mi cos powiedzieć o tym modelu, ponieważ nie miałem z nim styczności. Można na nim było uruchomić popularny w tym czasie dyskowy system operacyjny CP/M, był to zatem model prawie profesjonalny. Jednakże na rynku zaczynały dominować komputery 16-to bitowe (Amiga, Atari ST i IBM-PC). Era komputerów 8-mio bitowych kończyła się nieubłaganie.

 

Parametry podstawowego modelu ZX Spectrum były następujące:
Producent: Sinclair Research Ltd
Kraj pochodzenia: Anglia
Rok powstania: 1982
Procesor: kompatybilny z ZiLOG Z80A mikroprocesor NEC D780C-1, pracujący z zegarem 3,5MHz. Programy mogły korzystać z pełnej mocy procesora, ponieważ tworzeniem obrazu zajmował się specjalizowany układ ULA.
Układy pomocnicze: ULA (Uncommitted Logic Array). Specjalizowany układ scalony, który zajmował się generacją obrazu telewizyjnego, sterowaniem wbudowanym głośniczkiem oraz zawierał interfejs magnetofonu.
Pamięć RAM: 16KB w modelu ZX Spectrum 16K lub 48KB w modelu ZX Spectrum 48K. Pamięć podzielona na dwa obszary: pierwsze 16KB było współdzielone z układem ULA, który odczytywał dane obrazowe. W obszarze tym nie należało umieszczać procedur, których wykonanie było krytyczne czasowo, ponieważ ULA zjadał niektóre takty procesora – miał nad nim pierwszeństwo w dostępie do pamięci, inaczej obraz TV byłby zakłócony. Pozostałe 32KB nie były zakłócane przez ULA.
Pamięć ROM: 16KB z systemem ZX Spectrum BASIC, dzięki któremu użytkownik mógł pisać własne programy. W ZX Spectrum programy w języku BASIC były przyzwoicie szybkie, chociaż ich szybkość malała wraz ze wzrostem liczby wierszy. Spowodowane było to tym, iż skoki w programie nie były wykonywane pod odpowiedni adres, tylko do określonego numeru wiersza. Przy każdym skoku komputer musiał przebiegać przez kolejne wiersze programu od początku aż natrafił na właściwy wiersz. Wymagało to umieszczania pętli i podprogramów na początku programu.
Obraz: ZX Spectrum tworzył kolorowy obraz graficzny o rozdzielczości 256 x 192 piksele. Odpowiadało to 32 znakom x 24 wiersze. Każdy znak zajmował matrycę 8 x 8 pikseli. O obrębie tej matrycy można było zmieniać kolor tła i tuszu. Dostępne było 16 różnych kolorów - właściwie 8, lecz o dwóch poziomach jasności. Ekran graficzny składał się z dwóch części. W pierwszej przechowywane były piksele. W drugiej znajdowały się atrybuty znaków, czyli informacja o kolorze tła i tuszu w obrębie matrycy znakowej. Dokładnie opiszemy budowę ekranu w następnych rozdziałach.
Dźwięk: ZX Spectrum posiadał wbudowany głośniczek oraz zawierał rozkaz BEEP w języku BASIC pozwalający wygrywać na tym głośniczku różne melodie. Zdolni programiści potrafili nawet uzyskać efekty wielogłosowe. W późniejszych modelach wbudowano specjalizowany układ dźwiękowy AY-3-8912, dający użytkownikowi trzy niezależne kanały dźwiękowe.
Nośnik danych: kaseta magnetofonowa. Późniejsze modele współpracowały ze stacjami dysków, ale nie stały się one popularne ze względu na cenę oraz początek ery komputerów 16-to bitowych. Prędkość zapisu średnio wynosiła 1535 bitów/sekundę. Bity o wartości 1 były zapisywane krócej od bitów o wartości 0. Opiszemy to dokładnie w następnych rozdziałach. Do współpracy z komputerem należało wybrać prosty magnetofon bez automatyki poziomu nagrywania, ponieważ zniekształcała zapis sygnałów i komputer ZX Spectrum nie potrafił takich danych odczytać. Programy zajmujące całą pamięć 48KB wczytywały się nawet do 5 minut. Należało uzbroić się w cierpliwość. Każdy błąd na taśmie kwitowany był znienawidzonym napisem "Tape loading error".

Oprócz programów, ZX Spectrum potrafił zapisywać na taśmie różne dane, np. zawartość graficzną ekranu, obszary pamięci, tablice. W sumie praca z magnetofonem była dosyć wygodna.

Klawiatura: gumowa, wewnątrz wciąż folia. Klawisze dużo lepsze niż w ZX-81, lecz niezbyt trwałe. Po pewnym czasie zaczęły znikać na niektórych klawiszach wydrukowane na nich napisy. Również guma traciła swoją elastyczność i lubiła sobie pękać. Na szczęście do ZX Spectrum wiele firm produkowało porządne klawiatury, np. dk'tronic. Późniejsze modele ZX Spectrum posiadały lepsze klawiatury, jednakże nie mogę nic o nich powiedzieć, ponieważ nie pracowałem na takim sprzęcie.
Urządzenie zewnętrzne: Magnetofon kasetowy do zapisu i odczytu danych.

Telewizor kolorowy pracujący w systemie PAL. Do ZX Spectrum istniały różne przystawki, które pozwalały wyświetlać kolorowy obraz na ekranie monitora. Spotkałem się z nimi na uczelni i od razu zachwyciła mnie czystość kolorów oraz idealna ostrość i stabilność obrazu.

Joystiki – należało dokupić specjalną przystawkę, którą nasuwało się na łącze krawędziowe z tyłu obudowy komputera. W sumie nie korzystałem z takich gadżetów, ponieważ nie były powszechne.

Zasilanie: zasilacz zewnętrzny 9V.

 



List do administratora Serwisu Edukacyjnego Nauczycieli I LO

Twój email: (jeśli chcesz otrzymać odpowiedź)
Temat:
Uwaga: ← tutaj wpisz wyraz  ilo , inaczej list zostanie zignorowany

Poniżej wpisz swoje uwagi lub pytania dotyczące tego rozdziału (max. 2048 znaków).

Liczba znaków do wykorzystania: 2048

 

W związku z dużą liczbą listów do naszego serwisu edukacyjnego nie będziemy udzielać odpowiedzi na prośby rozwiązywania zadań, pisania programów zaliczeniowych, przesyłania materiałów czy też tłumaczenia zagadnień szeroko opisywanych w podręcznikach.



   I Liceum Ogólnokształcące   
im. Kazimierza Brodzińskiego
w Tarnowie

©2017 mgr Jerzy Wałaszek

Dokument ten rozpowszechniany jest zgodnie z zasadami licencji
GNU Free Documentation License.