Symulator VB81 - instrukcja


Pobierz plik instalacyjny emulatora VB81
Pobierz projekt Visual Basic 6.0 emulatora VB81

Z naszego serwisu możesz pobrać plik instalacyjny emulatora ZX81. W stosunku do wersji dostępnej w sieci Internet nasz emulator posiada poprawnie działający kod z usuniętymi kilkoma błędami. Drugą zaletą jest całkowite spolszczenie programu oraz dodanie kilku wygodnych opcji, które znacznie poprawiają komfort programowania.

Emulator będzie służył głównie byłym użytkownikom ZX81 - pozwoli on przypomnieć sobie stare czasy oraz skrobnąć jakiś prosty program w języku ZX81 BASIC czy w asemblerze mikroprocesora Z80. Nowym w tym temacie raczej odradzam ten program - i tak niewiele z niego zrozumieją - lepiej zagrać sobie w jakiegoś Quake'a na sieci itp.

Prezentowany program jest bardzo prosty w obsłudze i nie posiada zbyt wielu "bajerów" - dzięki temu przypomina mi on bardziej starego ZX81 niż inne emulatory, które można spotkać w sieci.

Oprócz instalatora VB81 udostępniamy również projekt VB81 dla Microsoft Visual Basic 6.0 Professional Edition.

 

Instalacja VB81

Pobierz z naszego serwisu plik instalacyjny emulatora. Wykorzystaj w tym celu link podany na początku rozdziału - plik posiada wielkość ponad 9MB, zatem może się chwilę ładować w zależności od szybkości twojego połączenia z naszym serwerem. Jeśli będziesz miał kłopoty z pobraniem pliku, napisz list do administratora, a spróbujemy go przesłać za pomocą e-mail.

Pobrany plik jest archiwum ZIP, które należy rozpakować do dowolnego miejsca na twoim dysku twardym (najlepiej wybierz jakiś katalog tymczasowy lub w ostateczności pulpit). Wewnątrz archiwum znajdziesz katalog vb81, w którym będą trzy pliki:

setup.exe  -  aplikacja instalatora. Emulator VB81 napisany jest w języku Visual Basic 6.0 Pro i wymaga do poprawnej pracy kilku plików systemowych związanych z tym środowiskiem. Instalator sprawdzi ich obecność w twoim systemie i jeśli odpowiednich plików nie znajdzie, to je zainstaluje - instalację sprawdziłem w Windows XP oraz Windows Vista.
Setup.lst  - zawiera dane dla instalatora.
vb81.CAB  - zawiera pliki do instalacji w skondensowanej formie.

Uruchom setup.exe i zainstaluj VB81. Po instalacji w katalogu docelowym powinny znaleźć się następujące pliki:

gpl.txt  -  tekst licencji GPL. Emulator VB81 jest wolnym oprogramowaniem i może być bezpłatnie rozpowszechniany bez żadnych ograniczeń.
Mcoder2.p  - plik taśmy (patrz dalej) zawierający dobry kompilator dla języka ZX81 BASIC. W następnym rozdziale znajdziesz szczegółową instrukcję korzystania z tego kompilatora - dzięki niemu programy w ZX81 BASIC mogą działać nawet 20-30 razy szybciej.
St6unst.log  - W tym pliku instalator umieścił istotne informacje dla odinstalowania z twojego komputera emulatora VB81. Jeśli nie będziesz tutaj grzebał, to proces deinstalacji powinien przebiec gładko, inaczej... sam wiesz...
vb81.exe  - aplikacja emulatora ZX81.
Zx81.rom  - do poprawnej emulacji komputera ZX81 potrzebna jest zawartość oryginalnej pamięci ROM z ZX81 BASIC oraz procedurami obsługi klawiatury, magnetofonu i wyświetlania obrazu na ekranie monitora. Ten plik to dokładny obraz ZX81 ROM. Nie usuwaj go, gdyż bez niego VB81 się nie uruchomi.
Zxa2.rom  - ten plik zawiera dobry asembler dla ZX81, który pozwala pisać programy w kodzie maszynowym mikroprocesora Z80 na komputerze ZX81. Przy starcie asembler jest automatycznie instalowany w nieużywanym przez ZX81 obszarze ROM. Dzięki temu jest zawsze pod ręką. W dalszym rozdziale znajdziesz dokładną instrukcję korzystania z tego asemblera.

