Ten artykuł pomoże ci zrozumieć istotę krytyki w stosunku do języka esperanto. Na chwilę obecną zawiera on jedynie podzbiór obiekcji, o których zdarzyło mi się słyszeć. Muszę stwierdzić, iż moja krytyka dla tego języka zniknęła z chwilą, gdy lepiej poznałem go wraz z kulturą esperancką.

Wielu nowicjuszy w ruchu esperanckim ponosi przesadny entuzjazm; inni z kolei nastawieni są krytycznie do niektórych cech tego języka i próbują go "ulepszać". Do zrozumienia, które z podejmowanych prób są skazane na porażkę, a które mogą odnieść sukces, wymagana jest bardzo dobra znajomość esperanto oraz zasad ewolucji języków. Tego nie osiąga się po zapoznaniu się z gramatyką i wyuczeniu się jakiegoś tysiąca słówek.

Trudno jest obiektywnie spojrzeć na esperanto. Łatwo można pomylić ten język i jego kulturę z propagandą nastawioną na kierowanie zainteresowaniem ludzi.

Dlaczego esperanto nie jest moim ulubionym językiem sztucznym

Esperanto jest bezużyteczne

Względna łatwość

Pokój na świecie

Kosztowny ekwiwalent "naturalnych" języków?

Który język zdominuje świat?

Sztuczny / planowy

Angielski, esperanto i ewolucja

Angielski jest preferowanym językiem na planecie

Wielojęzyczność

Esperanto nie jest międzynarodowe ani neutralne, ponieważ jest zbyt europejskie

Propedeutyczna wartość esperanto

Ile ludzi mówi językiem esperanto?

Sprawa osobistych preferencji

Fonetyka

Słownictwo

Seksizm

Pisownia

Gramatyka

Polityka / religia

Aspekt społeczny

Oryginalne pytania

Gra słów

Nie warte odpowiedzi


Esperanto jest bezużyteczne

(#247) Przy pomocy jakiegoś prostego, lecz nie stronniczego testu, powinno dać się łatwo udowodnić, że esperanto to zwykły śmieć językowy.

Gdy tylko jakaś grupa przeciwników poweźmie zamiar stworzenia takiego testu, to zda sobie niestety sprawę, że nie uda im się udowodnić tej tezy. W rezultacie publikowane są jedynie testy na korzyść esperanto. Nie oznacza to oczywiście, że język ten  nie ma żadnych wad. Ma je! Nic nie jest idealne. Lecz języki naturalne, a w tym angielski, wad tych mają setki razy więcej.

Spróbuj sam stworzyć taki test, a przekonasz się.

Wierzę, że nic nie opublikujesz, nawet próby opisu swojego podejścia.

Zanim to jednak nastąpi, powinniśmy oprzeć się na naszym własnym doświadczeniu z tym językiem – to najlepsze, co możemy zrobić.

... zadowolony klient...

 

(#259) Po prostu podaj mi odpowiednie fakty i liczby z dowolnego (chociażby jedynego) niezależnego badania, które nie zostało przeprowadzone przez UEA, stowarzyszenia esperanckie, itp.

Przykro mi, ale gdy teraz już mówię językiem esperanto i jestem członkiem UEA (Światowa Organizacja Esperanto) oraz posiadam na ten temat pewną (lecz zapewne niepełną) wiedzę, to nie mam odpowiednich kwalifikacji na udzielenie ci odpowiedzi wg twoich kryteriów. Cokolwiek bym nie powiedział, byłoby stronnicze, nieprawdaż?

20 lat temu też nie byłbym w stanie ci pomóc, ponieważ w owym czasie nie posiadałem na ten temat żadnego zdania.

 

(#254)  Wybór esperanto jest absurdalny.

