Rozdział 3: Ostateczny autorytet w esperanto

W swojej pierwszej broszurze Zamenhof zawarł strukturę esperanto. Wypisał szesnaście podstawowych reguł gramatycznych i stworzył podstawowy słownik zawierający około 900 słów. Wyjaśnił istotną naturę swojego języka i dał przykłady jego użycia. Lecz nie stworzył całego języka i nie miał takiego zamiaru. To miało być zadaniem dla społeczności użytkowników.

W pierwszych latach istnienia esperanto niektórzy ludzie, rozsiani po całym świecie, zaczęli go używać. Pisali listy i podróżowali do innych krajów, aby się porozumiewać w nowym języku. Pisali artykuły, eseje, opowiadania, wiersze i powieści, jak również tłumaczyli na nowy język różne rodzaje dzieł.

Zamenhof zaadoptował swój pierwotny, mały słownik głównie z języków romańskich i germańskich. Idąc za jego przykładem, pierwsi esperantyści wprowadzali w miarę potrzeb nowe słowa z tych samych źródeł. Zamenhof we własnej osobie był jednym z tych bardzo aktywnych, wczesnych esperantystów. Stworzył wersje esperanckie Żydowskiej Biblii i dzieł takich autorów jak Szekspir, Molier, Goethe, Schiller i Hans Christian Andersen.

Od samego początku Zamenhof wypierał się jakiejkolwiek władzy nad językiem esperanto. Odmówił praw własności do języka twierdząc, że jest on wspólną własnością wszystkich tych, którzy zdecydują się go używać. Później wielu osobników sugerowało wprowadzenie zmian, które wg nich miały usprawnić język. Zamenhof ani nie odrzucał, ani nie popierał takich propozycji. Zamiast tego proponował nad nimi głosowanie w społeczności esperantystów. Sam wzbraniał się głosować i nie wykorzystywał przy głosowaniu żadnych upoważnień, które ludzie mu przesyłali. Społeczność esperancka w głosowaniu odrzucała zmiany. Zamenhof uszanował ich decyzję, ponieważ, jak odczuwał, tworzyli oni najwyższy autorytet. Zamenhof był autorem esperanto, lecz społeczność użytkowników decydowała o kształcie tego języka.

Zamenhof napisał książkę zatytułowaną La Fundamento de Esperanto (Fundament Esperanto). Zawierała ona wprowadzenie oraz dużą liczbę przykładów w esperanto. Umieścił w niej również w pięciu językach, rosyjskim, polskim, francuskim, niemieckim i angielskim szesnaście podstawowych reguł gramatycznych oraz definicje dla kilku tysięcy esperanckich słów.

Zamenhof zaproponował pierwszemu Powszechnemu Kongresowi przyjęcie tej książki jako niezmiennych podstaw języka esperanto. Kongres zagłosował i przyjął tę propozycję.

Po tym fakcie nikt, nawet sam Zamenhof, nie miał prawa zmieniać żadnej z podstawowych reguł gramatyki, słownika lub wzorów zastosowania języka, co byłoby sprzeczne z Fundamento.  Autor esperanto nie chciał, aby ten istotny rdzeń języka ulegał ciągłym modyfikacjom. Nie chciał, aby ludzie "popoprawiali język na śmierć", czego w późniejszym czasie dokonali Idyści ze swoim językiem.

Szesnaście podstawowych reguł gramatycznych nie można zmieniać. Przykładów użycia nie można modyfikować. Słów ze słownika nie można wymazać z języka. Społeczność może wprowadzać nowe słowa wg potrzeb, łącznie z synonimami dla istniejących już słów, może również tworzyć ich nowe zastosowania, lecz będą one istniały ramię w ramię z tymi, które już znajdują się w Fundamencie Esperanto.

 

Rozdział 4: Pisownia w esperanto


La letero al prizorganto de la Edukada Servo

Via email: (se vi volas ricevi respondon)
La temo:
Atenton: ← Enskribu la vorton  ilo  , alie la letero pereos

Skribu la leteron sube (ne pli ol 2048 literoj).

La nombro de literoj por uzado: 2048


I Liceum Ogólnokształcące
im. Kazimierza Brodzińskiego
w Tarnowie

(C)2017 mgr Jerzy Wałaszek
GNU Free Documentation License.