 

Parametry techniczne VB81

Emulator VB81 emuluje komputer ZX81 o następujących parametrach:

Mikroprocesor Z80 - pełna lista instrukcji + instrukcje nieudokumentowane przez firmę Intel. Emulowany mikroprocesor działa z szybkością 100% oryginału.

Pamięć ROM - 16 KB, w tym 8KB dla systemu ZX81 BASIC oraz 8KB dla cartridge'a ZX Assembler 2 firmy Artic

Pamięć RAM - 48 KB - jeśli nie używasz asemblera, to istnieje możliwość włączenia RAM w obszar 8KB - 16KB ROM, co da w efekcie 56KB RAM. W tym przypadku możliwe jest tworzenie grafiki.

Grafika - tryb standardowy dla ZX81 - 24 wiersze po 32 znaki. Tworzenie obrazu obsługiwane jest z poziomu emulatora, a nie przez emulowany ZX81. Dlatego programowe "sztuczki" na grafice ZX81 mogą nie działać na tym symulatorze - jeśli się chcesz w coś takiego bawić, to polecam symulator eightyOne - ten pracuje dokładnie jak ZX81, można emulować nawet wady obrazu telewizyjnego. VB81 pozwala na określenie własnych kolorów oraz wielkości dla generowanego obrazu.

Obsługa trybu SLOW i FAST.

Standardowa klawiatura ZX81 + rozszerzenia dla klawiatury PC (dla znaków . , " : ; / ? + = - ).

Zapis / odczyt - emulator pozwala odczytywać i zapisywać pliki taśmy .P do wybranego katalogu na dysku twardym.

 

Obsługa VB81

Gdy emulator VB81 zostanie poprawnie zainstalowany na twoim komputerze, możesz go uruchomić albo z poziomu menu START, albo bezpośrednio z katalogu instalacji wybierając plik vb81.exe. Po uruchomieniu emulator VB81 jest od razu w pełni gotowy do pracy, jednakże możesz życzyć sobie zmienić kilka standardowych ustawień. Poniżej opisujemy kolejno elementy sterujące w VB81.

 

Przyciski na pasku narzędziowym

Jeśli pod paskiem menu nie widzisz paska narzędziowego, to prawdopodobnie jest on ukryty. Naciśnij Shift + F3, a pasek narzędziowy powinien się pokazać. W naszej wersji emulatora vb81 na pasku tym znajduje się 5 przycisków:

F2

Przycisk resetowania ZX81. Po kliknięciu symulator powraca do stanu pierwotnego. Jednakże nie jest odświeżana pamięć ROM - dotyczy to modułu asemblera, który może ulec zniszczeniu, jeśli włączyłeś zapis do pamięci ROM pomiędzy 8-16KB. W takim przypadku przycisk ten resetuje tylko system ZX81 BASIC.

F3

Przycisk ustawia katalog taśmy, z którego można odczytywać i zapisywać pliki .P za pomocą rozkazów ZX81 BASIC - LOAD i SAVE. Katalog jest zapamiętywany w rejestrze Windows i będzie automatycznie ustawiony po załadowaniu symulatora. Standardowo katalog taśmy jest ustawiony na katalog z emulatorem VB81.

F1

Przycisk przywołuje okienko z widokiem oryginalnej klawiatury ZX81. Przydaje się ono przy wprowadzaniu z klawiatury PC-ta poleceń i znaków dla ZX81.

Symbole oznaczone na klawiszach kolorem czerwonym uzyskujemy z klawiszem SHIFT.

W trybie  K  naciśnięcie klawisza powoduje wprowadzenie polecenia wypisanego u góry klawisza.

W trybie  L  będzie to podstawowy symbol klawisza.

Funkcje włączamy przechodząc najpierw do trybu  F  (SHIFT + ENTER), a następnie naciskając wybrany klawisz - nazwa funkcji jest wypisana pod klawiszem.

Tryb graficzny  G  włączamy/wyłączamy naciskając SHIFT + 9. W trybie graficznym normalne klawisze dają negatywy, a klawisze z SHIFT pozwalają wprowadzać znaki graficzne, które są wypisane na klawiszach.