Od: Claude'a Pirona:

W systemach demokratycznych nie podejmuje się żadnej decyzji przed obiektywnym zbadaniem problemu. Tak jest w nauce i w dziedzinie prawa. Żaden oskarżony nie zostanie skazany, nim nie zbada się obiektywnie jego sprawy. Dlaczego nie czynić tak samo w dziedzinie komunikacji językowej?

Być może wybranie języka esperanto jest absurdalne, lecz skąd można to wiedzieć przed sprawdzeniem, jak on działa? Aby nie zostać posądzonym o subiektywizm, uprzedzenie lub brak podejścia demokratycznego, konieczne jest porównanie w praktyce, w praniu, różnych metod stosowanych przez ludzi do rozumienia się nawzajem ponad barierami językowymi. Zebranie faktów jest ważniejsze od abstrakcyjnych dyskusji. W taki właśnie sposób przebadałem ten problem. Mój raport został opublikowany w języku francuskim w dzienniku Language Problems and Language Planning. Polską wersję możesz przeczytać tutaj:

Komunikacja językowa – studium porównawcze w terenie.

Moje wnioski są następujące:

Dla wszystkich przyjętych kryteriów – oszczędności, szybkości przyswojenia, precyzji, spontaniczności, bogactwa słownictwa, równości, efektywności kosztów, itd. esperanto wyłania się jako system najlepszy. Co więcej, udowodniono, że esperanto jest wspaniałym wstępem do opanowania innych języków i odkrywania obcych kultur. Zatem dlaczego nie spróbować spojrzeć na fakty przed zaproponowaniem rozwiązania, któremu straszliwie brakuje realizmu? Opanowanie języka obcego (z wyjątkiem esperanto) jest ogromnie trudne dla przeciętnego obywatela, a opanowanie dwóch wykracza daleko poza zdolności większości osób.

Czyż nie jest zadziwiające, że bycie obiektywnym i niemasochistycznym wydaje się zadaniem tak trudnym w społeczeństwie, które uważa się za cywilizowane, naukowe i szanujące dobro obywateli?

 

(#245) Jest dużo języków wartych nauki, po co nam jakiś wymyślony?

Porównaj tę sytuację z językami komputerowymi: jest ich mnóstwo. Jak to się dzieje, że powstały nowe i odniosły sukces? Ponieważ w celu rozwiązania określonego problemu potrzebne są najlepiej nadające się do tego narzędzia.

Esperanto stworzono do międzynarodowego porozumiewania się; języki naturalne stworzono do porozumiewania się wewnetrznego, zatem brakuje im istotnych cech poza tym środowiskiem.

 

(#171) Esperanto nie jest specjalnie przydatne... nieprawdaż?

Don Harlow:

Jeśli chodzi o mnie, to okazało się ono bardziej przydatne, niż pierwotnie podejrzewałem jakieś trzydzieści lat temu. Używałem je w swoich podróżach po Europie i Chinach i zrozumiałem, jak wyglądałyby moje podróże, gdybym zamiast esperanto używał jedynie angielskiego; aby wyrazić to w miarę uprzejmie, tam gdzie byłem, esperantyści chcieli ze mną rozmawiać, natomiast mówiący po angielsku chcieli jedynie brać. (Wyjątkiem jest oczywiście Anglia, lecz nawet tam, nie ujmując nic tym, którzy upierają się, że brak istotnych różnic pomiędzy brytyjskim i amerykańskim angielskim, problem języka i akcent czasami odgrywa rolę, o czym pisałem w innym miejscu. Przy okazji, w odpowiedzi na sugestię, że brytyjskie programy telewizyjne i filmy są powszechnie oglądane w amerykańskiej telewizji, chciałbym zaznaczyć, że brytyjskie programy i filmy są w prawie 100% ograniczone do kanałów publicznej telewizji, które pod względem liczby widzów plasują się gdzieś niezbyt niedaleko od kanałów religijnych i Home Shopping Channel – kanał zakupów domowych, a prawie wszystkie z tych pokazywanych zostały pierwotnie stworzone w Anglii z myślą o rynku amerykańskim – z dwoma wyjątkami, które przychodzą mi teraz do głowy, mianowicie Monty Python i Dr. Who.)