W oryginalnej obsłudze klawiatury ZX81 w symulatorze VB81 zrobiłem kilka prostych zmian, dzięki którym można wprowadzać w normalny dla PC-ta sposób większość znaków interpunkcji - np. przecinek, kropka, średnik czy dwukropek. Wyjątkiem są nawiasy, które mamy dostępne pod oryginalnymi klawiszami ZX81, tzn: ( - SHIFT + I, ) - SHIFT + O. Powodem jest to, iż klawisze dla nawiasów są wykorzystywane w ZX81 do wejścia w tryb graficzny - GRAPHICS: SHIFT + 9 oraz do usuwania ostatniego znaku, RUBOUT: SHIFT + 0. Oczywiście typowy dla ZX81 sposób wprowadzania tych znaków również działa - np. SHIFT + P da nam cudzysłów, SHIFT + L da nam znak równości, itd.

Przycisk powoduje przenumerowanie wszystkich wierszy programu ZX81 BASIC. Pierwszy wiersz otrzymuje numer 10, dalsze będą posiadały numery kolejno 20, 30 itd. Zmieniane są numery wierszy w instrukcjach GOTO, GOSUB, RUN, LIST, LLIST.

Uwaga - procedura przenumerowywania nie jest specjalnie zaawansowana. Jeśli w jednej z podanych powyżej instrukcji znajduje się numer wiersza, którego nie ma w programie, to procedura stara się wprowadzić tam numer wiersza bezpośrednio następnego - tak działa ZX81 BASIC. Jeśli numer jest niepoprawny, to nie zostanie zmieniony. Również nie są zmieniane wyrażenia typu GOTO zmienna.

Przycisk powoduje zatrzymanie wykonywania programu i powrót do trybu edycji. Zwykle program w języku BASIC zatrzymuje się po naciśnięciu spacji, która w tym przypadku pełni rolę klawisza BREAK. Jednakże jeśli program wpisywał coś w pamięć (lub jest to program w asemblerze) i komputer się zawiesił, to kliknięcie tego przycisku może (ale wcale nie musi - zależy od poczynionych przez program szkód) uratować twoją pracę - w normalnym ZX81 w takim przypadku należało wyłączyć i włączyć zasilanie, tracąc przy okazji wszystko w pamięci.

Dobra rada - nie korzystaj z tej opcji zbyt często, to jest tylko takie koło ratunkowe w przypadku zawieszenia systemu.

Opcje menu

Opcja menu Klawisz
skrótu
Opis
Plik→Określ katalog z taśmą  F3 pozwala ustawić katalog na twoim dysku twardym, z którego symulator będzie odczytywał i zapisywał pliki .P.
Plik→Resetuj ZX81  F2 reset symulowanego ZX81. Program w pamięci zostaje usunięty jak również wszystkie modyfikacje wprowadzone przy pomocy POKE.
Plik→Koniec Ctrl+F4 Zakończenie pracy programu VB81
Opcje→Rozmiar obrazu→Standardowy Shift+F5 Obraz o rozdzielczości 192×256.
Opcje→Rozmiar obrazu→Podwójnej szerokości Shift+F6 Obraz o rozdzielczości 192×512
Opcje→Rozmiar obrazu→Podwójnej wysokości Shift+F7 Obraz o rozdzielczości 384×256
Opcje→Rozmiar obrazu→Podwójnego rozmiaru Shift+F8 Obraz o rozdzielczości 384×512
Opcje→Rozmiar obrazu→Potrójnego rozmiaru Shift+F9 Obraz o rozdzielczości 576×768
Opcje→Pokazuj pasek narzędziowy Shift+F3 Pokazuje lub ukrywa pasek z przyciskami
Opcje→Kolory... F4 Wyświetla okno dialogowe, które pozwala zdefiniować kolory ekranu ZX81:

Jeśli jest wybrana opcja ukrywania obrazu w trybie FAST, to przy wykonywaniu programu ekran przyjmuje wybrany dla trybu FAST kolor. Jeśli opcję tą anulujemy, to obraz pozostaje niezmieniony, aż do zakończenia programu - dopiero wtedy treść obrazu będzie uaktualniona. Ten sposób wyświetlania usuwa denerwujące migotanie obrazu, przy tworzeniu np. programu w trybie FAST. Osobiście go nie preferuję, chociaż...

Wybrane kolory są zapamiętywane w rejestrze Windows i zostaną automatycznie wybrane przy ponownym uruchomieniu VB81.