W esperanto czytam książki z całego świata, prenumeruję gazety esperanckie ukazujące się na całym świecie (a otrzymuję nawet takie, których nigdy nie zaprenumerowałem – moje publiczne podziękowania dla Yokohama Esperanto-Rondo za ich wspaniały obraz japońskiego życia, Novaĵoj Tamtamas), poprzez esperanto mam przyjaciół na całym świecie, a moje pojęcie o sprawach toczących się w świecie jest dużo większe, niżbym kiedykolwiek miał, czytając anglojęzyczne gazety, magazyny czy serwisy wiadomości. Możesz to nie uważać za bardzo przydatne. Jeśli tak jest, nie będę się spierał, ponieważ twoja definicja 'przydatności' zbytnio się różni od mojej własnej.

Inną wskazówką przydatności lub braku przydatności esperanto może być przykład Radia Polonia (obecnie dostępnego w sieci pod adresem http://www.polskieradio.pl/eo/), gdzie audycje w esperanto przez trzy dekady osiągnęły poziom reakcji słuchaczy przewyższany jedynie przez audycje w języku niemieckim – a wyższy niż audycje po angielsku. Z tego powodu, gdy Radio Polonia musiało ograniczyć swoje serwisy z powodów finansowych po upadku komunizmu, zredukowano jedynie audycje w esperanto, natomiast audycje w językach bardziej rozpowszechnionych – przychodzi mi na myśl natychmiast język hiszpański – zostały usunięte całkowicie.

(Uwaga od tłumacza – z zupełnie niezrozumiałych dla ludzi inteligentnych powodów Polskie Radio pozbyło się całkowicie języka esperanto w 2009 roku, wyrzucając go nawet ze swoich stron internetowych – usunięto wszelkie archiwa, tak jakby nie było 50 lat historii tego języka na antenie. Świadczy to jedynie o dziwnej wrogości kierownictwa  PR do esperanto, zupełnym braku kultury i daleko posuniętej krótkowzroczności. Straty są olbrzymie.)

 

(#153) Ponieważ esperanto jest językiem sztucznym, to nie posiada historii, kultury, literatury, dowcipów, gry słów, piosenek, poezji...

Z tego punktu widzenia nawet antyczna greka lub łacina są bardziej interesujące od współczesnego esperanto.
Język nie jest jedynie środkiem porozumiewania się.
Esperanto jest tylko środkiem porozumiewania się.

Ponieważ esperanto jest językiem, którego historia sięga pięciu pokoleń, a ludzie się nim posługujący są rozproszeni na pięciu kontynentach, to język ten posiada bardzo kosmopolityczną kulturę. Zawarta jest w nim silna "wewnętrzna idea", którą mogę podsumować słowami "próba osiągnięcia braterstwa i sprawiedliwości wśród wszystkich ludzi". Historia 95% słów cofa się wstecz do języka indoeuropejskiego (zobacz na http://remush.be/etimo/etimo.html). Posiada ogromną literaturę, zarówno oryginalną jak i tłumaczoną. Faktycznie wartościowych książek jest tutaj więcej, niż ktokolwiek mógłby je przeczytać w ciągu całego swojego życia, a liczba ta wciąż szybko rośnie. Najbardziej rozkwitającym gatunkiem jest poezja, lecz znajdziemy również mnóstwo odświeżających książek pełnych kawałów i kalamburów. Możesz kupić mnóstwo płyt CD z oryginalnymi piosenkami z wielu krajów. Podsumowując, esperanto posiada wszystko to, co znajdziemy w każdym innym języku naturalnym.

Oczywiście, przede wszystkim esperanto jest środkiem porozumiewania się, który obcokrajowcy uważają za bardzo wygodny w mowie i piśmie, ponieważ zostało ono specjalnie do tego celu stworzone. Przecież wszyscy jesteśmy obcymi dla większej części tego świata.