Opcje→Zezwalaj na zapis do obszaru ROM 8-16KB brak Ta opcja pozwala "włączyć" RAM w obszarze od 8 do 16KB. W tym miejscu przechowywany jest ROM z asemblerem. Jeśli z niego nie korzystasz, to oczywiście obszar ten możesz przekształcić w RAM - dzięki czemu będziesz mógł na VB81 tworzyć swoje własne zestawy znaków - UDG. Osobiście wolę tu mieć ROM z asemblerem. Zwróć również uwagę, iż większość ZX81 była wyposażona w 16KB RAM, zatem programy wymagające większej ilości pamięci nie będą pracowały na typowym ZX81.
Pomoc→Klawiatura ZX81 F1 Wyświetla okno z obrazem klawiatury ZX81.

Pomoc→Informacje o vb81... Shift+F1 Wyświetla okienko informacyjne:

Emulator vb81 nie jest moim programem (myślałem nad napisaniem własnego emulatora ZX81, ale zamiar ten muszę odłożyć na czas bliżej nieokreślony...), lecz firmy GROK. W okienku informacyjnym jest link do ich strony firmowej.

Ze swojej strony tylko usunąłem z kodu udostępnionego w Internecie kilka istotnych błędów, poprawiłem wygląd okna z klawiaturą ZX81, spolszczyłem napisy oraz dodałem opcję renumeracji wierszy i zatrzymywania emulowanego ZX81.

 

Zapis i odczyt programów

Emulator VB81 przechwytuje procedury odczytywania i zapisywania programów w ZX81. W ich miejsce wykonuje własne procedury, które odczytują dane z wybranych plików .P. Procedura jest następująca:

Ustaw katalog, w którym chcesz zapisywać i odczytywać pliki .P. Na początku pracy z VB81 jest to katalog instalacji emulatora. Zmiany dokonujesz albo przyciskiem , albo opcją menu Plik→Określ katalog z taśmą..., albo po prostu wciskając klawisz funkcyjny F3. W oknie dialogowym:

ustawiasz odpowiedni dysk oraz wybierasz na tym dysku katalog z plikami .P. W powyższym przykładzie wybrany jest dysk L, następnie katalog L:\Emu\zx81\prg\A. W okienku po prawej stronie widzisz listę dostępnych w tym katalogu plików.

Teraz odczyt pliku wykonywany jest z poziomu języka ZX81 BASIC:

    LOAD "nazwa programu"

Na przykład w wybranym powyżej katalogu znajduje się program o nazwie ALIEN.P. Aby załadować go do vb81, z poziomu ZX81 BASIC wpisujesz polecenie:

W nazwie programu nie podajesz już rozszerzenia P. Po wciśnięciu klawisza Enter (odpowiada klawiszowi NEWLINE w ZX81) program z pliku ALIEN.P zostanie załadowany i, jeśli ma opcję autostartu, uruchomiony:

W sieci Internet możesz znaleźć tysiące programów z rozszerzeniem P. Jest to bardzo popularny format wśród emulatorów ZX81.

 

Swoje własne programy zapisujesz poleceniem:

    SAVE "nazwa_programu"

Program zostanie zapisany w wybranym katalogu pod nazwą:

    nazwa_programu.P

Jeśli program o takiej nazwie już istnieje, to zostanie nadpisany. Dlatego polecenie SAVE stosuj rozważnie.

 

To wszystko, jeśli chodzi o obsługę emulatora VB81. Więcej informacji na temat programowania ZX81 znajdziesz tutaj. Życzę miłej pracy z VB81 i przypomnienia sobie starych, dobrych czasów, gdy komputery wraz z nami były młode. W następnych rozdziałach znajdziesz kolejno instrukcję do załączonego w VB81 kompilatora języka ZX81 BASIC oraz do zintegrowanego z VB81 asemblera.

 

 


   I Liceum Ogólnokształcące   
im. Kazimierza Brodzińskiego
w Tarnowie

©2018 mgr Jerzy Wałaszek

Dokument ten rozpowszechniany jest zgodnie z zasadami licencji
GNU Free Documentation License.

Pytania proszę przesyłać na adres email: i-lo@eduinf.waw.pl

W artykułach serwisu są używane cookies. Jeśli nie chcesz ich otrzymywać,
zablokuj je w swojej przeglądarce.
Informacje dodatkowe