Wpisz w Google hasło esperanto, a się zdziwisz.

 

(#182) Jeśli chcesz odwiedzić Izrael, naucz się hebrajskiego, jeśli chcesz odwiedzić Japonię, naucz się japońskiego. Jeśli chcesz odwiedzić Brazylię naucz się brazylijskiej odmiany portugalskiego. A dokąd pojedziesz z esperanto?

... a jeśli chcesz odwiedzić Zachodnią Afrykę, naucz się kilka tuzinów miejscowych dialektów. Jednakże, jeśli interesuje cię więcej niż kultura jednego obcego kraju, jeśli chcesz doświadczyć mnóstwo kultur, to esperanto da ci do nich łatwy dostęp.

Nawet jeśli nie możesz faktycznie dużo podróżować (chociaż znajomość esperanto obniża koszty podróżowania), to organizacje esperanckie regularnie organizują międzynarodowe spotkania. Każdego dnia roku gdzieś odbywa się jakaś impreza esperancka, nie licząc klubów, a nic nie dorówna tym imprezom przy świętowaniu różnorodności. Zobacz na http://www.eventoj.hu/2012.htm. Na przykład Internacia Seminario jest 7-mio dniowym przyjęciem esperanckim dla młodzieży z okazji nowego roku, które co roku odbywa się w innym mieście niemieckim. Chociaż jest ono zawsze w Niemczech (w przeciwieństwie do dużych imprez esperanckich, które każdego roku zmieniają kraje), a większość uczestników stanowią studenci, którzy tradycyjnie nie mają zbyt wiele pieniędzy na podróżowanie do dalekich krajów, to zawsze znajdziesz tam przedstawicieli z ponad 50 krajów ze wszystkich kontynentów.

Jeśli interesują cię imprezy odbywające się niedaleko twojego miejsca zamieszkania, skontaktuj się z miejscowym klubem esperanto (znajdziesz go w książce telefonicznej lub poprzez Internet) lub wyślij wiadomość na jedną z esperanckich grup dyskusyjnych, takich jak http://groups.google.com/group/soc.culture.esperanto.

 

(#177) Esperantyści używają tego języka tylko do rozmów na temat esperanto... nieprawdaż?

Don Harlow:

To dobry punkt wyjścia dla ludzi z mnóstwa różnych kultur, którzy nie posiadają ze sobą nic wspólnego za wyjątkiem tego języka. Lecz z pewnością na tym się nie kończy. Jeśli połowa postów na grupie dyskusyjnej soc.culture.esperanto jest o esperanto, to druga połowa nie jest – zdarzały się między innymi posty o wojnie w Czeczenii (z Rosji), o trzęsieniu ziemi w Japonii (z Japonii), o powodziach w Holandii (z Holandii), itp. Niektóre esperanckie magazyny są poświęcone w całości esperanto, jak również w nim napisane; inne (przykładowo El Popola Ĉinio z Chin, Monato z Belgii, Novaĵoj Tamtamas z Japonii) zupełnie nie są. A większość książek w esperanto nie ma z nim nic wspólnego, oprócz tego, że zostały w nim napisane (na przykład, w dziewięciu tomach almanachu fantastyczno-naukowego Sferoj wątpię, czy słowo to wspomniano chociażby jeden raz, za wyjatkiem strony z prawami autorskimi).

 


La letero al prizorganto de la Edukada Servo

Via email: (se vi volas ricevi respondon)
La temo:
Atenton: ← Enskribu la vorton  ilo  , alie la letero pereos

Skribu la leteron sube (ne pli ol 2048 literoj).

La nombro de literoj por uzado: 2048


I Liceum Ogólnokształcące
im. Kazimierza Brodzińskiego
w Tarnowie

(C)2017 mgr Jerzy Wałaszek
GNU Free Documentation License.